1-16 Bijlage 1 Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein

Postbus 1 3430 AA

Bezoekadres

Stadsplein 1 3431 LZ www.nieuwegein.nl

1-16 Bijlage 1

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein

Raadsnummer Datum

4 september 2025

Auteur

Annemarijn Oudejans

Versie

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

Versie

Datum 19 augustus 2025

Inhoudsopgave 1

Aanleiding ...................................................................................................3

2

Aanpak .......................................................................................................3

3

Uitkomsten ..................................................................................................3

4

3.1

Algemeen ..............................................................................................3

3.2

Rol van de Rekenkamer ...........................................................................4

3.3

Ervaring ................................................................................................5

3.4

Motivatie ...............................................................................................6

3.5

Eigenschappen .......................................................................................6

Conclusie ....................................................................................................7

2 (8)

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

1

Versie

Datum 19 augustus 2025

Aanleiding

De Rekenkamer van Nieuwegein onderzoekt de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het Nieuwegeinse beleid. Op basis van de conclusies van deze onderzoeken doen zij aanbevelingen aan het college van Burgemeester en Wethouders. Het rapport, inclusief de aanbevelingen, worden gepresenteerd aan de raad en hebben als doel een ondersteuning te zijn in de controlerende rol van de gemeenteraad. Op dit moment bestaat de Nieuwegeinse Rekenkamer uit drie leden, waaronder één voorzitter. Zij worden ambtelijk ondersteund vanuit de griffie. Per 31 december 2025 lopen de termijnen af van zowel Marcel van den Heuvel (voorzitter) als Angelique Hubens. In voorbereiding op de op te starten wervings- en sollicitatieprocedure is het belangrijk om een helder en gedragen beeld te krijgen van het gewenste profiel van toekomstige Rekenkamerleden. Daarom is met betrokkenen gesproken om een goed beeld te vormen bij hoe de nieuwe profielen eruit moeten gaan zien om daarmee voor de komende periode Rekenkamerleden te werven. Uit de gevoerde gesprekken zijn een aantal inzichten gekomen. Deze leggen we in dit verslag graag weer terug aan u. Op basis van het verslag wordt het functieprofiel opgesteld.

2

Aanpak

Om een beeld te krijgen van de gewenste functieprofielen is gebruik gemaakt van verschillende bronnen:

•

Er zijn in totaal 8 gesprekken gevoerd met raadsleden, de voorzitter van de raad en het college en de huidige leden van de Rekenkamer.

•

Daarnaast is een enquête uitgezet onder inwoners van Nieuwegein. Deze is door 630 bewoners volledig of grotendeels ingevuld.

•

Tot slot is gekeken naar bestaande documenten, zoals eerdere rapporten van de Rekenkamer en raadsstukken.

•

Alle interviews zijn gecodeerd naar overlappende thema’s. Aan de hand van deze thema’s is dit verslag opgesteld.

3

Uitkomsten

3.1

Algemeen

Contact met de raad Het contact tussen de Rekenkamer, de gemeenteraad en de burgemeester wordt als zeer belangrijk gezien. Tegelijkertijd is dat contact op dit moment voornamelijk passief van aard. Hoewel de Rekenkamer streeft naar een jaarlijks bezoek aan de fracties om mogelijke onderzoeksonderwerpen te inventariseren, lukt het niet altijd om dit structureel te doen. De verzamelde onderwerpen worden op een groslijst geplaatst, maar het is voor raadsleden en andere betrokkenen vaak onduidelijk waarom bepaalde thema’s uiteindelijk worden gekozen en andere afvallen. Er is behoefte aan meer en intensiever contact tussen de raad en Rekenkamer. Raadsleden spreken de wens uit dat zij de Rekenkamerleden beter leren kennen en

3 (8)

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

Versie

Datum 19 augustus 2025

dat het contact structureler wordt. Een zichtbaardere en actievere aanwezigheid van de Rekenkamer, waarin de Rekenkamer het voortouw neemt, wordt hierin als wenselijk gezien. Zo wordt het gewaardeerd als Rekenkamerleden aanwezig zijn bij Avonden van de Stad en raadsvergaderingen, ook wanneer deze niet direct betrekking hebben op hun rapporten. Binding met Nieuwegein Binding met de stad wordt als een belangrijke eigenschap gezien voor de toekomstige Rekenkamerleden. Nabijheid speelt hierin een rol. Wonen in of in de buurt van Nieuwegein maakt het eenvoudiger om aan te sluiten bij bijeenkomsten, signalen op te vangen en gevoel te hebben bij wat er leeft. Daarnaast wordt een sterke relatie met de raad belangrijk gevonden. Door regelmatige contactmomenten kunnen signalen vanuit de raad worden opgepikt en ontstaat er laagdrempelig contact met raads-, steunfractie- en collegeleden. Ook wordt aangegeven dat het prettig zou zijn als Rekenkamerleden passen bij de lokale politieke en bestuurlijke cultuur: open, direct, maar met oog voor de samenwerking en een veilige omgangsvorm waar zaken uitgesproken kunnen worden. Kwaliteit onderzoeken De mate waarin de onderzoeken aansluiten bij de wensen van de raad wordt wisselend beoordeeld. Wat breed wordt gedeeld, is het belang van diepgravende onderzoeken met scherpe, vernieuwende conclusies en aanbevelingen.

Of de rapporten daaraan voldoen op dit moment, verschilt per geïnterviewde en per onderzoek. Rol van de raad De rapporten van de Rekenkamer worden niet altijd even goed gelezen, zo bleek uit meerdere gesprekken. Bovendien biedt de huidige vorm van debat volgens sommigen te weinig ruimte voor een stevig inhoudelijk debat over de bevindingen. Geopperd werd bijvoorbeeld om het college niet aanwezig te laten zijn bij het gedeelte van de Avond voor de Stad met de Rekenkamer en de raadsleden onderling, en de collegeleden pas later te laten aansluiten.

3.2

Rol van de Rekenkamer

Doelen, samenwerking en rol van en rollen binnen de Rekenkamer Het is wenselijk dat Rekenkamerleden elkaar inhoudelijk aanvullen, in plaats van een gelijksoortig profiel te hebben. Het werken vanuit verschillende perspectieven wordt als positief ervaren; wrijving mag er zijn als die bijdraagt aan een goede interne discussie. Binnen de Rekenkamer wordt ambtelijke ondersteuning gewaardeerd. Die wordt gezien als steunpilaar en fungeert als ‘stok achter de deur’. Op dit moment is er, buiten het voorzitterschap, geen duidelijke rolverdeling gemaakt, hoewel dit wel mogelijk is. Het is daarmee wenselijk dat de nieuwe rekenkamerleden visie hebben op de rolverdeling om de Rekenkamer verder te kunnen laten ontwikkelen. Samenwerking met het college van B&W Goed contact tussen het college en de Rekenkamer wordt op waarde geschat, mits de Rekenkamer haar onafhankelijke positie behoudt. Aangegeven werd dat wrijving niet

4 (8)

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

Versie

Datum 19 augustus 2025

erg is, maar dat het van belang is om de discussie te allen tijde op de inhoud te richten. Op dit moment heeft de Rekenkamer tweejaarlijks contact met het college. Hierin wordt aangegeven dat regelmatiger contact wenselijk is, bijvoorbeeld door elkaar te treffen rondom raadsbijeenkomsten waar de Rekenkamer bij aansluit. Contact met bewoners Er bestaat brede overeenstemming over het belang van het delen van onderzoeksresultaten met bewoners. Op dit moment gebeurt dit vooral passief, bijvoorbeeld via de gemeentelijke website. Een deel van de geïnterviewden pleit voor een actievere benadering, zoals via persberichten of sociale media. Tegelijkertijd gaven een aantal geïnterviewden aan dat niet alle onderzoeken zich lenen voor brede verspreiding. Bewoners geven zelf aan geïnformeerd te willen worden over de Rekenkamer. Van de bevraagde bewoners kende 80% de Rekenkamer. De bekendheid is vaak te danken aan de Algemene Rekenkamer die met persberichten of via nieuwsitems naar buiten treedt. Op lokaal niveau zien we dat respondenten vaak de informatie over de Nieuwegeinse Rekenkamer uit de Molenkruier haalt (22%), of via de gemeentelijke website (12%). 16% geeft aan de Rekenkamer te kennen door nieuws uit andere gemeenten. 69% van de bewoners gaf aan dat zij het belangrijk vinden om op de hoogte te blijven van de uitkomsten van de onderzoeken.

Zij willen het liefst op de hoogte blijven via het Kontakt – de Molenkruier en via een mailinglist Het merendeel (91%) heeft nog nooit een onderzoeksrapport gelezen. De overige bewoners die de rapporten wel hebben gelezen gaven aan dat er ambtelijke taal gebruikt werd en dat het van het rapport en onderwerp afhankelijk was hoe leesbaar het was. Verbeteringen liggen volgens hen in het verkorten en vereenvoudigen van de rapporten. Alhoewel er weinig gebruik gemaakt wordt van de mogelijkheid voor bewoners om zelf onderwerpen aan te dragen, gaven bewoners aan deze mogelijkheid wel belangrijk te vinden.

3.3

Ervaring

Media-ervaring Met het oog op zichtbaarheid en communicatie met bewoners wordt media-ervaring als een pré gezien, met name bij de voorzitter. Politieke sensitiviteit en politieke achtergrond Het overgrote deel van de geïnterviewden gaven aan dat het wenselijk is dat Rekenkamerleden politiek sensitief zijn. Hierin is van belang dat zij weet hebben van de onafhankelijke en a-politieke rol die zij vervullen ten opzichte van de raad en het college. Een Rekenkamerlid beweegt zich in het gemeentelijke spanningsveld en heeft er baat bij om de relaties goed te houden, maar nog steeds een kritische houding aan te kunnen nemen richting de organisatie wanneer dit nodig is. Ook is deze politieke sensitiviteit belangrijk om een juiste vertaalslag van de conclusies van een onderzoek

5 (8)

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

Versie

Datum 19 augustus 2025

te maken richting adviezen aan de raad. Politiek kunnen schrijven zou hierbij waardevol kunnen zijn. Hoewel politieke sensitiviteit belangrijk is, bestaat er terughoudendheid ten aanzien van actieve politieke functies. Rekenkamerleden die bijvoorbeeld tegelijkertijd raadslid of college zijn, worden als potentieel risicovol beschouwd vanwege mogelijke politieke sturing. Onderzoeksachtergrond De Rekenkamer besteed de onderzoeken uit aan onderzoeksbureaus, naar wens van de raad. Desondanks werd veelvuldig aangegeven dat een Rekenkamerlid ervaren moet zijn in het onderzoeken. Zij moeten in staat zijn om startnotities op te stellen met onderzoeksvragen en aanleiding, en waar nodig bijsturen van de onderzoeksbureaus. Daarnaast geeft kennis over onderzoeken perspectief en grondhouding mee en zou een rekenkamerlid in staat moeten zijn om onderzoeken in groter verband te plaatsen. Ook het vertalen van onderzoeksresultaten naar heldere conclusies en adviezen richting de raad wordt als belangrijke competentie genoemd. Achtergrond in Rekenkamerlid Het is een pré als de toekomstige Rekenkamerleden al eerder plaats hebben genomen in een Rekenkamer of op een andere manier betrokken zijn geweest bij een Rekenkamer. Hierin is wel van belang dat een kandidaat niet al in veel andere Rekenkamers plaatsneemt.

Achtergrond in gemeente Aangegeven werd dat een Rekenkamerlid tot op zekere hoogte kennis moet hebben van hoe een gemeente functioneert. Inzicht in ambtelijke processen helpt om adviezen beter aan te laten sluiten bij de uitvoeringspraktijk. Een respondent gaf ook aan dat geen ervaring op ambtelijk niveau vaak een blinde vlek is van Rekenkamers.

3.4

Motivatie

Maatschappelijke interesse Een aantal respondenten vindt maatschappelijke betrokkenheid van Rekenkamerleden belangrijk. Ervaring binnen het maatschappelijke domein wordt hierbij als een pré gezien, maar is geen vereiste. Interesse in de gemeenteraad Een duidelijke interesse in het werk van de gemeenteraad en in de thema’s die daar spelen, wordt als wenselijk beschouwd. Deze betrokkenheid wordt gezien als een natuurlijke motivatie om deel te nemen aan de Rekenkamer en om actief aan te sluiten bij bijeenkomsten van de raad.

3.5

Eigenschappen

Standvastige houding in combinatie met toegankelijkheid Het ideale rekenkamerlid heeft een standvastige houding, maar wel het vermogen om in gesprek te gaan. De nieuwe Rekenkamerleden moeten een goede gesprekspartner

6 (8)

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

Versie

Datum 19 augustus 2025

zijn voor de raad, het college en andere betrokkenen. Tegelijkertijd moeten zij niet meebewegen met de (politieke) wensen van andere partijen. De toegankelijke houding van een Rekenkamerlid zou zich ook moeten vertalen naar het gevoel bij anderen dat zij openlijk zaken kunnen bespreken. Sociaal inzicht Daarbij aansluitend werd aangegeven dat de toekomstige Rekenkamerleden sociaal inzicht moeten hebben. Rekenkamerleden moeten beschikken over een scherpe ‘sociale antenne’: het vermogen om signalen op te vangen, de kern uit gesprekken te filteren, goed te luisteren en situaties op de juiste wijze te interpreteren. Constructief-kritische houding De nieuwe Rekenkamerleden moeten in staat zijn een kritische houding aan te nemen, die tegelijkertijd constructief van aard is. Dit sluit aan bij de cultuur van Nieuwegein, zoals respondenten dit aangeven. Het beeld hierbij is dat de Rekenkamer ook een rol vervult om de gemeente beter te maken met de adviezen, en het helpend is als adviezen en gesprekken constructief in worden gezet. Nieuwsgierige houding en vernieuwende blik Rekenkamerleden moeten beschikken over een nieuwsgierige, onderzoekende houding. Het vermogen om bestaande aannames ter discussie te stellen en tegelijkertijd vooruit te kijken naar toekomstige ontwikkelingen wordt gewaardeerd.

Een innovatieve, toekomstgerichte blik wordt gezien als versterkend voor de rol van de Rekenkamer. Diversiteit Er is brede overeenstemming dat de samenstelling van de Rekenkamer divers moet zijn, in de zin dat de leden elkaar aanvullen qua achtergrond, perspectief en werkwijze. Hoewel er verschillende opvattingen zijn over de mate waarin diversiteit als expliciet selectiecriterium moet gelden, is er consensus dat de drie leden niet hetzelfde profiel moeten hebben. Diversiteit wordt als waardevol gezien, maar hoeft niet expliciet benoemd te worden in de wervingstekst.

4

Conclusie

Uit de gesprekken met raadsleden, de voorzitter van de raad en het college, zittende leden en de enquête onder bewoners komt een breed gedragen wens naar voren voor een Rekenkamer die meer aandacht schenkt aan de verbinding met zowel de gemeenteraad als de stad. Meer zichtbaar en structureel contact met de raad, aanwezigheid bij raadsbijeenkomsten en een actieve rol in het ophalen en toelichten van onderzoeksonderwerpen worden als belangrijk gezien. Tegelijkertijd moet de onafhankelijkheid gewaarborgd blijven, ook in de samenwerking met het college. Binding met Nieuwegein op zowel geografisch als inhoudelijk gebied wordt als belangrijk ervaren, net als politiek-bestuurlijke sensitiviteit. Nieuwe leden dienen kritisch én constructief te kunnen opereren binnen het lokale krachtenveld, met gevoel voor bestuurlijke verhoudingen en aandacht voor samenwerking. Politieke

7 (8)

Evaluatie profielschetsen Rekenkamer Nieuwegein Raadsnummer

Versie

Datum 19 augustus 2025

onafhankelijkheid en het vermijden van actieve politieke functies worden hierbij als voorwaarden genoemd. Voor wat betreft inhoudelijke kwaliteiten zijn onderzoekservaring, het vermogen tot scherpe analyse, en het vertalen van resultaten naar toegankelijke, politiek relevante conclusies en aanbevelingen belangrijk. Media-ervaring is vooral voor de voorzitter een pre, met het oog op de zichtbaarheid van de Rekenkamer richting inwoners. De communicatie richting bewoners verdient bovendien versterking. Hoewel er interesse is in de onderzoeken, zijn de rapporten soms te technisch en weinig toegankelijk. Diversiteit in perspectief, achtergrond en persoonlijkheid wordt als versterkend gezien voor de interne dynamiek van de Rekenkamer. Toekomstige leden dienen aanvullend te zijn op elkaar, nieuwsgierig, sociaal vaardig en met een constructief-kritische houding. De gewenste profielen van de nieuwe Rekenkamerleden reiken daarmee verder dan inhoudelijke expertise. Ook houding, motivatie en het vermogen om te bewegen binnen het politieke en maatschappelijke speelveld van Nieuwegein zijn van belang.

8 (8)