1-11 De brief van Attero The Circulair Company d.d. 29-01-26 over keuze voor inbesteden bij HVC

1-11

Gemeente Nieuwegein Gemeenteraad Postbus 1 3430 AA Nieuwegein Verzenden naar: griffie@nieuwegein.nl en gemeenteraadsleden

ons kenmerk uw kenmerk datum onderwerp

contactpersoon

U.26.00061 2025-317

Edwin Kint

telefoon

+31 (6) 53 37 36 79

E-Mail

edwin.kint@attero.nl

29 januari 2026 Keuze voor inbesteden bij HVC – wordt wel aan alle voorwaarden voldaan?

Geachte gemeenteraadsleden, Wij vragen uw aandacht omdat wij zorgen hebben over uw instemming (2025-317) met het aansluiten bij HVC. Een keuze die in een paar maanden is genomen, maar wel impact heeft voor een periode van wel 30 of 40 jaar of wellicht nog langer. De aanleiding is dat gemeente Nieuwegein staat voor uitdagingen op het gebied van warmte (energie). HVC is hierbij als optie naar voren geschoven. In onze beleving zijn er meerdere opties, die beter onderzocht dienen te worden. Maar het belangrijkste vinden wij, dat HVC eist dat dan ook de drie grootste afvalstromen door HVC verwerkt moeten worden. Deze vorm van koppelverkoop is juridisch niet toegestaan, zie ook bijgaande notitie van onze advocaat1. En ook de recente uitspraak van het Europese hof inzake het 80% activiteitencriterium is zeer relevant in deze casus. Wij begrijpen dat de instemming onder voorbehoud van een due diligence is. Ook is er een amendement van toepassing van de fracties D66, CDA en VVD (amendement A72). Wij willen heel nadrukkelijk uw aandacht vragen voor deze punten, voordat er geen weg meer terug is voor uw gemeente. Duurzaamheid afvalverwerking Het bijzondere is, dat in de slipstream van de warmtediscussie, de afvalverwerking wordt meegenomen. Sterker nog, de verwerking van huishoudelijk restafval en gft moet worden ondergebracht bij HVC om te kunnen samenwerken op het gebied van warmte.

Dit terwijl deze twee diensten totaal los staan van elkaar (volledigheidshalve, de warmte die uit het huishoudelijk afval van gemeente Nieuwegein gewonnen zou worden, kan helemaal niet geleverd worden aan de gemeente Nieuwegein).

1

Deze memo was opgesteld voor gemeente Utrecht, maar is uiteraard een op een van toepassing op andere gemeenten, zoals gemeente Nieuwegein.

Sluinerweg 12 7384 SC WILP Postbus 40047 7300 AX APELDOORN

Telefoon: +31 88 550 10 00 E-mail: info@attero.nl Internet: www.attero.nl

IBAN: NL71 INGB 0658 7089 61 BIC: INGBNL2A KvK: 05053670 BTW nr.: NL001391355B01

ons kenmerk datum pagina

U.26.00061 29 januari 2026 2 van 3

Wat wij ook missen in de discussie, zijn de tarieven en duurzame verwerking van het restafval en het gft. Wij verwerken al sinds jaar en dag het gft van de inwoners van de gemeente Nieuwegein. Wij doen dit op een duurzame wijze, veel duurzamer dan HVC. We lichten dit toe: Het belangrijkste product dat gemaakt wordt bij de verwerking van gft is compost. Maar compost is er in vele soorten kwaliteiten. De eenvoudigste vorm is compost dat afgezet wordt naar de akkerbouw. Zeker goed voor het milieu, maar dit laat wel kansen liggen. Attero zet in op het produceren van compost dat afgezet kan worden in de potgrondindustrie. Door dit te doen, wordt het afgraven van veen voorkomen, wat leidt tot een hogere CO2besparing. Het vergt investeringen om een dergelijk duurzaam product te maken. Zoals eerder vermeld, verwerkt Attero het gft van gemeente Nieuwegein en daarmee wordt een factor 2 tot 4 meer CO2 bespaard dan wanneer HVC de verwerker van gft wordt2? En dat tegen nagenoeg dezelfde prijs.

In hoeverre heeft het college deze feiten meegenomen in haar afwegingen? Welke afspraken zijn er met HVC gemaakt om CO2 besparingen te realiseren tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten? Juridisch onhoudbaar Zoals bovenaan deze brief vermeld, is de koppelverkoop van HVC – namelijk de koppeling tussen warmte en verwerking afval – mededingingsrechterlijk verboden en leidt dit tot ongeoorloofde staatssteun. Wij hebben een advocatenkantoor gevraagd dit uit te werken. Hiervoor verwijzen wij u graag naar bijgaand memo. Daar is nu nog een grote juridische onzekerheid bijgekomen, namelijk de recente uitspraak van het Europees Hof inzake (quasi-)inbesteden. Om de recente uitspraak nader toe te lichten, verwijzen wij u graag naar bijgaande infographic. In het bijzonder is de vraag in hoeverre een gemeente als Nieuwegein er belang bij heeft om deel te nemen in een partij met meerdere publiek-private samenwerkingen. Na deze recente jurisprudentie komen dergelijke samenwerkingsvormen nog nadrukkelijker onder een vergrootglas te liggen. Het is onzeker of deze constructies juridisch standhouden. Wij vragen ons af of de gemeente bereid is de bijbehorende juridische en financiële risico’s te dragen, inclusief de mogelijke gevolgen daarvan.

Gelet op de lopende due diligence stellen wij u voor om het college te vragen of de voorgestelde inbesteding bij HVC wel voldoet aan deze recente uitspraak van 15 januari jl. Welke risico's loopt Nieuwegein als de inbesteding ongeldig wordt verklaard, er mogelijke juridische schadeclaims volgen en dat de afvalverwerking in gevaar komt? We raden u dan ook aan om hierover extern juridisch advies te laten inwinnen en dit te laten delen met de gemeenteraad. Hotel California – uittreden is zeer lastig Wij willen u erop wijzen dat de keuze voor inbesteden bij HVC een keuze voor de toekomst betekent, denk hierbij aan 30, 40 of misschien wel 50 jaar. Als u in de tussentijd niet tevreden bent met HVC, dan zal uittreden heel moeilijk zijn. Vanuit de markt ontvangen wij signalen dat een aantal aandeelhoudende gemeenten ontevreden is over de samenwerking, maar desondanks afziet van beëindiging.

2

De duurzaamheid wordt uitgedrukt in besparing CO2 uitstoot per ton gft. De gehele verwerkingsmethode wordt zo in beeld gebracht. Uiteraard kunnen wij dit onderbouwen. Op verzoek kunnen wij u de gegevens aanleveren.

ons kenmerk datum pagina

U.26.00061 29 januari 2026 3 van 3

De complexiteit van de constructie, de financiële consequenties en de juridische verwevenheid maken daadwerkelijke uittreding in de praktijk vrijwel onmogelijk. Een aantal fracties hebben dit goed gezien en wat ons betreft terecht een amendement (A72) geëist. Wij willen extra aandacht vragen voor dit amendement, dit zou heel goed moeten worden uitgewerkt alvorens definitief met HVC in zee te gaan. Zeker gelet op de recente uitspraak; wij kunnen voorstellen dat Nieuwegein alle juridische risico’s hieromtrent bij HVC weglegt. Al met al roept het ook de vraag op of een dergelijke langdurige en moeilijk te beëindigen verbondenheid wenselijk is voor gemeenten, die hun beleidsvrijheid en toekomstige keuzemogelijkheden willen behouden. Als u de verwerking van het afval aanbesteedt, kunt u zelf iedere ca. 5 jaar de regels aanpassen. U kunt dan bijvoorbeeld juist sturen op meer duurzaamheid, of, als dat dan belangrijker is, voor een goedkopere verwerking gaan. U draait dan zelf aan de knoppen. En bij inbesteding draait HVC aan de knoppen. De inspraak die u heeft, is vanzelfsprekend zeer klein. U bent dan namelijk niet de enige gemeente met een visie en belangen. Naast de belangen van HVC zelf. Warmte En ten slotte natuurlijk nog waar het eigenlijk om gaat: warmte.

Wat maakt dat het college zo snel gaat en geen alternatieven uitwerkt? Welke lokale warmtebronnen heeft HVC voorzien voor het warmtenet Nieuwegein? In hoeverre kennen deze bronnen lagere eindgebruikerskosten, lagere nationale kosten, betere oplossingen voor netcongestie en nieuwe woningbouw en hogere duurzaamheidsscores dan een scenario waarbij Nieuwegein deelneemt in een warmtebedrijf met Stedin Netverder, provincie Utrecht en EBN (de constructie die we in de meeste provincies zien)? Wij stellen voor dat u verzoekt om de opties HVC en Stedin Netverder naast elkaar te onderzoeken op nationale kosten, eindgebruikerskosten (inclusief de afvalkosten), duurzaamheid en aansluiting bij opgaven zoals netcongestie en woningbouw. Als gemeente Nieuwegein wil kiezen voor HVC, dan is dat uiteraard haar goed recht. Waar het ons om gaat, is dat dit dan wel op basis van correcte informatie gebeurt met een zorgvuldige juridische toetsing. De eis om ook afval te laten verwerken om gebruik te mogen maken van de diensten inzake warmte voldoet hier niet aan. Laat daarom alternatieven uitwerken, zodat er een overwogen, robuuste en duurzame keuze voor de toekomst kan worden gemaakt. Uiteraard zijn wij bereikbaar voor nadere toelichting. U vindt onze contactgegevens boven deze brief. Met vriendelijke groet,

P.J.B. Ganzeboom CEO

Bijlagen: memo koppelverkoop en infographic EU-hof 80% criterium