2021-016 Rvs. Zienswijze op begrotingswijziging 2021 en reactie op procesbrief 2022 WIL.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp Werk en Inkomen Lekstroom: begrotingswijziging

2021-016

2021 en Procesbrief 2022 Datum

4 maart 2021

Raadsvoorstel

Afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling Portefeuilleh ouder E. Eggengoor

Onderwerp Werk en Inkomen Lekstroom: zienswijze op begrotingswijziging 2021 en reactie op procesbrief 2022. Gevraagd besluit 1. Ten aanzien van de begrotingswijziging 2021 van Werk en Inkomen Lekstroom een zienswijze kenbaar te maken met als kern dat er begrip en waardering is voor, dan wel instemming is t.a.v.: a. de wijze waarop WIL de nullijn vertaalt in de begroting(swijziging) 2021; b. de inhoudelijke, organisatorische en financiële uitgangspunten die worden gehanteerd, doch dat WIL grote terughoudendheid moet betrachten t.a.v. begrotingsoverschrijdingen en enkel in overleg met de gemeenten hiertoe over mag gaan. 2. De financiële effecten van deze begrotingswijziging ad € 366.015 te verwerken in de 1e Technische wijziging 2021, dit ten laste te brengen van het begrotingsresultaat en hiervan € 95.500 te beschouwen als corona gerelateerde kosten. 3. Ten aanzien van de procesbrief 2022 als reactie mee te geven dat: a. het de wens is dat WIL in de begroting 2022 de ‘nullijn, tenzij….’ hanteert, behalve als WIL in het volgende door haar georganiseerde kaderstellende raaddebat eind 2021 andere overwegingen meekrijgt; b. De combinatie van kaderbrief, kaderstellend debat en eerste technische begrotingswijziging ook voor de toekomst kan leiden tot een begrotingsproces dat beter aansluit op de gevolgen van de conjuncturele ontwikkelingen voor de begroting van WIL.

Inleiding WIL dient jaarlijks een wijziging in op haar begroting. In deze begrotingswijziging 2021 zijn de extra kosten opgenomen die op dit moment bekend zijn. Er is een kans dat WIL in 2021 een tweede begrotingswijziging indient, afhankelijk van de wijze waarop de coronacrisis zich ontwikkelt. Normaal stuurt WIL in het voorjaar haar kaderbrief naar de raad, met daarin de inhoudelijke en financiële kaders voor de begroting van het volgende jaar.

Bladnummer 2/7 Raadsvoorstel

Ditmaal vond WIL dat de coronacrisis en het rijksbeleid de ontwikkeling in klantenaantallen dermate onvoorspelbaar maken, dat ze geen betrouwbare kaderbrief kan presenteren. In plaats van een kaderbrief heeft WIL een ‘procesbrief’ naar de raad gestuurd, waarin zij aangeeft hoe ze in het bijzondere jaar 2021 de raad zal betrekken bij de –thans nog onbestendige- ontwikkelingen in de aanloop naar 2022. Gewenst effect 

Een deskundige uitvoering van de wet- en regelgeving rondom de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en aanpalende wet- en regelgeving.



Een transparante en planmatige besteding en verantwoording van de gemeentelijke middelen.

Argumenten 1.a Er is waardering voor de wijze waarop WIL de nullijn vertaalt in de begrotingswijziging 2021. Reeds enkele jaren zien we een stijgende begroting van WIL. Vanaf 2019 lukt het WIL om de financiële nullijn te hanteren, dan wel in goed overleg met de raden van Lekstroom prioriteiten te stellen. Ter voorbereiding op deze begrotingswijziging heeft WIL op 7 oktober een kaderstellend raadsdebat georganiseerd. De lijn die uit dit debat naar voren kwam is scherp en helder vertaald in deze begrotingswijziging. 1.b.1 Er is instemming ten aanzien van de inhoudelijke en organisatorische uitgangspunten. De lijn die zich destilleerde in het kaderstellende raadsdebat was dat prioriteit wordt gegeven aan preventie, leefwereld, participatie en de instelling van een zogenaamd ‘crisisregime’ (p. 4-6). 1.b.2 Er is begrip voor de instelling van een crisisregime tot een afgesproken en acceptabele drempelwaarde. WIL verwacht dat het aantal klanten in 2021 zal toenemen. Vooralsnog houdt ze rekening met een stijging van 25%. Deze eventuele stijging is niet verwerkt in deze begrotingswijziging, maar zal later in een eventuele 2 e begrotingswijziging worden gecommuniceerd met de raden. Deze eventuele stijging zal niet één-op-één in rekening worden gebracht bij de gemeenten: WIL vangt de eerste 10-15% volumestijging op.

Dit gebeurt door te prioriteren (bv door meer of minder aandacht te besteden aan bepaalde klantgroepen, p. 4) of door de dienstverlening op te rekken tot de maximale wettelijke termijnen. Dit is het crisisregime. Voorbij deze grenzen zijn de consequenties onacceptabel en zal WIL de financiële consequenties voorleggen aan de raden in een nieuwe/tweede begrotingswijziging. De precieze ‘drempelwaarde’ verschilt per deeltaak. WIL heeft deze informatie overzichtelijk verwerkt in de begrotingswijziging.

Bladnummer 3/7 Raadsvoorstel

2.1 Er is begrip voor de gehanteerde financiële uitgangspunten, leidende tot een begrotingswijziging van € 366.015 voor Nieuwegein. Afgesproken is dat WIL de nullijn moet hanteren, tenzij de consequenties onacceptabel zijn, afgezet tegen de inhoudelijke en organisatorische uitgangspunten. Dit voornemen leidt tot de volgende uitzonderingen op de nullijn (p. 5): a. de implementatie van 2 nieuwe wetten (Wet vereenvoudiging beslagvrije voet [BVV]1 en Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen [Wet Suwi]2); b. gevolgen van de coronacrisis (continuering van het matchingsteam dat mensen ‘van werk naar werk’ bemiddelt en zo met succes de instroom van nieuwe klanten in de bijstand voorkomt); daarnaast moeten de klantdossiers (DIV) continu actueel en digitaal beschikbaar zijn om het werken in coronatijd te faciliteren; c. extra aandacht voor jongeren (investering in het jongerenloket en in een jobhunter om te voorkomen dat jongeren in de uitkering terecht komen). Daarnaast leiden eerder gemaakte afspraken t.a.v. van het Participatiebudget (taakveld Werk) tot een extra bijdrage van €84k. 3.a.1 Het is wenselijk dat WIL in de begroting 2022 de ‘nullijn, tenzij….’ hanteert. Zoals gezegd (zie 1.a) is er al jarenlang sprake van stijgende kosten bij WIL. WIL is nu aardig ‘in controle’ en zou deze lijn moeten aanhouden voor 2022.

In de procesbrief staat dat de raden/raadsleden in het najaar 2021 geconsulteerd zullen worden. Het is wenselijk dat pas dan een eventuele afwijking van de nullijn wordt overeengekomen. 3.b.1 Er is waardering voor de vervanging van de kaderbrief door de huidige procesbrief. Normaal stuurt WIL in het voorjaar haar kaderbrief naar de raad, met daarin de inhoudelijke en financiële kaders voor de begroting van het volgende jaar. Door de onduidelijkheden rondom het verloop van de coronacrisis en het rijksbeleid, is de ontwikkeling in klantenaantallen onvoorspelbaar. Om deze reden kan WIL geen betrouwbare kaderbrief presenteren. In plaats van een kaderbrief heeft WIL een ‘procesbrief’ naar de raad gestuurd, waarin zij aangeeft hoe ze in 2021 de raad zal betrekken bij de ontwikkelingen in de aanloop naar 2022. Deze werkwijze, in combinatie met een kaderstellend debat en een eerste begrotingswijziging, biedt wellicht ook in de toekomst kansen om de begroting van WIL beter aan te laten sluiten op de actualiteit. Immers: een sociale dienst is sterk afhankelijk van de

1 De BVV houdt concreet in dat alle klanten met een afbetalingsregeling,

over 95% van de bijstandsnorm moeten beschikken. WIL moet daarom alle dossiers herberekenen. 2 Met de wet Suwi stuurt het rijk aan op het verstevigen van de

samenwerking op arbeidsmarktniveau. Hiertoe gaat WIL een accountmanager aanstellen. Overigens staat deze wet enigszins haaks op de wens van de gemeente om klanten lokaal te helpen in de werkteams.

Bladnummer 4/7 Raadsvoorstel

economische ontwikkelingen. De in- en uitstroom vloeien voort uit conjuncturele ontwikkelingen in het land. Overigens zit er een enkele tikfout (jaartallen, o.a. op p. 2 en 3) in de procesbrief, maar hier gaan we niet verder op in. Kanttekeningen 1.b.1. Het crisisregime kan tijdelijk leiden tot een lagere kwaliteit van de dienstverlening. De ‘nullijn, tenzij…’ omvat weldoordachte keuzes. Desondanks kunnen de consequenties moeilijk te accepteren zijn; temeer omdat we veel belang hechten aan een kwalitatief goede dienstverlening vanuit WIL. In dit stadium en bij deze keuzes is het echter van belang om te beseffen dat de dienstverlening aan de klanten tijdelijk kwalitatief minder kan worden door deze keuzes. Zo kan de termijn voor het eerste gesprek in het kader van schuldhulpverlening oplopen tot boven de 4 weken (p. 13); dit is nog steeds binnen de wettelijke termijn, maar niet de kwaliteit die de raad gewend is. De herprioritering van processen heeft gevolgen voor het werkteam (p. 16). In het jaarplan van het werkteam is hier rekening mee gehouden. Ook kunnen tijdens het zogenaamde crisisregime de termijnen bij de minimaregelingen worden overschreden (p. 13). Uiteindelijk streven we allemaal naar de beste dienstverlening binnen de financiële mogelijkheden, waarbij we wel zullen voorkomen dat mensen in financiële problemen raken. 1.b.2 De raad wenst terughoudendheid t.a.v.

begrotingsoverschrijdingen. WIL geeft aan dat meerkosten van nieuw beleid kunnen worden doorbelast als begrotingsoverschrijding (p. 5). Het is begrijpelijk dat nieuw beleid en nieuwe wetgeving soms niet geheel binnen de nullijn kunnen worden gerealiseerd. We doen een beroep op WIL om terughoudend om te gaan met begrotingsoverschrijdingen en enkel in overleg met de gemeenten hiertoe over te gaan. 2.1 Risico’s coronacrisis nog onduidelijk De kans is reëel aanwezig dat de coronacrisis zal leiden tot verdere stijging van het aantal klanten en daarmee van de uitvoerings- en regelingskosten. Het is op dit moment niet goed in te schatten hoe dit zal uitpakken; evenmin wat de eventuele te verwachte rijksvergoeding is. Scenarioberekeningen van WIL variëren in bandbreedte tussen €0,75 mln. en € 1,5 mln. voor Lekstroom. Grofweg de helft komt voor rekening van Nieuwegein. Derhalve is er een kans dat in de loop van 2021:

 

Nog een 2e begrotingswijziging wordt aangeboden; Een eventueel voorstel om de voorzieningen Tozo en VHL in te zetten (p. 5).

Bladnummer 5/7 Raadsvoorstel

Financiële aspecten In onderstaande tabel staan de kosten van de opplussing van de nullijn, verdeeld naar taakveld en periodiciteit (structureel/incidenteel). Het gaat om €575k voor Lekstroom; in de laatste kolom zien we dat Nieuwegein hier een bedrag van €282k aan bijdraagt (regels 1 t/m 6), naast de trapsgewijze compensatie van het P-budget/taakveld Werk (€84k, regel 7): 1e begrotingswijziging 2021: WIL

Aandeel

opplussing nullijn Structureel

Incidenteel

Totaal

Nieuwegein

1 Implementatie nieuw beleid Wet

100.000

100.000

48.967

BVV 2

Herstel JOLO

3 SUWI: Versterk. bovenreg. aanpak

170.000

170.000

75.000

75.000

83.249 36.719

4 Matchingsteam

165.000

165.000

80.800

5 Jeugd Jobhunter

35.000

35.000

17.133

6 DIV

30.000

30.000

14.690

330.000

575.000

366.015

7 Compensatie Werk Totaal

84.457 245.000

Toelichting op de wijzigingen: 1. Een groot deel van de verhoging van de budgetten (€282k, zie regels 1 t/m 6) heeft betrekking op organisatie/uitvoeringskosten; het gemeentelijke budget t.b.v. de organisatiekosten van WIL wordt daarom eveneens verhoogd met €281.558. De kosten voor het Matchingsteam (€81k) en DIV (€15k) voor het bedrag van totaal € 95.500 vloeien voort uit de maatregelen ten gevolge van corona en zullen worden aangemerkt als coronakosten. 2. Daarnaast wordt onze bijdrage aan het taakveld Werk verhoogd met €84.457. Dit komt door de afspraak omtrent de verdeling van de inbreng van de P-budgetten over de vier gemeenten, die nog moet worden verwerkt in zowel de begroting van WIL als onze begroting. Het betreft een compensatievergoeding (n.a.v. een advies van Berenschot), waarbij de gemeente Nieuwegein in de periode 2019-2021 trapsgewijs elk jaar over een groter deel van het P-budget kan beschikken in de aanloop naar 2022: in de periode tot 2022 zullen de andere gemeenten tijdelijk worden gecompenseerd hiervoor en in 2022 zal de gemeente Nieuwegein beschikken over haar gehele P-budget. Genoemde compensatievergoeding was nog niet in de begrotingen 2021 van WIL en de gemeente opgenomen. Dit wordt met deze begrotingswijziging hersteld.

Bladnummer 6/7 Raadsvoorstel

De totale kosten van deze wijziging bedragen voor Nieuwegein derhalve € 366.015. Dekking Wij stellen voor om deze begrotingswijziging als volgt te dekken. De financiële effecten van deze begrotingswijziging ad € 366.015 te verwerken in de 1e Technische wijziging 2021, en dit bedrag ten laste te brengen van het begrotingsresultaat. En hiervan € 95.500 te beschouwen als coronagerelateerde kosten en deze te dekken uit de reserve Corona. Het resterende bedrag van € 270.600 wordt ten laste gebracht van de begrotingsruimte. Ten aanzien van het structurele effect van deze wijziging wordt voorgesteld om deze op te nemen in de uitwerking van de begroting 2022 – 2025. Overigens worden niet alle effecten van deze wijziging door WIL bij de gemeenten in rekening gebracht. Naast dit voorstel voor begrotingswijziging wordt extra dekking gerealiseerd middels3:

 

een technische verschuiving van middelen/personeel binnen WIL; het handgeld van de werkteams.

Communicatie aspecten



De begrotingswijziging wordt voorgelegd aan alle raden van Lekstroom, waarna zij door het bestuur van WIL wordt vastgesteld.



De begrotingswijziging is ontvangen op 1 december 2021, met het verzoek om voor 15 februari te reageren. Deze termijn is voor Nieuwegein te krap. Het college stuurt de conceptzienswijze alvast naar WIL toe.



In de procesbrief 2022 (ontvangen 2 december 2020) nodigt WIL de raden vrijblijvend uit om een reactie te geven voor 1 maart. Bij de zienswijze op de begrotingswijziging 2021 geeft de raad een reactie mee.

Uitvoering N.v.t. Bijlagen 1. Raadsbesluit 2. Conceptzienswijze op de begrotingswijziging 2021 en reactie op procesbrief 2022. 3. WIL: Begrotingswijziging 2021 met aanbiedingsbrief 4. WIL: Procesbrief 2022

3 Op p. 21 wordt een deel van het uittredingsbudget van Vijfheerenlanden opgevoerd. Dit budget wordt hier echter niet opgevoerd ter dekking van de nullijn, maar voor kosten die betrekking hebben op de uittreding van VHL. Dit wordt op p. 5 expliciet aangegeven. Vandaar dat het VHL-budget niet in deze opsomming staat.

Bladnummer 7/7 Raadsvoorstel

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester