1-5 Br. WIL dd 28-01-21 over Corona update WIL.pdf

1-5

Gemeente Nieuwegein T.a.v. het college van B&W Postbus 1 3430 AA Nieuwegein

Bladnummer: 1/4 Contactpersoon: R. Esser Afdeling: Directie Telefoon: 030 702 2300 E-mail: info@wil-lekstroom.nl

Nieuwegein, 28 januari 2021 Ons kenmerk: Uw kenmerk: Betreft:

DIR/137744/2021 Corona update WIL

Geacht college, Namens het dagelijks bestuur van WIL wil ik u bij deze informeren over de impact van de Coronacrisis voor de dienstverlening en organisatie van WIL. Ik spreek nadrukkelijk over een momentopname; indien zaken (fundamenteel) wijzigen ontvangt u uiteraard een update. Namens het DB vraag ik u ook deze brief te delen met uw raad. Een digitale versie van deze brief is ondertussen al naar uw accounthouder WIL gestuurd om digitale verspreiding mogelijk te maken. Reguliere dienstverlening WIL De lockdown die net voor de kerst door het kabinet is afgekondigd heeft ertoe geleid dat WIL, net als in april, weer vrijwel volledig is overgestapt op digitale dienstverlening. Dat betekent dat we onze klanten niet meer spreken in de spreekkamer, maar via de telefoon. Ook via mail proberen we het contact te onderhouden. Huisbezoeken doen we niet meer. Workshops zijn uitgesteld. Daar waar fysiek contact echt noodzakelijk is, gebeurt dit uiteraard. Dit is bijvoorbeeld het geval daar waar de klantsituatie echt complex is, zoals we nu merken bij onze inzet in het kader van de afwikkeling van de kinderopvangtoeslagaffaire. Desondanks hebben we de indruk dat we onze dienstverlening kwalitatief redelijk tot goed op orde kunnen houden en klanten met inkomensvraagstukken of richting werk effectief kunnen ondersteunen.

Dat beeld hopen we bevestigd te zien in het klanttevredenheidsonderzoek (KTO) dat we voor de zomer nog willen uitvoeren. Ook via de Cliëntenraad WIL bereiken ons tot op heden geen verontrustende berichten dat we steken laten vallen. Tegelijk moet helder zijn dat we, zodra dit weer kan, onze dienstverlening grotendeels weer fysiek willen inrichten. Deze Corona periode leert ons dat sommige zaken ook digitaal kunnen; dat inzicht nemen we uiteraard mee bij het continu doorontwikkelen van onze dienstverlening. In alle poortprocessen is fysiek evenwel echt essentieel om tot een goede inschatting te kunnen komen wat wel of niet nodig is; digitaal is hier second best. Gaandeweg een traject, in het geval van schuldhulpverlening of re-integratie bijvoorbeeld, draagt fysiek contact bij om echt tot resultaat te kunnen komen en goed een vinger aan de pols te kunnen houden; de afgelopen periode heeft laten zien dat niet alles fysiek hoeft.

Stadsplein 1B, 3431 LZ Nieuwegein | Postbus 2708, 3430 GC Nieuwegein | Antwoordnummer 2568, 3430 VB Nieuwegein t 030 – 7022 300 | e info@wil-lekstroom.nl | i www.wil-lekstroom.nl | KvK 57354944 | IBAN NL51 BNGH 0285 1588 72

Pagina: 2/4

Bijzondere dienstverlening: TOZO en TONK Zoals bekend heeft de Rijksoverheid als antwoord op de economische effecten van de Coronacrisis steunmaatregelen ingesteld voor ondernemers en zzp’ers die door de gevolgen van deze crisis in financiële problemen komen: de NOW, TOZO en recentelijk ook TONK. De uitvoering van Tozo en TONK is u als gemeenten opgedragen. Conform afspraak voert WIL de Tozo regeling voor u als gemeenten uit. Sinds het begin van deze steunmaatregelen heeft WIL daartoe een virtueel zzp-loket in de lucht; zie hiervoor onze website. Ondernemers en zzp’ers kunnen hier een aanvraag indienen voor inkomensondersteuning levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. Op dit moment loopt alleen Tozo3 nog. Sinds begin dit jaar is Tozo3 niet alleen een inkomensregeling, maar dienen zzp’ers die zich willen oriënteren op werken in loondienst ook ondersteuning te krijgen. Over de wijze waarop en de mate waarin is WIL met u als gemeenten in gesprek. Evenzo over de vraag of WIL in deze een taak heeft. Zzp’ers die nu al aankloppen, worden uiteraard al geholpen; in de praktijk is dit evenwel nog niet het geval gebleken. Vanuit het adagium “help de getroffen zzp’ers en ondernemers zo snel mogelijk” is WIL in maart aan de slag gegaan met een provisorisch uitvoeringsregime. U bent hierover in maart 2020 door ons uitgebreid geïnformeerd.

Het Rijk heeft gaandeweg de Tozo1 periode de regeling scherp gesteld. De consequentie hiervan is dat we diverse reparatieslagen hebben moeten doen. Op dit moment heeft iedere Tozo1 aanvrager een definitieve beschikking gehad. In een aantal gevallen is terugvordering aan de orde; het mag duidelijk zijn dat dit pijn kan opleveren bij de betrokken zzp’ers. De meeste zzp’ers hebben zich gehouden aan de informatieplicht, sommige zzp’ers evenwel niet. De fase van bezwaar en beroep loopt momenteel; indien nodig corrigeert WIL haar besluiten uiteraard. In het geval van Tozo2 en Tozo3 was het uitvoeringsregime vanaf de start duidelijk. Alle aanvragers hebben hierdoor meteen van de start een definitieve beschikking gehad. Voor relevante cijfers ter zake verwijs ik u naar de Tozo bijlage bij deze brief; deze is identiek aan de Tozo bijlage bij de Kwartaalrapportage WIL Q4 2020 (die u nog gaat ontvangen). De huidige lockdown laat recentelijk een toename van het aantal Tozo3 klanten zien; deze stijging kan mogelijk nog doorgaan. De cijfers bij de Kwartaalrapportage betreffen dus een momentopname. Wat verder opvalt is dat het lijkt dat het invoeren van een partnertoets vanaf Tozo2 een forse impact heeft gehad op het aantal aanvragen. Onze inschatting is dat het invoeren van een vermogenstoets vanaf Tozo4 waarschijnlijk ook een negatief effect zal hebben op het aantal aanvragen.

Wij denken dat hierdoor veel zzp’ers (extra) in de financiële problemen is gekomen, maar dat deze problematiek nog deels onder water speelt. Met de kennis en inzichten van nu komt u als gemeente waarschijnlijk uit met de middelen die u van het Rijk heeft gekregen. Voor een financieel doorkijkje ter zake verwijs ik naar de komende Jaarrekening WIL 2020; hieraan wordt momenteel de laatste hand gelegd. Mogelijk resteert aan het eind van de Tozo periode een positief saldo doordat WIL Tozo1 grotendeels in eigen beheer heeft uitgevoerd; ons uitdrukkelijke verzoek aan u is evenwel hierop niet voor te willen sorteren gelet op de diverse onzekerheden die er spelen (oordeel Rijk en accountant m.b.t. verantwoording, niet voorspelbare kosten m.b.t. bezwaar en beroep, e.d.). Ons advies is simpel: hou de Tozo middelen in kas. Voor veel ondernemers en zzp’ers zijn de vaste lasten een zware financiële verplichting. Met de TONK regeling wil het Rijk hierin ondersteuning bieden. Naar verwachting zal de uitvoering van de TONK regeling via de Bijzondere Bijstand gaan lopen, het ligt dus voor de hand dat WIL hierin een uitvoerende rol krijgt. Over de wijze waarop en de mate waarin is WIL met u als gemeenten in gesprek. We wachten evenwel nog op nadere regels vanuit het Rijk; pas als die echt helder zijn gaan we van start.

We gaan er evenwel vanuit dat we dat wederom snel en goed gaan doen, net als in het geval van Tozo1.

Pagina: 3/4

Impact op personeel en organisatie Sinds Tozo2 is het overgrote deel van de medewerkers weer op de “oude stek” aan het werk; dat is goed voor onze klanten en geeft rust. Tozo3 en TONK gaan hierin niets veranderen; de extra capaciteit die we nodig hebben voor de uitvoering huren we in hoge mate extern in. Onze medewerkers hebben zich vrijwel geheel 2020 door de Coronacrisis flexibel moeten opstellen, zowel thuis als op kantoor, als ook qua aard van de werkzaamheden. Dat hebben zij/wij met verve en passie gedaan. Een woord van dank is daarvoor meer dan op zijn plaats voor alle collega’s die in deze bijzondere tijden hun beste beentje voor hebben gezet. En kijken we naar de resultaten met succes. Het elastiek is daarmee in 2020 flink opgerekt. We beginnen de huidige fase van de Coronacrisis daardoor met een achterstand. De combinatie met het gebrek aan perspectief en het feit dat we weer in een lockdown zitten (met ook de scholen gesloten), maakt dat de mentale gezondheid van medewerkers momenteel echt onder druk staat. Met reële consequenties voor de dienstverlening van onze klanten, bovenal veroorzaakt door een afnemende productiviteit en oplopend verzuim. De impact op de mentale gezondheid van onze klanten en hun inzet in deze laat ik hierbij even buiten beschouwing.

Vanzelfsprekend investeert WIL als goed werkgever zo goed mogelijk in het op peil houden van de mentale gezondheid van WIL, maar “schadevrij” zal e.e.a. niet verlopen. Wij zullen u hierover in de Turap 2021 nader berichten. Wat ons niet helpt is dat onze ICT het afgelopen jaar en ook nu nog, ons af en toe (behoorlijk) in de steek laat. Ook hierin wordt uiteraard door WIL en ook door Houten geïnvesteerd, maar e.e.a. komt de motivatie en productiviteit uiteraard niet ten goede. Naar verwachting zal de ICT problematiek gaandeweg dit jaar minder worden. Ook hierover zullen we u in de Turap 2021 nader berichten. De afgelopen maanden hebben slechts enkele medewerkers door Corona niet kunnen werken, omdat ze getest werden, positief waren, symptomen hadden en thuis bleven dan wel zij door iemand in hun directe familiaire kring niet werken. We zijn hier uiteraard blij mee. De komende periode verwachten we echter meer last te krijgen van het virus, vooral door toedoen van de gemuteerde varianten. Het is hierdoor niet onwaarschijnlijk dat meer mensen of niet meer naar WIL kunnen of tijdelijk niet kunnen werken. Tot op zekere hoogte kunnen we deze ‘last’ aan, door hierop flexibel in te spelen; onze dienstverlening kan dan in redelijke mate voortgezet worden. Mocht het aantal besmettingen echt oplopen en ons personeel echt raken, dan zal dit impact op onze dienstverlening hebben.

Waar nodig zullen we dan prioriteren. Mocht dit scenario zich gaan voordoen, dan berichten we u hierover tijdig. De Nullijn 2021 en Corona De Coronacrisis leidt onherroepelijk tot een toename van het aantal bijstandsgerechtigden, minima en mensen met schulden. De ondersteunende maatregelen van het Rijk zorgen in deze voor uitstel en dempen deze toename waarschijnlijk. Nog steeds schatten we in dat een toename van 25% van ons klantenbestand realistisch is, helaas. Ten aanzien van de begroting 2021 is met u afgesproken, de BW2021 ligt momenteel voor, dat WIL de verwachte toename vanaf drempelwaarde X tot drempelwaarde Y binnen de begroting zal opvangen door daar waar nodig tot een crisisregime over te gaan. Voor een nadere uitwerking hiervan verwijs ik u naar de passage over de Nullijn 2021 in de BW2021. Deze crisisregimes werken we momenteel uit. Onze inschatting is ondertussen, gelet op het stuttende karakter van de NOW, TOZO en TONK, dat dit moment X ergens in het tweede kwartaal zal liggen. We zijn tijdig voorbereid. In de Turap 2021 zullen we u nader berichten over de stand van zaken met betrekking tot onze crisisdienstverlening.

Pagina: 4/4

Tot slot We zijn er helaas nog niet. We zullen de komende maanden als WIL, maar ook samen met u, alle zeilen bij moeten zetten om ondernemers, zzp’ers, bijstandsgerechtigden, minima en burgers met schulden goed van dienst te (blijven) zijn in deze bijzondere tijden. De stabiliteit van de BV Nederland en de Lekstroom is hiermee gediend. Dat doen we graag. Met dank alvast en veel wijsheid voor ons allen. Met vriendelijke groet,

R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom