Bijlage 13-9 Advies GGD
Tekst van het document
VERZONDEN 28 NOV 2023 lrtEíitiEgg“iäšoercš Postbus “50 5900 BD venlo inioggdfïyvrlnhl wv-/wggdlirnburgnooidhl datum 23 november 2023 behandeld door Milieu CW uw kenmerk telefoonnummer +31881191200 ons kenmerk U|T055657 bijlage(n) onderwerp Advies inzake woningbouwlocatie Gutjesweg (gemeentewerf) te Nederweert Geachte heer Hartjes, De gemeente Neden/veert heeft het team milieu van de GGD Limburg-Noord gevraagd om een advies uit te brengen met betrekking toekomstige woningbouw (in de nabijheid van veehouderijen) ter plaatse van de gemeentewerf aan de Gutjesweg (gemeente NedenNeert). Op 24juli heeft er allereerst een overleg plaatsgevonden tussen de gemeente Nederweert en GGD medewerkers (mevrouw Meijerink, mevrouw Leunissen, mevrouw Beelen en mevrouw Jansen). Het doel van dit overleg was om het plan en de aanleiding mondeling toe te lichten. De vraag van de gemeente is om te kijken wat de mogelijke effecten zijn van de in de omgeving aanwezige agrarische bedrijven op de gezondheid van toekomstige bewoners. Tijdens dit gesprek heeft de GGD aangegeven om ook breder te adviseren ten aanzien van dit plan. Deze aandachtspunten zullen aan het eind van het advies worden opgenomen. U geeft aan dat voor deze toekomstige woningbouw het bestemmingsplan gewijzigd moet worden.
Voor de bestemmingsplan wijziging dient in het kader van de uitvoerbaarheid en een goede ruimtelijke ordening onderzocht worden of ter plaatse van het plangebied sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. ln de omgeving van het plangebied zijn meerdere veehouderijen en een manege aanwezig. Daarom moeten onder andere de mogelijke gezondheidseffecten beoordeeld worden die kunnen optreden ten gevolge van geur, fijnstof en endotoxinen door veehouderijen en de naastgelegen manege. De door u hiervoor beschikbaar gestelde informatie is Rapportage Onderzoek geur en gezondheid veehouderijen Gutjesweg gemeentewerf Gemeente Nederweert Pouderoyen-Tonnaer; Rapportnummer: J230009.005/ELO; concept 17 oktober 2023 Rapportage Bestemmingsplan Toelichting Gebiedsontwikkeling Gutjesweg Budschop Nederweert Pouderoyen-Tonnaer; Rapportnummer: oNDERDEEL veiligheidsregio limburg-neon!
Limburg-Noord NL.lMR0.0946.BPWonGutjeswegZ-COO1; | concept- | oktober | 2023 Achtergrond: | gezondheid | en veehouderij Omwonenden | van | veehouderijen | kunnen | een | verhoogde | blootstelling | hebben | aan onder | meer geur, | fijn stof, biologische | agentia | en | infectieziekten. | Van | geur | is bekend dat dit kan leiden | tot hinder | en gezondheidsklachten | zoals | misselijkheid | en hoofdpijn. Van | veegerelateerd | fijn stof, endotoxinen | en biologische | agentia | is bekend | dat deze | tot gezondheidseffecten | kunnen | leiden zoals | luchtwegklachten | en van dier-op-mens overdraagbare | infectieziekten. Voor | veel milieufactoren | gelden | wettelijke | normen. | Het is bekend | dat ook onder | de algemeen | wettelijke | normen | gezondheidseffecten | optreden, | echter | het is nog | niet goed inzichtelijk vanaf | welke | concentraties | of binnen | welke | afstand | tot aan | veehouderijen | het risico is verhoogd. Daarnaast | is in de huidige | wetgeving | onvoldoende | opgenomen | dat bij vergunningverlening | rekening | gehouden | dient | te worden | met het cumulatieve | effect als een | gevoelige | bestemming | woningen) | omgeven | is/wordt | door | meerdere veehouderijen. Door | gebruik | te maken | van het GGD | advies | kan | de gemeente | gezondheid | meewegen in haar | besluitvorming | rondom | deze | aanvraag.
Op | basis van | bovenstaande | informatie | is het advies | van de GGD | aan de | gemeente | om bij lopende- | en nieuwe | vergunningaanvragen | of meldingen, | te vermijden | dat de gezondheidsrisicos | voor | omwonenden | groter worden. | Dit kan | door: voorkomen | nieuwe | knelpunten; o | voorkomen | dat bestaande | knelpunten | vergroten. Planomschrijving | locatie | gemeentewerf/Gutjesweg | te Nederweert Het betreft | een bouwplan/herontwikkeling | welke | is gelegen | ten oosten | van | de kern Nederweert. | ln het zuiden | wordt | het plangebied | begrensd | door | Budschop | en in het westen | door | de Gutjesweg Het plangebied | grenst | direct aan | de dorpskern | van Nederweert. Het beoogde | plan heeft als doel | ongeveer | 70 woningen | te realiseren, | een woongebouw | met 20 appartementen, | 10 rug-aan-rug | woningen, | 37 geschakelde woningen, | 4 vrijstaande | woningen | en 8 woonwagenstandplaatsen | in de vorm | van chalets. De bestaande | bedrijfsbebouwing | van de (voormalige) | gemeentewerf | en brandweerkazerne | wordt | gesloopt | om dit planvoornemen | mogelijk | te maken. De directe | omgeving | kenmerkt | zich als rustige | woonwijk | (woonkern | Nederweert). Tevens | liggen in de directe | omgeving | van de | planlocatie | circa 22 veehouderijen (waaronder | pluimveehouderijen, | rundvee, | en | schapenhouderijen).
Dichtstbijzijnde | veehouderij | is een varkenshouderij | aan | de Ospelseweg | 65 en | ligt op 284 | meter | van | het plangebied. | ln het zuiden | ligt op 327 | meter | een | paardenhouderij | aan de Schansstraat. Er bevindt | zich een geitenhouderij | binnen | een | straal van | 2 kilometer, | op circa | 1 kilometer | van de planlocatie. 2 oNDERDEEL \Ãveiligheidsregío limburg-noord GGD advisering Het bouwplan/herontwikkeling wordt gerealiseerd ter plekke van de gemeentewerf in Nederweert. Door gebruik te maken van het GGD advies kan de gemeente gezondheid meewegen in haar besluitvorming rondom deze aanvraag. Het advies is om gezondheid integraal onderdeel te laten zijn van de besluitvorming en te streven naar een verbetering van de gezondheid voor inwoners. Afstand GGD Nederland heeft een standpunt (2011) ingenomen dat bij planontwikkeling (nieuwe gevoelige bestemmingen) bij voorkeur een afstand van minimaal 250 meter aangehouden wordt tussen veehouderijen en gevoelige bestemmingen woningen). ln deze specifieke situatie is de afstand gevoelige bestemming en dichtstbijzijnde veehouderij 284 meter. Tevens is op zowel circa 1.1 als 2.5 kilometer van het plangebied een geitenhouderij gelegen. Bij geitenhouderijen is er tot een afstand van 2 kilometer een verhoogde kans op longontsteking gevonden.
De oorzaak van het verhoogde risico op longontsteking rond geitenbedrijven is vooralsnog onbekend en onderwerp van vervolgonderzoek. Echter, de geitenhouderij gesitueerd op een afstand van 1.1 kilometer heeft de beschikking over 5 geiten, dit wordt als niet bedrijfsmatig (minimaal 50 geiten) gezien. Aanvullend kan opgemerkt worden dat in alle situaties wordt voldaan aan de minimale afstand van 250 meter 2 kilometer van veehouderij tot gevoelige bestemming. Geur Geurvvaarneming is een biologische reactie op geurstoffen hetgeen kan leiden tot lichamelijke reacties. De hinderlijkheid is afhankelijk van de aangenaamheid, duur, frequentie en intensiteit van de geur en deze is individueel bepaald. Geur kan leiden tot hinder en daarmee samenhangend klachten als misselijkheid, hoofdpijn, prikkeling van slijmvliezen, irritatie van ogen en neus en slaapproblemen. De GGD acht maximaal 12% geurhinder acceptabel in woongebieden. Dit hinderniveau komt overeen met een maximale voorgrondbelasting van respectievelijk 2 en 5 OU/m3 voor woongebieden respectievelijk buitengebied en een maximale achtergrondbelasting van respectievelijk 5 en 10 OU/m3 voor woongebieden buitengebied. Voor het beoordelen van het woon- en leefklimaat is de achtergrondbelasting het belangrijkst. De gemeente Nederweert heeft in haar geurverordening voor diverse deelgebieden geurnormen opgenomen.
ln deze situatie ligt het grootste gedeelte van het plangebied in invloedsgebied F waarvoor een geurnorm van 9,0 OU geldt. Het zuiden van het plangebied ligt in invloedsgebied A en daar geldt een geurnorm van 1,5 OU. ln de beschikbare rapportage staat vermeld dat voor de planlocatie de achtergrondbelasting is berekend. Dit is gedaan op basis van de vigerende vergunningen zoals opgenomen in de Kernregistratie dierverblijven Op basis van het voorlopig ontwerp van het stedenbouwkundig plan varieert de achtergrondbelasting van 5,3 OU (zuidelijke deel van het plangebied, in de woonkern 3 oNoERDEEL “ve?igheidsregio limbuxg-noox
limburg-Noord Nederweert) | tot 6,2 OU | (noordelijke | deel van | het plangebied, | in de | kernrandzone | van Nederweert). Bij de realisatie | van | deze | planontwikkeling | wordt | niet voldaan | aan de gezondheidkundige | advieswaarde | (achtergrondbelasting) | voor | woongebieden, | wel | aan gezondheidkundige | advieswaarde | (achtergrondbelasting) | voor | buitengebied. Fijn stofl | biologische | agentia Blootstelling | aan | fijn stof (PM2.5 | en | PM10) | kan leiden tot | luchtwegklachten, | acute klachten | van ogen, | neus | en bovenste | luchtwegen | en verminderde | longfunctie. | Naast het fijn stof dat direct afkomstig | is uit de stallen, | vindt vorming | van | secundair | fijn stof plaats | doordat | het vrijkomende | ammoniak | uit de stallen | reageert | met | andere | stoffen | in de lucht. | Deze | omzetting | gebeurt | in de hogere | luchtlagen | van | de atmosfeer | waardoor het effectgebied | van | secundair | fijn stof ver buiten | de leefomgeving | van | omwonenden ligt en effect heeft op | de volksgezondheid. De wettelijke | norm | voor | PM10 | ligt op 40 | ug/m3 | en maximaal | 35 overschrijdingsdagen met een | belasting | van | 50 ug/m3. Ook | onder | deze | norm | worden | gezondheidseffecten | gevonden.
Vandaar | dat de WHO | deze normen | heeft aangescherpt | (september | 2021 | en de volgende | strengere | normen | hanteert, | te weten | PM10 | 15 ug/m3 | en voor | PM2.5 | 5 ug/m3 en voor | stikstofdioxide | 10 ug/m3 | (jaarlijks gemiddelde). ln de beschikbare | rapportage | staat vermeld | dat de achtergrondconcentratie | voor | PM10 18-19 | ug/m3 | bedraagt | (voor | de planlocatie). De indicatieve | cumulatieve | belasting | PM10 | vanuit | veehouderijbedrijven | ter plaatse | van het plangebied | ligt tussen | de 20 en | 20,5 | ug/m3. Het advies | van | de GGD | is om toe | te werken | naar | de strengere | advieswaarden | van de WHO. | Waarbij | opgemerkt | dient te worden | dat iedere | vermindering | van luchtverontreiniging | tot gezondheidswinst | zal leiden. ln de beoogde | situatie ligt de PM10 | concentratie | boven | de WHO | advieswaarde | van 2021. Opmerking: ln de beschikbare | rapportage | zijn geen | gegevens | vermeld | inzake | PM2.5 | en N02 concentratie. Endotoxinen Endotoxinen | kunnen | via inademing | acute | luchtwegklachten | en | chronische | effecten | op de luchtwegen | veroorzaken. Op | dit moment | wordt | de advieswaarde | van | 30 EU/m3 | (buitenlucht) | gehanteerd, | in afwachting | van | uitkomsten | van | onderzoek | naar de variatie | en spreiding | in metingen | van endotoxinen.
ln de beschikbare | rapportage | staat vermeld | dat de planlocatie | op ruime | afstand | is gesitueerd | van de | individuele | en | indicatieve | cumulatieve | endotoxine-risicocontouren van veehouderijen. oNoERDEEL | “veiligheidsregío Iimbuxg-nuuxd limburg-Noord Geluid De GGD adviseert een gezondheidskundige richtwaarde op de hoogst belaste gevel voor de bronnen wegverkeer, railverkeer en bedrijven tezamen van 50 Lden en 40 dB Lnight. En aanvullend een maximale binnenwaarde van 33 dB Lden. ln de aanvullende aanbevelingen is opgenomen om de woningen zo vorm te geven dat er minimaal zijde van de woning rustig is, waar geen geur of geluid overheerst en met een prettig (zo mogelijk groen en natuurlijk) uitzicht en/of buitenruimte. Opmerking: ln de beschikbaar gestelde rapportage is het aspect geluid niet meegenomen. Bodem Uit de rapportage “bodemonderzoek gebiedsontwikkeling Gutjesweg te NedenNeert” blijkt dat de bodem plaatselijk verontreinigd is met PAK, metalen, PCB en dat het grondwater plaatselijk sterk verontreinigd is met nikkel. ln deze rapportage staat vermeld dat het advies is om onderzoek te verrichten ter plaatse van de verdachte deellocaties binnen het plangebied (Bron: Bodemonderzoek gebiedsontwikkeling Gutjesweg te NedenNeert; Geonius; rapportnummer MA230123.R01.V1.0; 6 oktober 2023).
Advies GGD: indien de resultaten van het aanvullend onderzoek beschikbaar zijn kan de GGD een gezondheidkundig advies, voor de betreffende gebruiksfunctie, opstellen. Opmerking: PFAS en polyfluralkylstoffen) werden vroeger gebruikt bij diverse bedrijfsactiviteiten. Van veel PFAS-stoffen is bewezen dat ze schadelijk kunnen zijn voor mens en milieu. ln het algemeen worden de gezondheidkundige grenswaarden door blootstelling vanuit de bodem niet overschreden. Dit kan anders zijn op plekken waar bijvoorbeeld in het verleden is gewerkt met PFAS-houdende producten, zoals bijvoorbeeld smeermiddelen en brandblusschuim. Het advies van de GGD is om te onderzoeken of deze stoffen in het verleden zijn gebruikt op deze locatie en of deze stoffen in verhoogde mate voorkomen op deze loca?e. Conclusie en aanbevelingen De planlocatie wordt gerealiseerd op de 'gemeentewerf' en grenst direct aan de dorpskern van NedenNeert. De planlocatie voldoet aan de minimale afstand van 250 meter 2 kilometer van veehouderij tot gevoelige bestemming. De beschreven milieufactoren voldoen niet allemaal aan de gezondheidkundige advieswaarden de achtergrondgeurbelasting voor een gedeelte van de planlocatie). De GGD'en pleiten voor meer inzet op gezonde lucht. En dat is alleen haalbaar als iedereen burger, bedrijf en overheid zijn steentje bijdraagt.
Begin 2020 is het Schone Lucht Akkoord afgesloten tussen Rijk, provincies en een groeiend aantal gemeenten. Het doel van dit akkoord is om de gezondheidsschade door luchtvervuiling te verminderen. Het streven is om gezondheidswinst te behalen door in 2030 ten opzichte van 2016 de uitstoot van binnenlandse bronnen minimaal te halveren. oNDERoEEL \'\veiligheidsregio limburg-noa:
Limburg-Noord De GGD vindt het mooi om te vernemen dat de gemeente NedenNeert is aangesloten bij dit Schone Lucht Akkoord. (Deelnemers Schone Lucht Akkoord Schone lucht akkoord; peildatum 29 september 2023). De GGD Limburg-Noord kan adviseren indien de gemeente dit programma verder gaat uitwerken. Echter, met deze planontwikkeling kan een grotendeels aanvaardbaar woon- en leefklimaat worden gewaarborgd. Aanvullend kan opgemerkt worden dat dit woonconcept kan bijdragen aan positieve gezondheidseffecten (sociale cohesie, ontmoeten, bewegen Naast het zorgen dat de schade aan gezondheid zo laag mogelijk is kunnen we ook de gezondheid bevorderen door het stimuleren van gezond gedrag en zorgen dat dit een makkelijke keuze is. Het levensloop bestendig woonconcept voorziet in het bevorderen van de sociale cohesie van de bewoners. Denk daarnaast aan het faciliteren en stimuleren van buurtinitiatieven (moestuinen, buurtmoeders) en sportactiviteiten om ontmoeten te stimuleren. Aanvullend kan er nog gedacht worden aan ontmoetingsplekken. Bied hiervoor voorzieningen om elkaar te ontmoeten, zoals bankjes op pleinen, bij speelplekken en in parken en anderen natuurlijke omgevingen en elementen die als informele zitplaats gebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld trappen, brede paaltjes, et cetera. Dit kan ouderen en mensen die slecht ter been zijn stimuleren in beweging te komen/blijven.
Een natuurlijke omgeving kan een positieve invloed hebben op de gezondheid, omdat het mensen stimuleert om te bewegen en ontspanning en rust biedt. Het biedt verder ontmoetingsplekken en maakt klimaatbestendiger. Aangezien de woonkern is omgeven door buitengebied, wordt de gezondheid van de inwoners positief gestimuleerd en beïnvloed. Het woonconcept speelt wat betreft het bevorderen van de gezondheid van de toekomstige bewoners behendig in op de toekomst. Aanvullende aanbevelingen/tips zijn: De GGD vindt een goede communicatie met en naar de omgeving belangrijk. De eventuele negatieve risicoperceptie van omwonenden kan door het krijgen van goede informatie en voorlichting positief worden bijgesteld. Aanbevolen wordt dan ook hier en tijdens planrealisatie voldoende aandacht aan te besteden. Het sociale domein en het gebiedsgericht werken investeren veel in zelf- en samenredzaamheid. Het is daarbij dus belangrijk om vooraf te vragen wat de bewoners nodig hebben. Het inpassen van deze woningen in het plangebied met inpassing van groen heeft een directe relatie met gezondheid. De aanwezigheid van groen is positief geassocieerd met de ervaren gezondheid van bewoners. Een goede woning is zowel duurzaam (energiezuinig, goed geïsoleerd, klimaatbestendig) als gezond.
Door zorg te dragen voor een prettige temperatuur en luchtvochtigheid, een goede binnenluchtkwaliteit en voldoende rust in het gebouw kunnen gezondheidsklachten die samenhangen met het gebouw worden voorkomen. Mensen zijn immers veel oNDERDEEL “veiligheidsregio limburg-noord
limburg-Noord in gebouwen en circa 70% van hun tijd in hun eigen woning. Schadelijke stoffen zoals koolmonoxide horen niet in een gezond gebouw. Ventilatie, verwarming en zonwering zijn eenvoudig te bedienen en onderhouden. Een aantal aanvullende aandachtspunten ten behoeve van het binnenklimaat van de woningen zijn: Mechanisch ventilatiesysteem: lndien mechanisch ventilatiesysteem in woningen wordt aangelegd, denk aan goede controle ontwerp- en inregelgegevens, geluidsniveau van het systeem ii. Onderhoudscontract mechanische ventilatie iii. Plaats van inblaasventielen om luchtstroomhinder te voorkomen (juiste soort ventielen) Minimaal zijde die rustig is, waar geen geur of geluid overheerst en met een prettig (zo mogelijk groen en natuurlijk) uitzicht en/of buitenruimte Klimaatbestendige woning. Een koele omgeving is vooral van belang in een omgeving waar als gevolg van klimaatverandering (hitte-eilanden, ontstaan en daarmee gepaard gaande hittestress kan optreden. ln het kader van het verduurzaming vraagstuk en de met enige regelmaat gemelde overlastmeldingen adviseren we terughoudend te zijn met houtkachels. Vanuit gezondheidskundig oogpunt is het goed blootstelling aan houtrook zoveel mogelijk te beperken. Rook is altijd ongezond. Ook voor de stoker zelf. Geluidsniveau airco's en buitenunit warmtepomp.
Aantrekkelijke plekken bieden mensen gelegenheid te ontmoeten, ontspannen en bewegen. Dit voorkomt eenzaamheid en draagt bij aan de fysieke fitheid en sociale cohesie. Ook draagt het bij aan de preventie van hart- en vaatziekten, overgewicht, stress(gerelateerde klachten), diabetes en meer. Door de plekken voldoende dichtbij en voor iedereen, ook kwetsbare mensen, makkelijk toegankelijk te maken kunnen zij zo optimaal mogelijk gebruikt worden. Lopen of fietsen in plaats van met auto of OV is gezonder, beter voor de omgeving en beter voor het klimaat. Aanbevolen wordt dan ook om voetgangers en ?etsers te prioriteren. ln het plan staan al voldoende voetpaden beschreven. Daarnaast is het ook belangrijk oog te hebben voor de behoeften van groepen in een kwetsbare positie zoals ouderen, kinderen en mensen die niet goed ter been zijn. Voor langere afstanden kan dit in combinatie met OV. Kinderen horen in een veilige en gezonde omgeving te spelen. Denk bij een lcentrale7 speelplek daarom na over de ligging van de speelplek: ligt deze in een veilige en overzichtelijke omgeving waar kinderen veilig kunnen spelen? Door de speelplek daarnaast rookvrij te maken, geven we kinderen het goede voorbeeld, maken we roken minder normaal en wordt het schadelijk meeroken voorkomen. Ook is er daardoor minder last van schade en afval door sigarettenpeuken en -pakjes op het terrein.
Straten, parken, pleinen en water geven aanleiding tot/stimuleren (ongeorganiseerd) sporten en spelen. Dit helpt overgewicht en daarmee samenhangede ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en kanker te voorkomen. Het is daarnaast ook goed voor de motorische ontwikkeling van kinderen, bevordert lenigheid en zelfredzaamheid van ouderen en helpt oNDERDEEL šve?igheidsregio limburg-noord
limburg-Noord eenzaamheid en isolement te voorkomen. Buurtsportcoaches kunnen hier ook een mooie schakel in zijn. Mocht u naar aanleiding van bovenstaande vragen hebben dan kunt u contact opnemen met het team Milieu (contactpersoon mevrouw Meijerink) 088-1191200). Met vriendelijke groet, Adjunct Directeur Publie šzondhei Natasja van Montfoort van de Moosdijk Gemeente Nedenlveert mevrouw van de Ven Postbus 2728 6030 AA Neden/veert oNDERDEEL \xveiligheidsregio limburg-nuur