2021-066 Rvs. Vaststelling omgevingsvisie Nieuwegein.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp Omgevingswet Datum

Raadsvoorstel

2 februari 2021

Afdeling Ruimtelijk Domein Portefeuilleho uder Hans Adriani

Onderwerp Vaststelling omgevingsvisie

Gevraagd besluit Gevraagde besluiten: 1. De omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent vast te stellen, met daarin de keuzes gebaseerd op bestaand beleid zoals opgenomen in de omgevingsagenda (2018-338), de richtinggevende uitspraken (2020006), en aangevuld met de volgende drie extra keuzes:’ a.

Voor alle nieuwbouw is het uitgangspunt minimaal energieneutraal (BENG 3 = 100%) en GPR 8.

b. We streven ernaar dat 50% van alle nieuwe woningen betaalbaar is (tot €991,- prijspeil 2020) c.

Bij transformatie van bestaand vastgoed naar woningen hecht de gemeente eraan dat de transformatie voldoet aan eenzelfde woonuitstraling, ruimtelijke kwaliteit en wooncomfort als in geval van nieuwbouw.

2. De nota “Beantwoording zienswijzen omgevingsvisie Nieuwegein” vast te stellen. 3. Met vaststelling van de omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent (beslispunt 1) wordt de Structuurvisie Nieuwegein verbindt ingetrokken.

Bladnummer 2/6 Raadsvoorstel 2 februari 2021

Inleiding De Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2022 in werking treedt, vraagt van elke gemeente een omgevingsvisie die de kwaliteit en ontwikkeling beschrijft van haar fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Het voortraject en uw raadsbetrokkenheid De afgelopen jaren is uw raad actief betrokken geweest bij de voortgang van deze omgevingsvisie door raadsinformatieavonden, omgevingslabs en nieuwsbrieven. Ook heeft uw raad in aanloop naar deze omgevingsvisie een aantal documenten vastgesteld waarvan wij de volgende willen benoemen: 

Ontwikkelstrategie (2017-343)



Omgevingsagenda (2018-334)



Richtinggevende uitspraken (2020-006)

De ontwerp-omgevingsvisie “Nieuwegein verstedelijkt en vergroent” is op 20 oktober 2020 door het college vrijgegeven voor de terinzagelegging van 4 november tot en met 16 december. Op 29 oktober heeft u tijdens de Avond van de Raad deze ontwerpomgevingsvisie besproken. Nu bieden wij u de omgevingsvisie en bijlagen aan ter vaststelling door uw Raad.

Gewenst effect Het vaststellen van de omgevingsvisie heeft drie doelen: 

Met de omgevingsvisie geven we op de lange termijn richting aan de leefomgeving in Nieuwegein. De omgevingsvisie is het kader voor onze ruimtelijke plannen, dus ook voor uitvoeringsprogramma’s en het omgevingsplan.



De omgevingsvisie is een uitnodiging aan de stad om Nieuwegein nog gezonder, veiliger en duurzamer te maken. Inwoners, ondernemers en bezoekers geven Nieuwegein vorm. Daarom wil de gemeente er samen met inwoners, ondernemers en initiatiefnemers voor zorgen dat Nieuwegein ook in 2040 een fijne stad is.



De omgevingsvisie verbindt sectorale beleidsthema’s die over de fysieke leefomgeving gaan (zoals wonen, milieu en mobiliteit). Dat doet de omgevingsvisie door aan te geven waar die thema’s elkaar kunnen versterken. Daarmee is de omgevingsvisie de kapstok voor het omgevingsbeleid in Nieuwegein.

Argumenten 1.1.

Een omgevingsvisie is verplicht op grond van de Omgevingswet

De Omgevingswet, die op 1 januari 2022 in werking treedt, verplicht iedere gemeente om een omgevingsvisie op te stellen waarin zij de kwaliteit en ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving beschrijft. De omgevingsvisie is het eerste instrument van de Omgevingswet dat we in gebruik nemen. 1.2

Gezondheid, veiligheid en duurzaamheid zijn de rode draad

Bladnummer 3/6 Raadsvoorstel 2 februari 2021

In overeenstemming met de ontwikkelstrategie Omgevingswet (2017-343) zijn in de omgevingsvisie de thema’s gezondheid, veiligheid en duurzaamheid als rode draad gebruikt. De thema’s worden expliciet toegelicht in de paragraaf ‘Gezondheid, veiligheid en duurzaamheid uitgelicht’ op pagina 74 tot 78 van de omgevingsvisie. De kern van ieder thema is onderstaand opgenomen. Gezondheid. Het motto van de Utrechtse regio is “Gezond leven in een stedelijke regio”. De ambities en keuzes in deze omgevingsvisie dragen hieraan bij. Hoofdkeuzes voor gezondheid zijn: gezonde en beweegvriendelijke leefomgeving, een groene stad en zorgcirkels waarin basis- en zorgvoorzieningen dichtbij zijn. Veiligheid. Een veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde voor prettig wonen, werken, recreëren en reizen. Daarom zorgen wij samen met onze samenwerkingspartners voor: veilige bouwwerken, verkeersveiligheid, een zelfredzame samenleving, beschermen van kwetsbare groepen, voorkomen en vermindering van criminaliteit en voorbereid zijn op rampen. Duurzaamheid. De gemeente Nieuwegein wil samen met inwoners en initiatiefnemers werken aan een duurzaam Nieuwegein. Onze duurzaamheidsambities hebben invloed op de fysieke leefomgeving. Dat gaat onder meer over zonnepanelen op daken voor de energietransitie, onverharde ondergrond voor klimaatadaptatie en snelfietswegen voor duurzame mobiliteit. 1.3

De omgevingsvisie is een bundeling van 48 beleidsstukken en gebiedsprogramma’s aangevuld met richtinggevende uitspraken van de raad

In de omgevingsagenda (2018-334) heeft uw raad vastgelegd welke bestaande uitgangspunten uit het huidige gemeentelijke beleid worden meegenomen in de omgevingsvisie. Uitgangspunt daarbij was een beleidsneutrale overgang, waarbij voor nieuwe ontwikkelingen en opgaven in participatie aanvullend beleid kan worden ontwikkelt. Hier hebben wij invulling aangegeven door uit 48 beleidsstukken en gebiedsprogramma’s te putten voor de omgevingsvisie. In aanvulling op het bestaande beleid heeft uw raad in februari 2020 de richtinggevende uitspraken voor de omgevingsvisie vastgesteld. Daarin is op vijf onderdelen het beleid vernieuwd of aangescherpt. Dat ging om ruimtelijke kwaliteit, klimaat, mobiliteit, leefomgeving en regio (A12-zone). Die richtinggevende uitspraken zijn overgenomen en uitgewerkt in de voorliggende omgevingsvisie. 1.4.

De omgevingsvisie is opgesteld samen met de stad en ketenpartners

In gesprek met de stad De kansen en dilemma’s uit de omgevingsagenda zijn geordend naar zes gespreksthema’s die voor de stad relevant zijn. De hoofdthema’s waren:

Bladnummer 4/6 Raadsvoorstel 2 februari 2021

fijn en groen wonen, ruimtelijke kwaliteit, duurzaamheid, verhouding tussen groen, spelen en parkeren, toekomstbestendige mobiliteit en Nieuwegein in de regio. Van mei 2019 tot en met november 2019 vond een uitgebreid participatietraject plaats. Onderdeel daarvan waren stadsgesprekken, werkbijeenkomsten, een digitale enquête (ruim 1400 respondenten) en een terugkoppeling van de uitkomsten op de dag van de omgevingsvisie. In de bijlage wordt verslag gedaan van de uitkomst van het participatieproces. De uitkomsten geven een representatief beeld van wat de inwoners, ondernemers en belanghebbenden van Nieuwegein belangrijk vinden. Op basis daarvan heeft uw gemeenteraad vervolgens de richtinggevende uitspraken vastgesteld. In gesprek met ketenpartners Tijdens een expertmeeting in juli 2019 hebben we met ketenpartners trends en ontwikkelingen op het gebied van veiligheid, duurzaamheid en gezondheid vertaald naar Nieuwegeins opgaven en bekeken waar onze samenwerking elkaar kan versterken. Medio september 2020 is de concept omgevingsvisie besproken met de ketenpartners en is de omgevingsvisie waar nodig aangescherpt. In de bijlage vindt u het verslag van deze bijeenkomst.

1.5

Ook actuele wijzigingen zijn meegenomen in de omgevingsvisie

De omgevingsvisie neemt veel bestaand beleid over. In aanvulling op de richtinggevende keuzes (2020-006) is er een drietal punten waarop in de omgevingsvisie keuzes zijn geformuleerd en richtlijnen worden meegegeven aan initiatiefnemers die niet eerder expliciet zijn besproken in uw raad. Het gaat om de volgende drie punten. a. In de visie hebben we opgenomen dat nieuwbouwwoningen minimaal energieneutraal zijn (Beng 3=100%, GPR 8). In Rijnhuizen en City gelden al aanvullende eisen voor nieuwbouw. Met deze keuze wordt ook een ambitie geformuleerd voor overige nieuwbouwprojecten in Nieuwegein. Ook hier is gekozen voor de ambitie om energieneutraal te bouwen om aan te sluiten bij het provinciaal beleid. b. In de omgevingsvisie hebben we opgenomen dat 50% van de woningen betaalbaar dient te zijn (huur max. 991,- euro, prijspeil 2020). Dit is in aanvulling op en in lijn met eerdere keuzes om bij grotere initiatieven 30% sociale huur te realiseren en 12% betaalbare middenhuur (huurprijs < 864,- euro, prijspeil 2020). Met deze keuze sluiten we aan bij de lijn die de provincie hanteert in de provinciale omgevingsvisie, waarin zij streeft naar 50% betaalbare woningen. Ook sluiten we aan bij de lijn van het provinciaal woningbouwprogramma waar aangestuurd wordt op 50% betaalbare woningen (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop). c.

In Nieuwegein is het afgelopen decennium veel ervaring opgedaan met gebouwtransformaties naar wonen. Van experiment is dit nu verworden tot gangbare praktijk en dit is gepaard gegaan met innovatie in bouwmethodiek en waardestijging. Dit geeft initiatiefnemers ook een opdracht om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van de woningen niet onderdoet voor die van een nieuwbouwwoning. Voor de wijk Rijnhuizen

Bladnummer 5/6 Raadsvoorstel 2 februari 2021

is besloten dat hier geen gebouwtransformaties naar wonen meer worden toegestaan (2019-345). 2.1.

Tijdens de inspraakperiode ingebrachte zienswijzen zijn verwerkt in de omgevingsvisie

Gedurende de zienswijze periode hebben tien organisaties een zienswijze ingebracht. In de nota van beantwoording zienswijzen (zie bijlage) staat aangegeven of en hoe die zienswijze is verwerkt in de omgevingsvisie. 3.1.

De omgevingsvisie vervangt de structuurvisie

De omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent is de opvolger van de nu geldende structuurvisie Nieuwegein verbindt. Onder de Omgevingswet stellen gemeenten geen structuurvisies meer op, maar komen hiervoor omgevingsvisies in de plaats.

Kanttekeningen 1.1

De omgevingsvisie is nog niet het kader voor participatie vanaf 2022.

In het traject voor de herijking van de nota Samen met de stad wordt gewerkt aan een kader voor participatie. De omgevingsvisie kent wel de paragraaf: ‘het belang van participatie’, maar het nieuwe beleid en verdere uitwerking van het thema participatie volgt in de nieuwe nota Samen met de stad. 1.5.a. Energieneutraal bouwen bij nieuwbouw gaat verder dan wettelijke grondslag In het bouwbesluit zijn normen opgenomen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG). Door in de omgevingsvisie op te nemen dat nieuwbouwwoningen energieneutraal dienen te zijn gaan we verder dan deze wettelijke grondslag. We kunnen dit dus niet bij ontwikkelaars afdwingen, maar wel meenemen in de onderhandelingen. 1.5.b. Het realiseren van betaalbare woningen is niet afdwingbaar Het realiseren van woningen gebeurt in samenwerking met marktpartijen. In die samenwerking kunnen wij als gemeente onze ambities meegeven, maar we kunnen dit niet altijd afdwingen.

Financiële aspecten Uitvoering van de ambities uit de omgevingsvisie vindt (onder andere) plaats via op te stellen omgevingsprogramma’s. In die programma’s worden ook de budgettaire afwegingen gemaakt.

Communicatie aspecten Het college heeft de concept beantwoording zienswijzen aan de indieners van de zienswijzen toegezonden en hen aangegeven dat zij in de Avond van de Raad over de omgevingsvisie kunnen inspreken nadat zij zich bij de Griffie hebben aangemeld.

Bladnummer 6/6 Raadsvoorstel 2 februari 2021

Na besluitvorming door uw gemeenteraad op 1 april. Wordt via verschillende kanalen aan inwoners, ondernemers en ketenpartners gecommuniceerd dat de omgevingsvisie is vastgesteld.

Uitvoering De omgevingsvisie is het eerste instrument van de Omgevingswet dat we in gebruik nemen. In de komende jaren stellen we ook omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan op. Uw raad heeft hierover in de richtinggevende uitspraken (2020-006) ingestemd met het volgende: De omgevingsvisie (het Wat) wordt uitgewerkt in inhoudelijke (niet verplichte) programma’s (het Hoe) en gebiedsprogramma’s (het Waar) Het vertalen van de ambities en doelen uit de omgevingsvisie naar gebiedsgerichte of thematische programma’s is nodig om te bepalen welke instrumenten moeten worden ingezet om de ambities en doelen te verwezenlijken. Als het omgevingsplan als instrument geschikt is, dienen de programma’s als brug tussen de omgevingsvisie en het omgevingsplan De omgevingsvisie kent, in tegenstelling tot de structuurvisie, geen einddatum. De omgevingsvisie verloopt niet en dient continu het actuele beleid weer te geven. Daarmee dient de omgevingsvisie voortdurend als lange termijn kapstok voor het beleid voor de fysieke leefomgeving. Bij actualisatie stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie opnieuw vast. Uw raad heeft hiertoe ingestemd met het volgende (2020-006): De omgevingsvisie wordt geactualiseerd als:E a.

De gemeente Nieuwegein onvoldoende antwoord en aansluiting heeft op de vragen en wensen uit de samenleving.

b. Er nieuwe maatschappij-brede ontwikkelingen zijn. c.

Het blijkt dat we de doelstellingen uit de omgevingsvisie en de onderliggende programma’s structureel niet realiseren.

Op het ganzenbord van de Omgevingswet is te zien wat we in de uitvoering en het vervolg nog te doen hebben en wat we al hebben bereikt.

Bijlagen A. Omgevingsvisie B. Beantwoording zienswijzen C. Verslag participatieproces D. Verslag bijeenkomst ketenpartners

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester