Publieks Jaarverslag 2022 Veiligheidsregio.pdf
Tekst van het document
Samenwerken aan veiligheid en gezondheid Het interne magazine voor alle medewerkers van Veiligheidsregio Limburg-Noord 04/21 Veiligheidsregio Limburg-Noord Jaarverslag 2022 2022 04 | Voorwoord 06 | COVID-19 testen 08 | COVID-19 vaccinaties 10 | Hoogwaterramp 2021 anderhalf jaar later 12 | Met Limburg4zero samen naar nul nieuwe Hiv infecties in Limburg Risk Factory Limburg-Noord | 14 Wat betekende de Coronapandemie | 16 voor onze Brandweervrijwilligers? Crisisbeheersing in Noord- en | 18 Midden Limburg? 20 | Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 22 | Veilige energietransitie 24 | Cyberveiligheid 26 | Nieuwe websites 28 | Opvang ontheemden Brandveilig leven | 35 Monkeypox | 37 Informatiegestuurd werken bij crisisbeheersing | 38 Programma Nu Niet Zwanger wint | 40 prijs ‘Het Gouden Handje’ GRIP incidenten | 42 | Kwartaal 4 “Organiseren, vaccineren en evalueren” | 44 Natuurbrand Mariapeel | 46 Veiligheidsregio Limburg-Noord | 48 In één oogopslag Dat dit vraagstuk, in combinatie met stij- gende inflatie, energieprijzen en kosten van levensonderhoud, voeding heeft gegeven aan de bredere gevoelens van ontevredenheid richting overheid(sorga- nisaties), heeft menig collega ervaren. Naast de werkzaamheden voor boven- genoemde crises, bleven we uiteraard ook ons reguliere werk doen.
Op alle fronten bleven we keihard aan de slag voor de veiligheid en gezondheid van de inwoners in onze regio. Een prestatie van formaat waar ik trots op ben! De afronding van de visie 2022-2030 voor onze Veiligheidsregio kan met recht een mijlpaal worden genoemd. Bestuur én organisatie zijn hierin samen opgetrokken met maar één doel; de gezondheid en veiligheid van iedereen in Limburg-Noord naar een hoger plan te brengen. In 2022, was ‘samen’ weer een veel gebruikt woord. Ook dit jaar kwamen we weer voor een grote natuurbrand te staan. Dit keer in de Mariapeel. Door de inzet van veel (brandweer)collega’s, ook uit andere regio’s, Staatsbosbeheer, defensie en andere part - ners, lukte het om de schade binnen de per- ken te houden. Ook het manifest ‘Naar gelijke kansen op gezondheid voor iedereen’, kan met recht een product van samenwerking wor - den genoemd. Een voor Nederland behoorlijk uniek document waarbij gemeenten en GGD samen zijn opgetrokken. Jac Rooijmans Voorwoord Ook 2022 leerde ons dat een pandemie een lange adem heeft. Met een lock - down kwamen we het nieuwe jaar in en pas op 20 mei werd de laatste maatregel, mondkapjes op vliegvelden, ingetrokken. Ruim 26 maanden na het ingaan van de eerste maatregelen. In een ongekend lange periode, die nog steeds niet ten einde is gekomen, is het uiterste van de medewerkers gevraagd.
Als organisatie hebben we veel geleerd van deze pan - demie. Leermomenten die inmiddels zijn geborgd en waar we bij de uitbraak van het Monkeypox virus al dankbaar gebruik van hebben kunnen maken. De oorlog in Oekraïne liet ons niet onbe - roerd. Het leed dat de inwoners van Oekraïne werd aangedaan en de zinloze verwoestingen waren een enorme stimu- lans om, op verzoek van het Kabinet, de coördinatie van de opvang van de ont - heemden ter hand te nemen. Een opdracht die werd uitgebreid toen bleek dat de opvang van asielzoekers in Ter Apel vast- liep. Geen eenvoudige opgave in een tijd waarin huisvesting tot een van de meest schaarse goederen in ons land is gaan behoren. Ik wens je veel kijk- en leesplezier met onze terugblik 2022. Ook in 2023 staan wij weer paraat. Samen met de inwoners van Limburg-Noord, voor veiligheid en gezondheid. 4 5 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 COVID-19 testen Grote uitdagingen De testvraag in 2022 kenmerkte zich door flinke schommelingen. Grote pieken werden gevolgd door diepe dalen. Deze schommelingen stelden ons voor de uitda- ging in te spelen op de steeds wisselende, onvoorspelbare testvraag. De testlocaties van GGD Limburg-Noord bereikten in januari van 2022 de hoogste aantalen sinds het begin van de coronapandemie. Op 9 maart testten we maar liefst 4991 mensen. 2022 was opnieuw een jaar van uit- dagingen met het coronavirus.
We moesten constant voldoen aan de landelijke eis vanuit het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om iedereen in de gelegenheid te stellen zich binnen 24 uur te laten testen. Het testproces moest zo handig worden inge- richt dat een grote toestroom aan inwo - ners, veilig, soepel en met een minimale wachttijd door de teststraat kon worden geleid. De kwaliteit van dienstverlening stond daarbij voorop. Een hele uitdaging voor alle betrokken medewerkers. Een daarop volgende, plotseling dalen - de testvraag kenmerkte zich door een omgekeerde beweging. Er kwamen heel weinig inwoners. De grootste uitdaging hierbij was het personeel voldoende ge - motiveerd en betrokken te houden om de kwaliteit van dienstverlening ook bij een lage testvraag te kunnen garanderen. Over op zelftesten Midden april werd vanuit de overheid aangegeven dat de coronapandemie zich in een nieuwe fase bevond. De huidige virusvariant is minder ziekmakend en de mensen hebben meer bescherming op - gebouwd, door vaccinatie, een doorge - maakte Corona-infectie of een combina - tie daarvan. Het ministerie van VWS vond het verantwoord om de rol van de GGD bij het testen geleidelijk af te bouwen; de zelftest werd de standaard. Als gevolg hiervan daalde de testvraag binnen onze regio voortdurend, met uitzondering van een lichte piek in de zomer en het najaar.
Vooruitkijken Door de aanhoudende dalende testvraag en het landelijk testbeleid bereidden we ons voor op een manier van testen met een zogenaamde waakvlamfunctie. Naast het testen van een minimale doelgroep wordt er een netwerk gebouwd dat een plotse- ling toenemende testvraag kan opvangen. Hierin wordt steeds meer de samenwerking gezocht met GGD-en in de aangrenzende gebieden. Voor GGD Limburg-Noord betekent dit dat, met uitzondering van onverwachte omstan- digheden, het doel (bijna) is bereikt. Voor de meesten van ons een dubbel gevoel. Enerzijds een gemis aan de beweging die een crisisorganisatie met zich meebrengt, anderzijds het gevoel van opluchting dat de maatschappij weer verder kan. Maar bovenal overheerst het gevoel van trots dat we dit samen (met onze ketenpartners) hebben mogen neerzetten en dat we er konden zijn voor onze inwoners. “Het testproces moest zo handig worden ingericht dat een grote toestroom aan inwo- ners, veilig, soepel en met een minimale wachttijd door de teststraat kon worden geleid!” Maar liefst 272.337 in heel 2022 6 7 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 COVID-19 vaccinaties Eind 2021 waren al onze vaccina - tielocaties op volle capaciteit geo- pend en behaalden we een nieuw ‘record’ met bijna 9.000 boostervac- cinaties per dag. Ook in 2022 waren we nog volop bezig met vaccina - ties tegen het coronavirus.
Intussen spreken we niet meer van ‘boos - tervaccinaties’, maar noemen we iedere vaccinatie die volgt na de basisserie, een ‘herhaalvaccinatie’ of ‘herhaalprik’. De eerste herhaalvaccinatiecampagne duurde tot en met februari en kreeg al snel een vervolg. Uit onderzoek bleek namelijk dat de effectivi - teit van een vaccinatie na drie maanden wat afneemt. Dit was de reden voor een nieuwe herhaalvaccinatiecampagne die eind februari startte. Deze campagne richtte zich op de meest kwetsbare mensen in onze samenleving, onder andere 60-plussers en bewoners van zorgin - stellingen. Voor deze campagne zochten we opnieuw contact met zorginstellingen in onze regio en gingen we met mobiele teams langs bij instellingen. Ook voor de groep niet-mobiele thuiswonenden bieden wij de service voor een vaccinatie aan huis. Vaccineren dichtbij de inwoners Zodra een vaccinatiecampagne rustig wordt en het aantal bezoekers afneemt, sluiten wij ook de deuren van een aantal van onze vaste vaccinatielocaties. Zo gingen in april de deu - ren van onze locaties in Venray en Weert tijde- lijk dicht. Dit gaf ons ruimte om verschillende kleine, tijdelijke locaties te openen in onze re - gio. We openden op tien plaatsen in de regio voor één of meerdere dagen een kleine vacci- natielocatie, waar we vervolgens iedere twee weken terugkeerden.
Hiermee maakten we het eenvoudiger voor sommige inwoners om hun vaccinatie te halen. De reisafstand was kleiner, en inwoners hoefden ook minder administra - tieve handelingen te verrichten, omdat ze hier zonder afspraak terecht konden. 125.000 vaccinaties in een korte tijd Aan het eind van de zomer werd bekend dat er aangepaste, bivalente mRNA vaccins ont - wikkeld waren. Dit zijn vaccins die ons be - schermen tegen twee verschillende virussen, of twee varianten van één virus. Na goedkeu - ring van deze vaccins door de European Medi- cines Agency (EMA) besloot Minister Kuipers 8 september om deze vaccins te gebruiken bij de volgende herhaalvaccinatiecampagne. Deze campagne richtte zich daarbij op de hele bevolking van twaalf jaar en ouder, waarbij de oudste inwoners en zorgpersoneel als eerste aan de beurt kwamen. We konden dus op - nieuw grote drukte verwachten op onze vas - te vaccinatielocaties. Hiervoor stopten we tij - delijk met de kleine locaties in onze regio en namen we de vaccinatielocaties in Venray en Weert weer in gebruik. Het bleef twee maan - den heel druk. Half november namen we weer dezelfde beslissing als eerder dit jaar. De lo - caties in Venray en Weert sloten hun deuren en door het eerdere grote succes startten we weer met de tijdelijke, kleine locaties in de tien gemeenten. We konden in die tijd ruim 125.000 vaccinaties zetten.
Aanpassen aan de behoefte Dit jaar is duidelijk geworden dat GGD Lim - burg-Noord bijzonder goed is voorbereid en in staat is om snel in te spelen op wisselingen in de vaccinatiebehoefte. Zo lukte het ons om in korte tijd grote zogenoemde massavaccina- tielocaties te openen en in gebruik te nemen. Maar ook om in rustigere periodes de vacci - natiegraad te blijven verhogen door op klein - schalige, tijdelijke locaties te vaccineren. Leuke weetjes: Binnen onze campagne hebben we ook blijvend aandacht voor asielzoekers en vluchtelingen uit Oekraïne. Samen met ge- meentes, COA en opvanglocaties zijn we continu op zoek naar de beste manier om aan te sluiten bij deze doelgroep, zodat ook zij hun vaccinaties tegen het coronavirus kunnen krijgen. In 2022 verhuisden een aantal vaccina- tielocaties.. We namen in juli afscheid van de plek waar het ooit allemaal begon in Venlo, het Kazernekwartier. Gelukkig konden we intrek nemen in een ander mooi pand in Venlo, het oude Canon hoofdkantoor. Ook verhuisden we in januari met onze vaste vaccina- tielocatie van Roermond naar Echt. Tot slot wisselden we ook van pand in Venray. We ruilden de gigantische hal in voor een kleinere locatie in Venray. Tot begin december 2022 zijn er in 2022 door GGD Limburg-Noord 428.000 vaccinaties tegen het co- ronavirus gezet.
Hiermee komt het totaal uit op 1.171.000 Inmiddels al meer dan één miljoen gezet door GGD Limburg-Noord 8 9 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Plannen verbeterd | Kerngetallen Hoogwaterramp 2021: | De bestaande plannen bleken onvoldoen- de handvaten te bieden voor deze ramp, met | De afvoerpiek Maas in 2021 name voor de wateroverlast in de zijrivieren. | (3.260m3/s) was hoger dan anderhalf jaar later | De werkgroep planvorming heeft het rampbe- | die in 1993 (3.039 m3/s) en strijdingsplan hoogwater verbeterd. Hierin zijn | 1995 (2.746 m3/s) de meest risicovolle zijrivieren in Limburg in Juli 2021. Een periode van het jaar waarin in het verleden regelmatig een | kaart gebracht, en de manier waarop we met droogtecrisis dreigde. We zaten nog midden in de coronapandemie toen | verhoogde waterstanden omgaan. Verder is er | Ook de Roer bereikte met we een telefoontje kregen van Waterschap Limburg. Het zou de komende | meer aandacht voor de mogelijkheid van een | 270m3/s een absolute recor- week flink gaan regenen en dat zou tot wat verhoogde waterstanden in de | dijkdoorbraak en zijn de opbrengsten van de | dafvoer Maas en zijrivieren kunnen leiden. Niemand had toen nog een idee van de | andere werkgroepen in het plan verwerkt. Ook ramp die zich de dagen daarna zou gaan voltrekken. | de lokale draaiboeken van de gemeenten zijn weer verbeterd.
| In totaal zijn er 50.000 perso- Stap voor stap vooruit | nen in Limburg geëvacueerd, Er is sinds het verschijnen van de evaluaties al | waarvan het merendeel in Een week lang was de crisisorganisatie van vei- | Denk dan aan aanpassingen van de berichtge- | ontzettend veel werk verzet door de betrok- | Noord Limburg ligheidsregio Limburg-Noord 24/7 actief. Een | ving over hoogwater van de Maas en de zijri- | ken organisaties. Het is goed om te zien dat week waarin enorm veel is gebeurd en ontzet- | vieren, een voorstel voor het vormen van een | het thema leeft in Limburg en dat we met z’n tend hard gewerkt is door alle betrokken hulp- | provinciaal impactanalyse team en het advies | allen bereid zijn om er de schouders onder te | De totale schade in Limburg diensten en crisisfunctionarissen. Een optreden | tot uitbreiding van het aantal data- en kaartla- | zetten. Tegelijkertijd zijn we er nog lang niet en | wordt geschat tussen de waar we met z’n allen trots op mogen zijn, maar | gen met mogelijke overstromingsgebieden. Ook | dient er nog heel veel te gebeuren. Het opvol- | €350 en €600 miljoen euro waar zeker ook leerpunten uit te trekken zijn.
| wordt gepleit voor een (nog) nauwere samen- | gen van de leerpunten gaat nog wel een aantal Rijkswaterstaat, Waterschap Limburg en de | werking tussen de betrokken instanties, zowel | jaren duren, waardoor het belangrijk is kleine beide Limburgse veiligheidsregio’s hebben elk | nationaal als internationaal. De werkgroep werkt | succesjes te blijven vieren. Stap voor stap zor- | In Nederland zijn geen do- hun optreden geëvalueerd. Door de evaluaties | deze adviezen verder uit in 2023 en maakt de | gen we er met alle betrokken organisaties voor | delijke slachtoffers gevallen, ook in samenhang te analyseren konden we de | vertaling naar concrete producten. | dat we beter zijn voorbereid op de hoogwater- | tegenover ruim 200 in België overkoepelende leerpunten in kaart brengen. | ramp van de toekomst. | en Duitsland In februari 2022 startte de opvolging van de | Burgerparticipatie aanbevelingen in vijf werkgroepen. | Ten tweede kwamen er leerpunten aan het licht op het gebied van burgerparticipatie en eva- Situatie in beeld brengen | cuatie. We stelden een visie op en maakten Ten eerste bleek het vormen van een situatio- | een handreiking die gemeenten moeten helpen neel waterbeeld een grote uitdaging. Record na | om burgerinitiatieven in de toekomst beter te record werd verbroken en voorspellingen bleken | faciliteren en te coördineren. Verder wordt er al snel achterhaald.
Welke gebieden dreigen | gewerkt aan een provinciale evacuatiestrategie onder water te lopen en hoe hoog komt het | specifiek voor het thema hoogwater. Bovendien water daar te staan? Wat is de impact in deze | geldt dat er ruim aandacht moet zijn voor de gebieden? Gaan de dijken het houden? Welke | informatievoorziening richting inwoners en dat gebieden moeten worden geëvacueerd? | het duidelijk is voor hen wat ze kunnen doen. Eén van de vijf werkgroepen heeft inmiddels een adviesrapportage opgeleverd met daarin ver- betervoorstellen voor de informatievoorziening. 10 | 11 Met Limburg4zero samen naar nul nieuwe Hiv infecties in Limburg Hiv, we zijn er nog niet Het aantal Hiv infecties is in Nederland de laat- ste jaren sterk gedaald, door de inzet van suc- cesvolle manieren van preventie. Maar we zijn er nog niet. Elk jaar komen er nog nieuwe Hiv infecties bij. Ook schat men dat op dit moment 1400 mensen in Nederland niet weten dat ze Hiv hebben. Hiv kan goed behandeld worden en het virus kan dan niet meer worden overge- dragen. Dat heet ook wel n=n, dit bekent niet meetbaar = niet overdraagbaar. Zo snel moge- lijk beginnen met behandeling, na de infectie, geeft het allerbeste resultaat voor de eigen gezondheid en die van anderen.
Limburg4zero In Limburg werken het Centrum Seksuele Gezondheid van GGD Zuid Limburg en GGD Limburg-Noord, het Maastricht UMC+ en veel andere partners in Limburg samen aan het gezamenlijke doel ‘nul nieuwe Hiv infecties in Limburg’. We doen dat door het inzetten en combineren van goedwerkende, eenvoudige en toegankelijke Hiv preventie strategieën. Dit houdt in dat we testen op Hiv en andere sek - sueel overdraagbare aandoeningen en zorgen voor tijdige behandeling. Daarnaast verstrek - ken we de Hiv-preventiepil PrEP en geven onze gespecialiseerde verpleegkundigen en artsen preventieadvies op maat. Aanbod vernieuwd in 2022 Op dit moment gebruiken we een nieuw aanbod om de drempels tot zorg te verlagen. Dit doen wij met seksuele gezondheidszorg op afstand. Deze zorg op afstand is aanvullend op de bekende preventieve zorg op locatie. Met het thuistest aanbod kan een persoon zelf kiezen waar een test te doen, dus ook thuis. Naast thuistesten voor Hiv en andere seksueel overdraagbare aandoeningen, bieden we ook informatie en advies en begeleiding. Op dit moment doen we een proef met het aanbieden van dit nieuwe aanbod. In deze proef is het thuistestaanbod geschikt voor mannen die seks hebben met mannen. In de komende tijd werken we hard om dit thuis - testaanbod onder te brengen in The Next Step.
Dit is een impuls programma voor preventie pro- jecten van het Maastricht UMC+ en met steun van het Aidsfonds. In de toekomst betrekken we ook andere doelgroepen. De aanpak van Limburg4zero sluit aan op de belangrijkste pun- ten in de beleidsbrief van het Ministerie van VWS, die pas geleden verscheen. Hierin staat dat toegankelijke en laagdrempelige preventieve seksuele gezondheidszorg belangrijk is, voor de bevordering van positieve seksuele gezondheid. Resultaten Uit de tussenevaluatie blijkt dat mensen die voorheen nog niet de weg hadden gevonden naar de GGD voor preventieve zorg, nu gebruik maken van het thuisafname aanbod. Dat is zeer positief. Van alle aanmeldingen, heeft 40% zich nog nooit eerder laten testen op Hiv. Daarbovenop geeft 40% aan zich niet in de afge- lopen zes maanden te hebben getest. Terwijl de richtlijn zegt dat het verstandig is om elke zes maanden een test te doen. Ter vergelijking: van de bezoekers die naar het Centrum Seksuele Gezondheid kwamen om zich te laten testen, had slechts 13% zich nog nooit eerder getest. Regionale samenwerking met professionals Limburg4zero is een regionale aanpak en een samenwerking tussen onderzoek en praktijk. Binnen de Academische Werkplaats Publieke gezondheid zijn deze verbanden vastgelegd tussen de Limburgse GGD’en, Maastricht UMC+, Universiteit Maastricht en andere regionale sta- keholders.
Regionale stakeholders zijn onder andere COC Limburg, onze klankbordgroep van MSM, huisartsen, gemeente en outreach partners. Dank aan Team Limburg4zero! Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Limburg 12 13 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Risk Factory Limburg-Noord ontwikkelt opnieuw door De Risk Factory is een belevingscen- trum waar basisschoolleerlingen uit groep 8 en senioren risicositua- ties op het gebied van gezondheid en veiligheid kunnen beleven. Met realistische en interactieve verha- len, zoals brandgevaar, verkeers - veiligheid, groepsdruk, 112 bellen en (positieve) gezondheid, ervaren ze (on)gezondheid en (on)veiligheid én leren ze hoe te handelen. Leven- sechte ervaringen veranderen de kijk op risico’s. En dat geeft zelf - vertrouwen om – als het er echt op aankomt – de juiste beslissingen te nemen. Interesse vanuit doelgroepen Het aantal scholen dat elk jaar de Risk Factory bezoekt blijft maar toenemen. Dat betekent dat een groot deel van het aantal scholen in onze regio de Risk Factory al eens heeft bezocht en ook jaarlijks terugkomt. Na een roerig begin, door de Coronapandemie, brengt inmiddels ook de doelgroep senioren regelmatig, van - uit diverse organisaties en in grote getale een bezoek.
3 Nieuwe scenario’s in 2022 Om steeds te blijven aansluiten bij de doel - groepen én in te spelen op maatschappelijke ontwikkelingen, is het nodig dat de Risk Factory zich blijft doorontwikkelen. Dit betekent dat er het afgelopen jaar weer nieuwe partners ver - bonden zijn aan het concept én met hulp van alle partners er opnieuw (nieuwe) verhalen zijn (door)ontwikkeld. Dit jaar zijn er twee nieuwe verhalen toegevoegd aan het aanbod, ‘Omgaan met natuurbrand’ en ‘Zomerse periode’, en is het verhaal ‘112 bellen’ doorontwikkeld. 1. Natuurbrand ‘Omgaan met natuurbrand’ is seizoensgebonden en bieden we aan in het voorjaar. Het voorkomen van natuurbrand en het signaleren en vluch - ten bij natuurbrand staan hier centraal. Zowel leerlingen als ook senioren beleven dit verhaal sinds het voorjaar 2022 in de Risk Factory. De ontwikkeling is tot stand gekomen door een samenwerking met Brandweer Limburg-Noord en Limburgs Landschap. 2. Zomerse periode Ook het verhaal ‘Zomerse periode’ is seizoens- gebonden en bieden we aan voor en tijdens de zomer. Onder andere inbraakpreventie, zon - kracht, uitdroging, hittestress en klimaatadap- tie komen hier aan bod. Het verhaal was een onderdeel van een stageopdracht vanuit de opleiding Healthy Living van de HAS Hogeschool in Venlo ontwikkeld, in samenwerking met de Politie, GGD Limburg-Noord, Crisisbeheersing, KBO Limburg en Waterschap Limburg. 3.
112 bellen ‘112 bellen’ maakt al sinds het begin onderdeel uit van de Risk Factory. In samenwerking met de Taskforce Onze hulpverleners veilig, Burgernet Limburg, Ambulancezorg, Politie, Brandweer Limburg-Noord en de andere Risk Factories is dit verhaal het afgelopen jaar doorontwikkeld. Hoe doe je een goede 112-melding staat nog steeds centraal. Maar het belang van Burgernet en hoe je omgaat met agressie tegen hulpverleners komt nu ook nadrukkelijk aan bod. Nieuwe website Risk Factory live! Sinds oktober is onze nieuwe website live. Deze is een stuk frisser, gebruiksvriendelij- ker en heeft een overzichtelijke navigatie. Je vindt hier informatie voor onze doelgroe- pen, informatie over het idee, wie onze part- ners zijn en hoe je begeleider kunt worden. Neem gerust een kijkje op: www.riskfactorylimburgnoord.nl 14 Jaarverslag 2022 Wat betekende de coronapandemie voor onze brandweervrijwilligers? Brandweervrijwilliger zijn, gaat om meer dan alleen branden blussen of au- to’s open knippen na een aanrijding. Als vrijwilliger ben je onderdeel van een team waarmee je een vak leert en samen oefent. Waarmee je een passie deelt en op elkaar vertrouwt. Je bent onderdeel van een ‘vereniging’ met bij- behorende teamactiviteiten en feesten. Dat gevoel van betrokkenheid was een groot gemis tijdens corona.
Voor onze vrijwilligers hadden de corona - maatregelen invloed op de oefenmomenten en de uitrukken, maar zeker ook op het sociale aspect. Nieuwe vrijwilligers die gestart zijn tij - dens corona, beleven nauwelijks de ‘sociale’ zijde van de brandweer. De momenten die je normaal gesproken van dichtbij meemaakt van je collega’s, zoals trouwen, kinderen krijgen of een huis kopen, ervoer je tijdens corona meer op afstand. Bram van den Ende, postcommandant Ittervoort: “Ondanks de enorme gedrevenheid van alle vrijwilligers, raakte de coronaperiode ons alle- maal hard. Het gevoel van saamhorigheid zakte langzaam weg. Alle kazernes sloten de poorten en mochten alleen nog gebruikt worden voor uitrukken. Oefeningen vonden niet of digitaal plaats. Voor velen van onze vrijwilligers even wennen. We worstelden ons er doorheen en langzaam maar zeker waren meer activiteiten mogelijk, waarbij we elkaar weer konden ont - moeten.” De periode na corona Iedereen is blij dat we weer normaal, zonder beperkingen, mogen oefenen. Gelukkig zien wij bij onze vrijwilligers dat het opstarten met oefenen na een heftige en intense periode van corona heel ging. Iedereen is opgelucht dat naast de verplichtingen weer ruimte komt voor de sociale kant, een drankje met je collega vrij- willigers. Toch heeft corona veel vrijwilligers ook bewus- ter gemaakt van hun vrije tijd en het thuisfront.
Meer dan voor corona, gaan vrijwilligers op tijd naar huis na een oefening of slaan weleens een feestje over. Robin Beunen, vrijwilliger post Echt: “Mijn partner en ik zijn beide brandweervrijwilli- ger en hebben samen een dochter. Voor corona betekende dit altijd even puzzelen om oppas te regelen. Met de komst van corona veranderde er veel, mijn werk in de zorg werd meer belastend in uren en mentaal. De brandweer kwam qua oefening en sociale activiteiten grotendeels stil te liggen. Door de extra belasting op mijn werk en de tijd die je dan thuis met je gezin kunt door- brengen, voelde dit niet direct als iets negatiefs. Nu het oefenen en sociale activiteiten weer opstarten bij de vrijwillige brandweer merk ik pas hoeveel ik dat gemist heb. Het is wel weer even aanpassen doordat we opeens weer vaker een oppas nodig hebben. Op sommige momenten merk ik ook dat ik nu een keer oversla of op tijd naar huis ga om de oppas af te lossen en mijn zoon zelf naar bed te kunnen brengen.” “De coronaperiode vroeg ook van onze brandweervrijwilligers veel. We zijn er enorm trots op dat we op hen hebben mogen blijven rekenen.” Trots De coronaperiode vroeg ook veel van onze brand- weervrijwilligers. We zijn er enorm trots op dat we op hen hebben mogen blijven rekenen. Ook toen ze niet samen konden zijn.
Nu we wel weer de ruimte kunnen bieden om samen te ontspannen en ervaringen te delen, zien we dat het kame - raadschap niet verdwenen is en misschien zelfs nog sterker is. Top! Brandweer Echt had voor de oefendag in cluster Roermond een oefening verzonnen rondom ‘Flodder’ 16 17 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Crisisbeheersing in Noord- en Midden-Limburg? Wat doet crisisbeheersing De afdeling crisisbeheersing van een veilig - heidsregio werkt vanuit de idee dat grotere inci- denten altijd vragen om een aanpak waarin we samenwerken met verschillende hulpdiensten en organisaties. Alleen door met belangrijke, betrokken partijen en hulpverleningsdiensten gezamenlijk op te treden, kunnen we de effecten van een crisis of ramp voor de maatschappij zoveel mogelijk beperken. Ons dagelijks werk bestaat uit het volgen van risico’s, we maken afspraken over hoe we werken als we echt in actie moeten komen, we trainen en oefenen de betrokken specialisten en we leren natuurlijk van de incidenten die zijn geweest. Waarom een visie? Binnen Veiligheidsregio Limburg-Noord werken we met vijftien gemeenten in Noord- en Midden-Limburg. Het laatste grote thema uit de visie gaat over de grenzen van crisisbeheersing. Crisisbeheersing mag gewoon niet leiden onder administratieve grenzen. Tegelijkertijd zijn er wel degelijk grenzen aan het beheer- sen van crisissen.
Het maken van scherpe keuzes over welke crisissen moeten leiden tot voorbereidingen vanuit de veiligheidsregio is wellicht de grootste uitdaging. Met de visie 2030 op tafel zijn we goed op weg om ook de komende jaren onze inwoners te beschermen tegen (gezondheids)risico’s, rampen en crises. - “Maar als je niet overtuigd bent dat de overheid het goed met je voor heeft, ga je dan schuilen en sluit je ramen en deuren als dat gevraagd wordt?” Ze hebben de afgelopen tijd de nodige ervaring opgedaan in crisisbeheersing. Enkele voorbeel- den hiervan zijn de coronapandemie, de branden op de Meinweg en in de Peel of het hoogwater in de Maas en Roer. Wie door zijn oogharen naar de hierboven genoemde crisissen kijkt, ziet onderliggende zaken als klimaatverandering, energietransi - tie en biodiversiteit. Allemaal voorbeelden van problemen waarvan de effecten in de regio merkbaar zijn. Daarnaast zijn er steeds meer uitdagingen die door de landelijke overheid overgedragen worden aan gemeenten. De maatschappij wordt steeds ingewikkelder en komt meer in beweging. Mensen laten zich horen en hebben niet altijd even veel vertrouwen in de overheid. Toch hebben we als overheid in sommige geval- len onze inwoners hard nodig in de samenwer- king bij het beheersen van een crisis.
Maar als je niet overtuigd bent dat de overheid het goed met je voor heeft, ga je dan schuilen en sluit je ramen en deuren als dat gevraagd wordt? Om al die redenen en om goed voorbereid te zijn op rampen en crisissen deed een aantal burgemeesters samen met enkele collega’s van de afdeling crisisbeheersing en directieleden een toekomstverkenning. Ze namen een kijkje in de toekomst. Het doel is om een duidelijk beeld te krijgen van hoe crisisbeheersing zich moet ontwikkelen in de komende tien jaar. Wat staat er in de visie 2030? De visie geeft het bestuur en directie een rich- ting hoe ze de komende jaren het werk van de veiligheidsregio kunnen vormgeven. Belangrijke onderdelen van de toekomstvisie zijn: - Informatie. Hoe krijgen en gebruiken we de beschikbare informatie, hoe kunnen we de informatie beter maken en deze daarna delen met de juiste partijen? - Hoe worden we een organisatie die in staat is om, in goed contact met de inwoners, de gevolgen van crisissen nog meer te beperken. De rol van de inwoners wordt steeds belangrijker. We noemen dit ‘crisisburgerschap’.
Hoe kunnen we weerbaarheid, voor jezelf opkomen, en samenredzaamheid, elkaar helpen, bevorderen? Om in crisissituaties zo goed mogelijk te helpen, is een vertrouwensre- latie noodzakelijk Meer dan ooit zoeken we manieren om verder invulling te geven aan een gezonde en eerlijke relatie met de inwoners van Noord- en Midden- Limburg. 18 19 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Corona Gezondheids- monitor Jeugd 2021 In oktober en november 2021 werden leerlingen van de middelbare | Bevindingen scholen in Nederland gevraagd om de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd | Uit de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 in te vullen. Normaal gesproken vragen we deze leerlingen iedere vier jaar | blijkt dat jongeren zich in het najaar van 2021 | De vragen gingen niet alleen over de mentale een vragenlijst in te vullen, de Gezondheidsmonitor Jeugd. Vanwege de | minder vaak gelukkig voelden. En zij ervaarden | gezondheid van jongeren. Er is ook gevraagd coronapandemie is deze extra monitor uitgevoerd. In onze regio deden 26 | vaker psychische klachten dan voor de corona- | naar het gebruik van middelen zoals alcohol en scholen mee en namen ongeveer 5.600 jongeren de moeite een vragenlijst | periode, in het najaar van 2019. In totaal heeft | drugs. Hier valt vooral op dat de dalende lijn in in te vullen over hun gezondheid, welzijn en leefstijl.
In totaal, dus over | ruim een kwart van de jongeren psychische | het alcoholgebruik onder jongeren in Limburg- heel Nederland, deden 166.000 scholieren mee. | klachten. Ook gaf bijna 1 op de 5 jongeren nog | Noord niet heeft doorgezet. Zo lagen het alco- last te hebben van minstens één coronagere- | holgebruik en het ‘binge drinken’, dit betekent lateerde gebeurtenis. Denk dan aan quaran- | vijf of meer glazen per gelegenheid, onder jon- taine, coronabesmetting en ziekte of overlijden | geren in onze regio in 2021 juist weer hoger dan Ons Team Onderzoek presenteerde in 2022 | van een naaste. Daartegenover staat dat het | in 2019. Vooral jongeren in het buitengebied de belangrijkste resultaten van dit onderzoek | merendeel van de jongeren flexibel is en redelijk | gaven aan vaker alcohol te drinken. gepresenteerd aan scholen en gemeenten. Uit | tot veel vertrouwen in de toekomst heeft. Om het onderzoek komt naar voren dat jongeren in | (mentale) gezondheidsproblemen te voorkomen | Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 2021 veel vaker psychische klachten hadden | en de jeugd flexibel te maken en te houden, | In het najaar van 2023 wordt de volgende dan in 2019. Op het Kennisplein van de GGD, | is het nodig om hen aandacht te schenken en | Gezondheidsmonitor Jeugd afgenomen. Wij zijn vrln.databank.nl, zijn de resultaten op landelijk, | goed te informeren.
Dit geldt vooral voor de | intussen al gestart met de voorbereidingen voor regionaal en gemeentelijk niveau terug te vinden. | kwetsbare groepen. | de afname van dit nieuwe vragenlijstonderzoek. 20 | 21 Veilige energietransitie Duurzaamheid is inmiddels een bekend begrip. En iedereen weet ondertus- sen dat er heel wat aan het veranderen is in de manier waarop wij energie opwekken. De fossiele brandstoffen, zoals steenkool, bruinkool en aardgas maken langzaam plaats voor duurzamere en groenere energie. Denk dan aan de windmolens en zonnepanelen, maar zeker ook aan de elektrische auto. Binnen onze veiligheidsregio zijn we hier ook volop mee bezig. In no- vember kwam er goedkeuring voor de start van het programma ‘Veilige Energietransitie’. Gevolgen voor onze veiligheidsregio Voor het zover was, stelden we eerst de vraag: “Hoe gaan we dit programma ‘Veilige Energietransitie’ vormgeven en wie zou er aan moeten sluiten?” Al snel werd duidelijk dat we echt iedere afdeling van Brandweerzorg binnen onze veiligheidsregio nodig hebben om dit pro- gramma tot een succes te maken. Dat is nodig voor ons als organisatie, maar ook voor het samenspel met de inwoners in de regio. Binnen de organisatie volgen we de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid, en dan bekijken we of deze ontwikkelingen ons ook raken.
Als dit het geval is, moeten we ons bestuur hier - over informeren en adviseren op de mogelijke (veranderende) risico’s die het initiatief met zich mee neemt. Maar zoals gezegd, hebben nieuwe ontwikkelin- gen ook invloed op de samenwerking tussen de collega’s op achter het bureau en de brandweer- man buiten op straat. Alle nieuwe informatie moet door de afdeling Operationele Voorbereiding worden opgenomen in de informatiesystemen. Zo kunnen collega’s van Incidentbestrijding de nieuwe informatie lezen die ze nodig hebben bij een incident. Bijvoorbeeld het blussen van een brand. De afdeling Vakbekwaam schrijft lesprogramma’s om alle collega’s die incidenten bestrijden, kortweg gezegd brand blussen, bij te scholen in de nieuwe ontwikkelingen. Onze afdeling Brandveilig Leven is aangesloten om inwoners te adviseren hoe ze veilig omgaan met het laden van fietsaccu’s. Maar ook het veilig (laten) installeren van zonnepanelen en andere onderwerpen die er uit de samenleving komen. Zelfs de GGD en de GHOR brengen we op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen, om mee te denken of de nieuwe ontwikkelingen mogelijk (andere) gezondheidsrisico’s met zich meebren- gen. Zie het voorbeeld in het rode kader. Ook buiten de organisatie werken we samen Via het programma zijn we landelijk (en zelfs wereldwijd) aangesloten bij verschillende werkgroepen en netwerken om kennis uit te wisselen.
Deze kennis bundelen en vergelijken we met wat we al weten over dat onderwerp. Ook zoeken we contact met leveranciers, in - stallateurs, bedrijven en andere partners om te praten over de ontwikkelingen en uitdagingen. De meeste kennis van de producten ligt bij de ontwikkelaar. Deze kennis kan heel belangrijk zijn bij de vertaling naar de risico’s per pro - duct. De energietransitie raakt ons allemaal, maar als we aan de voorzijde actie kunnen on- dernemen, adviseren en reageren, voorkomen we verrassingen achteraf. Voorbeeld uit de praktijk Een gemeente in onze regio heeft het idee om een zonnepark aan te leggen in een weiland. Wij bekijken wat zo’n zonnepark betekent voor de regio. Eén van de gevolgen is dat we grasland opofferen aan zonnepanelen, en dat we bij een grasbrand op dat zonnepark niet goed kunnen blussen. We kunnen de brand namelijk niet makkelijk benaderen. Daarom adviseren we om de vlakken met zonnepane- len niet groter te maken dan 50 x 50 meter. Een ander risico is kortsluiting vanwege de kabels die aan de zonnepanelen vast zitten. Boven - dien heb je bij zonnepanelen de zogenoemde omvormers nodig. Deze zorgen ervoor dat de energie van de zonnepanelen omvormt naar stroom. We adviseren omvormers altijd aan de straatkant te plaatsen, zodat we die eenvoudig kunnen uitschakelen en blussen. Bovendien moet de gemeente rekening houden met de bluswatervoorziening.
We hebben nu een - maal voldoende bluswater nodig als we een brand willen blussen. Als deze adviezen zijn overgenomen, plaatsen we de locatie van de bluswatervoorziening en de omvormers in het informatiesysteem. Zo weten collega’s precies hoe de situatie ter plekke is, als ze mogelijke brand op dit zonnepark moeten blussen. “We adviseren omvormers altijd aan de straatkant te plaatsen zodat we die eenvoudig kunnen uitschakelen en blussen.” ‘Een nieuw programma met het vizier op een duurzamere toekomst’ 22 23 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Cyberveiligheid Digitaal werken zorgt voor gemak en uitdagingen Wanneer je als Veiligheidsregio Limburg-Noord in je missie hebt staan de ‘De gezondste en vei- ligste veiligheidsregio’ te zijn, dan stelt dit hoge eisen aan het beheer van de informatie. Hoe kunnen we binnen en buiten onze organisatie informatie op een zo veilig mogelijke manier uitwisselen? In onze eigen organisatie letten we dan vooral op dingen als informatie-gestuurd werken, Informatieveiligheid en cyberversto - ringen. In de samenwerking met andere orga - nisaties kijken we naar de manier van gegevens uitwisselen tussen alle veiligheidsregio’s én hun (crisis)partners. Digitaal is fijn maar ook een risico Doordat we de ontwikkelingen op het gebied van Het Nieuwe (Normaal) Werken, is het niet meer vanzelfsprekend dat medewerkers op kantoor werken.
Ze werken ook thuis of op een andere locatie. Dit zorgt ervoor dat gegevens, en daar- mee informatie, zich steeds meer verspreiden. Dat geldt niet alleen voor de VRLN-medewerkers, maar ook inwoners. Bij een veilige toegang tot informatie, inclusief de gebouwen en personeel, hoort actief beheer. Het uitwisselen van infor- matie is al snel een risicobron voor de privacy van onze inwoners en personeel. Daarnaast zijn we als organisatie ook steeds vaker doelwit van cybercriminelen, omdat ze weten dat we als organisatie ‘gevoelige’ informatie hebben van ons personeel en inwoners van de regio. Hiermee bedoelen we de persoonsgegevens. Daarnaast hebben we ook nog eens belang - rijke gegevens van de gebouwen en het maat- schappelijke netwerk in onze regio. Dit soort soort informatie is steeds meer geld waard en daardoor zie je een steeds meer pogingen tot inbraak (hack). Bescherming tegen diefstal Afgelopen jaar waren we als organisatie op een aantal fronten actief. We deden meer kennis op over hack-pogingen en herkennen ze nu beter. Dit zorgde voor een groter bewustzijn van de medewerkers en zijn ze nu alerter op dit soort pogingen. Daarnaast hebben we onze werk - omgeving voorzien van producten en diensten die ons attenderen op aanvallen van buitenaf. We zijn nu in staat om passende maatregelen te nemen voordat we gehackt worden.
Met de combinatie van meer kennis in de orga- nisatie en de hulpmiddelen om het criminelen moeilijker maken om ons aan te vallen, proberen we onszelf én de inwoners van onze regio te beschermen tegen een diefstal van gevoelige informatie. Dit luk tot op heden best aardig. Ook buiten onze eigen organisatie zijn we actief om het netwerk, waarin we werken met andere regio’s, gemeenten, politie enzovoorts, landelijk te versterken. We sluiten bijvoorbeeld aan bij landelijke trajecten over cybercriminaliteit. Hier nemen we een actieve houding aan en werken we mee aan het ontwikkelen van producten en diensten om het netwerk te versterken. We zijn weliswaar een kleine regio, maar we schuwen het ‘vuile’ werk niet. We hebben er veel voor over om daadwerkelijk de gezondste en veiligste veiligheidsregio te zijn! Kansen en bedreigingen horend bij een digitale werkomgeving 24 25 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Nieuwe websites In oktober 2022 lanceerden we onze nieuwe websites. Inwoners, gemeenten en partners vinden op deze nieuwe websites makkelijker en sneller hun informatie. Het gaat om de websites van Veiligheidsregio Limburg-Noord, GGD Limburg-Noord en Risk Factory Limburg-Noord. De website van Brand- weer Limburg-Noord maakt onderdeel uit van de landelijke website en is in 2021 vernieuwd. Het eindresultaat mag er zijn en daar zijn we trots op.
Daarom nodigen we je graag uit een kijkje te nemen. Wat is nieuw? Ontwerp Het nieuwe ontwerp, uiterlijk, van de web - sites valt als eerste op. De huisstijlkleuren zijn gecombineerd met witruimtes en een duidelijke navigatiestructuur. Hierdoor ogen de websites fris, rustig en overzichtelijk. Daarnaast is het design responsive. Dat wil zeggen dat de web- site geschikt is om te bekijken op een smart- phone, computer en tablet, zoals een iPad. Gebruiksvriendelijkheid Met slechts enkele klikken vinden website - bezoekers hun informatie. Dit komt door het UX-design dat is toegepast. UX staat voor ‘User Experience’ en dat stelt de website- bezoeker centraal. Het helpt de bezoeker zo goed en snel mogelijk informatie te vinden. Dit verhoogt de gebruiksvriendelijkheid van de websites. Toegankelijkheid Wij vinden het belangrijk dat iedereen de infor- matie op onze websites kan raadplegen. Ook mensen met een visuele of auditieve beper - king. Daarom is er extra aandacht geweest voor din- gen die hieraan bijdragen. Het ontwerp heeft passende contrastkleuren. Hierdoor blijft de leesbaarheid voldoende voor gebruikers die kleurenblind of slechtziend zijn. Bovendien is de inhoud op de websites zo opgesteld dat hij goed kan worden voorgelezen. Denk aan een duidelijke indeling van de pagina zodat de pagina goed te scannen is door de ingebouwde scanner.
Je krijgt dan geen automatisch afspe- lende audio- of videofragmenten. Hierdoor houdt de websitebezoeker zelf de controle over het bedienen van audio en video. vrln.nl Neem een kijkje en laat ons weten wat je ervan vindt! Crisisfunctionaliteit De inrichting en functionaliteiten van de cri - sispagina zijn verbeterd. De websites van Veiligheidsregio Limburg-Noord en GGD Limburg-Noord moeten tijdens een crisis of calamiteit veel bezoekersaantallen in korte tijd kunnen verwerken. Dit vraagt om een andere technische inrichting. Nieuwe functionaliteiten Tot slot beschikken de websites over nieuwe functionaliteiten die het gebruik van de web- site verbeteren. Denk aan een uitgebreide zoek-functionaliteit, formulieren-generator en data-analyse systeem. Deze laatste geeft ons informatie over het gebruik en de ervaringen van websitebezoekers. We zien bijvoorbeeld hoe vaak een pagina is bekeken en welke zoektermen bezoekers gebruiken. Met deze informatie kunnen we de websites continu verbeteren. ggdlimburgnoord.nl riskfactorylimburgnoord.nl 26 27 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Opvang ontheemden Dreiging uit het oosten De oorlog in Oekraïne geeft aanleiding om de Nederlandse veiligheidsbelangen scherp in de gaten te houden.
Het conflict kan verschillende effecten in Nederland hebben, bijvoorbeeld op het gebied van vluchtelingenstromen, cyber - dreigingen of energiezekerheid. Ook is er een terechte zorg voor nucleaire incidenten of zelfs gebruik van nucleaire wapens, kernwapens. In de week na het begin van de inval wordt vanuit Crisisbeheersing een multidisciplinair team bij elkaar geroepen om de dreiging in Veiligheidsregio Limburg-Noord te beoordelen en te kijken of er verdere voorbereidende maat- regelen getroffen moeten worden. We noemen zo’n team een planningsstaf. In de planningsstaf zijn de vier disciplines, GHOR, Bevolkingszorg, Brandweer en Crisisbeheersing, aangesloten evenals defensie. De planningsstaf richt zich vooral op alle aan Oekraïne gerelateerde the- ma’s, zoals maatschappelijke onrust en uitval van belangrijke wegennetwerken. Opvang vluchtelingen Al gauw blijkt dat het opvangen van de Oekraïense vluchtelingen de nodige uitdagingen met zich meebrengt. Het kabinet geeft op 8 maart opdracht voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen aan de voorzitters veiligheidsregio. Bijna direct wordt een ander probleem duidelijk bij het opvan- gen van de vluchtelingen uit Oekraïne. Het na- tionale systeem voor opvang van ontheemden werkt al langer niet goed. De doorstroom waarbij mensen worden opgevangen en na een beoor- deling mogen blijven of het land weer moeten verlaten, zit vast.
Dit komt door een doorlo - pende instroom en onvoldoende mensen bij de betrokken instanties. Bovendien hebben we een woningmarkt waar verschillende groepen elkaar fel beconcurreren. De bubbel barst en op 28 maart geeft het kabi- net nog een keer een ongebruikelijke opdracht voor de opvang van ontheemden aan de veilig- heidsregio’s. Het team dat was gevormd voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne ging nu ook over de opvang van asielzoekers en sta- tushouders. Deze projectorganisatie is samen met de gemeenten steeds op zoek naar nieuwe opvanglocaties. Dit team onderhoudt ook het contact met het Landelijk Coördinatiecentrum Vluchtelingen Spreiding. De bijzondere rol voor de veiligheids- regio De opdracht vanuit de Rijksoverheid en de lan- delijke coördinatie is niet helemaal nieuw. Ook tijdens corona speelde de veiligheidsregio hier een verbindende rol. Dit is echter een totaal andere situatie. Hierbij gaat het om de effecten van migratie, de verhuizing van mensen naar een ander land. Wie had ooit gedacht dat dit een reden zou zijn om de veiligheidregio’s in actie te laten komen. Maar als er mensen in het gras moeten slapen, zijn de problemen echt. Het oplossend vermo- gen van gemeentes en veiligheidsregio blijkt dan groot. De bestaande overlegstructuur en de nieuwe manieren hoe we informatie delen, komen dan goed van pas.
Het kan wel de vraag oproepen welke taken er in de toekomst aanvullend bij de veiligheidsre- gio terecht komen. In de visie Crisisbeheersing 2030 proberen we een kijkje in de toekomst te doen. Uiteindelijk met het doel om, daar waar mogelijk, alvast voorbereidingen te treffen op veranderende taken. Tot op de dag van vandaag is het team actief. We proberen er alles aan te doen, samen met de gemeenten en andere partners, om ook voor alle ontheemden een gezonde en veilige regio te zijn. Veiligheidsregio Limburg-Noord in de bres voor Ontheemden Op 24 februari begon een grootschalige aanval van Rusland op Oekraïne. Door het hele land werden explosies en beschietingen gemeld. Op verschillende plaatsen staken Russische troepen de grens over. Deze recente uitbraak van geweld aan de oostgrens van Europa werpt nieuw licht op de nationale veiligheid. Wanneer er een acute crisis plaatsvindt, heeft dat vaak een snel en hevig effect op een bepaalde groep mensen. Soms een klein, soms een groot aantal. Voor die mensen moet gezorgd worden. Een menswaardig onderkomen bieden, waarbij veiligheid voorop staat. Veiligheidsregio Limburg-Noord speelt in zo’n geval een grote rol met alle drie de onderdelen. Crisisbeheersing, Brandweerzorg en GGD werken goed samen om de taak te vervullen. In dit verhaal komen alle onderdelen aan bod in hun werk voor de ontheemden.
De basis In het onderdeel Crisisbeheersing zit ook de Oranje Kolom, ook wel Bevolkingszorg genoemd. Het woord zegt het al: wij dragen zorg voor mensen die het nodig hebben. Dat kan op veel manieren zijn, van het opvangen van mensen die plots hun huis verliezen door een brand, een aardbeving, of zoals vorig jaar in Limburg, hoogwater. Lees verder > 28 29 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Maar we zorgen niet alleen bij een acute crisis voor de noodopvang van mensen die het nodig hebben, we hebben ook een aantal andere taken. Zo geven we voorlichting aan de inwoners, verzorgen nazorg, registreren slachtoffers en scha- degevallen, coördineren informatie tussen verschillende instanties en adviseren de teams die zich bezighouden met de crisis en de bestrijding daarvan. Uitzonderingen Soms zijn er weer andere situaties. Tijdens de coronapandemie leverden 25 veilig - heidsregio’s in het land een grote bijdrage. Dan wordt het 24 februari 2022, Rusland valt Oekraïne binnen. Na de inzet van de veiligheidsregio’s tijdens de pandemie, leek het meer dan logisch dat de veilig - heidsregio’s ook ingezet zouden worden om zorg te dragen voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Onze taak werd: organiseer de opvang van vluchte- lingen uit Oekraïne. Wat betekent dit? Iedere veiligheidsregio heeft de vrijheid om een eigen aanpak te kiezen.
In onze regio heeft Bevolkingszorg voor deze taak een coördinerende rol. De gemeen- ten zorgen voor het realiseren van echte opvang. Ondanks dat is de rol van coör - dinator niet onbelangrijk. Tijdens een cri- sis van deze omvang is de coördinatie van belang, omdat er op verschillende niveaus, landelijk, regionaal en lokaal in zeer korte tijd veel beslissingen worden genomen. Iemand moet dan het overzicht bewaren, dat doet de coördinator Opvang Ontheemden. Daarbij zijn er tijdens een crisis veel organisaties betrokken die niet altijd met elkaar samen gewerkt hebben. Denk dan aan bijvoorbeeld het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), Rode Kruis, Ministerie van Justitie en Veiligheid en Vluchtelingenwerk. De coördinator Opvang Ontheemden zorgt ervoor dat iedereen op de hoogte blijft wat er overal is besproken. Hoe werkt het dan? Vanuit de Rijksoverheid is in snel tempo een aantal organisaties in het leven geroepen die zich bezig houden met het ontvangen en plaatsen van vluchte- lingen uit Oekraïne. Zo is er het Landelijk Coördinatiepunt Vluchtelingen Spreiding (LCVS) en het Knooppunt Coördinatie en Informatie (KCIO). Binnen de veiligheids - regio’s is een Regionaal Coördinatiepunt Vluchtelingen Spreiding (RCVS) gevormd. Zij zorgen ervoor dat de vluchtelingen uit Oekraïne, die naar Nederland komen, op een zo passend mogelijke plek onderdak krijgen.
Vooral in het begin van deze crisis waren wij voortdurend in overleg, niet alleen met de gemeenten, maar ook landelijk instan- ties, zoals het KCIO, LCVS, NIPV, Ministerie Justitie en Veiligheid, het Rode Kruis en Vluchtelingenwerk. Op dit moment zijn er in de Veiligheidsregio Limburg-Noord zo’n 2600 opvangplek - ken voor Oekraïners verspreid over vijftien gemeenten. Ondersteuning van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers Bevolkingszorg coördineert niet alleen de opvang van Oekraïense ontheemden, maar kreeg intussen ook vanuit het Rijk opdracht de coördinatie te voeren over de realisatie van 450 opvangplekken van asielzoekers uit andere landen. Deze opdracht kwam voort uit de acute situatie die in Ter Apel ontstond. Zo creëerden we in onze regio op een aantal plekken deze tijdelijke Crisis Noodopvang gecreëerd. Misschien vermindert de hoge nood van opvang in de nabije toekomst, maar tot die tijd staan wij klaar om mensen zo goed mogelijk op te vangen. “Op dit moment zijn er in de Veiligheidsregio Limburg- Noord zo’n 2600 opvangplekken voor Oekraïners verspreid over vijftien gemeenten” 30 31 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Samenwerken aan een (brand)veilige opvang van ontheemden Het afgelopen jaar stond meer dan voorgaan- de jaren in het teken van het realiseren van opvanglocaties voor ontheemden.
Eerder waren we alleen bezig met beoordelen en adviseren van opvanglocaties van asielzoekers. Afgelopen jaar kwamen daar al snel de opvang en huisvesting van vluchtelingen uit Oekraïne bij. Als brandweer zijn wij bij deze projecten een belangrijke partner voor gemeenten die de loca- ties openen. We zijn meestal betrokken vanaf de opstart van een locatie en blijven dat ook zo lang de locatie in gebruik is. We kijken mee bij de uitvoering, houden het toezicht en komen in actie bij een eventueel incident. Het is ech - ter niet vanzelfsprekend dat wij tijdig door de gemeenten en provincie betrokken worden. We houden steeds contact en hebben vooral een flexibele houding. Bij het advies vooraf hebben we een goede samenwerking en afstemming met de colle - ga’s van GGD en GHOR. We proberen om één gezamenlijk advies te geven als veiligheidsregio Limburg-Noord. Maatwerk Elke locatie, ieder initiatief, is maatwerk omdat het vrijwel altijd gaat om: 1. De transformatie van een bestaand gebouw; 2. Het gebruiken van een stuk grond zonder aanwezige wegen en paden; 3. Het (tijdelijk) gebruiken van een bestaande hal zonder de aanwezigheid van de nood- zakelijke brandveiligheidsvoorzieningen. Onze afdeling Risicobeheersing geeft een ad - vies gericht op de aanwezige risico’s van de lo- catie.
Dit advies bestaat uit een haalbare mix van noodzakelijke voorzieningen of voorwaarden waarmee een veilige situatie wordt gecreëerd. Informatie vooraf Locaties waarbij meer dan één gezin wordt opgevangen, krijgen op de meldkamers van de hulpdiensten een Aanduiding op Locatie (AOL). Dit betekent dat al tijdens het rijden naar het incident bekend is of dit adres in gebruik is als opvanglocatie voor ontheemden. Deze afspraak maakten we met alle partners in onze regio. De brandweereenheden ontvangen in de meeste gevallen ook nog een bereikbaarheidskaart. Op die manier is meteen bekend hoe de indeling van het terrein en/of de gebouwen is. Bovendien staat hier ook op welke brand- veiligheidsvoorzieningen aanwezig zijn en waar. Inmiddels zijn op deze wijze al meer dan vijftig locaties gerealiseerd, nog los van de ‘kleine’ particuliere initiatieven en het worden er nog iedere dag meer. Informatie voor vluchtelingen Bij een incident is het ook belangrijk dat de mensen die in de opvanglocatie wonen, weten wat ze moeten doen. Al snel na de aankomst en huisvesting van de eerste vluchtelingen uit Oekraïne stelde de brandweer informatiefolder op over brandveiligheid in Nederland en hoe je de hulpdiensten moet alarmeren. Deze folders deelden we via de gemeenten in onze veilig - heidsregio uit aan de vluchtelingen uit Oekraïne.
GHOR ontheemden De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) werd aan de crisistafel geroe- pen. Namens de GHOR schoof de Algemeen Commandant Geneeskundige Zorg (AZGZ) aan. De GHOR vertegenwoordigt de vele gezond - heidszorgpartners, de zogenoemde ‘witte keten’. Ze let speciaal op gevolgen voor gezondheid en medische zorg bij verschillende situaties, energie(schaarste), maatschappelijke onrust, cyberattacks of nucleaire dreiging. Het ‘mooie’ van de coronapandemie was het overleg met alle organisaties in de ‘witte keten’, Dat werd nu snel weer in het leven geroepen. Zo werd het beeld gedeeld en kon elke partner de eigen crisisplannen nog eens goed nalopen en even- tueel aanpassen. Gezondheidsrisico’s De GHOR staat dichtbij de GGD. Onze collega’s van de GGD gingen aan de slag om de mogelijke locaties te bekijken en gemeenten te advise - ren over de hygiëne en gezondheidsrisico’s. Dit is een standaard taak van de GGD, advi - seren over dit soort risico’s. In dit geval extra belangrijk omdat de vaccinatiegraad heel laag is in Oekraïne, zowel voor corona als voor kin- derziekten, zoals mazelen. Voorkomen is beter dan genezen, is een uitdrukking die hier goed van toepassing is, want een inhaalslag maken, zorgt voor de nodige obstakels.
Lees verder > “We zijn meestal betrokken vanaf de opstart van een locatie en blijven dat ook zo lang de locatie in gebruik is.” 32 33 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 Zorgen om de zorg Gemeenten hebben een grote uitdaging als het gaat om medische zorg bieden bij de opvanglo- caties. Huisartsen hebben overvolle agenda’s en sommigen zelfs een ‘patiëntenstop’, dat is algemeen bekend. Gelukkig lukt het ons in Limburg-Noord tot nu toe om de vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers de basis medische zorg te geven. Dit komt door de wil van onze partners om te helpen, maar langzaam ontstaan er zorgen over hoe lang het nog vol te houden is. Mentale zorg Een ander zorgpunt is de behoefte aan mentale (crisis-)zorg. Omgaan met agressief gedrag en acute dreigende situaties zijn voor het perso - neel van de opvanglocaties moeilijk, omdat ze hier niet voor opgeleid zijn. Nu krijgen ze er wel soms mee te maken. Zit er bij de persoon een psychische probleem of een traumatische ervaring achter en hoe herken je dat? Maar ook vragen als ‘Waarom doet de politie niets’ of ‘Waarom neemt die ambulance hem/haar niet mee?’ leven bij het personeel. En dat is begrijpelijk. Het is vaak een hele zoektocht om de vluchtelingen of asielzoekers met mentale klachten aan de juiste begeleiding te koppe - len.
Vanuit de netwerkfunctie ondersteunt de GHOR daarbij door voor individuele gevallen, algemene werkwijzen te maken. Hierbij maken we dankbaar gebruik van landelijke overleg - gen. Daar bekijken we samen met collega’s uit andere regio’s voorvallen en delen we nieuwe werkwijzen die al blijken te werken. Brandveilig Leven Rookmelderplicht, webinar koolmonoxide en de preventiekoffer Het team Brandveilig Leven zorgt ervoor dat zoveel mogelijk inwo - ners worden geïnformeerd over hoe ze Brandveilig kunnen le - ven. We doen dit op verschillende manieren. Campagne rookmelderplicht Het afgelopen jaar stond grotendeels in het teken van de rookmelderplicht. Sinds 1 juli 2022 geldt dat op elke woonetage, liefst in de vlucht- weg, tenminste één rookmelder dient te hangen. Via een landelijke campagne besteedden we aandacht aan de rookmeldplicht. We organiseer- den regionale activiteiten, om deze campagne te versterken. De centrale boodschap was ‘Check, koop, plak!’. Check de Rookmelderwijzer en kom erachter hoeveel rookmeldersjij voor jouw woonsituatie nodig hebt, om aan de nieuwe wet- geving te voldoen. Koop ze vervolgens online of in de winkel en plak ze op! De campagne bestond uit verschillende social mediaberichten. In één van die berichten was onze collega Roy van Veggel de hoofdrolspeler.
Daarnaast heeft het team Brandveilig Leven in (bijna) elke gemeente fysieke activiteiten geor- ganiseerd, bijvoorbeeld op weekmarkten. Tijdens de brandpreventieweken in oktober stond de rookmelder nog steeds centraal. Opnieuw was de boodschap ‘Check, koop, plak!’, met extra aandacht voor het regelmatig testen en schoonmaken van de rookmelder(s). Om schijnveiligheid te voorkomen is het ook belangrijk om de rookmelders en de batterijen op tijd te vervangen. Lees verder > “Voorheen noemden we een crisis ‘warm’ en ons dagelijks werk ‘koud’. Nu lijkt ‘lauw’ de standaard: het is het nieuwe normaal geworden. Afgewisseld met af en toe een koelere fase, waarin de organisatie haar normale werk kan doen. Maar we staan altijd stand-by voor als er iets opvlamt naar een warme situatie, waarvoor de crisisorganisatie in actie komt!” 34 35 Veiligheidsregio Limburg-NoordJaarverslag 2022 De meeste rookmelders hebben een maximale levensduur van 10 jaar, die overeenkomt met de 10-jarige batterijduur. Dus 1 x in de 10 jaar de totale rookmelder vervangen is voldoende. Wel zo makkelijk. Koolmonoxide, de onzichtbare vijand Ieder jaar zien we gedurende het stookseizoen een stijging van het aantal meldingen, waarbij een vermoeden is van vrijgekomen koolmo- noxide (CO). Het gebeurt regelmatig dat een brandweerploeg tijdens een uitruk voor CO niks meet.
Dit gebeurt als de bewoners bijvoorbeeld de woning al hebben geventileerd, terwijl de ploeg onderweg is. Het gevolg is dat de ploeg terugkeert naar de kazerne, met vraagtekens. Was er écht geen sprake van CO-verspreiding? Slapen de bewoners vannacht veilig als ze alle ramen en deuren weer hebben gesloten? Of kunnen we morgen weer terug voor…? Hetzelf- de geldt voor meldingen over een brandgerucht in een woning zonder (werkende) rookmelder. Ook hier keert de ploeg met een ongerust ge - voel terug naar de kazerne. Preventiekoffer: CO- en rookmelders voor bruikleen Sinds begin 2022 ligt in elke tankautospuit een preventiekoffer. In dit preventiekoffer zit een uitleesbare CO-melder en een rookmelder die de ploeg aan bewoners in bruikleen kan geven. Deze laten ze achter als ze hier aanlei- ding voor zien. De bewoners blijven met een veiliger gevoel in hun woning en de ploeg keert met een gerust gevoel terug naar de kazerne. De bewoners krijgen de melder gedurende één week in bruikleen. Dit geeft hen voldoende tijd om zelf een melder aan te schaffen. Marc de Koning, bevelvoerder post Susteren: “We heb- ben al meerdere CO-melders uitgedeeld en daarmee stellen we niet alleen de burger gerust, maar we gaan zelf ook met een gerust gevoel weg”. Het afgelopen jaar zijn er in onze regio al elf CO-melders en één rookmelder bij bewoners achtergelaten.
Naast de bruikleenmelders zit in het koffertje ook foldermateriaal voor bewoners. Webinar Stop CO-vergiftiging Het afgelopen jaar gaven we, samen met experts van de Brandweer, GGD en Techniek Nederland, ook een webinar over CO aan inwoners. In een interactieve setting gaven we antwoord op de vragen: wat is koolmonoxide precies? Waarom wordt het een ‘sluipmoordenaar’ genoemd? Hoe herken en voorkom ik een CO-vergiftiging? En hoe kan ik, ondanks de stijgende gasprijzen, mijn woning tóch op een veilige manier warm houden? Monkeypox Sinds het voorjaar van 2022 verspreidt de ziekte zich ook in andere delen van de wereld, waaronder in Nederland. In deze uitbraak spelen dieren geen rol bij de verspreiding. De verspreiding gaat van mens op mens. De ziekte verloopt bij mensen meestal mild. Tot nu toe zijn in Nederland ruim 1.200 besmettin - gen vastgesteld, waarvan 16 in de regio Limburg-Noord. Iedereen kan monkeypox krijgen en het virus komt voor in alle leeftijdscatego - rieën. De meeste besmettingen zijn tot nu toe gevonden bij MSM (mannen die seks hebben met mannen). Monkeypox wordt overgebracht door intiem contact, zoals zoenen, vrijen en seks, met iemand die besmet is. Bestrijding monkeypox Als iemand positief test op monkeypox, dan starten we als GGD het bron- en con- tactonderzoek.