2021-257 Nieuwegein Accountantsverslag 2020 CONCEPT 10062021.pdf
Tekst van het document
CONCEPT
2021-257
Op het moment van het verstrekken van dit concept-verslag zijn onze controlewerkzaamheden nog niet volledig afgerond. De volgende punten staan nog open die wijzigingen tot gevolg kunnen hebben: -
Afwikkeling kwaliteitsreview
-
Afwikkeling RBL
-
Check consistentie jaarverslag/jaarrekening
Accountantsverslag 2020
Gemeente Nieuwegein 10 juni 2021
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9930 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Nieuwegein t.a.v. Jan Karens, griffier Postbus 34 3430 AA NIEUWEGEIN
Onderwerp Accountantsverslag 2020 Datum 10 juni 2021 Ons kenmerk GEM30785-01/ACV2020
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Nieuwegein aan. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2020 van de gemeente Nieuwegein. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarrekening 2020 De jaarrekening 2020 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein. Wij zijn – onder voorbehoud van de afwikkeling van de openstaande punten (zie voorblad) en het ontvangen van de schriftelijke bevestiging van het college - voornemens bij deze jaarrekening een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met de afspraken zoals vastgelegd in de opdrachtbevestiging van 23 september 2020 en ons auditplan 2020.
Wij bespreken onze bevindingen met de Auditcommissie Wij hebben de inhoud van dit concept-accountantsverslag afgestemd met de portefeuillehouder financiën en de ambtelijke organisatie. Op 16 juni lichten wij de uitkomsten van onze controlewerkzaamheden en dit accountantsverslag toe aan de leden van de Auditcommissie. Mocht u naar aanleiding van ons accountantsverslag nog vragen hebben dan beantwoorden wij die graag. Met vriendelijke groet, Deloitte Accountants B.V.
J. van Koert MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
2
Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020
4 5 11
De financiële positie van uw gemeente
12
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
17
Interne beheersing
27
Interne beheersing
28
Overige aangelegenheden
30
Overige aangelegenheden Bijlagen
31 32
Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
33
Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle
34
Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen
35
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
36
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020
37
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
39
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
3
Bestuurlijke samenvatting controle 2020
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
4
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Getrouwheid en rechtmatigheid
Interne beheersing
•
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,95 miljoen respectievelijk € 5,87 miljoen.
•
De financiële positie ultimo 2020 is verbeterd ten opzichte van 2019.
•
De weerstandscapaciteit 2020 bedraagt € 24,3 miljoen. Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Nieuwegein onderkende risico’s van € 8,3 miljoen. De weerstandsratio is in 2020 afgenomen (2,9 t.o.v. 4,1 per ultimo 2019), dit is vóór bestemming van het resultaat 2020.
•
Uw jaarrekening toont een verschil tussen begroot en gerealiseerd saldo van baten en lasten én resultaat 2020 (werkelijk saldo van gerealiseerde baten en lasten). Het gerealiseerde resultaat over 2020 bedraagt voordelig € 7,9 miljoen (begroot na wijziging € 2,8 miljoen nadelig). Dit vraagt om een nadere analyse en maatregelen om de voorspellende waarde van uw begroting en de uitvoeringskracht van de organisatie dichter bij elkaar brengen. Hiervoor verwijzen wij u o.a. naar pagina 14 van ons verslag en de jaarstukken zelf.
•
Op basis van onze tussentijdse en jaareinde controlewerkzaamheden hebben wij verbetermogelijkheden geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Deze hebben wij aan u gerapporteerd in onze boardletter 2020. Een samenvatting van deze boardletter hebben wij opgenomen in hoofdstuk 3 van dit accountantsverslag.
•
Er zijn in 2020 geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels doorgevoerd.
•
Bij de controle hebben wij de door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, zijn onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
•
Wij hebben vastgesteld dat het college in het jaarverslag passende aandacht heeft gegeven aan de gevolgen van COVID-19 (Coronavirus).
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Financiële positie
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle
Interne beheersing
Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Kwaliteit verslaggeving
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
5
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020
•
De financiële effecten van COVID-19 zijn in de jaarrekening 2020 verwerkt. Op advies van Binnenlandse Zaken is in de jaarstukken 2020 een speciale COVID-19 paragraaf gemaakt. Hieruit is te lezen welke gevolgen Covid-19 op de gemeentelijke begroting heeft gehad en welke maatregelen er zijn genomen.
•
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). De regeling is uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling WIL, hierdoor heeft de primaire controle bij GR WIL plaatsgevonden.
•
Waardering vorderingen: het algemene beeld in Nederland geeft weer dat als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars een toegenomen risico kan bestaan op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen in de jaarrekening 2020 van Nieuwegein gecontroleerd en wij merken op dat nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen (wellicht als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente)).
•
Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft besloten om de subsidies 2020 uit te betalen overeenkomstig hetgeen in de beschikking is vastgelegd. De gesubsidieerde organisaties is gevraagd om zoveel als mogelijk de prestatie afspraken na te komen. Voor de vaststelling van de verantwoording over de prestatieafspraken zal uw gemeente maatwerkoplossingen maken.
Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
•
Sociaal domein: binnen het sociaal domein zijn enkele continuïteitsbijdragen verstrekt aan zorgaanbieders en zijn meerkosten als gevolg van het coronavirus vergoed.
Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken grotendeels gereed, het controledossier was nagenoeg gereed. Daarmee heeft de organisatie het samenstelproces verbeterd ten opzichte van voorgaande jaar.
Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen
•
Wij hebben onze samenwerking met de ambtelijke organisatie en het controleproces verder verbeterd door al tijdens de interim-controle de eerste steekproeven uit te zetten en door begin 2021 een voorcontrole uit te voeren. Los van meerdere planningstechnische uitdagingen waar wij als controleteam mee zijn geconfronteerd, hebben deze inspanningen ook bijgedragen aan een efficiënter en soepeler controleproces.
•
Wij hebben de controle van de jaarrekening samen met uw medewerkers uitgevoerd in de bijzondere situatie van thuiswerken als gevolg van COVID-19 (coronavirus). Deze samenwerking hebben wij als constructief ervaren.
De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
COVID-19 (coronavirus)
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Controleproces
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
6
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
•
Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2020 € 7,2 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2019 € 12,9 miljoen). Deze winstname ziet geheel toe op het complex Het Klooster.
•
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd.
•
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Nieuwegein voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
•
Wij hebben vastgesteld dat een aantal contracten onrechtmatig zijn aanbesteed. Dit zijn dezelfde contracten als waarover wij in ons verslag 2019 hebben gerapporteerd, de totale jaarlast 2020 die onrechtmatig is bedraagt € 240.000 (2019: € 400.000). Gezien de omvang van de onrechtmatigheden in relatie tot onze goedkeuringsmaterialiteit, hebben deze fouten geen impact op de strekking van onze controleverklaring bij de jaarrekening 2020.
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening (paragraaf 3.4.1). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020. De geconstateerde overschrijdingen (lastenkant) zijn deels formeel onrechtmatig – vanwege de directe relatie met hogere opbrengsten – en deze hebben dan ook geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Een begrotingsoverschrijding op een tweetal investeringskredieten zijn onrechtmatig, echter de omvang van deze overschrijdingen (€ 164 duizend) is niet materieel en raken derhalve eveneens niet de strekking van onze controleverklaring.
Grondexploitatie
Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Overige conclusies
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020
Begrotingsrechtmatigheid
Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
7
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 te verstrekken
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de rechtmatigheid
Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Nieuwegein uitgevoerd en zijn voornemens bij deze jaarrekening een goedkeurende verklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken.
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2020 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante weten regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2020 dat op 10 december 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld.
Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en resultaat
Wij hebben tijdens onze controle geen resterende ongecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd. Voor een overzicht hiervan refereren wij naar bijlage A1a.
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2020 te verstrekken.
Op basis van de uitgevoerde controlewerkzaamheden voor de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij enkele onrechtmatigheden vastgesteld. De begrotingsoverschrijdingen (op programma’s en kredieten) zijn in de jaarrekening toegelicht en bevatten enkele onrechtmatigheden. Echter gezien de financieel beperkte omvang van deze onrechtmatigheden, hebben deze geen invloed op de strekking van onze controleverklaring. Zie hiertoe pagina 23 en 24 van dit verslag.
Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
8
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend voor onze controle:
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2020 dat op 10 december 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld.
Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Nieuwegein Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zusteren/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage C bij deze rapportage. Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente.
Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting in de jaarrekening 2020. De grondslagen zijn met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, goed onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
9
Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit:
Interne beheersing
Interne beheersing
•
Het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. het weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben vastgesteld dat het college in het jaarverslag en in de jaarrekening passende aandacht heeft gegeven aan de gevolgen van COVID-19 voor uw gemeente in het verantwoordingsjaar 2020.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
10
Bevindingen van de controle 2020
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
11
De financiële positie van uw gemeente Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020
In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2019 verbeterd In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeentes, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en bestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2020 bedraagt € 2,9 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 4,9 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2020 € 7,8 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (in € 1.000)
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
83.178
98.253
Tussentijdse resultaatbestemming
-/- 4.914
-/- 9.932
Gerealiseerd resultaat
+ 7.799
-/- 5.143
+/+ 2.885
-/- 15.075
86.063
83.178
Totaal (‘saldo van baten en lasten’) Eigen vermogen per 31 december
In het overzicht hierboven hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2020 30,5% van het balanstotaal (2019: 28,7% van het balanstotaal).
Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming.
Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
12
De financiële positie van uw gemeente Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende: Exploitatieresultaat (in € 1.000)
Totale baten Totale lasten
198.497 -/-
195.594
Interne beheersing Gerealiseerde saldo van Overige aangelegenheden
baten en lasten Af: stortingen in reserves
Overige aangelegenheden
2.885 -/-
Bij: onttrekkingen aan
3.959
8.873
reserves Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Saldo mutaties reserves
4.914
Gerealiseerd resultaat
7.798
Begroot gerealiseerd resultaat (na wijziging)
-/-
2.838
De exploitatie over 2020 laat een positief gerealiseerd resultaat van € 7,8 miljoen zien, ten opzichte van een begroot saldo van nadelig € 2,8 miljoen. Op de begroting (na wijziging) is een voordeel van € 10,6 miljoen behaald.
Grotendeels wordt deze afwijking veroorzaakt door het behaalde resultaat op Grondzaken ad € 6,2 miljoen, waar een resultaat van vrijwel nihil was begroot.
De grootste voordelen ten opzichte van de begroting (na wijziging) doen zich voor op de volgende programma’s: •
Wonen en Economie € 8 miljoen
•
Vrije tijd € 1,7 miljoen
•
Overhead € 2 miljoen
•
Algemene dekkingsmiddelen € 1,3 miljoen
Saldo van baten en lasten x € 1.000
€ 4.000 -€ 6.000 -€ 16.000 2017
Daarnaast is op de volgende programma’s een lager ‘resultaat’ behaald dan begroot: •
Leefomgeving en Veiligheid € 821.000
•
Versterking Eigen kracht € 533.000
•
Bedrijfsvoering € 1 miljoen
2018
2019
2020
Mutaties in reserves x € 1.000 volgens staat van baten en lasten € 8.000 € 3.000 -€ 2.000
In de programma-verantwoording wordt per programma op hoofdlijnen een verklaring -€ 7.000 gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. -€ 12.000 In de jaarrekening is dit vervolgens 2017 2018 2019 2020 samengevat weergegeven in hoofdstuk Gerealiseerd resultaat x € 1.000 3.4.1 (Analyse begrotingsrechtmatigheid).
De gemeente heeft de verschillen toegelicht en de belangrijkste financiële impact hiervan in kaart gebracht. Verderop in deze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
€ 18.000 € 8.000 -€ 2.000 -€ 12.000 2017
2018
2019
2020
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
13
De financiële positie van uw gemeente Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Voorspellende waarde van uw begroting
De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document, waarmee door de gemeenteraad aan het college kaders worden meegegeven waarbinnen het beleid kan worden gerealiseerd. Om inzicht te krijgen in de mate waarin uw organisatie in staat is om het gerealiseerde resultaat te voorspellen, hebben wij het resultaat volgens begroting afgezet tegen het gerealiseerde resultaat volgens de jaarrekeningen 2017 - 2020. Het rekeningresultaat over 2020 wijkt, net als voorgaande boekjaren, af van het begrote rekeningresultaat (na wijziging). Dit komt met name door een afwijking van de lasten van circa 8%. Wij hebben u vorig jaar geadviseerd maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van uw begroting en de uitvoeringskracht dichter bij elkaar brengen. Baten – begroting vs realisatie (x € 1.000) – excl mutaties reserves € 210.000 € 200.000
€ 190.000
Begroting
De begroting 2020 is eind 2019 reeds opgesteld en vastgesteld. Derhalve kon ons advies nog niet volledig opgevolgd worden voor deze verantwoordingsperiode. Ook de COVID-19 pandemie heeft invloed gehad op de uitvoerbaarheid van de in de begroting opgenomen activiteiten maar daarnaast ook op de extra geldstromen en taken (Tozo) die uw gemeente heeft uit moeten voeren.
Deze mutaties zijn enerzijds laat in het jaar bekend geworden danwel zijn niet via een begrotingswijziging tussentijds verwerkt.
Naast bovenstaande wijkt het gerealiseerde resultaat af van de begroting doordat in 2020 de OZB-baten € 1,7 miljoen hoger zijn dan begroot. Deze positieve afwijking heeft betrekking op OZB-opbrengsten van voor 2020 die pas bij afronding van het jaar 2020 door de uitvoerende organisatie zijn gecommuniceerd. Daarnaast is in 2020 de voorziening voor de deelneming Verbindion vrijgevallen vanwege de BBV-voorschriften (positief effect € 1,3 miljoen).
Overigens constateren wij in de gehele gemeentelijke sector relatief grote verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de realisatie.
Lasten – begroting vs realisatie (x € 1.000) – excl mutaties reserves
Saldo van baten en lasten – begroting vs realisatie (x € 1.000)
€ 220.000
€ 14.000
€ 210.000
Realisatie
€ 200.000
Begroting
€ 9.000
Realisatie
€ 4.000
€ 190.000
€ 180.000
-€ 1.000
€ 180.000
€ 170.000
-€ 6.000
€ 170.000
€ 160.000
-€ 11.000
€ 160.000
€ 150.000 2017
2018
2019
2020
Verderop in ons verslag gaan wij nader in op de begrotingsrechtmatigheid. Daarbij vragen wij tevens aandacht voor het tijdig opstellen en verwerken van begrotingswijzigingen.
-€ 16.000
€ 150.000 2017
2018
2019
2020
2017
2018
2019
2020
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
14
De financiële positie van uw gemeente Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2020, de ratio is met 1,2 afgenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 24,3 miljoen (2019: € 32,6 miljoen). Dit is het deel van het eigen vermogen dat geoormerkt is om risico’s op te kunnen vangen. De daling van het weerstandsvermogen is veroorzaakt door de verwerking van het negatieve resultaat 2019 (€ 5,1 miljoen) en het geheel besteden van de reserve Sociaal domein in 2020 (€ 3,2 miljoen). In de berekening van het weerstandsvermogen is geen rekening gehouden met het nog te bestemmen voordelig jaarrekeningresultaat over 2020 van € 7,8 miljoen. Als hier wel rekening mee wordt gehouden dan komt de ratio uit op 3,9. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s die in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s. Hierbij is ook rekening gehouden met de kans-inschatting van het zich voordoen van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te bepalen.
Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua Weerstandscapaciteit financiële impact en kans) voor uw (* € 1.000) gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn verdwenen en/of nieuw zijn € 55.000 geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde € 45.000 en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op € 35.000 basis van deze risico-inventarisatie Benodigd berekend wat de benodigde € 25.000 Beschikbaar weerstandscapaciteit is. € 15.000
Het berekende bedrag aan gekwantificeerde risico’s bedraagt € 8,3 miljoen (2019: € 5.000 € 7,9 miljoen). Ten opzichte van 2019 zijn 2017 2018 2019 de gekwantificeerde risico’s met € 0,4 miljoen toegenomen. De belangrijkste mutaties in de gekwantificeerde risico’s zijn: • Afname risico grondexploitatieprojecten; Ratio weerstandscapaciteit • Toename van het risico Kosten Jeugdhulp 8,00 en WMO. Hierbij valt op dat het maximaal financiële risico is gehalveerd (van 6,00 € 4 miljoen naar € 2 miljoen) maar de kans op dat het risico sterk is toegenomen 4,00 (van 25% naar 80%). • Toename van het risico BUIG en BBZ met 2,00 bijna € 0,8 miljoen. Uw weerstandsvermogen is ruim toereikend in relatie tot de berekende risico’s. Dit wordt inhoudelijk toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag (paragraaf 3.2).
2020
2017
2018
2019
2020
Tenslotte merken wij op dat uw eigen Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement is opgesteld in 2012. Wij adviseren deze nota op korte termijn te actualiseren.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
15
16
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Voorraad onderhanden werk
Ten opzichte van 2019 is de voorziening met € 1,6 miljoen toegenomen:
Een belangrijke schattingspost in de jaarrekening is de post voorraad onderhanden werk, oftewel de bouwgronden in exploitatie. De boekwaarde per 31 december 2020 van deze post bedraagt € 1,6 miljoen. Daarnaast is € 1,7 miljoen onder de kortlopende schulden verantwoord vanwege de negatieve boekwaarde van het project Het Klooster.
•
Blokhoeve: voorziening gestegen met € 0,9 miljoen;
•
Juko: nieuw project met een voorziening van € 0,2 miljoen;
•
City: voorziening gestegen met € 0,3 miljoen
•
Deventerschans: nieuwe voorziening ad € 0,2 miljoen.
Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum, dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zal worden.
De gemeente Nieuwegein schat per 31 december 2020 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie € 32,8 miljoen is. Hiervoor is een voorziening getroffen, die voor € 17,9 miljoen in mindering is gebracht op de bouwgronden in exploitatie en voor € 15 miljoen is gepresenteerd onder de voorzieningen.
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk
•
Prijs: de prijzen van woningen en dus van grond stijgen nog steeds. Ook is deze ontwikkeling voor bedrijventerreinen te zien. Voor kantoorontwikkeling daarentegen staat de afzet onder druk. Is afgewogen welke prijzen realistisch zijn, rekening houdend met het risico dat ontwikkelaars gronden bij te hoge prijzen later of in het geheel niet afnemen maar ook rekening houdend met het risico dat de prijzen op enig moment stabiliseren of zelfs dalen?
•
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen hiermee dus eveneens naar bouwcapaciteit is er sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij behorende prijsontwikkelingen?
•
Parameters: zijn de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting inzake de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en plankosten?
De risico’s voor de bouwgronden in exploitatie zijn in essentie terug te brengen tot de vijf P’s1: •
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? De marktbehoefte bepaalt immers wanneer de gemeente welke projecten kan realiseren. Programmering: economische ontwikkelingen leiden continu tot (belangrijke) wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in relatie tot de huidige marktvraag?
1. Waar in de uitleg over woningen wordt gesproken kan ook gelezen worden bedrijven / kantoren.
De vijf P’s vormen de basis voor de actualisatie van de bouwgronden in exploitatie en komen tezamen in de grondexploitatieberekeningen.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
17
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Bij onze beoordeling van de door de gemeente Nieuwegein gehanteerde veronderstellingen voor actualisatie van de bouwgronden in exploitatie hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
•
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of ze redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Waardering belangrijkste grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiele fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/ overeenkomsten aan ten grondslag of niet, etc).
Naast de hiervoor genoemde elementen speelt bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het • Of de veronderstellingen aansluiten op de project, de programmering en de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de doorlooptijd een belangrijke rol. raad. Binnenstedelijke herstructurering zorgt immers voor een grotere complexiteit, • Of de veronderstellingen consistent zijn doordat bestaande ruimte her-ontwikkeld met de ervaringscijfers van de gemeente wordt en dit type projecten hierdoor (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. situaties?). Een langere doorlooptijd van projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel doordat de Wij hebben voor deze gebieden het proces schatting van kosten en opbrengsten van beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt en beoordeelt, en projecten subjectiever wordt naarmate de hebben gegevensgerichte controledoorlooptijd toeneemt. werkzaamheden uitgevoerd, een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij onze detailwerkzaamheden bepaald, waarbij wij met name hebben gekeken naar de ingerekende plankosten, de inschatting van de nog te realiseren opbrengsten en de gekozen parameters. Voor het laatste onderdeel, de parameters, hebben wij onze specialisten tevens ingeschakeld.
Onderstaand gaan wij in op onze bevindingen en constateringen die voortvloeien vanuit de door ons verrichte werkzaamheden op de geactualiseerde grondexploitatieberekeningen. Conclusie Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat de waardering van de voorraad onderhanden werk niet onaannemelijk is.
Algemeen – parameters Bij de controle van de gehanteerde parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, disconteringsvoet en rente) hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Daarmee achten wij de parameters voor de waardering van de grondexploitatie aannemelijk.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
18
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Prijs-component (opbrengsten)
Voor toepassing van de POC-methode is het van belang dat het resultaat betrouwbaar kan worden geschat en er moet sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
De nog te realiseren opbrengsten bedragen € 107 miljoen. Bij deze controle hebben wij onder andere een aansluiting gemaakt met de plangebieden (juistheid aantal m2’s) en een vergelijking met gerealiseerde Op grond van het BBV heeft uw gemeente grondprijzen in het verleden. Hierbij hebben in het boekjaar 2020 € 7,2 miljoen winst wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. genomen op de grondexploitaties (2019 € 12,9 miljoen). Deze winstname ziet Plankosten (ontwikkeling) geheel toe op het complex Het Klooster. Voorgaand jaar hebben wij aan u gerapporteerd dat de plankosten van Het Klooster en Blokhoeve niet waren onderbouwd met een gedegen P*Q-raming. In 2020 is voor een deel van deze plankosten een nieuwe P*Q-raming opgesteld, dit heeft niet geleid tot materiële bijstelling van de te verwachten eindresultaten. In 2021 zullen de andere onderdelen van de kosten worden onderbouwd met gedegen P*Q-ramingen. Desondanks zijn de ingerekende plankosten niet onaannemelijk en hebben wij geen materiële bijstellingen in 2020 geconstateerd. Tussentijdse winstneming In 2016 (en 2019) heeft de commissie BBV de notitie Grondexploitaties gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat voor winstneming de ‘ percentage of completion (POC) methode’ moet worden toegepast. Hierbij geldt dat indien aan een aantal voorwaarden is voldaan winst moet worden genomen.
In de controleversie van de jaarrekening was een tussentijdse winstname van € 10,3 miljoen verantwoord. In de initiële berekening van de tussentijdse winstname is de rentetoerekening afzonderlijk over zowel de nog te verwachten lasten als de nog te realiseren opbrengsten berekend. In de Notitie Grondbeleid van de Commissie BBV (juli 2019) is voorgeschreven dat de toe te rekenen rente moet worden berekend over de boekwaarde van het project van 1 januari van het betreffende boekjaar. De foutieve berekening is in de nu voorliggende jaarrekening hersteld, waardoor de tussentijdse winstname met € 3,1 miljoen naar beneden is bijgesteld.
Volledigheidshalve merken wij op dat de inschatting van het verwachte eindresultaat van Het Klooster niet gewijzigd is, dit verwachte resultaat bij afwikkeling van dit project bedraagt € 22,2 miljoen (resultaat volgens contante waarde).
Onderhoudsvoorzieningen De gemeente Nieuwegein heeft in haar jaarrekening een aantal voorzieningen verantwoord die ingesteld zijn ter egalisering van de onderhoudslasten (planmatig en groot). Ultimo 2020 bedraagt de totaalstand van deze voorzieningen € 8,5 miljoen. Als onderbouwing voor de benodigde omvang van deze voorzieningen en voor de bepaling van de jaarlijks dotatie heeft de gemeente meerjaren (onderhouds) beheerplannen opgesteld. Deze beheerplannen moeten op grond van de verslaggevingsvoorschriften iedere vijf jaar te worden geactualiseerd. U heeft als raad besloten de beheerplannen voor het openbaar domein en het vastgoed iedere vier jaar te laten actualiseren. Om jaarlijks te kunnen bepalen of de voorzieningen nog in de pas lopen met de onderliggende beheerplannen, is het noodzakelijk dat jaarlijks een analyse wordt uitgevoerd op de werkelijke onderhoudslasten en daaraan gerelateerd de onttrekkingen. Over 2020 heeft de ambtelijke organisatie deze analyses uitgevoerd. Daarbij is veelal een vergelijking gemaakt tussen de begrote kosten en de werkelijke kosten.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
19
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Deze analyse is qua diepgang voor verbetering vatbaar en wij hebben het college geadviseerd aandacht te hebben voor de volgende punten. •
Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
•
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
•
Het is van belang de analyse uit te voeren op de voor het boekjaar geplande onderhoudsuitgaven volgens de meest recente beheerplannen, de in de begroting geraamde onderhoudsuitgaven en de gerealiseerde onderhoudsuitgaven. Voor de hieruit voortvloeiende afwijkingen moet gedetailleerd geanalyseerd worden wat de aard en omvang van de afwijkingen is en waarom/waardoor ze zijn opgetreden; De uitkomsten van de analyse kan ook een indicatie geven van het realiteits- en actualiteitsgehalte van de beheerplannen en de eventuele noodzaak om deze te actualiseren. Vervolgens kan de situatie ontstaan dat een aanpassing van de benodigde omvang van de (dotatie aan) de voorziening noodzakelijk is c.q. een deel van de voorziening moet vrijvallen etc.
Tot slot is het relevant, in de analyse van de werkelijke kosten – die ten laste van de voorziening zijn gebracht – expliciet(er) vast te stellen of deze terecht ten laste van de voorziening mogen worden gebracht.
Naleving van de Europese aanbestedingsregels Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij een aantal dossiers aangemerkt waar onrechtmatigheden in zijn vastgesteld. Dit zijn dezelfde contracten als waarover wij in ons verslag 2019 hebben gerapporteerd, de totale jaarlast 2020 die onrechtmatig is bedraagt € 240.000 (2019: € 400.000). Gezien de omvang van de onrechtmatigheden in relatie tot onze goedkeuringsmaterialiteit, hebben deze fouten geen impact op de strekking van onze controleverklaring bij de jaarrekening 2020.
Tozo Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage heeft de accountant van de gemeenschappelijke regeling WIL deze regeling gecontroleerd en op 17 mei j.l. een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt. De Tozo uitkeringen (afgerond € 7 miljoen) zijn daarmee juist en rechtmatig verstrekt.
De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft tevens voor dat de externe accountant een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw Misbruik en Oneigenlijk beleid voor de Tozo-regeling. De externe accountant van de GR WIL heeft gerapporteerd dat ten aanzien van de Tozo regeling in 2020 nog geen specifiek beleid voor misbruik en oneigenlijk gebruik was opgesteld en geen opvolging is gegeven aan signalen vanuit het Inlichtingenbureau. Op 8 april 2021 heeft het bestuur van de GR WIL het M&O-beleid vastgesteld. Tevens is aangegeven dat achteraf controles worden uitgevoerd op eventuele signalen van het Inlichtingenbureau. Hierdoor kunnen in 2021 nog correcties verwerkt worden op de Tozo-uitkeringen, deze worden dan in de jaarrekening 2021 verwerkt.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
20
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Sociaal domein | Gevolgen corona
Sociaal domein | ZIN en PGB
Wij hebben in de boardletter 2020 gerapporteerd over de bijzondere gevolgen van corona voor het sociaal domein. Hieronder voorzien wij u van een beknopte actualisatie.
Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole hebben het sociaal domein gecontroleerd. De totale besteding voor Zorg in Natura (ZIN) voor WMO en Jeugd in 2020 bedraagt € ## en voor PGB afgerond € 1 miljoen.
De gemeente Nieuwegein heeft de De financiële gevolgen voor de gemeente zien uitvoering van de zorg in natura uitbesteed toe op de volgende onderdelen: aan de gemeenschappelijke regeling RBL (Regionale backoffice Lekstroom). • Continueren van reguliere zorg: Voor Informatie RBL nog te verwerken zover mogelijk hebben de zorgverleners de reguliere zorg gecontinueerd en volstaat ter zake de interne beheersing die in afgelopen jaren voldoende heeft De accountant van de SVB heeft een gefunctioneerd. controleverklaring met een oordeel met beperking bij de verantwoordingen 2020 • Leveren van alternatieve zorg: Voor zover verstrekt, vanwege rechtmatigheidszorgleveranciers de reguliere zorg niet afwijkingen. De accountant van de SVB konden continueren, mochten zij heeft bij haar controle fouten voor alternatieve zorg leveren. De getrouwheid en rechtmatigheid verantwoording en afrekening hiervan geconstateerd. De geconstateerde vindt op dezelfde wijze plaats als de foutenpercentages betreffen 1,87% WMO afrekening van reguliere zorg. en 1,98% Jeugd. •
Verstrekken van continuïteitsbijdragen: de gemeente heeft € ## aan continuïteitsbijdragen verstrekt in 2020.
•
Vergoeden meerkosten corona: Deze kosten zien bijvoorbeeld toe op extra beschermingsmiddelen, zoals mondmaskers en handschoenen. Het beschikbare budget bedroeg voor 2020 € ## (verdeeld over WMO en Jeugd).
Als dit één op één vertaald wordt op de bestedingen van de gemeente Nieuwegein, dan leidt dit afgerond tot € 11.300 fout in de WMO en € 7.100 fout in de Jeugd. De geconstateerde fouten zijn derhalve minimaal voor de jaarrekening van de gemeente Nieuwegein en hebben daardoor geen impact op de strekking van onze controleverklaring bij de jaarrekening 2020. Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
21
22
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft niet in alle gevallen te worden meegewogen in het accountantsoordeel.
•
Versterking eigen kracht € 1,3 miljoen. Extra bijstandsuitkeringen (inkomensvangnet) € 263.000 en extra lasten zorg in natura € 2,9 miljoen. Daartegenover staan lagere lasten ad € 1,1 miljoen mede door een ontvangen bijdrage voor compensabele BTW, die initieel was betaald als zijnde niet compensabel: € 555.000.
•
Bedrijfsvoering € 1,4 miljoen (€ 3,4 miljoen hogere lasten en € 2 miljoen lager toegerekende overheadlasten). Dit is veroorzaakt door een andere wijze van de verwerking van inhuur derden dan begroot. Dit heeft derhalve een technische oorzaak.
•
Algemene dekkingsmiddelen € 240.000: met name veroorzaakt door hogere BTW-lasten voorgaande jaren € 144.000.
-85 -1.995
-19.086 VPB
Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen
-342
Overhead
Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle
Leefomgeving en veiligheid: € 529.000. Hiervan wordt € 250.000 veroorzaakt door hogere ophaal- en verwerkingskosten huisvuil; € 201.000 door hogere lasten voor riolering en daarnaast € 270.000 door hogere kosten groenonderhoud, openbare verlichting en wegenonderhoud. Hiertegenover zijn lagere lasten gerealiseerd op (onder andere) de civieltechnische werken (€ 138.000) door minder uitgevoerde werkzaamheden.
1.387 1.340 819 240
Alg. Dekkingsmid.
Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
529
Alg. Dekkingsmid.
Bijlagen
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking € 5.000 moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke €0 wijzigingen of dreigende overschrijdingen -156 tijdig worden gemeld aan gemeenteraad, -€ 5.000 zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding -€ 10.000 aan de gemeenteraad van budget-€ 15.000 overschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht -€ 20.000 van raad.
Bedrijfsvoering
Overige aangelegenheden
Verschil begrote en werkelijke lasten (excl. mutaties in reserves) x € 1.000
Versterking eigen kracht
Overige aangelegenheden
Vrije tijd
Interne beheersing
•
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zoals blijkt uit de hieronder opgenomen figuur, is op vier van de zeven programma’s en op het programmaonderdeel “Algemene dekkingsmiddelen” een overschrijding gerealiseerd. Hiernaast hebben wij deze overschrijdingen kort toegelicht.
Leefomgeving en…
Interne beheersing
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de gemeentewet.
Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.
Wonen en economie
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Begrotingsoverschrijdingen zijn toegelicht in de jaarrekening
Bestuur en…
De financiële positie van uw gemeente
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
23
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
•
Algemene dekkingsmiddelen II: overschrijding ad € 819.000, veroorzaakt door niet begrote dotatie aan de voorziening mogelijk oninbare vorderingen ad € 350.000. Daarnaast zijn in 2020 extra kosten gemaakt voor de BTW-controle en de inhuur fiscale specialisten (€ 208.000). Dit is aan de gemeenteraad gemeld. Ook zijn de onderhoudslasten voor onderwijsgebouwen hoger uitgevallen (€ 176.000).
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse op de begrotingsrechtmatigheid naar paragraaf 3.4.1 “Analyse begrotingsrechtmatigheid” van de jaarstukken. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2020.
Een deel van de overschrijdingen (bv. inhuur fiscaliteit, overschrijding sociaal domein) zijn ons inziens niet pas bij het samenstellen van de jaarrekening bekend geworden. Kredietoverschrijdingen
In hoofdstuk 3.4.1. van de jaarstukken wordt tevens ingegaan op “Kredietrechtmatigheid”. In lijn met uw financiële verordening 2015 en als onderdeel van de rechtmatigheidscontrole hebben wij gecontroleerd of de bestedingen binnen de door de raad vastgestelde grenzen blijven. Hierbij merken wij op dat in de financiële verordening geen grenzen c.q. normen zijn bepaald. In de herziene financiële verordening (ingegaan op 1 januari 2021) is wel opgenomen dat alle overschrijdingen groter dan € 25.000 moeten worden gerapporteerd in tussentijdse rapportages.
Hierbij merken wij op dat de toelichting op de overschrijdingen beperkt is en derhalve hebben wij het college geadviseerd hier in de jaarrekening 2021 Op twee projecten zijn overschrijdingen meer aandacht aan te besteden. gerealiseerd, deze zijn toegelicht op pagina 153 van de jaarstukken. Het betreft het De materiële overschrijdingen passen krediet voor de herinrichting begraafplaats binnen de soorten overschrijdingen die (+€ 118.000) en de investering in ABRI’s niet meegewogen hoeven te worden in (+€ 46.000). het accountantsoordeel en hebben derhalve geen gevolgen voor de Gezien de omvang van de overschrijdingen, strekking van onze controleverklaring. totaal € 164.000 hebben wij deze opgenomen in de bijlage “NietWel concluderen wij dat de organisatie gecorrigeerde controleverschillen”. scherper moet zijn bij het opstellen van de begroting en het tussentijds aanvragen van begrotingswijzigingen.
Samenstelproces jaarstukken
Bij de start van de controle waren de jaarstukken grotendeels gereed en het controledossier was nagenoeg gereed. Daarmee heeft de organisatie het samenstelproces verbeterd ten opzichte van voorgaande jaar. Wij constateren dat onze vragen tijdig door de gemeente worden beantwoord en dat de beantwoording van een kwalitatief goed niveau is. Wij hebben het college in ons vorige verslag aandacht gevraagd voor het aanleveren van volledige jaarstukken die voldoen aan de eisen van het Bbv en het uitvoeren van een toereikende interne controle hierop.
Wij hebben onze samenwerking met de ambtelijke organisatie en het controleproces verder verbeterd door al tijdens de interimcontrole de eerste steekproeven uit te zetten en door begin 2021 een voorcontrole uit te voeren. Los van meerdere planningstechnische uitdagingen waar wij als controleteam mee zijn geconfronteerd, hebben deze inspanningen ook bijgedragen aan een efficiënter en soepeler controleproces. Wij zullen – conform afgelopen jaar – met de ambtelijke organisatie het controleproces 2020 evalueren en goede afspraken maken voor verdere verbetering van het controleproces 2021.
Accountantsverslag 2020 | gemeente Nieuwegein
24
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Bestuurlijke samenvatting controle 2020 Onze belangrijkste conclusies voor de controleverklaring Bevindingen van de controle 2020 De financiële positie van uw gemeente Belangrijkste bevindingen uit onze controle Interne beheersing
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Overige aangelegenheden
Bijlagen Bijlage A1a - Niet-gecorrigeerde controleverschillen Bijlage A1b - Onzekerheden in de controle Bijlage A2 - In de controle opgenomen aanpassingen Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2020 Bijlage C Onafhankelijkheidsbevestiging
Sisa-bijlage 2020 Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren).
De verplichte tabel met fouten en onzekerheden wat betreft deze specifieke uitkeringen is opgenomen in de bijlagen van dit accountantsverslag. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. In de SiSa-bijlage 2020 zijn in totaal zes nieuwe regelingen opgenomen. Hierdoor hebben wij aanvullende werkzaamheden moeten uitvoeren om de juiste verantwoording van de bestede gelden vast te kunnen stellen. Bij de controle van de SiSa-regeling L5B (Regiodeal) hebben wij veelvuldig overleg gevoerd met de betrokken medewerkers van uw gemeente over de kwaliteit van de aangeleverde controle-informatie en voor het verkrijgen van toereikende controledocumentatie. In 2020 is dit project gestart samen met de provincie Utrecht en de gemeenten Utrecht en Zeist.