2021-220 Informatie van college aan raad dd 12-05-21 over corona update WIL mei 2021; relevant voor de geplande bijeenkomst tussen WIL en Lekstroomraden op 26-05-21.pdf

2021-220

Gemeente Nieuwegein T.a.v. Het college van B&W Postbus 1 3430 AA Nieuwegein

Bladnummer: 1/4 Contactpersoon: R. Esser Afdeling: Directie Telefoon: 030-7022 300 E-mail: info@wil-lekstroom.nl

Nieuwegein, 10 mei 2021 Ons kenmerk: Uw kenmerk: Betreft:

DIR/142341/2021 Corona update WIL mei 2021

Geacht college, Namens het Dagelijks Bestuur van WIL informeer ik u met deze brief -net als eerder dit jaar- over de impact van de coronacrisis voor de dienstverlening en organisatie van WIL, alsook over de uitvoering van de Tozo en TONK regeling. Ik spreek nadrukkelijk wederom over een momentopname; indien zaken (fundamenteel) wijzigen ontvangt u uiteraard een update. Namens het DB vraag ik u ook deze brief te delen met uw raad. Een digitale versie van deze brief is ondertussen al naar uw accounthouder WIL gestuurd om digitale verspreiding mogelijk te maken. Reguliere dienstverlening WIL Zoals u weet is WIL, sinds de lockdown die net voor de kerst door het kabinet is afgekondigd, net als in april vorig jaar, weer vrijwel volledig overgestapt op digitale dienstverlening. De recente versoepelingen hebben er toe geleid dat wij qua klantcontacten hiervan ondertussen zijn afgestapt: we zijn van fase A naar fase B gegaan (zie hiervoor onze routekaart uit bijlage 1). Dat betekent dat we onze klanten vanaf maandag 10 mei weer uitnodigen voor een gesprek bij WIL, in de spreekkamer; dan wel, indien nodig weer op huisbezoek gaan. Uiteraard met alle voorzorgsmaatregelen die van toepassing zijn. Workshops en groepsgesprekken kunnen op dit moment nog niet worden opgestart; we wachten hiervoor nadere besluitvorming van het kabinet af.

We hebben de indruk dat we de afgelopen periode onze dienstverlening kwalitatief redelijk tot goed op orde hebben kunnen houden en klanten met inkomensvraagstukken of richting werk, effectief hebben kunnen ondersteunen. Tegelijk merken we dat mensen echt gericht vooruit kunnen helpen veelal toch om fysiek contact vraagt; bijvoorbeeld om echt goed in te kunnen schatten of iemand iets goed begrepen heeft, of er niet een vraag achter de vraag zit, of iemand echt gemotiveerd is een kans te pakken als we deze persoon naar een werkgever sturen, et cetera. Het is dus erg fijn dat er qua klantcontacten een versoepeling mogelijk is en we weer langzaam richting normaal bewegen. Wat betreft het werken op kantoor is er helaas nog niet sprake van een versoepeling en blijft ook bij WIL het adagium ‘blijf thuis, werk thuis’. Dit is voor de meeste collega’s ‘nog even tandenbijten’; we merken dat de mentale gezondheid van veel collega’s door de lange duur van de coronacrisis met alle beperkingen en dynamiek stevig onder druk staat. Het elastiek is erg opgerekt.

Stadsplein 1B, 3431 LZ Nieuwegein | Postbus 2708, 3430 GC Nieuwegein | Antwoordnummer 2568, 3430 VB Nieuwegein t 030 – 7022 300 | e info@wil-lekstroom.nl | i www.wil-lekstroom.nl | KvK 57354944 | IBAN NL51 BNGH 0285 1588 72

Pagina 2 van 4

We investeren als WIL uiteraard zo goed als mogelijk in zowel de fysieke als mentale gezondheid van onze collega’s: met een fitnessprogramma bijvoorbeeld, seminars, goede thuiswerkfaciliteiten, aandacht, ludieke bijeenkomsten, en dergelijke. Dat wordt door onze medewerkers erg gewaardeerd. De druk blijft evenwel groot. Qua verzuim valt de schade gelukkig nog mee; eind eerste kwartaal 2021 ligt ons verzuim cumulatief op 7,2%. Vergeleken met vorig jaar is dat ruim 1,8% lager. Volgens onze arbodienst mogen we niet ontevreden zijn, mede gelet op het feit dat dit het winterseizoen is. Bijzondere dienstverlening: Tozo Zoals bekend heeft de Rijksoverheid als antwoord op de economische effecten van de coronacrisis steunmaatregelen ingesteld voor ondernemers en zzp’ers die door de gevolgen van deze crisis in financiële problemen komen: de NOW, Tozo en recentelijk ook TONK. De uitvoering van Tozo en TONK is u als gemeenten opgedragen. Conform afspraak voert WIL de Tozo regeling voor u als gemeenten uit. Sinds het begin van deze steunmaatregelen heeft WIL daartoe een virtueel zzp-loket in de lucht; zie hiervoor onze website. Ondernemers en zzp’ers kunnen hier een aanvraag indienen voor inkomensondersteuning levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. Op dit moment loopt alleen Tozo 4 nog.

In bijlage 2 treft u een overzicht aan van de aanvragen per Tozo regeling; deze is identiek aan de Tozo bijlage bij de Kwartaalrapportage WIL Q1 2021 (die u nog gaat ontvangen). Van de Tozo 4 regeling wordt momenteel nog maar beperkt gebruik gemaakt. Conform de insteek van Tozo 3 en Tozo 4 kunnen zzp’ers die zich willen oriënteren op werken in loondienst ook ondersteuning krijgen. Ons matchingsteam pakt deze ondersteuningsvraag op; waar nodig wordt doorgeschakeld naar het regionale Mobiliteitsteam of het regionale team van Midden-Utrecht Werkt Door om de betreffende zzp’er te helpen naar regulier werk of een andere plek op de arbeidsmarkt. Er wordt hiervan nog maar weinig gebruik gemaakt. Vanuit het adagium “help de getroffen zzp’ers en ondernemers zo snel mogelijk” is WIL in maart vorig jaar aan de slag gegaan met een provisorisch uitvoeringsregime. U bent hierover in maart 2020 door ons uitgebreid geinformeerd. Het Rijk heeft gaandeweg de Tozo1 periode de regeling scherpgesteld. De consequentie hiervan is dat we diverse reparatieslagen hebben moeten doen. Zoals eerder aangegeven heeft ondertussen iedere Tozo 1 aanvrager een definitieve beschikking gehad.

In een aantal gevallen is terugvordering aan de orde; daar waar dit belastingtechnisch problemen oplevert waar de zzp’er in kwestie weinig aan kan doen, leveren we maatwerk zodat de zzp’er er netto niet op moet toeleggen; dit gebeurt indien aan de orde via de bijzondere bijstand. Voor zowel Tozo 1, Tozo 2 en Tozo 3 geldt dat de fase van bezwaar en beroep momenteel nog loopt; we kunnen overall dus nog niet een definitief plaatje schetsen. Indien nodig corrigeert WIL haar besluiten uiteraard. Met de kennis en inzichten van nu komt u als gemeente waarschijnlijk goed uit met de middelen die u van het Rijk heeft gekregen voor de uitvoering van Tozo. Voor een financieel doorkijkje ter zake over 2020 verwijs ik u naar de Jaarrekening WIL 2020. Bestuurlijk is afgesproken dat het positieve saldo dat eind 2020 voor de uitvoering van Tozo resteert, meegenomen wordt naar 2021. Mocht eind 2021 blijken dat er nog geld over is, ervan uitgaande dat het hoofdstuk Tozo dan grotendeels is afgesloten, dan rekenen we uiteraard bij de Jaarrekening 2021 met u af.

Bijzondere dienstverlening: TONK De regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) is in de kern een versoepeling van de gemeentelijke beleidsregels voor bijzondere bijstand; hiermee kunnen gemeenten huishoudens helpen die ten gevolge van de coronamaatregelen een terugval in hun inkomen hebben en daardoor de noodzakelijke kosten van het bestaan voor het huishouden niet meer kunnen betalen. WIL voert ook deze regeling uit voor u. Vanaf 6 april jl. is ons virtuele TONK-loket open.

Pagina 3 van 4

Het kabinet wilde graag dat de TONK regeling ruimhartig werd ingericht, zeker voor de groepen die geen aanspraak kunnen maken op andere regelingen en een grote terugval in inkomen kennen. De regeling zou zo ingericht moeten worden dat de tegemoetkoming huishoudens substantieel ondersteunt in de betaling van hun vaste lasten en hen daarmee verder helpt. Natuurlijk was het ondoenlijk en onwenselijk om alle noodzakelijke kosten zonder meer te vergoeden als mensen de kosten zelf kunnen betalen. De gemeente kon daarom eigen toekenningsregels opstellen, bijvoorbeeld door rekening te houden met inkomen, uitkering of vermogen. Omdat niemand op voorhand precies wist hoeveel mensen voor TONK in aanmerking zullen komen en voor welk bedrag zij steun nodig zullen hebben, was het ook onduidelijk hoeveel budget nodig is om de TONK uit te voeren. Het Rijk heeft op dit moment voor de regeling 260 miljoen euro beschikbaar gesteld voor toekenningen en uitvoeringskosten. U heeft als gemeenten al een eerste betaling ontvangen van het Rijk. WIL heeft u al een voorschotnota in dezen gestuurd. In alle 4 Lekstroomgemeenten zijn uiterlijk eind maart door de colleges de beleidsregels vastgesteld; hiermee is het uitvoeringsregime TONK helder. Er is sprake van 1 uitvoeringsregime voor alle gemeenten waarbij gewerkt wordt met een 30% inkomensterugval en bedragen van € 750,- TONK laag en € 1.350,TONK hoog.

Via onze website vullen aanvragers een stappenplan in om te zien of ze in aanmerking kunnen komen voor een tegemoetkoming TONK. We gaan uit van de verklaring van de aanvrager voor de inkomensterugval gerelateerd aan corona. Ook voor de hoogte van de beschikbare geldmiddelen gaan we uit van de verklaring van de aanvrager. Voor het kunnen vaststellen van het inkomen worden bewijsstukken opgevraagd. WIL ondersteunt alle aanvragers o.a. door het faciliteren van een berekeningsoverzicht. Als dit overzicht ingevuld wordt meegestuurd bij de aanvraag, geldt dit als afdoende bewijs. Alle inspanningen ten spijt zijn eind april pas ruim dertig aanvragen binnen. Of alle aanvragers ook TONK krijgen is nu nog niet te zeggen. Onze inschatting is dat de TONK regeling ofwel te laat door het Rijk geëffectueerd is, dan wel dat de regeling niet past op het inkomensvraagstuk waar veel huishoudens mee kampen. Wat ook goed kan, is dat veel huishoudens de regeling te risicovol en ingewikkeld vinden, in het licht van de betrouwbaarheid van de overheid die recentelijk zoals bekend een fikse deuk heeft opgelopen. Vanwege de achterblijvende aantallen zet WIL op dit moment, samen met gemeenten, in op gerichte communicatie richting de doelgroep om zo nogmaals de mogelijkheden van de TONK onder de aandacht te brengen.

Doel is uiteraard om de steun te bieden aan inwoners die hier behoefte aan en recht op hebben. Van een mogelijk financieel risico op TONK is vooralsnog geen sprake. Impact op personeel en organisatie Sinds Tozo 2 is het overgrote deel van de medewerkers weer op de “oude stek” aan het werk; dat is goed voor onze klanten, dienstverlening en geeft rust. Tozo 3 en Tozo 4 alsook TONK hebben hierin niets veranderd; de extra capaciteit die we nodig hebben voor de uitvoering huren we in hoge mate extern in. Gelet op het geringe aantal aanvragen en de verwachting dat deze niet fors zullen oplopen, gaan we de stevige inhuur op TONK die we hadden ondertussen langzaamaan afschalen, om de uitvoeringskosten beperkt te houden. Onze medewerkers hebben zich de afgelopen maanden flexibel moeten opstellen, zowel thuis als op kantoor, alsook qua aard van de werkzaamheden. Dat hebben zij/wij met verve en passie gedaan. Een woord van dank is daarvoor meer dan op zijn plaats voor alle collega’s die in deze bijzondere tijden hun beste beentje voor hebben gezet. En kijken we naar de resultaten, met succes. Het elastiek is zoals eerder gezegd wel flink opgerekt. De afgelopen periode hebben slechts enkele medewerkers door Corona niet kunnen werken, omdat zij zelf getest werden, positief waren, symptomen hadden en daardoor thuis moesten blijven.

Anderen konden niet werken doordat iemand in hun directe (familiaire) kring met de gevolgen van corona of de coronamaatregelen te maken kreeg. De impact op onze dienstverlening is hierdoor redelijk beperkt gebleven; laten we hopen dat dit zo blijft. We zijn hier uiteraard blij mee. Mocht een en ander toch anders lopen, dan zullen we waar nodig prioriteren. Mocht dit scenario zich gaan voordoen, dan berichten we u hierover tijdig.

Pagina 4 van 4

De Nullijn 2021 en corona: wel/geen crisisregime In onze ogen leidt de coronacrisis nog steeds onherroepelijk tot een toename van het aantal bijstandsgerechtigden, minima en mensen met schulden. De ondersteunende maatregelen van het Rijk zorgen in dezen voor uitstel en dempen deze toename vooralsnog. Per wanneer de verwachte toename zich zal inzetten, is lastig te zeggen. Dit geldt ook voor de hoogte. Nog steeds schatten we in dat een toename van 25% van ons klantenbestand niet ondenkbaar is, zij het wel minder realistisch dan begin dit jaar. Wij houden u in dezen op de hoogte. Ten aanzien van de begroting 2021 is met u afgesproken dat WIL de verwachte toename vanaf drempelwaarde X tot drempelwaarde Y binnen de begroting zal opvangen door daar waar nodig tot een crisisregime over te gaan. Deze crisisregimes zijn momenteel nader uitgewerkt; we zijn klaar voor de eventuele ‘storm’. De uitwerking is grotendeels in lijn met hetgeen wij hierover met u gedeeld hebben in het kader van de discussie over de Nullijn 2021 en de BW 2021. Wij zijn goed in staat, een enkele uitzondering daargelaten, om binnen de begroting onze dienstverlening zo in te richten, zo te herijken, dat we met de bestaande bezetting en formatie deze kunnen uitvoeren. Een crisisregime betekent vanzelfsprekend dat er consequenties zijn voor onze dienstverlening.

Deze liggen evenwel in lijn met hetgeen u ons meegegeven heeft als kader voor eventueel te maken keuzes. In bijlage 3 treft u een eenvoudig overzicht aan van de hoofdlijnen van het crisisregime per dienstverleningsdomein met de bijbehorende consequenties. Tot slot We zijn er helaas nog niet. We zullen de komende maanden als WIL, maar ook samen met u, alle zeilen bij moeten zetten om ondernemers, zzp’ers, bijstandsgerechtigden, minima en burgers met schulden goed van dienst te blijven/zijn in deze bijzondere tijden. De stabiliteit van de BV Nederland en de Lekstroom is hiermee gediend. Dat doen we graag. Op 26 mei organiseren we een digitale bijpraatavond; indien gewenst praten we u dan verder bij of lichten we zaken nader toe. En zoals ook afgelopen jaar, organiseren we in oktober weer een Kaderstellend Raadsdebat om met u stil te staan bij de prioriteiten voor komend jaar, mede in het licht van de actualiteit en relevante ontwikkelingen en verwachtingen. Met dank alvast en veel wijsheid voor ons allen.

Met vriendelijke groet, Mede namens het dagelijks bestuur van WIL,

R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom