1-6 Bijlage 2 Utrecht denkt mee-Rijnenburg-brf-241021 - Opmerkingen Verkenningsfase (Geanonimiseerd)

1-6 Bijlage 2

M E

0

mail.com

Aan de gemeente Utrecht Utrecht denkt mee Project Rijnenburg utrecht.nl Betreft: Opmerkingen bij Programmatische Verkenning Rijnenburg Nieuwegein, 21 oktober 2024

Geachte leden van het projectteam Rijnenburg, Ik heb globaal kennisgenomen van uw Programmatische Verkenning Rijnenburg. Ik heb veel waardering voor uw onderzoek. Ik heb uw webinar op 8 oktoberjl. gevolgd. Ik kom op de hand gewogen tot enkele opmerkingen. Het gaat over de lange termijnvisie voor de ruimtelijke inrichting, inclusief energie, water, klimaat, natuur, wonen en mobiliteit. Het behelst ook het borgen van goede zorg, gezondheidsbescherming (preventie) en welzijn voor de inwoners. U besteedt veel aandacht aan het groenblauwe raamwerk, op verschillende schaalniveaus. Het laatste is een ambitie die maar al te gemakkelijk onder druk komt te staan. Ruimte voor water, groen, energie, wonen en mobiliteit (hoogwaardig openbaar vervoer/HOV) kunnen door opschaling i.v.m. de grondexploitatie en de financiéle eisen van het HOV met elkaar in conflict komen. Ik maak, niet limitatief, enkele kanttekeningen bij de volgende onderwerpen: - Ruimtebesparing bij opwekken energie ten gunste van de optie wonen op water; - Twee alternatieven voor energieopwekking (w.o. Thoriumreactor) i.p.v. windmolens;

-

-

Maximale inzet op klimaatdoelstellingen van Akkoord van Parijs 2015";

Gezondheidsbescherming, samenredzaamheid en community care; Nedereindse Park, ook als plek voor zorgvoorzieningen voor Long COVID-patiénten; Burgerberaden en instemmingsrecht voor gemeentebesturen van Nieuwegein en lJsselstein.

Het is meer dan gewenst om 0o.a. de volgende overkoepelende visies integraal mee te nemen in het ontwerp:

-

-

Het rapport ‘Een natuurlijker toekomst voor Nederland in 2120’ van ir.

HN

c.a. (Wageningen University & Research, 2020);

Het boek ‘Omarm de chaos’ van prof.dr.ir. en (Uitgeverij De Geus, 2021), met nadruk op hoofdstuk 6 ‘Nederland in 2121: een land met een plan’ van de hand van (DRIFT, Erasmus Universiteit Rotterdam) en ir. (Kuiper Compagnons).

Utrecht denkt mee-Rijnenburg-brf-241021 - Opmerkingen Verkenningsfase

Pagina 1

Ruimtebesparing bij opwekken energie ten gunste van de optie wonen op water Ik lees een ruimtebeslag voor windenergie en water in het noordelijk deel van Rijnenburg. Water is noodzakelijk vanwege de lage ligging van dit deel van de polder en de mogelijkheid van waterberging bij wateroverlast bij calamiteiten als gevolg van klimaatverandering.

Ten aanzien van windenergie valt het volgende op te merken. Ik zie als lezer van kranten etc. de nodige tegenstand tegen de bouw van wel 270 meter hoge windturbines. Er bestaat weerstand bij inwoners van de regio tegen de komst van hele grote windmolens. Dit is bij sommigen latent aanwezig omdat de realisatie ver weg lijkt, bij anderen als

bewoners op kortere afstand al effectief omdat men overlast snel in het verschiet ziet liggen.

Het Consortium Grondeigenaren Rijnenburg blijft eigenlijk ook tegen. Men agendeert deze windturbines voor onderhandelingen over de exacte locaties tijdens de vervolgfasen.

Ten aanzien van wonen ligt de zaak nog gecompliceerder. Wonen is als bestemming in het noordelijk deel beperkt als optie vanwege de windmolens. Met de eis van waterberging maakt men van de nood een deugd met het maken van ruimte voor een roeibaan, zwemmen, oeverrecreatie etc. De inzet is 22.000 tot 25.000 woningen in het midden en Zuidelijk deel van Rijnenburg. In de context van het niet halen van de daadwerkelijke bouw van het aantal woningen in o.a. Galecop en Westraven, beide Nieuwegein, is er zelfs sprake van tenminste 25.000 te realiseren woningen. Dit alles heeft te maken met de financiering en exploitatie van het HOV. Dit alles leidt tot grote dichtheden van bebouwing met als gevolg hitte-eilanden met hittestress. Dit is nadelig voor de gezondheid van de inwoners, vooral ouderen. Een betere spreiding kan dit voorkomen. Het is verstandig om geen windmolens te plaatsen en de vrijkomende ruimte te benutten voor wonen op het water. Er is hier al volop ervaring mee bij Nederlandse architecten en bouwers. Er bestaan alternatieven voor de windmolens. Twee alternatieven voor energieopwekking (w.o. Thoriumreactor) i.p.v. windmolens De planhorizon voor start bouw Rijnenburg is 2035. Dit geeft tijd en ruimte voor het ontwikkelen van alternatieven voor de windmolens.

Het eerste is een energieleverend systeem op wijkniveau voor de opwekking, opslag en uitgifte van warmte en elektriciteit. Energiehubs komen van de grond. Er is volop ontwikkeling van batterijsystemen voor grotere opslagcapaciteit van elektriciteit. Naast zonnepanelen voor de bebouwde omgeving zien we de ontwikkeling van kleinere, effectieve windmolens voor gebouwen, zoals ‘The Blade X1’ (zie: https:/Avww.celltechnologies.nl/). Het TNO-onderzoek ‘Smart Sustainable Selfsupporting Urban Smart Grid (SSUSG) biedt ook perspectief (zie: https:/Avww.tno.nl/nl/duurzaam/energie-qgebouwde-

omgeving/warmteopslag/ssusg-smart-grid/).

Het tweede alternatief is een kernreactor met Thorium als brandstof. Dit is een veilige reactor, waarvan de principes reeds zijn bewezen. De omvang van de centrale is een zeecontainer. Er zijn aanwijzingen, dat in 2029 al commerciéle reactoren in bedrijf kunnen zijn. Copenhagen Atomics is al heel ver met de ontwikkeling van modulaire thoriumreactoren. Men wil in 2026 een proefreactor laten draaien in Zwitserland, daarna het definitieve ontwerp voltooien en in 2029 de reactor in productie hebben (zie:

https://www.copenhagenatomics.com).

Utrecht denkt mee-Rijnenburg-brf-241021 - Opmerkingen Verkenningsfase

Pagina 2

Maximale inzet op klimaatdoelstellingen van Akkoord van Parijs 2015” Klimaatadaptatie is niet voldoende. De toekomstvisie voor Rijnenburg dient gestoeld te zijn op een maximale inzet voor het behalen van de klimaatdoelstellingen van het Akkoord van

Parijs van 2015". Dit behoort het leidend beginsel te zijn voor de realisatie van Rijnenburg.

Dit vraagt om biobased en natuurinclusief bouwen. Het College van Rijksbouwmeesters en Rijksadviseurs geeft daar goede handreikingen voor in hun programmalijn ‘Een nieuwe bouwcultuur’ (zie: https:/Avww.collegevanrijksadviseurs.nl/projecten/nieuwe-bouwcultuur). Praktische voorbeelden zijn ook op te halen bij de wereld van de zelfsturende pioniers van de ‘Gideon — building transition tribes’ (zie: https:/Mwww.gideonstribe.nl/). Het is in dit verband vanzelfsprekend, dat de productie van biobased en circulaire bouwmaterialen via regeneratieve landbouwbedrijven plaatsvindt. Gezondheidsbescherming, samenredzaamheid en community care De combinatie van wonen, zorg en welzijn (preventie) is goed benoemd in de verkenning, niet in het minst met het groenblauwe raamwerk. Het is zeer relevant met de te verwachten verschraling in de zorg, vooral voor ouderen. Samenredzaamheid en community care zijn toekomstgericht hier sleutelbegrippen. In dit verband is het nuttig om kennis te nemen van de strategische invalshoeken van de Stichting Knarrenhof, gericht op de leeftijdsbestendige bouw van woongroepen voor zelfstandige senioren (zie: www.knarrenhof.nl). Het is ook relevant om bij de inrichting van de publieke ruimte rekening te houden met wat er nodig is voor de gezondheid van de inwoners volgens de principes van het Instituut voor Positieve Gezondheid (zie: www.iph.nl).

Bijzondere aandacht verdient de gezondheid van inwoners van Nieuwegein. Het risico bestaat dat op termijn de woningbouw langs de A2 toch word opgeschaald naar hoogbouw door de druk vanuit het centrumgebied vanwege de enorme opgave van rond de 25.000 woningen of meer. De woontorens vormen dan een terugkaatswand waardoor geluidsoverlast en luchtverontreiniging met fijnstof, microplastics etc. van de A2 neerslaan bij de bewoners van Nieuwegein, met kans op gezondheidsschade. Het kan nog verergeren met valwinden vanuit de gebruikelijke westenwind. Een absolute blokkade voor hoogbouw langs de A2 dient in het bestemmingsplan te worden opgenomen. Nedereindse Park, ook als plek voor zorgvoorzieningen voor Long COVID-patiénten Utrecht koos in het ‘Memo advies recreatieve functies Nedereindse Plas, juli 2020’ voor een inclusief aanbod voor sport, bewegen en recreatie. Utrecht koos voor een laagdrempelig aanbod voor mensen die het nodig hebben vanwege hun leeftijd, fysieke of mentale gezondheid of sociale positie. Men keek ook naar potentiéle gebruikers. Deze zouden dan gebruik kunnen maken van bestaande voorzieningen of van aan te brengen nieuwe voorzieningen. Ik pleitte in de inspraakprocedure van 2021 voor de nazorg van covid-patiénten en het bouwen van tijdelijke drijvende zorgvoorzieningen, volledig circulair en zelfvoorzienend voor water, warmte, elektriciteit.

lk deed dit in mijn brief d.d. 11 december 2021 met als onderwerp ‘Suggesties voor niet-onomkeerbare ontwikkelingen voor de Nedereindse Plas in de context van recreatie, covid-zorg en innovatief drijvend bouwen (tijdelijke zorgvoorzieningen) op weg naar het post-coronatijdperk’. Ik heb geen antwoord gekregen. Inmiddels is de actualiteit van de Long COVID-patiénten aan de orde. Ik stuur mijn brief van 11-12-2021separaat opnieuw in, omdat dit idee nog steeds

realiseerbaar is en meegenomen kan worden.

Utrecht denkt mee-Rijnenburg-brf-241021 - Opmerkingen Verkenningsfase

Pagina 3

Burgerberaden en instemmingsrecht voor gemeentebesturen van Nieuwegein en lJsselstein U voert reeds besloten en vertrouwelijk overleg met de bewoners van Rijnenburg. De voorstellen voor Rijnenburg hebben grote impact voor de inwoners van Utrecht (in het bijzonder Leidsche Rijn), Nieuwegein en |Jsselstein. Deze programmatische verkenning is niet vrijblijvend. Ondanks het feit dat er nog veel onderzocht en ontwikkeld moet worden, zijn er toch als richtinggevende en onomkeerbare routes aan de orde. Het is in het kader van goed bestuur wenselijk om voor Leidsche Rijn, Nieuwegein, |Jsselstein inwoners via burgerberaden om hun mening te vragen volgens het model van Bureau Burgerberaad (zie:

https://Awww.bureauburgerberaad.nl/) van I RR

(zie: www.evarovers.nl).

Utrecht claimt autonomie voor onderzoek, ontwikkeling en besluitvorming over Rijnenburg. Tegelijkertijd claimt het project Rijnenburg in zijn haalbaarheid en uitvoering ingrepen op het grondgebied van Nieuwegein en |Jsselstein. Het is — wederom — in het kader van goed bestuur daarom noodzakelijk dat de gemeenteraden van Nieuwegein en IJsselstein het recht van instemming krijgen, analoog aan de besluitvorming van de gemeenteraad van Utrecht. Tot slot

Bovenstaande opmerkingen zijn duiding of agendering van onderwerpen, waarvan ik verwacht dat u een en ander in uw overwegingen en besluitvorming serieus en beargumenteerd de revue laat passeren. Ik ben graag bereid tot een toelichting. Met vriendelijke groet,

ae (M 06-)

1) In het oorspronkelijke document stond abusievelijk 2020 i.p.v. 2015. Ik heb deze vergissing per mail gemeld bij het projectteam Rijnenburg met het verzoek dit te corrigeren in mijn brief.

Utrecht denkt mee-Rijnenburg-brf-241021 - Opmerkingen Verkenningsfase

Pagina 4