2021-006 Rvs. Principebesluit warmtebuffer Symfonielaan-A.C. Verhoefweg.pdf

2021-006

Gemeenteraad

Onderwerp

Principebesluit warmtebuffer Symfonielaan/A.C. Verhoefweg

Datum

Raadsvoorstel

5 januari 2021

Afdeling Ruimtelijk Domein Portefeuilleh ouder Marieke Schouten en

Hans Adriani

Onderwerp Principebesluit warmtebuffer Symfonielaan/A.C. Verhoefweg

Gevraagd besluit 1. Medewerking te verlenen aan het realiseren van een warmtebuffer op de hoek Symfonielaan/A.C. Verhoefweg.

Inleiding In de raadsinformatiebrieven van 15 juli 2020 (2020-299) en 25 november 2020 (2020-492) bent u geïnformeerd over de voortgang van twee projecten voor de verduurzaming van de stadsverwarming: het LEAN-onderzoek naar aardwarmte door Warmtebron Utrecht (WBU) en het plaatsen van een warmtebuffer bij het Warmteoverdracht Station (WOS) door Eneco in Nieuwegein-Noord. In deze brieven werd de start van het omgevingsproces aangekondigd. Voorliggend voorstel betreft de realisatie van de warmtebuffer. In tegenstelling tot eerdere berichtgeving is er geen relatie met het project aardwarmte. Deze locatie was eerder in beeld voor het project aardwarmte en de uitvoering van twee projecten op één locatie zou een belemmering/risico zijn. De locatie bij het WOS is inmiddels afgevallen voor het project aardwarmte. Eneco is voornemens een warmtebuffer van 18 meter (hoogte en doorsnede) te realiseren bij de Symfonielaan/A.C. Verhoefweg. Doel hiervan is om pieken in de warmtevraag op te vangen. Hierdoor wordt op korte termijn gas bespaard en op langere termijn verdere verduurzaming van het warmtenet mogelijk gemaakt. In een communicatie- en participatietraject (zie bijlage 3) zijn inwoners betrokken bij deze ontwikkeling. In een aantal werksessies met omwonenden is toegewerkt naar een (landschappelijk) inpassingsplan voor de warmtebuffer op deze locatie (bijlage 4).

Bladnummer 2/6 Raadsvoorstel 16 december 2020

Om het plan mogelijk te maken, wordt er een stuk grond verkocht. De ontwikkeling in dit voorstel sluit in principe aan bij de beleidskaders Nieuwegein Energieneutraal en het Grondbeleid. Formeel kan het college dit besluiten zonder raadsbesluit, maar de impact is groter dan voorzien kon worden toen deze beleidskaders werden vastgesteld. Daarom kiest het college er voor dit besluit expliciet aan de raad voor te leggen.

Gewenst effect Door het nemen van een principebesluit zal het proces om te komen tot een omgevingsvergunning voor de warmtebuffer kunnen worden opgestart.

Argumenten 1.1

Met dit besluit geeft u invulling aan de Routekaart Energieneutraal Nieuwegein 2040.

De gemeente Utrecht en Nieuwegein willen in 2040 klimaatneutraal zijn. Dat wil zeggen dat er energie bespaard moet worden en het restant van de benodigde energie opgewekt wordt met duurzame energiebronnen. Nu Nederland overstapt van aardgas naar andere bronnen voor het verwarmen van huizen en andere gebouwen, zijn we op zoek naar alternatieven. Het bestaande warmtenet in Utrecht en Nieuwegein is zo’n alternatief. Voor haar warmtenetten heeft Eneco zich gecommitteerd aan de doelstellingen uit het klimaatakkoord van gemiddeld 70% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van een huidige CV ketel. Hiervoor is het belangrijk dat de geleverde warmte verder verduurzaamd wordt en ook dat deze duurzame bronnen op een efficiënte manier ingezet worden. Eén van de stappen hiervoor is de inzet van warmtebuffers, vier in Utrecht en één in Nieuwegein. Deze verduurzaming is in lijn met de Routekaart Energieneutraal Nieuwegein 2040 en het uitvoeringsplan, waarin verduurzaming stadswarmte als opgave staat beschreven. De buffer speelt een belangrijke rol om pieken in de warmtevraag (‘s ochtends als iedereen de verwarming aanzet) op te vangen. Warmtebuffers zorgen er voor dat de piekvraag over de dag kan worden afgevlakt. Een buffer slaat ’s nachts warmte op wanneer de warmtevraag laag is en levert overdag de opgeslagen warmte als de warmtevraag hoog is.

Momenteel wordt de productie tijdens deze piekvraag grotendeels ingevuld met behulp van gasketels. Door een warmtebuffer te realiseren is er minder inzet van gasketels nodig tijdens deze piekvraag. Met de buffer wordt zo op korte termijn gas bespaard en op langere termijn verdere verduurzaming van het warmtenet mogelijk gemaakt. De buffer zorgt voor circa 10 – 20% besparing van CO2 ten opzichte van de huidige situatie. De warmtebuffer is daarnaast randvoorwaardelijk om de stadsverwarming uit te breiden. De gemeente Nieuwegein en Eneco verwachten een groei van het aantal warmteaansluitingen in Nieuwegein in 2030. Aansluiting op het warmtenet voor sommige wijken met bestaande bouw kan voor de hand liggen.

Bladnummer 3/6 Raadsvoorstel 16 december 2020

Volgens de Routekaart energieneutraal van Eneco wil Eneco in Utrecht meerdere duurzame bronnen zoals aquathermie, geothermie en restwarmte inzetten als vervanging van gas. 1.2

De locatie is geschikt vanwege de nabijheid van de transportleiding vanuit Utrecht.

Bij het WOS (Warmteoverdracht Station) komt de transportleiding vanuit Utrecht Nieuwegein binnen en vanuit het WOS wordt de warmte verdeeld over het warmtenet van Nieuwegein. Op dit moment komt alle warmte voor het warmtenet Nieuwegein uit Utrecht. Het WOS Zuilenstein wordt gevoed door onder andere de Biowarmte-installatie (BWI) op Lage Weide en de restwarmte van de Utrechtse Elektriciteitscentrale (stoom – en gascentrales). Het laden en ontladen van de buffer moet daarom bij het WOS gebeuren. Het plaatsen van de buffer op (enige) afstand van het WOS is geen mogelijkheid. 1.3

De veiligheid voor de omgeving is geborgd.

Het gaat om opslag van heet water onder een bepaalde druk. De warmtebuffer wordt ontworpen volgens de geldende veiligheidsnormen. Er is ruime ervaring met de bouw van veilige warmtebuffers. Om eventuele leegloop van de buffer te voorkomen heeft Eneco zogenaamde mitigerende maatregelen opgenomen. Deze bestaan onder andere uit een aanrijdbeveiliging, een hek rondom de buffer met afdoende opklim beveiliging, een overdrukventiel en het voorkomen van corrosie. Daarmee is het risico op leegloop nagenoeg gemitigeerd. Eneco zal daarnaast een fysieke maatregel treffen om waterloop richting de fietstunnel te voorkomen / tegen te houden voor het onwaarschijnlijke geval dat er toch water uit de buffer loopt. 1.4

De inpassing van de warmtebuffer heeft in overleg met de omgeving plaatsgevonden.

In de Nieuwegeinse warmteweken (28 sept – 15 okt) stonden twee onlinebijeenkomsten over de warmtebuffer op het programma. Voor het uitnodigen van inwoners is volop ingezet op communicatie in diverse media, via een huis-aan-huis briefkaart en de wijkplatforms. Aan deze twee bijeenkomsten hebben circa zeventig inwoners deelgenomen. Doel was om zoveel mogelijk vragen te beantwoorden over het hoe en waarom van de buffer. De vragen en de antwoorden zijn gepubliceerd op de website www.ikbennieuwegein.nl en de website van het project: www.eneco.nl/warmtebuffernieuwegein. Na de Warmteweken is - in november 2020 - een buurtbericht verstuurd naar circa 1.000 inwoners van de wijken Zuilenstein, Batau, Galecop en Blokhoeve met een uitnodiging om tijdens een aantal sessies mee te denken over het ontwerp (kleur en aankleding) en de ruimtelijke inpassing (functie directe omgeving en verbetering groen) waarbij aangegeven is dat de locatie en formaat niet ter discussie staan. Met een compacte werkgroep van in totaal 14 inwoners hebben vier interactieve sessies plaatsgevonden en op basis van deze sessies heeft Eneco een (landschappelijk) inpassingsplan gemaakt met

Bladnummer 4/6 Raadsvoorstel 16 december 2020

hulp van een landschapsarchitect. Dit resultaat is breed teruggekoppeld, onder meer in een buurtbericht aan dezelfde groep van 1.000 inwoners. Een compleet overzicht met de volledige verslaglegging van alle sessies, informatie over de warmteweken, participatiemomenten met inwoners en contact met andere stakeholders is terug te vinden in bijlage 3. Eneco heeft ook steunbetuigingen gekregen van bewoners, woningcorporaties en natuurorganisatie waarbij de plaatsing van de buffer wordt gezien als belangrijk onderdeel van de warmtetransitie. Een deel van die bewoners hebben ook hun input geleverd over de vormgeving.

Kanttekeningen 1.1.

Waarom wordt de warmtebuffer niet ondergronds geplaatst?

Eneco heeft het plaatsen van een ondergrondse buffer onderzocht. Helaas zijn de investeringen voor het ondergronds plaatsen en onderhouden van de buffer zo hoog dat dit betekent dat het project niet gerealiseerd wordt. Daarbij komt het feit dat dit geen bewezen technologie is, wat de nodige risico’s met zich meebrengt. Vanwege dit risico zou Eneco niet investeren in het project. 1.2.

Kan de buffer niet beter op een andere locatie?

Het kiezen van een andere locatie is niet mogelijk. Om ’s nachts te kunnen laden (= het toevoegen van warm water aan de bovenzijde en onttrekken van koud water aan de onderzijde van de buffer via de leidingen) moet de buffer dicht bij de transportleiding vanuit Utrecht geplaatst worden en dus bij het WOS, omdat hier immers de transportleiding naar toe gaat. De buffer kan niet verder dan 30 m van het WOS vanwege de zuigdruk van de bufferpompen. Als de buffer te ver weg staat, bestaat het risico dat de bufferpompen kapot gaan. Alternatief is om de pompen bij de buffer te plaatsen, dan zou de buffer op een afstand van 100-200 m geplaatst kunnen worden ten opzichte van het WOS, maar geen kilometers verder weg. Hiermee zijn extra kosten gemoeid van ongeveer 3 miljoen euro. Dit heeft ook een maatschappelijke en ruimtelijke impact door wegopbrekingen, een extra gebouw en de buffer mogelijk meer in het zicht. 1.3.

Er zijn ook negatieve reacties vanuit de omgeving.

In het contact met bewoners hebben Eneco en de gemeente verschillende signalen gekregen. Naast de positieve reacties hebben enkele bewoners tijdens de Nieuwegeinse Warmteweken en de participatiesessies aangegeven dat ze tegen het bouwplan zijn en vinden de warmtebuffer te hoog/groot. Een deel daarvan heeft wel meegedacht over het ontwerp als de buffer er dan toch komt.

Financiële aspecten Het plan betreft het realiseren van een ‘bouwwerk’; juridische gezien is dit geen ‘gebouw’. Degelijke plannen zijn niet genoemd in artikel 6.2.1 van het Besluit ruimtelijke ordening, waardoor het verplichte kostenverhaal ingevolge de Wet ruimtelijke ordening niet van toepassing is. Door het sluiten van een

Bladnummer 5/6 Raadsvoorstel 16 december 2020

grondverkoopovereenkomst worden de afspraken ten aanzien van de grondverkoop vastgelegd. Vanwege de ruimtelijke impact van het plan zijn er tevens afspraken vastgelegd ten aanzien van planschade. De landschappelijke inpassing van de buffer wordt door Eneco bekostigd, de gemeente draagt hieraan bij met €10.000 vanuit het Grondbedrijf. De plaatsing van de buffer zorgt niet voor een stijging van de kosten voor de gebruikers van het warmtenet.

Communicatie aspecten Tijdens de Nieuwegeinse Warmteweken zijn er twee informatieve avonden georganiseerd over de warmtebuffer. Door middel van diverse berichtgeving in eigen media, de Molenkruier, een huis-aan-huis uitnodigingskaart van Eneco en het Wijknetplatform zijn inwoners uitgenodigd. Vervolgens zijn er 1.000 omwonenden uit Zuilenstein, Batau, Galecop en Blokhoeve uitgenodigd via een buurtbericht met een oproep om mee te doen met de vier participatiesessies over het ontwerp en inpassing in de omgeving. De uitkomst van de participatiesessies is teruggekoppeld aan de deelnemers van de participatiesessies en via een buurtbericht zijn de 1.000 omwonenden geïnformeerd over de uitkomsten. In bijlage 3 is een overzicht van de communicatie- en participatieactiviteiten terug te vinden.

Uitvoering Bij een positief besluit zal de aanvraag voor een omgevingsvergunning worden uitgewerkt door de initiatiefnemer. De aanvraag zal vervolgens in behandeling genomen worden als projectomgevingsvergunning (uitgebreide procedure). In het 2e of 3e kwartaal van 2021 zal middels een collegebesluit de zienswijzenprocedure worden opgestart (ter informatie naar de raad) en het ontwerpbesluit en bijbehorende stukken zal voor 6 weken ter inzage worden gelegd. Inwoners kunnen in deze periode een zienswijze indienen. Het college is vervolgens bevoegd de vergunning te verlenen en zal uw raad informeren middels een raadsinformatiebrief. Voor verlening van deze vergunning is geen verklaring van geen bedenkingen vanuit uw raad benodigd, omdat het project is opgenomen in de ‘Categorieënlijst verklaring van geen bedenkingen Nieuwegein 2019’ (raadsbesluit 2019-124). Met Eneco zal een beheerovereenkomst worden gesloten om afspraken met betrekking tot onderhoud van groen te borgen.

Bijlagen 1. Raadsbesluit 2. Verkennend perspectief en presentatie warmtebuffer 3. Verslaglegging warmteweken en participatie 4. Schetsontwerp warmtebuffer

Bladnummer 6/6 Raadsvoorstel 16 december 2020

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester