2020-500 Bijlage 1 Afwegingscriteria LEAN.pdf

2020-500 Bijlage 1

Afwegingscriteria voor aardwarmtewinning in Nieuwegein 1. Toelichting Het consortium Warmtebron Utrecht (WBU) doet met het project LEAN onderzoek naar de potentie van aardwarmte. Op basis van de geologische onderzoeken en vanwege de mogelijkheid de gewonnen warmte direct te leveren aan het warmtenet van Eneco, ligt de focus nu op Nieuwegein (zie Haalbaarheidsonderzoek WBU, juli 2020). Daarbij zijn nu twee locaties in beeld: de hoek Zuidstede en de tramremise. Voordat tot uiteindelijke winning kan worden overgegaan, moeten een aantal voorwaarden geborgd zijn. Onderstaand overzicht specificeert de criteria die de gemeente hanteert bij de beoordeling van het project en de vervolgstappen daarin. De hieronder beschreven criteria zijn gevoed door, en mede gebaseerd op de twee bewonersonderzoeken die de gemeente in Nieuwegein heeft uitgevoerd en de stads-brede dialoog tijdens de Nieuwegeinse Warmteweken (oktober 2020). Door de bewonersgroep Bewonerscollectie Aardwarmte Nieuwegein (BAN) wordt intensief meegedacht in het proces.

Hoe worden de afwegingscriteria toegepast? Met behulp van de afwegingscriteria kan de raad de door WBU voorgestelde locatie van het LEAN-project en de eventuele vervolgstappen in de ontwikkeling van het project beoordelen. Het streven is om te komen tot een zorgvuldig en zo objectief mogelijk afwegingsproces. Op ons verzoek heeft het advocatenkantoor AKD in beeld gebracht wat de bevoegdheid is van de gemeente bij aardwarmteprojecten. Deze is beperkt. Het onderstaande overzicht met afwegingscriteria is mede op basis van dit advies tot stand gekomen. Het project zal vanaf de start meerdere fasen doorlopen. Het schema maakt inzichtelijk welke criteria de raad kan hanteren zowel bij de start van het project – instemming van medewerking aan de vervolgstap op de voorkeurslocatie van WBU -, als ook bij de vervolgfasen en de go-nogo-besluiten die daarbij horen. Het hoofddoel is te borgen dat alle wettelijke mogelijkheden (publiekrechtelijk en privaatrechtelijk) worden benut om ervoor te zorgen dat gemeente Nieuwegein partij is in alle cruciale afwegingen en besluiten.

Samenwerkingsovereenkomst met WBU Zoals het overzicht laat zien is het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) het bevoegde gezag voor de benodigde vergunningen. Naast de publiekrechtelijke toetsing die het ministerie uitvoert, maken we als gemeente privaatrechtelijke afspraken met WBU in een Samenwerkingsovereenkomst (SOK). De punten waarover in de SOK (per fase) afspraken zullen worden gemaakt zijn in onderstaand schema gespecificeerd. De exacte vorm van de SOK hangt af van de locatie. In de SOK zullen met de initiatiefnemer over de volgende zaken aanvullend afspraken worden gemaakt: 

Initiatiefnemer draagt zorg voor een adequaat schadeprotocol voordat de eerste boring plaatsvindt; 1

     

Initiatiefnemer betrekt gemeente Nieuwegein maximaal bij uitwisseling en beoordeling van informatie inzake de aanvraag omgevingsvergunning (bevoegd gezag EZK), waterwetvergunning (bevoegd gezag waterschap), winningsvergunning en winningsplan (bevoegd gezag EZK) en impact op seismiciteit en bodemdaling, en risico op veiligheid en schade; Impact op omgeving in boor- en aanlegfase geminimaliseerd in overleg met omwonenden (zien, horen, ruiken, proeven). Vooraf legt WBU een plan voor aan de gemeente Nieuwegein ter toetsing en verricht van een meting van de 0-situatie. [participatietraject – in lijn met de toekomstige Omgevingswet] Boren en testen: initiatiefnemer betrekt gemeente Nieuwegein maximaal bij uitwisseling en beoordeling informatie inzake boorplan en testplan en de uitkomsten daarvan; Een protocol afspreken voor de exploitatiefase: inrichten van een monitoringsprogramma met periodieke metingen, om frequent te monitoren of ondanks alle voorzorgsmaatregelen en verwachtingen sprake is van bodemdaling. Het moet er vooral toe bijdragen dat zorgen daaromtrent vanuit de omgeving weggenomen worden. Periodiek omgevingsoverleg. Abandonneringsfase (over 30+ jaar na de winningsfase òf als het project na de eerste boring wordt gestopt): afspraken (inclusief financiële afspraken) over planvorming, opruimingsplan en herinrichting; Dekking van kosten.

2. Overzicht met afwegingscriteria Criterium

Toetsingskader

Wie

Toelichting

Het project toont de veiligheid (ondergronds en bovengronds) overtuigend aan en beschrijft de getroffen maatregelen om de veiligheid te borgen en monitoren in een plan dat door het bevoegde gezag wordt getoetst. Voordat WBU activiteiten op de locatie gaat uitvoeren, zowel voorbereidend als uitvoerend, moet de 0-situatie gemeten worden. Aardwarmte draagt substantieel bij aan verduurzaming stadsverwarming (= 51% van de woningen in Nieuwegein)

Mijnbouwwet, Wabo (en Wro). -

Bevoegde gezag: Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Wettelijke adviesrol o.a.: Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), TNO, provincie, gemeente.

Gemeente wordt maximaal geïnformeerd en betrokken bij veiligheidsmaatregelen. Afspraken vastgelegd in privaatrechtelijke Samenwerkingsovereenkomst (SOK) tussen gemeente en WBU.

Routekaart Energie Neutraal Nieuwegein 2040

Gemeenteraad

-

Algemene criteria Veilig

Duurzaam

2

Ook bovenlokaal/regionaal belang: gedeelde stadsverwarming Utrecht en Nieuwegein en RES-afspraken

Maatschappelijk aanvaardbaar

Criterium

Toetsingskader

Wie

Toelichting Landelijk een voorbeeldproject

De risico’s voor de omgeving zijn beheersbaar en eventuele schade wordt afdoende gecompenseerd.

-

Gemeenteraad

-

Inwoners en andere belanghebbenden zijn goed geïnformeerd en betrokken gedurende alle fasen.

-

Participatieplan initiatiefnemer WBU om maximale betrokkenheid van inwoners te borgen schadeprotocol geothermie is beschikbaar bij start boringsfase

-

-

Afspraken tussen WBU – gemeente Nieuwegein worden vastgelegd in SOK.

Gemeente borgt belangen van inwoners middels het participatieplan WBU stelt, als onderdeel van een veiligheidsplan, een schadeprotocol vast vóórdat het project in uitvoering gaat (=boren). Afspraken over betrokkenheid gemeente, bewoners en stakeholders worden vastgelegd in privaatrechtelijke Samenwerkingsovereenkomst (SOK) tussen gemeente en WBU.

Locatiekeuze Keuze locatie: planologisch / ruimtelijke kwaliteit







Past de functie in het bestemmingsplan en zo nee, voldoet de functie aan de ruimtelijke vereisten voor een afwijking van het bestemmingsplan? Draagt de functie positief bij aan de stedenbouwkundige structuur en ruimtelijke kwaliteit of kan dit door een extra inspanning worden gerealiseerd? Het advies van de commissie Welstand is hier van belang evenals de input vanuit de omgeving. Zijn er geen archeologische of

Ruimtelijke afweging gemeente in relatie tot afwijking bestemmingsplan en het opstellen van een Verklaring van Geen Bedenking (VVGB) het verlenen van de grondtoestemming (ingeval van gemeentelijke grondeigendom)

3

Gemeenteraad

De verlening van VVGB in relatie tot de afwijking van het bestemmingsplan is een exclusieve bevoegdheid van de raad. Zonder VVGB kan EZK geen WABOvergunning verlenen. Afspraken over hoe om te gaan met de ruimtelijke kwaliteit en mogelijke compensatie maatregelen en de financiering van deze worden vastgelegd in privaatrechtelijke Samenwerkingsovereenkomst (SOK) tussen gemeente en WBU.

Keuze locatie: functioneel

Criterium cultuurhistorische belemmeringen of kunnen deze worden gemitigeerd?  Zijn er geen verkeerskundige belemmeringen (verkeersdoorstroming, verkeersveiligheid) of kunnen deze worden gemitigeerd?  Zijn er geen belemmeringen qua flora &fauna en gebiedsbescherming of kunnen deze worden gemitigeerd of (elders) gecompenseerd?  Zijn er geen belemmeringen qua externe veiligheid of kunnen deze worden gemitigeerd?  Vormt de functie geen belemmering voor voorzienbare toekomstige ontwikkelingen in de omgeving?  Heeft de functie geen negatief effect op bodemkwaliteit of kan dit effect worden gemitigeerd?  Veroorzaakt de functie ook overigens geen overlast voor de omgeving (geluid, stank, licht, etc.) of kan dit worden gemitigeerd?

Toetsingskader

Wie

Toelichting

Functionele eisen ivm aardwarmtewinning en -levering aan warmtenet. Locatiekeuze is

Mijnbouwwet, Wabo (en Wro).

Bevoegde gezag: Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK).

Gemeente wordt maximaal geïnformeerd en betrokken. WBU heeft locatiekeuze

4

Criterium bovengronds en ondergronds goed onderbouwd en navolgbaar.

Toetsingskader

Wie Wettelijke adviesrol o.a.: Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), TNO, provincie, gemeente.

Toelichting onderbouwd en verantwoord in Haalbaarheidsstudie (juli 2020). Op verzoek van gemeente toetsing door ICO Aardwarmte (1-10-2020)

Zowel initiatiefnemer (WBU) als bevoegd gezag EZK betrekken gemeente Nieuwegein maximaal bij uitwisseling en beoordeling informatie inz omgevingsvergunning Zowel initiatiefnemer (WBU) als bevoegd gezag EZK, provincie Utrecht en Waterschap betrekken gemeente Nieuwegein maximaal bij uitwisseling en beoordeling informatie inz impact op grond- en drinkwater Zowel initiatiefnemer (WBU) als bevoegd gezag EZK betrekken gemeente Nieuwegein maximaal bij uitwisseling en beoordeling informatie inz winningsvergunning en winningsplan en impact op seismiciteit en bodemdaling, en risico op veiligheid en schade

Afstemming en afspraken met WBU (SOK) Afstemming en afspraken met EZK

B&W

Voor zover gemeentelijk rol niet wettelijk verankerd (adviesrol en VVGB), kiezen we voor actieve regie en formalisering van afspraken in SOK) en ‘in gesprek blijven’ met EZK.

-

Afstemming en afspraken met WBU (SOK) Afstemming en afspraken met EZK, PU en waterschap

B&W

Voor zover gemeentelijk rol niet wettelijk verankerd (adviesrol en VVGB), kiezen we voor actieve regie en formalisering van afspraken in SOK) en ‘in gesprek blijven’ met EZK.

-

Afstemming en afspraken met WBU (SOK) Afstemming en afspraken met EZK Gemeentelijke advisering o.g.v. de Mbw (via de provincie) met inachtneming van beperkte rol gemeente op diepte >500m

B&W

Voor zover gemeentelijk rol niet wettelijk verankerd (adviesrol en VVGB), kiezen we voor actieve regie en formalisering van afspraken in SOK) en ‘in gesprek blijven’ met EZK.

Impact op omgeving geminimaliseerd in overleg met omwonenden (zien, horen, ruiken, proeven). Op basis van een participatietraject. Vooraf legt WBU plan voor aan gemeente Nieuwegein ter toetsing.

Afstemming en afspraken met WBU (SOK)

WBU in overleg met gemeente.

Bedoeld is hier de tijdelijke situatie tijdens boren en testen. De definitieve inrichting van de locatie is onderdeel van het WABO-traject en wordt verankerd in het bestemmingsplan, waarover de gemeente een verklaring van geen bedenking afgeeft.

Vergunningenproces Bovengronds (Wabo)

Water

Ondergronds (mijnbouwwet)

-

Inrichten boorlocatie voorbereiding boorfase

5

Criterium

Toetsingskader

Wie

Toelichting

Impact op omgeving geminimaliseerd in overleg met omwonenden (zien, horen, ruiken, proeven). Zowel initiatiefnemer (WBU) als bevoegd gezag EZK betrekken gemeente Nieuwegein maximaal bij uitwisseling en beoordeling informatie inz boorplan en testplan en de uitkomsten daarvan

-

Afstemming en afspraken met WBU (SOK) Afstemming en afspraken met EZK en toezichthouder SodM

WBU, B&W

Actieve rolneming: gedurende de gehele boorfase zit Nieuwegein aan tafel en wordt betrokken in beoordeling van onderzoeks/testresultaten.

Inrichting van een periodiek omgevingsoverleg voor monitoring winning. Gemeente neemt deel aan periodiek omgevingsoverleg inrichten van een monitoringsprogramma met periodieke metingen, om op tijd door te kunnen hebben dat sprake is van bodemdaling (en/of nu aan de omgeving zorgen daaromtrent weg te nemen).

-

Afstemming en afspraken met WBU (SOK) Afstemming en afspraken met EZK en toezichthouder SodM

WBU, B&W

Regelen in de SOK (in aanvulling op winningsplan): een protocol afspreken voor exploitatiefase. (inrichten van een monitoringsprogramma met periodieke metingen, om op tijd door te kunnen hebben dat sprake is van bodemdaling (en/of nu aan de omgeving zorgen daaromtrent weg te nemen).

WBU en bevoegd gezag EZK betrekken Nieuwegein bij planvorming, opruimingsplan en herinrichting

-

Boren en testen Lokale betrokkenheid bij boren en testen

-

Winningsfase Lokale betrokkenheid in winningsfase

Abandonneringsfase opruimen

-

-

Afstemming en afspraken met WBU (SOK) Afstemming en afspraken met EZK en toezichthouder SodM

6

Actieve regierol gemeente bij ontmanteling van de locatie en planvorming voor nieuwe inrichting.