1-8 Bijlage Zienswijze Clëntenraad WIL m.b.t. Nieuw Beschut Werken.pdf

1-8 Bijlage

Directie en Bestuur WIL T.a.v. Mw. E. Eggengoor, bestuurslid DB en Dhr. R. Esser, directeur Postbus 2708 3430 GC NIEUWEGEIN Cc: Gemeenteraden en colleges van B&W Vianen, 25.02.2021 Betreft: Zienswijze m.b.t. Nieuw Beschut Werken.

Geachte mw. Eggengoor en heer Esser, Naar aanleiding van de aan de Cliëntenraad WIL toegestuurde stukken m.b.t. het beleid Nieuw Beschut Werk (NBW) willen wij u graag voorzien van onze zienswijze hierop. De zienswijze heeft betrekking op de stukken: ➢ Het beleidskader Nieuw Beschut Werk vanaf 2021 ➢ Uitvoeringsdocument Nieuw Beschut Werk 2021 Waarin het beleid en de inzet van WIL is verwoord. In deze zienswijze verwijzen wij ook naar eerdere adviezen en zienswijzen die wij in de afgelopen jaren aan u hebben toegezonden. Kanttekeningen bij het beleidskader en uitvoeringsdocument: 1. De maatschappelijke kaders: ➢ Uitgangspunt was en is dat de Gemeenten verantwoordelijk zijn voor dit beleid. ➢ Politiek breed is inmiddels de overtuiging toegedaan dat de Participatiewet onvoldoende garanties biedt dat de doelgroep daadwerkelijk in beeld komt en mee kan doen op de arbeidsmarkt. ➢ Slechts enkele gemeenten geven invulling aan het beleid zoals het door de rijksoverheid bedoeld is. ➢ Werkgevers hebben niet de illusie dat zij invulling kunnen geven aan dit beleid. Daarom is vanuit het VNO-NCW al gesuggereerd om de oude WSW in ere te herstellen. ➢ Op deze wijze wordt een inclusieve samenleving voor de meest kansarmen op de arbeidsmarkt niet gerealiseerd.

➢ Inmiddels heeft een zeer ruime kamer meerderheid voor de opzet van een nieuw, landelijk dekkend, netwerk van sociale ontwikkelingsbedrijven op te gaan zetten. 2. Inzet beleid van WIL gemeenten: In het beleidskader wordt de opmerking van de Cliëntenraad overgenomen: “Het gaat om mensen die een zodanig hoge mate van (structurele) begeleiding of aanpassing van de werkplek nodig hebben, dat niet van een werkgever mag worden verwacht dat hij deze mensen in dienst neemt, ook niet met extra voorzieningen van gemeente of UWV. (Dit laat onverlet dat er wel werkgevers zijn die mensen in beschut werk aannemen).” Wij zijn verheugd dat ook het bestuur van WIL onderkent dat individuele plaatsing binnen het arbeidsproces bij reguliere bedrijven de afgelopen periode moeizaam gebleken is. Vervolgens wordt vastgesteld dat: “Als iemand voldoet aan de criteria voor beschut werk, geeft het UWV een positief advies beschut werk af. Het college is in verregaande mate gebonden aan het advies van het UWV en dient behoudens er aangetoond kan worden dat het advies van het UWV ondeugdelijk tot stand is gekomen, het advies om te zetten in een beschikking beschut werk en de klant te voorzien van een betaald dienstverband in het kader van beschut werk.”

2 Wij delen die mening want dit houdt in dat de Gemeenten zich ervan bewust zijn dat, als er een positieve indicatie voor beschut werk is afgegeven, zij ook verantwoordelijk zijn voor het aanbieden van een Beschutte Werkplek op basis van minimaal het minimumloon. In de volgende alinea wordt gesteld dat: “Beschut werk heeft altijd de vorm van een dienstbetrekking. Het hebben van een dienstbetrekking betekent dat de persoon in dienst is bij een werkgever en loon krijgt voor de arbeid die hij verricht. Andere vormen van activering zonder dienstbetrekking, zoals werken met behoud van uitkering, vrijwilligerswerk en (arbeidsmatige) dagbesteding vallen niet onder de definitie van beschut werk volgens de Participatiewet.” Wij maken hieruit op dat de Gemeenten zich ervan bewust zijn dat vrijwilligers”werk” en dagbesteding niet onder de definitie Beschut Werken vallen. Participatiewet: De Participatiewet is inmiddels sinds 2015 van kracht. Uit de cijfers blijkt dat, binnen WIL-regio, maar marginaal aan de doelstelling voldaan is. De huidige werkgeversbenadering en inzet draagt niet bij aan het helpen aan een werkkring van de doelgroep. In tegendeel: In 2019 is maar één persoon geplaatste binnen beschut werk en in 2020 niemand. Ook het matchingsteam speelt geen rol bij bemiddeling naar beschut werk.

Wij zijn dan ook van mening dat extra inzet om de (oude) inclusiviteit van onze samenleving ook voor de kansarmen te realiseren dringend noodzakelijk is. Een ander heikel punt is de discussie ten aanzien van de aantallen Beschutte plaatsen. “Bij ministeriële regeling kan jaarlijks per gemeente het aantal ten minste te realiseren dienstbetrekkingen, bedoeld in het eerste lid, worden bepaald.”. “De gemeenteraad kan bij verordening een hoger aantal door het college te realiseren dienstbetrekkingen vaststellen en daarbij, onverminderd deze additionele omvang van de voorziening wordt bepaald en hoe dan de volgorde wordt bepaald waarin de personen, bedoeld in het eerste lid, door het college van een dienstbetrekking worden voorzien.” Volgens ons wil dit zeggen dat de Gemeenten een minimumaantal plaatsen moet realiseren en vervolgens in de verordening een hoger aantal kan afspreken. Jammer genoeg wordt dit in de gemeenten en binnen WIL-regio/bestuur van WIL vertaald naar een plafond in het aantal banen en dat is niet zoals de wet het bedoeld. Het gaat immers om een aantal minimum dienstbetrekkingen waarbij de gemeente een hoger aantal af kan spreken.

WIL wil in een verordening vastleggen wat er met de mensen op de wachtlijst gebeurt als het minimumaantal bereikt is en er geen verhoging van het aantal banen is afgesproken, maar de gemeenten zijn verplicht beschutte dienstverbanden voor iedereen die de indicatie beschut werk van het UWV ontvangen heeft aan te bieden. Na de opheffing/afbouw van de WSW-structuur is, in het westelijk deel van de provincie Utrecht, een nieuwe structuur gebouwd. De Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de financiering hiervan. Wil als uitvoeringsorganisatie is verantwoordelijk voor de indicatiestelling (via het UWV). De stichting, WerkwIJSS, is opgezet om invulling te geven aan de uitvoering (arbeidsplaatsen) voor diegenen die een indicatie voor beschut werk ontvangen. In het beleidskader en uitvoeringsdocument worden wel de uitvoeringsorganisaties genoemd maar ontbreekt de regiefunctie en een heldere invulling van de verantwoordelijkheden. Daarnaast is er een verschil van benadering tussen de vier WIL gemeenten. Zo heeft Houten een eigen positie ingenomen. Dat kan maar dit zou duidelijk moeten worden meegenomen binnen de afspraken en verantwoordelijkheden. 3. Kanttekeningen: Uitgaande van bovenstaande zijn dan ook bij het beleid NBW vanaf 2021 de volgende opmerkingen te maken: ➢ Het lokale werkteam kan een rol spelen binnen de voordracht van personen die voor beschut werk in aanmerking komen.

Deze betrokkenheid mag en kan echter geen belemmering zijn voor het aanbieden van een dienstverband na een positieve NBW-indicatiestelling. Het moet o.i. duidelijk zijn dat de lokale werkteams niet de eindverantwoordelijkheid moeten krijgen voor het aanbieden van een beschut dienstverband. Immers eerder is (door het bestuur van WIL) vastgesteld dat van reguliere werkgevers niet verwacht kan worden dat een beschut dienstverband binnen de reguliere bedrijfsvoering kan worden aangeboden.

3 ➢

Voor de invulling van beschut werk is een extra financiering vanuit het rijk beschikbaar. De middelen vanuit het “handgeld” kan alleen een aanvulling zijn. ➢ Wettelijk kan er geen sprake zijn van een plafond in het te realiseren van de aantallen dienstverbanden maar van een minimum. Mochten meer mensen een beroep doen op een NBW-dienstverband, dan zullen de gemeenten helder moeten aangeven hoe men deze meervraag wil invullen. Voor ons is duidelijk dat alternatieve werkplekken die niet aan de criteria voldoen, zoals een dienstverband met volwaardige arbeidsvoorwaarden inclusief minimaal het minimumloon, zijn daarbij uitgesloten. Eerder heeft de Cliëntenraad al aangegeven dat werkzaamheden vanuit de WSW-constructie beschikbaar moeten blijven voor deze doelgroep. Ook heeft de Cliëntenraad erop aangedrongen om, bij het ontbreken van voldoende aanbod voor de doelgroep gekwalificeerde arbeidsplaatsen er acquisitie moet plaatsvinden om deze te realiseren. 4. Zienswijze van de Cliëntenraad: ➢ De Cliëntenraad dringt aan op een open benadering van mensen die binnen de doelgroep zouden kunnen vallen en deze dan ook onverwijld voordragen voor een indicatiestelling bij het UWV. ➢ In het uitvoeringsdocument wordt aangegeven dat bij de “poort” besproken wordt of het wenselijk is om de “klant” wel of niet op het spoor te zetten van NBW.

Achtergrond mag en kan dan alleen het persoonlijk belang van de betrokkene zijn en niet de wenselijkheid vanuit het beleid. Het predicaat positief voor beschut werk moet leidend zijn voor de inzet ➢ Vervolgens moeten de mensen die een positieve indicatie krijgen voor Beschut Werk onmiddellijk op de wachtlijst geplaatst worden, of direct geplaatst worden op een Beschutte werkplek ➢ Constaterende dat WerkwIJSS vooruitloopt op de landelijke ontwikkelingen is de Cliëntenraad van mening dat daarmee een positieve invulling gegeven wordt aan het toekomstige beleid. Na de indicatiestelling vervullen zowel de lokale werkteams als WerkwIJSS een cruciale rol bij de invulling van dienstverbanden. ➢ WerkwIJSS heeft de mogelijkheid om via de test- en trainingsafdeling mensen te kwalificeren en vervolgens (nadat uitplaatsing niet mogelijk gebleken is) die te plaatsen op dienstverbanden binnen de eigen organisatie of afdelingen binnen bedrijven (o.a. Kuehne en Nagel). ➢ Bij de uitplaatsing spelen zowel de werkgeversservicepunten (WIL) als de lokale werkteams een belangrijke rol. ➢ Mochten er werkgevers zijn die bereid zijn te investeren in deze doelgroep of onderdelen van hun productieproces voor deze doelgroep willen inrichten wordt dit door de Cliëntenraad zeer positief beoordeeld.

➢ De Cliëntenraad is van mening dat voldoende arbeidsplaatsen gerealiseerd moeten worden voor iedere inwoner die afhankelijk is van Beschut Werken. ➢ De Cliëntenraad heeft al in eerdere adviezen aangeven dat het voor het realiseren van voldoende dienstverbanden noodzakelijk is om de werkzaamheden die binnen de oude structuur voorhanden waren vast te houden. ➢ Bij het ontbreken van adequate werkzaamheden voor de doelgroep moet er voldoende wervingscapaciteit zijn om nieuw (geschikt) werk aan te trekken ➢ Automatisch wordt ervan uitgegaan dat de doelgroep voor beschut werk zich binnen het zichtveld van de uitvoeringsorganisatie bevindt (WIL/AVRES). ➢ Maar ook toekomstige NBWers zoals VSO/PRO schoolverlaters of mensen die geen beroep (kunnen) doen op ondersteuning vanuit WIL moeten wel in aanmerking kunnen komen op beschut werk. Ook zij moeten aanspraak kunnen maken op een inclusieve samenleving en de gelegenheid geboden worden in hun eigen onderhoudt (inkomen) te voorzien. ➢ Belangrijk is hoe deze groep in zicht te krijgen en te betrekken bij het beleid. Daarom is het essentieel dat de ingeschrevenen bij AVRES maar begeleid worden en een dienstverband hebben bij WerkwIJSS toegevoegd worden aan het bestand van WIL.

➢ Om zicht te kunnen houden op de ontwikkelingen binnen het beleidsterrein beschut werken ziet de Cliëntenraad de resultaten van de wachtlijsten en plaatsingen graag terug in de kwartaalrapportage. Dit inclusief WSW oud.

4 Nog een aantal cijfers ter verduidelijking: Het aantal gegarandeerde beschutte werkplekken voor 2021 is opgegeven door de deelnemende gemeenten. Deze is verwerkt in onderstaande tabel bij ‘Garantie 2021’. Het aantal interne beschutte leerwerkplekken dat door gemeenten is in 2021 voorzien, stijgt met ongeveer 10 fte (van 81,03 fte naar 90,22 fte) in vergelijking met het actuele aantal. Beschutte leerwerkplekken bij WerkwIJSS (in fte = 36 uur/week).

Gemeente Totaal (incl. K+N)

Garantie 2019-2020 K+N Totaal (incl. K+N) 38,05 6,15 8,53 42,85 9,70 10,83 2,67

IJsselstein Lopik Nieuwegein Vijfheerenland en Stichtse Vecht 2,69 De Ronde Venen Totaal 102,96 18,52 Bron: WerkwIJSS jaarplan 2021-1

Actueel 1-1-2020 K+N (Kuehne en Nagel) 36,59 8,33 41,68 10,27

bij WerkwIJSS (excl. K+N) 6,15 9,71 2,67

2,69 99,83

Garantie 2021 bij WerkwIJSS (excl. K+N) 30,44 8,33 31,97 7,6

30,9 8,03 41,0 7,6

-

2,69 -

2,69

18,52

81,03

90,22

Eerste bijlage bij de regeling van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 11 december 2020, nr 2020-00000168830, tot wijziging van de regeling Participatiewet, IOAW, en IOAZ in verband met het vaststellen van het aantal ten minste te realiseren dienstbetrekkingen per gemeente. Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal 13 14 3 Bron: De Staatscourant d.d. 21-12-2020

27

49

Ten slotte: De aan ons toegestuurde beleidsdocumenten geven een goed kader aan om Nieuw Beschut Werk een fundament te geven. Het zal o.i. echter sterk afhangen van de wijze waarop de papieren theorie in praktijk wordt gebracht en de wijze waarop WIL bereid is de regierol op zich te nemen. Wij hopen dat u deze zienswijze bij uw verdere beleid betrekt en wij gaan ervan uit dat u ons op de hoogte houdt van verdere stappen in dat beleid. Wij wensen u veel wijsheid toe bij het nemen van de noodzakelijke beslissingen. Met vriendelijke groet Namens de Cliëntenraad WIL,

Diane Breedveld, Secretaris CR WIL.

Secretariaat: Vijfheerenlanden 279-C, 4131 GA VIANEN, Email diane.breedveld@gmail.com, tel. 06.22440826