1-6 Bijlage 1 Presentatie informatiebijeenkomst netcongestie 19-11-25

1-6 Bijlage 1

Informatiebijeenkomst netcongestie Voor Raden, Staten, Colleges en de klankbordgroep van de Energy Board

19 november 2025

Programma 17:15 – 17:30

Inloop

17:30 – 17:33

Opening en welkom door Margriet de Groot

17:33 – 17:40

Inleiding door gedeputeerde Huib van Essen

17:40 – 18:00

Herijking prognoses netbelasting en maatregelen door Warmold ten Zijthoff - Herijking prognoses - Opbrengst van maatregelen - Proces en voorlopige werking prioriteringskader ACM

18:00 – 18:30

Panelgesprek Huib van Essen – Gedeputeerde provincie Utrecht Warmold ten Zijthoff - Regiodirecteur Utrecht bij Stedin Annemiek Hautvast – Programmadirecteur Landelijk Actieprogramma Netcongestie (KGG) Marieke Schouten - Wethouder gemeente gemeente Nieuwegein en regio U10

18:30 – 19.15?

Afsluiting met maaltijd

Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

2

Provinciale aanpak netcongestie: 1. Sneller bouwen -

Bevoegd gezag overnemen wanneer dit het proces versnelt

-

Integrale projectteams met netbeheerder en gemeenten om belangrijkste projecten te versnellen

-

Toepassen & uitwerking versnellingsmaatregelen van KGG & TenneT

-

Extra ruimte in provinciale omgevingsverordening -

Ruimtelijke bescherming van het netwerk

-

Uitzondering op het verstedelijkingsverbod

Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

3

Provinciale aanpak netcongestie: 2. Integraal programmeren P-MIEK 2.0: 9 Concrete projecten met extra prioriteit om zoveel mogelijk ambities te realiseren! 3 verkenningen voor de lange termijn: -

De netvisie: elektriciteitsinfra >2040

-

Waterstof

-

Bovenregionale warmte

Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

4

Energy Hub Lage Weide

Provinciale aanpak netcongestie Slimme oplossingen: - Netbewuste nieuwbouw verankeren in ruimtelijk beleid - Aanscherping energietoets om te zorgen dat nieuwe ontwikkelingen zo min mogelijk de piekmomenten belast - Ondersteuning energy hubs op bedrijventerreinen

congestiemaatregelen: - Slim laden met (publieke) laadpalen - Tijdelijk regelbare opwek - Netbewust renoveren - Provincie Utrecht als pilot regio voor flexibiliteit bij kleinverbruik 5 Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

Netcongestie Provincie Utrecht Inzichten naar aanleiding van de herijking FGU

6

26-11-2025

Netcongestie Provincie Utrecht

1.

Inhoudsopgave

Resultaten herijking •

Congestiegebieden

•

Groeiprognose

•

Maatregelen

•

Prognose netbelasting FGU

2.

Prioriteringskader

3.

Gecontroleerd vrijgeven van aansluitingen

Congestiekaart Utrecht AFNAME

September 2025

26-11-2025

2 knelpunten

3 knelpunten

INVOEDING

Wachtrij GV #1149, 281 MW

8

1 knelpunt

Netcongestie Provincie Utrecht

Wachtrij GV #435, 181 MW September 2025

HERIJKING IN 2025 VAN GROEIPROGNOSES PROVINCIE UTRECHT Minder snelle groei, maar groter probleem door vertraging netuitbreiding Vertraging Utrecht Noord

•

Prognoses naar beneden bijgesteld

• Grote onzekerheden in groeiprognoses (overheidsbeleid, geopolitiek) • Netuitbreiding Utrecht Noord vormt kritische pad voor FGU. Vertraagd van 2029-->2033

Mobiliteit

Nieuwbouw

Huidige belasting *)

Bestaande bouw

Oude groeiprognose

9

26-11-2025 9

Netcongestie Provincie Utrecht

MAATREGELEN PROVINCIE UTRECHT Highlights 2025

• • • • • •

Contract Warmtekrachtcentrales Eneco Contract voor de Flextender in Utrecht, Contract met CPO’s over Netbewust laden voor een leerperiode komende winter + intentieverklaring voor vervolg Nieuwe kaders voor netbewuste woningbouw. Positieve verwachtingen bij het contracteren van batterijen. Beperkte oogst uit Verplichte deelname van bedrijven in Congestiemanagement, maar wel toename in klanten die bereid zijn om te investeren in batterijen / WKK's: Congestieverzachter

Potentie is groot (>300MW) , maar werkelijke realisatie moet nog blijken

10

Netcongestie Provincie Utrecht

Resultaten herijking Tekorten in FGU op koppelstations (MW) Lelystad

Breukelen-Kortrijk

Doetinchem

Dodewaard

Zonder maatregelen

Met maatregelen

Zonder maatregelen

Met maatregelen

Zonder maatregelen

Met maatregelen

Zonder maatregelen

Met maatregelen

2026

60

45

53

30

65

55

0

0

2029

125

55

125

115

115

85

30

0

2033

320

125

75

20

0

0

0

0

Conclusies 1) Vertraging Utrecht Noord (2029-->2033) heeft significante impact (320MW tekort in 2033) 2) Huidig maatregelenpakket is niet toereikend voor Utrecht (nog steeds 125 MW tekort). --> Besluit BO FGU: Utrecht wordt pilotregio voor landelijke maatregelen 3) Huidige maatregelenpakket is wel toereikend voor Flevopolder en Gelderland, maar afhankelijkheid met Utrecht blijft tot 2033 bestaan.

MAATSCHAPPELIJK PRIORITEREN

Veranderingen in kaders ACM Verandering per Januari 2026

Huidig beleid

-

Aanvragen van kleinverbruikers worden aangesloten

-

Aanvragen van kleinverbruikers worden aangesloten

-

Aanvragen van Grootverbruikers komen op wachtrij

-

Aanvragen van Grootverbruikers komen op wachtrij

Volgorde van wachtrij op basis van bestaande maatschappelijke priokader ACM

-

-

13

26-11-2025

Volgorde van wachtrij op basis van nieuw maatschappelijke priokader ACM (publicatie ACM verwacht in december 2025)

Netcongestie Provincie Utrecht

Verandering Medio 2026 -

Voorrang voor kleinverbruik vervalt

-

Overbruggingsregeling om toekomstige woningbouwprojecten eerder aan te kunnen vragen

-

Eventuele resterende ruimte wordt vrijgegeven in volgorde wachtrij (ongeacht groot of kleinverbruik)

-

Tijdelijke momenten waarop geen capaciteit meer uitgegeven kan worden in afwachting op realisatie van maatregelen (gecontroleerd vrijgeven)

Capaciteit gecontroleerd vrijgeven • Wat is gecontroleerd vrijgeven? • Periodiek bepalen de netbeheerders: hoeveel capaciteit is er om nieuwe klanten aan te sluiten? • Op basis van: • Actuele groeiprognose • Actuele prognose van realisatie van maatregelen • Indien geen capaciteit • Pauze in aansluitingen • Zodra groei afvlakt OF extra maatregelen gerealiseerd worden • Weer ruimte voor nieuwe aansluitingen • Wat helpt om een pauze uit te stellen of te voorkomen? • Samenwerken aan versnelde netuitbreiding • Beleid gericht op het ondersteunen van de realisatie van maatregelen

14

Netcongestie Provincie Utrecht

Voorbeelden van helpend beleid : • Netbewuste transitievisie warmte • Netbewuste nieuwbouw • Netbewust laden • Netbewust subsidiebeleid • Liever wind dan zon • Snel vergunningsproces voor netuitbreidingen • Snel vergunningsproces voor congestieverzachters en Flextender

Vervolg - Terugkoppeling via de griffies met:

- Beantwoording van nog niet behandelde vragen - Beantwoording Kamervragen i.r.t. prioriteringskader - Opname van de bijeenkomst

- Herziene prioriteringskader medio december incl. duiding vanuit Energy Board - Statenbrief netcongestieQ2 2026

Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

15

Vragen uit de zaal Hoe kan V2G (vehicle to grid) komende jaren bijdragen aan het terugdringen van congestie op het laagspanningsnet (zie Utrecht MyWheels)? Dit is een uitstekend voorbeeld van een publiek-private samenwerking waarbij marktpartijen, netbeheerders en overheden (o.a. Mywheels, We Drive Solar, Renault, Stedin, gemeente Utrecht) samen oplossingen voor netcongestie in de praktijk brengen. Elektrische auto’s die kunnen laden op dalmomenten en, wanneer zowel de auto als de laadpaal technisch geschikt zijn, ook terugleveren aan het netwerk hebben een grote potentie om netcongestie te verminderen. Eerste resultaten van 50 deelauto’s in de gemeente Utrecht laten terugleverpieken zien tot bijna 200 kW, hiermee wordt de potentie van deze techniek bevestigd. bidirectioneel laden | ElaadNL Wat wordt er al gedaan om private en semi-publieke laadpalen netbewust aan te sturen? Vanuit het LAN wordt er vanuit het spoor beter benutten kleinverbruikers gewerkt aan technische normen voor o.a. laadpalen. Prijsprikkels als variabele nettarieven voor kleinverbruikers, congestiediensten via energieleveranciers en bewustwordingscampagnes als 'Zet ook de knop om’ moeten eraan bijdragen dat netbewust laden ook bij private en semi-publieke laadpalen in de toekomst de standaard wordt.

Is een minder snelle elektrificatie van het wagenpark één van de oorzaken van de lagere groeiprognose van het elektriciteitsverbruik? Zo ja, leidt deze ontwikkeling dan tot meer uitstoot?

Door afbouw van stimuleringsregelingen en onduidelijkheid rondom nieuw beleid lijkt de groei van elektrische personenauto’s op korte termijn af te remmen. Het is aannemelijk dat de uitstoot van het wagenpark daarmee ook minder snel afneemt dan eerder voorzien. Wie is de drijvende kracht achter de financiële prikkels als dynamische prijzen (nettarieven)? Dit is een actie die binnen het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) van het Ministerie KGG wordt uitgewerkt i.s.m. de netbeheerders en de ACM. Er wordt nu gewerkt aan variabele nettarieven, waarbij de gebruiker geen vast bedrag per jaar betaalt, maar betaalt afhankelijk van de hoeveelheid gebruikte energie in verschillende tijdsblokken, zie bijv: Huishoudens kunnen netbeheerkosten besparen door slimmer gebruik van het elektriciteitsnet | Netbeheer Nederland. De verwachting is dat een variabel nettarief in 2028 landelijk wordt ingevoerd. In het kader van invloed van inwoners: Is een thuisbatterij met een dynamisch contract een vloek of een zegen voor congestie?

Dat hangt af van de inzet van de batterij. Een thuisbatterij die maximaal handelt op de onbalansmarkt zorgt voor extra transportbewegingen op het elektriciteitsnet en kan daarmee ook juist bijdragen aan netcongestie. Een batterij die alleen wordt gebruikt voor zelfconsumptie van zonnestroom draagt bij aan het beperken van de druk op het stroomnet. Zie: Thuisbatterijen| Stedin Hoe kunnen keuzes in de warmtetransitie, zoals de keuze voor wel of geen warmtenet bijdragen aan het beperken van netcongestie? Mits een goede warmtebron en buffering voorhanden is, kan een collectief systeem als een warmtenet, zorgen voor een lagere piekbelasting dan een individuele all-electric oplossing. Hiermee kan de vraag naar elektriciteitsinfrastructuur worden beperkt. Voor meer informatie, zie: Warmtenetten | Netbeheer Nederland. Op dit moment wordt gesproken over de omvorming naar energie regio’s; hoe helpt dit governance proces in netcongestie verlaging?

De discussie over de omvorming naar energieregio’s wordt gevoerd tussen Rijk en regio’s als kader voor de samenwerking tussen Rijk, provincies, waterschappen, gemeenten en netbeheerders aan het energievraagstuk. Dit draagt indirect bij aan verlaging van de netcongestie. Betere en meer integrale governance (integraal programmeren) kan helpen om te zorgen dat infrastructuur en vraag en aanbod van energie eerder en beter op elkaar worden afgestemd en daarmee aan het voorkomen van nieuwe knelpunten.

16 Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

Vragen?

Netcongestie@provincie-utrecht.nl

Informatiebijeenkomst netcongestie 19 november

17