Bijlage 13-11 Quickscan flora en fauna
Tekst van het document
Planburo B 9 mei 2023 418.04.23 Schelmseweg 93 6816 SJ Arnhem 026-7851440 www.nladviseurs.nl info@nladviseurs.nl Copyright: Alle rechten voorbehouden. Voor vermenigvuldiging van , of zinsneden en afbeeldingen uit deze rapportage gelieve contact opnemen met NLadviseurs 1.1 Aanleiding en doel pag. 8 1.2 Opdrachtgever pag. 8 1.3 Ligging en kenmerken plangebied pag. 8 1.4 Geplande werkzaamheden pag. 8 1.5 Kwaliteitsborging pag. 8 1.6 Leeswijzer pag. 8 2.1 Literatuuronderzoek pag. 12 2.2 Soortbescherming pag. 12 2.3 Gebiedsbescherming pag. 12 3.1 Inleiding pag. 15 3.2 Vleermuizen pag. 15 3.3 Grondgebonden zoogdieren pag. 16 3.4 Vogels pag. 19 3.5 Amfibieën pag. 21 3.6 Reptielen pag. 21 3.7 Vaatplanten pag. 21 3.8 Vissen pag. 22 3.9 Overige soortengroepen pag. 22 4.1 Inleiding pag. 25 4.2 Natura 2000 pag. 25 4.3 Natuurnetwerk Nederland pag. 25 4.4 Houtopstanden pag. 25 5.1 Overzicht van de aanbevelingen pag. 29 5.2 Aanbevelingen pag. 30
Planten- beschermde soorten 3.10 andere soorten/ HR - - Vleermuizen – verblijfplaatsen HR Gewone grootoorvleermuis, Diverse soorten vleermuizen - Nader onderzoek naar de aanwezigheid van de gewone grootoorvleermuis en overige vleermuizen Vleermuizen - vliegroutes HR - - Vleermuizen – essentieel foerageergebied HR - - Vleermuizen – Licht HR/Zorgplicht Diverse soorten vleermuizen - Geen licht gebruiken tussen zonsondergang en zonsopgang - Licht alleen richten op werkzaamheden Zoogdieren – leefgebied/ voortplantingslocatie 3.10 andere soorten - - Zoogdieren – vrijgestelde soorten 3.10 andere soorten steenmarter, kleine marterachtigen, egel, konijn - De sloop van de gebouwen tussen 15 augustus en eind februari uitvoeren, als dat niet mogelijk is nader onderzoek naar steenmarter uitvoeren; - Onder ecologische begeleiding worden de konijnenholen ongeschikt gemaakt tussen augustus en december en wordt er vóór aanvang een veldcheck uitgevoerd. Vogels – jaarrond beschermde nesten VR Huismus en steenuil - Nader onderzoek huismus - Aanvullend veldbezoek voor de steenuil HR: Habitatrichtlijn VR: Vogelrichtlijn DS: Doelsoorten Vogels – algemene broedvogels VR Verscheidende - Sanering van terrein en verwijderen groen buiten broedperiode uitvoeren Amfibieën – beschermde soorten HR Alpenwatersalamander - Nader onderzoek d.m.v.
gerichte veldbezoeken Amfibieën – vrijgestelde soorten 3.10 andere soorten Verscheidende - Zorgplicht opvolgen, ecoloog inschakelen bij dempen van de wateren Reptielen – beschermde soorten 3.10 andere soorten/ HR - - Vissen – beschermde soorten HR - - Vissen – algemene soorten 3.10 andere soorten Mogelijk - Zorgplicht opvolgen, ecoloog inschakelen bij dempen van de wateren Overige beschermde soorten – beschermde soorten 3.10 andere soorten/ HR - - Natura 2000 – doelsoorten/habitattypen - - Natura 2000 – stikstof - Aerius-berekening Natuurnetwerk Nederland - - Kapvergunning - -
In opdracht van Planburo B heeft adviesbureau NLadviseurs een quickscan Wet natuurbescherming uitgevoerd aan de Gemeentewerf in Nederweert. De geplande ingreep is getoetst aan de Wet natuurbescherming, op de onderdelen soortenbescherming’ en ‘gebiedsbescherming’. Voor het onderzoek voldoet in eerste instantie een ‘quickscan’: een kort onderzoek op basis van een beknopt bronnenonderzoek en een veldbezoek, waarbij door een deskundige ecoloog een inschatting wordt gemaakt van de mogelijke aanwezigheid van beschermde flora en fauna. Daarnaast wordt gekeken of het kappen van de aanwezige houtopstand in strijd is met de APV en of hier een vergunning voor aangevraagd dient te worden. Naast de soortbescherming is een beoordeling gemaakt van de gebiedsbescherming. In dat kader is een inschatting gemaakt van de mogelijke ecologische gevolgen van de voorgenomen ingreep ten aanzien van Natura 2000- gebieden en het Natuurnetwerk Nederland.
De volgende vragen worden beantwoord in deze Quickscan: • Welke beschermde soorten zijn er (mogelijk) aanwezig? • Wat zijn de mogelijke effecten van de voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen op de soortbescherming? • Naar welke soort(groepen) dient er Nader Onderzoek te worden uitgevoerd? • Wat zijn de mogelijke effecten van de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling op de gebiedsbescherming (Natura 2000, NNN)? • Dient er een ontheffing te worden verkregen voor soortbescherming Wnb? • Houtopstanden Het plangebied is gelegen aan de oostelijke rand van het dorp Nederweert in de gelijknamige gemeente in de provincie Limburg. Het plangebied is gelegen aan de Gutjesweg en de Budschop en is ca. 2 ha groot. Ten noorden en oosten grenst het plangebied aan agrarisch terrein. Ten westen bevindt zich stedelijke bebouwing en ten zuiden is langs de Budschop lijnbebouwing aanwezig. De initiatiefnemer is voornemens de in Nederweert gelegen gemeentewerf te saneren om hier woningbouw te realiseren. Alle gebouwen zullen hierbij gesloopt worden. Aanwezige bomen en groenstructuren zullen worden gekapt of verwijderd evenals de hopen groenstructuren en hopen organisch materiaal en puin.
De geplande ruimtelijke ontwikkelingen bestaan uit: • Slopen van bebouwing • Verwijderen begroeiing • Verwijderen van hopen organisch materiaal en puin • Bouwrijp maken • Aanleg (half) verharding • Bebouwing realiseren De quickscan is uitgevoerd door André van Geelhoed en gerapporteerd Rosa Boschman, beide ecoloog bij NLadviseurs. Beiden zijn door studie en/of ervaring opgeleid als deskundige op het gebied van Nederlandse ecologie en wetgeving. Ecoloog J. Boer heeft de rapportage gecontroleerd. Door de inzet van deskundigen op gebied van ecologie en landelijk geaccepteerde onderzoeks- methoden, is de kwaliteit van het onderzoek zoveel mogelijk gewaarborgd. Toetsing van de aanpak en uitwisseling van ervaringen met gemeenten, provincies en collega- onderzoekers vindt plaats op regelmatige basis. In deze rapportage is achtereenvolgens beschreven welke methodiek is toegepast tijdens het onderzoek (H2), de resultaten en mogelijke effecten opgedaan uit het literatuur– en veldonderzoek (H3 en 4) en als laatste zijn de conclusies en aanbevelingen beschreven (H5) .
Voor het bronnenonderzoek is gebruik gemaakt van landelijke, provinciale en regionale verspreidingsgegevens van soorten uit beschermde soortgroepen. Verder is gebruik gemaakt van gegevens uit de Nationale Databank Flora en Fauna, geraadpleegd op 17-03-2023 (www.ndff.nl). De NDFF is de meest omvangrijke landelijke informatiebron van verspreidingsgegevens van individuele soorten. Dat een soort ergens niet is waargenomen, wil echter niet altijd zeggen dat deze er niet aanwezig is. Op bepaalde plekken worden simpelweg weinig waarnemingen gedaan omdat er weinig geteld wordt. Op basis van de gegevens uit de NDFF kan de aanwezigheid van een bepaalde soort dus nooit worden uitgesloten. De toetsing is een effectbepaling en - beoordeling op basis van de huidige en mogelijke aanwezigheid van beschermde soorten planten en dieren, de functie en habitatkwaliteit van het plangebied en de directe omgeving voor deze soorten in relatie tot de voorgenomen ingreep. De quickscan is de eerste stap in het proces om de effecten van de voorgenomen werkzaamheden op het gebied van beschermde dier- en plantsoorten te onderzoeken. De aanwezigheid van beschermde soorten in en rond het plangebied en de geschiktheid van het plangebied voor deze soorten is door middel van een eenmalig veldbezoek onderzocht. Op 17 maart 2023 is door ecoloog André Geelhoed (NLadviseurs) de quickscan in het veld uitgevoerd.
Doel van dit veldbezoek is om een indruk te krijgen van de aanwezige natuurwaarden en de geschiktheid van het plangebied te beoordelen voor de mogelijk voorkomende beschermde soorten. Het locatiebezoek is uitgevoerd bij een temperatuur van 16 °C, 2bft op een bewolkte, regenachtige dag. Tijdens de quickscan is het gehele plangebied en de directe omgeving verkend. Op basis daarvan wordt het plangebied beoordeeld op geschiktheid voor het voorkomen van beschermde dier- en plantsoorten. Hierbij wordt gekeken naar habitateisen voor de soorten of naar directe waarnemingen van beschermde soorten, zowel in het veld als bekende waarnemingen uit de NDFF. Bij deze toetsing van het terrein worden de geplande werkzaamheden als leidraad genomen. Getoetst is of de geplande werkzaamheden (mogelijk) verstoring of vernieling van verblijfplaatsen, functioneel leefgebied of individuen van beschermde diersoorten opleveren en daarmee de Wet natuurbescherming overtreden. Afhankelijk van de resultaten van deze quickscan is het noodzakelijk om de aan– of afwezigheid van beschermde soorten door middel van aanvullend onderzoek aan te tonen of uit te sluiten. Om een conclusie te trekken op de invloed van gebiedsbescherming is met bureauonderzoek onderzocht of het gebied onderdeel is van Natuurnetwerk Nederland en/of Natura 2000-gebied.
Daarnaast is de aanwezigheid van Natura 2000-gebieden in de nabije omgeving van het plangebied onderzocht. Hiermee kan de mogelijke externe invloed van de voorgenomen werkzaamheden op Natura 2000-gebieden worden beoordeeld.
Figuur 3.3: Open stootvoegen, boeideel en daktrim van gebouw 1. Figuur 3.1: Gebouw 1 met golfplaten op de gevel. Figuur 3.2: Opslag van houten kisten, ingekuild plantgoed en zandbulten. Figuur 3.4: Struweel rondom plangebied. Figuur 3.5: Laan-es met boomholte . Figuur 3.6: Sloot met oeverbegroeiing aan zuidgrens van plangebied. De Wet natuurbescherming is opgedeeld in gebiedsbescherming en soortenbescherming. Dit hoofdstuk beschrijft het (mogelijke) voorkomen van beschermde flora en fauna en de mogelijke effecten van de geplande ontwikkeling op deze soorten. Het voorkomen en de mogelijke effecten is per soortgroep beschreven. Allereerst wordt een beschrijving gegeven van de huidige situatie van het plangebied en de aanwezige biotopen (Tabel 1). Het plangebied is in gebruik als bedrijventerrein en als opslag. Op het terrein is verspreid bebouwing aanwezig. Twee hiervan zijn loodsen. De meest zuidwestelijke loods heeft een plat grinddak (gebouw 1, zie onderstaande kaart in figuur 3.7). In dit gebouw zijn open stootvoegen aanwezig aan de zuidelijke, zuidoostelijke en noordoostelijke zijde in de bakstenen muur. Er is een houten boeideel aanwezig met een daktrim erboven. Deze loods is aan de noordoostelijke gevel verbonden aan een tweede loods met een schuin dak met golfplaten (gebouw 2). De golfplaten bedekken ook het bovenste deel van de bakstenen voorgevel.
Aan de noordzijde zijn roldeuren aanwezig met aan de bovenzijde dezelfde asbest golfplaten. Aan de oostzijde van gebouw 2 is een kleine met golfplaten platgedekte open schuur aanwezig (gebouw 3). Aan de noordzijde van het plangebied zijn twee open kapschuren aanwezig: gebouw 4 en 5. Gebouw 4 heeft een schuingedekt golfplaten dak met een houten frame. Gebouw 5 is recenter gebouwd en heeft een golfplaten dak met een stalen frame. In figuur 3.7 staan de gebouwnummers aangegeven. Het terrein dient als opslag van allerlei goederen en materialen zoals plantgoed, bouwmaterialen en verkeersborden. Verspreid over het terrein zijn containers, rommelhoeken en hopen organisch materiaal in de vorm van boomstammen, snoeiafval of andere restproducten te vinden. Verspreid over het terrein zijn er (overgroeide) zandbulten te vinden. Langs de grenzen van het terrein zijn (laan)bomen (lindes, essen, berken, beuk en Amerikaanse eik) aanwezig evenals struweel en struikgewas. Aan de zuidelijke en oostelijke grens is water aanwezig in de vorm van een sloot met oeverbegroeiing.
TABEL 1: AANWEZIGE BIOTOPEN PLANGEBIED Biotoop Specifiek Foto Gebouw Loods met plat dak en stootvoegen Loods met schuin golfplaten dak Open schuur Open kapschuur (2x) 3.3 3.1 Groen- structuur Laanbomen Vrijstaande bomen Struweel Struikgewas Gras Oeverbegroeiing 3.5 3.4 3.6 3.6 Water Sloot 3.6 Overige Snoeihopen Houtstapels Hopen organisch restmateriaal (Overgroeide) zandbulten 3.2 3.2 3.2 (Ingekuild) plantmateriaal Opgeslagen bakstenen Figuur 3.7: Plattegrond van het plangebied. De 5 gebouwen zijn blauw omlijnd en hebben een cijfer Figuur 3.8: Plattegrond van het plangebied. De 5 gebouwen zijn blauw omlijn d en hebben een cijfer Alle in Nederland voorkomende vleermuissoorten zijn beschermd vanuit de Europese Habitatrichtlijn. Geschikte verblijfplaatsen zijn vaak beperkt beschikbaar. Door sloop en renovatie van woningen en gebouwen en door bomenkap zijn de laatste decennia veel potentiële verblijfplaatsen verdwenen. Verblijfplaatsen van vleermuizen zijn jaarrond beschermd volgens de Wet natuurbescherming (artikel 3.5). Ook de functionele leefomgeving van een vleermuis is beschermd. Hieronder wordt verstaan, het foerageergebied en de lineair doorlopende landschapselementen waarlangs vleermuizen zich verplaatsen tussen verblijfplaats en foerageergebied (zogenaamde vliegroutes) . Uit de omgeving van het plangebied zijn vanuit NDFF waarnemingen bekend van de gewone dwergvleermuis.
De meeste in Nederland voorkomende vleermuissoorten worden voornamelijk in gebouwen en holtes en scheuren in bomen aangetroffen. Een voorwaarde is dat er geschikte, toegankelijke ruimtes voor vleermuizen aanwezig zijn. Binnen het plangebied is er bebouwing aanwezig welke in gebruik kan zijn als verblijfplaats voor vleermuizen. Ook zijn er bomen welke holtes kunnen hebben die geschikt zijn voor verblijfplaatsen. Gebouw 1 kan voorzien in verblijfplaatsen voor vleermuizen via de stootvoegen (Figuur 3.3 voor foto en 3.8 voor kaart). De daktrim sluit strak aan op het houten boeideel en de ruimte onder het houten boeideel wordt afgesloten door een lat die tussen de gevel en het boeideel zit. Deze plekken zijn niet geschikt voor vleermuizen. De open schuur (gebouw 3) is van binnen onderzocht op mogelijke sporen van vleermuizen. Hierbij zijn afgebeten vlindervleugels van nachtvlinders aangetroffen. Op dezelfde locatie zijn uitwerpselen gevonden van een vleermuis (zie Figuur 3.9 en 3.8 voor de kaart). Deze sporen duiden op een hangplaats van de gewone grootoorvleermuis. Mogelijkerwijs is hier ook een verblijfplaats aanwezig. De open kapschuren (gebouw 4 en 5) zijn onderzocht op sporen van vleermuizen. Hier zijn geen sporen waargenomen. Deze schuren zijn niet geschikt als verblijfplaatsen vanwege het ontbreken van ruimtes waar een vleermuis in kan schuilen.
De ruimtes zijn tevens niet geïsoleerd, Er is geen aanleiding om te vernemen dat hier een hangplaats van een gewone grootoorvleermuis aanwezig is, gezien het ontbreken van sporen van deze soort. De aanwezige bomen zijn gecontroleerd op aanwezigheid van boomholtes en andere Figuur 3.9: Ontlasting van een vleermuis (rood omcirkeld) en afgebeten nachtvlindervleugels (groen omcirkeld) in gebouw 3. Deze sporen duiden op de aanwezigheid van de gewone grootoorvleermuis. gaten waar een vleermuis mogelijk een verblijfplaats kan hebben. Bij één essenboom aan de oostzijde van het plangebied is een boomholte waargenomen die mogelijk voldoende ruimte biedt voor vleermuizen (zie Figuur 3.5 en 3.8 voor de kaart). De geplande werkzaamheden leiden tot directe negatieve effecten op mogelijke verblijven en hangplekken van vleermuizen in de bebouwing en in de geschikte essenboom. Verblijfplaatsen van vleermuizen dienen nader te worden onderzocht in de bebouwing en geschikte boomholte, conform het vleermuisprotocol 2021. Mogelijk heeft dit vervolgonderzoek een ontheffingsaanvraag als gevolg. Het plangebied is geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. Met name rond de sloot met oeverbegroeiing, de boomkronen, randen van de bosschages en hogere struikgewas. In de directe omgeving is echter voldoende alternatief foerageergebied beschikbaar, dus het betreft geen essentieel foerageergebied.
De begroeiing langs de oost- en noordzijde van de kavel zouden door vleermuizen als vliegroute gebruikt kunnen worden. Bij het wegvallen van deze begroeiing biedt echter de bewoning en begroeiing aan de doorgaande wegen een alternatieve vliegroute. Er is dus geen sprake van essentiële vliegroutes. De voorgenomen activiteiten hebben geen negatief effect op essentieel foerageergebied of essentiële vliegroutes van vleermuizen. Omdat er voldoende gelijkwaardig alternatief aanwezig is in de omgeving is er geen sprake van het verdwijnen van essentieel foerageergebied of vliegroutes. Tijdens de realisatiefase van het project moet echter in het kader van de zorgplicht, artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming overlast door licht altijd voorkomen worden. Geadviseerd wordt om niet tussen Gewone grootoorvleermuis zonsondergang en zonsopkomt met (bouw)lampen te werken. Wanneer dit niet vermeden kan worden wordt er geen licht direct op het groen gericht, met name de boomkronen, de struiken en de randen van de houtstanden. Er kan gekozen worden om met gerichte armaturen te werken en vleermuisvriendelijk amberkleurig licht toe te passen. Onder “grondgebonden zoogdieren” worden hier bedoeld alle zoogdieren met uitzondering van vleermuizen. Dit zijn knaagdieren, haasachtigen, insecteneters en marters.
In de omgeving van het plangebied zijn diverse waarnemingen bekend van grondgebonden zoogdieren binnen de NDFF in een afstand van ca. 2 kilometer. Zo zijn een aantal beschermde soorten op enige afstand van het plangebied waargenomen: bever, bosmuis, bunzing, steenmarter, konijn, egel en eekhoorn. De bever is Europees beschermd onder de Habitatrichtlijn. De overige soorten zijn beschermd onder Bijlage A van de Wet natuurbescherming, van deze soorten zijn de egel, bunzing, konijn en bosmuis vrijgesteld binnen provincie Limburg. Voor de steenmarter en eekhoorn geldt een gedeeltelijke vrijstelling, buiten de soortspecifieke kwetsbare periode. Een kilometer ten noordoosten van het plangebied, bij de Rijksweg naast de Zuid- Willemsvaart is in 2018 een bever aangetroffen. Het betreft een verkeersslachtoffer. Het plangebied is door een woonwijk gescheiden van dit kanaal en is niet geschikt als habitat voor de bever. De aanwezige wateren op het terrein zijn ongeschikt voor de bever. De aanwezigheid van de bever is derhalve uitgesloten. De opslag van groenafval in het noordoosten van het plangebied omringd door begroeide zandige bulten zijn geschikt als vaste- rust en verblijfplaats voor de egel en kleine marterachtigen zoals wezel, hermelijn en bunzing (zie figuur 3.10). Ook zijn er twee konijnenburchten aangetroffen in dit gebied.
Deze soorten zijn vrijgesteld voor ruimtelijke ontwikkelingen in de provincie Limburg. De houtopstanden binnen het plangebied zijn niet groot genoeg en de boomkronen sluiten niet voldoende aan, leefgebied van de boommarter wordt niet verwacht. Door een gat in een rooster bij gebouw 1 is deze geschikt voor de steenmarter (zie figuur 3.11). Er zijn in het plangebied echter geen sporen van de steenmarter aangetroffen. De steenmarter is in Limburg van 15 augustus t/m februari vrijgesteld voor ruimtelijke ontwikkeling. Tijdens het veldbezoek zijn de bomen uitgebreid onderzocht naar de aanwezigheid van eekhoorns. Er zijn geen Figuur 3.10: Opslag van groenafval en begroeide zandige bult. Deze plek is geschikt voor kleine marterachtigen, konijnen en egels. nesten of sporen aangetroffen. Daarnaast is het plangebied slecht geschikt voor de eekhoorn. Derhalve wordt de aanwezigheid van deze soort uitgesloten. Met enige zekerheid komen kleine algemene zoogdieren voor, zoals veldmuis of bosmuis. Echter geldt voor deze soorten een vrijstelling voor ruimtelijke ontwikkeling. De aanwezige geschikte habitat voor de kleine marterachtigen, egels, steenmarter en konijnen zal door de herinrichting van het plangebied vernield worden. Echter, al deze soorten zijn in Limburg vrijgesteld voor ruimtelijke ontwikkeling.
Mits de sloop van de gebouwen tussen 15 augustus en eind februari plaatsvindt, hoeft er geen nader onderzoek naar de steenmarter plaats te vinden. Wel dient er rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht, artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming,, ook voor vrijgestelde soorten. Zo dient er vanuit één richting te worden gestart met de werkzaamheden zodat dieren de kans hebben de werkzaamheden te ontvluchten. Voor de aanwezige konijnen geldt dat de konijnen eerst verjaagd of uitgesloten moeten worden uit de holen buiten de kwetsbare voortplantingsperiode van januari t/m juli. Dit om doding van exemplaren te voorkomen. De verdere methodiek en werkzaamheden wordt uitgevoerd onder begeleiding van een ecoloog. Eveneens is het plangebied geschikt voor kleine marters en de egel. Om doding of verwonding van deze soorten te voorkomen wordt vóór aanvang van het project een check uitgevoerd door een ecoloog, ter plekke wordt bepaald of er nog aanvullende maatregelen nodig zijn. Figuur 3.11: Gat in ventilatierooster van gebouw 1, waardoor deze geschikt is voor de steenmarter. Alle inheemse vogelsoorten zijn beschermd. Van een aantal vogelsoorten is het nest jaarrond beschermd, dus ook buiten het broedseizoen.
Het gaat bijvoorbeeld om soorten die niet zelf hun nest bouwen, maar voor een belangrijk deel afhankelijk zijn van menselijke bebouwing, soorten die jarenlang dezelfde locatie gebruiken of soorten waarvan het nest ook buiten de broedperiode gebruikt wordt. Andere onderdelen van de leefomgeving die van belang zijn voor het functioneren van een jaarrond beschermde nestplaats zijn eveneens beschermd. Denk hierbij aan jachtgebied van uilen en roofvogels of schuil- en slaapplekken van huismussen in struiken. Van de overige inheemse vogelsoorten is het nest beschermd zolang dit voor voortplantingsdoeleinden in gebruik is. In de NDFF zijn uit de omgeving enkele waarnemingen bekend van soorten met jaarrond beschermde nesten. De waargenomen soorten: boerenzwaluw, gierzwaluw, grote gele kwikstaart, havik, huismus, huiszwaluw, kerkuil, ooievaar, roek, slechtvalk, steenuil, torenvalk en wespendief. In het plangebied zijn geen grote nesten of horsten waargenomen. Hierdoor zijn vaste rust- en verblijfplaatsen van boombroedende vogels waarvan het nest jaarrond beschermd is, zoals havik, roek, ransuil, bosuil en boomvalk, uitgesloten. Bij gebouw 2 is het bovenste deel van de muur bedekt met golfplaat (zie figuur 3.12). De ruimtes tussen de gevel en de golfplaat zijn mogelijk geschikt voor de huismus.
Daarnaast is er in gebouw 3 een nest aangetroffen wat vermoedelijk van de huismus of zwarte roodstaart is (nest 4 in de kaart met de resultaten). De zwarte roodstaart is in Limburg niet jaarrond beschermd. Om de aanwezigheid van de huismus uit te sluiten moet er een nader onderzoek naar deze soort worden uitgevoerd. De bebouwing is niet geschikt als nestplaats voor de gierzwaluw door het ontbreken van geschikte spleten of nissen en doordat de Steenuil bebouwing te laag is. Tijdens het veldbezoek zijn geen nestkommen van de boerenzwaluw aangetroffen. Jaarrond beschermde nest- of rustplaatsen van deze soorten zijn uitgesloten. In de bebouwing zijn geen kasten of sporen van nesten van de steenuil of kerkuil aangetroffen. Vaste rust- of verblijfplaatsen van deze soorten zijn dan ook uitgesloten. Het plangebied maakt echter wel deel uit van een bekend territorium van de steenuil. Vermoedelijk is er een steenuil nest minder dan 100 meter ten oosten van het projectgebied. De voorgenomen werkzaamheden zullen dit potentieel functionele leefgebied aantasten. De steenuil heeft slechts een zeer beperkt activiteitengebied, afhankelijk van het voedselaanbod is dit soms slechts enkele honderden meters. Een nader onderzoek naar de steenuil en de habitatfunctie van het plangebied is derhalve noodzakelijk. Het plangebied is niet geschikt als broedhabitat voor de grote gele kwikstaart.
Jaarrond beschermde nest- of rustplaatsen van deze soort zijn uitgesloten. Naast de jaarrond beschermde nesten zijn de nesten van algemeen voorkomende broedvogels beschermd. Deze bescherming beperkt zich tot het broedseizoen en zolang vogels aan het broeden zijn. Het veldbezoek vond buiten het broedseizoen plaats, waardoor activiteit bij nesten niet meer waar te nemen was. In gebouw 4 zijn drie nesten aangetroffen: twee van een houtduif en één van een lijsterachtige. Binnen het plangebied kunnen broedgevallen voorkomen van soorten met een jaarrond beschermd nest, het is niet uit te sluiten dat de huismus broedt binnen het plangebied. Daarnaast is het mogelijk dat er beschermd habitat van de steenuil in het plangebied aanwezig is. Omdat het hele plangebied heringericht wordt, zullen deze potentiële verblijfplaatsen/territoria verloren gaan. Dit leidt mogelijk tot een overtreding van artikel 3.2, lid 2 en 4 van de Wet natuurbescherming. Om te bepalen of er nestplaatsen van de huismus en habitat van de steenuil verloren gaat, zal nader onderzoek moeten worden uitgevoerd naar de huismus en steenuil. Mogelijk heeft dit vervolgonderzoek een ontheffingsaanvraag als gevolg. De werkzaamheden kunnen negatieve effecten hebben op algemene broedvogels. Tijdens de realisatie kunnen nesten van broedvogels worden beschadigd, vernield of verstoord worden.
Geadviseerd wordt om werkzaamheden bij en rondom de voor broedvogels kansrijke Figuur 3.12: Ruimte tussen golfplaat en gevel bij gebouw 1 die potentieel geschikt is als nestplaats voor de huismus. locaties uit te voeren buiten het broedseizoen, ook om mogelijke vertraging van het project te voorkomen. Tijdens het broedseizoen kunnen de werkzaamheden uitsluitend worden uitgevoerd nadat, kort voor het uitvoeren van de werkzaamheden (met maximaal 3 dagen tussentijd), een ecologische deskundige een broedvogelcheck heeft uitgevoerd en heeft bepaald dat binnen de invloedsfeer van de werkzaamheden geen broedgevallen aanwezig zijn. Bij aanwezigheid van een nest zal echter werkzaamheden rondom het nest gestaakt moeten worden totdat de jongen het nest hebben verlaten. Het broedseizoen is geen vastgestelde periode, uitsluitend van belang is aanwezigheid van in gebruik zijnde nesten. Indicatief wordt vaak de periode maart t/m augustus gehanteerd, omdat in deze periode de kans op broedgevallen het grootst is. Echter kunnen eerdere of latere broedgevallen van met name houtduif voorkomen. Van de te verwachten broedvogels is het nest alleen beschermd in de periode dat het voor de voortplanting gebruikt wordt, ofwel vanaf de nestbouw totdat de jongen het nest permanent verlaten hebben.
In de omgeving van het plangebied zijn binnen de NDFF waarnemingen van de Alpenwatersalamander, bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander. Op ca. 3 kilometer van het plangebied is in 2020 één waarneming van de rugstreeppad gedaan. Tussen de locatie van de waarneming en het plangebied ligt echter een kanaal met verhoogde oevers. Rugstreeppadden zijn zwakke zwemmers en zullen een kanaal niet oversteken. Daarnaast is het plangebied slechts zeer matig geschikt voor de rugstreeppad. De aanwezigheid van de rugstreeppad in het plangebied is derhalve uitgesloten. De bruine kikker, gewone pad en kleine watersalamander zijn vrijgesteld binnen de Wet natuurbescherming. Voor deze soorten volstaat de zorgplicht. De Alpenwatersalamander is, volgens gegevens van de NDFF, binnen het plangebied aangetroffen. De sloot in het zuidoosten van het plangebied is geschikt als voortplantingswater voor de Alpenwatersalamander. Daarnaast zijn de zandige hopen, begroeiing rond het gebied en de opslag van groenafval geschikt als overwinteringslocatie voor de Alpenwatersalamander. Deze soort is beschermd binnen artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming. De voorgenomen ingrepen hebben mogelijk negatief effect op potentieel essentieel habitat van de Alpenwatersalamander. Om te bepalen of er sprake is van essentieel leefgebied, moet nader onderzoek naar de Alpenwatersalamander uitgevoerd worden.
Mogelijk heeft dit vervolgonderzoek een ontheffingsaanvraag als gevolg. Om invulling te geven aan de algemene zorgplicht, artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming wordt geadviseerd om altijd vanuit één richting te werken om dieren de kans te geven te vluchten van de werkzaamheden. Eventuele aangetroffen dieren worden verplaatst buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden op een geschikte locatie. Dit geldt ook wanneer de sloten worden gedempt. Voor de start zullen algemene soorten, wanneer aanwezig, moeten worden gevangen en buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden worden ondergebracht onder begeleiding van een ecoloog. In een straat van 3 kilometer zijn binnen de NDFF zijn waarnemingen aanwezig van de ringslang en levendbarende hagedis. Van de ringslang is één waarneming gedaan op ca. 2 kilometer afstand van het plangebied. Door de geringe hoeveelheid waarnemingen in de omgeving en de matige geschiktheid van het terrein als habitat, is de aanwezigheid van de ringslang op voorhand uit te sluiten. Het plangebied en de directe omgeving biedt geen geschikte habitat voor de levendbarende hagedis. De aanwezigheid van deze soort is derhalve uitgesloten. Reptielen worden niet verwacht in of rondom het plangebied. Negatieve effecten op beschermde reptielen is uitgesloten. Binnen de NDFF zijn geen waarnemingen bekend van beschermde planten.
Het plangebied bestaat voornamelijk uit puinhopen, zandbulten met ruigten en bosschages. Specifieke eisen die beschermde vaatplanten stellen aan hun groeiplaats ontbreken binnen het plangebied. Binnen het plangebied zijn beschermde planten niet te verwachten. Aanwezigheid van beschermde plantensoorten wordt in het plangebied uitgesloten op basis van aanwezige habitat en verspreiding van beschermde soorten. In de directe omgeving van het plangebied zijn geen beschermde vissen waargenomen. Negatieve effecten op vissen is niet op voorhand uitgesloten door de aanwezigheid van oppervlaktewater. Beschermde soorten worden niet verwacht. Bij het dempen van de sloot moet de zorgplicht in acht genomen worden. Dit neemt de vorm aan van het afvissen van de sloot bij de uitvoering van de werkzaamheden. In de NDFF zijn in de omgeving (0-3km) twee waarnemingen bekend van de grote vos, beschermd onder de artikel 3.10 van de Wet natuurbescherming. De soort is waargenomen op 150 meter afstand ten zuidwesten van het plangebied. De soort overwintert in dood hout. Het dode hout in de gemeentewerf wordt te vaak verwijderd om als geschikt winterhabitat voor de grote vos te dienen. Overige beschermde ongewervelden worden niet verwacht gezien de huidige verspreiding en het ontbreken van specifieke eisen die beschermde soorten stellen aan hun leefgebied.
Duizendblad Het plangebied biedt geen geschikt habitat voor de grote vos. De werkzaamheden zullen geen nadelige effecten op deze soort hebben. Nader onderzoek is derhalve niet noodzakelijk. Overige beschermde soorten worden niet verwacht. Negatieve effecten op overige beschermde soorten worden derhalve ook niet verwacht.
De Wet natuurbescherming maakt onderscheidt tussen soort- en gebiedsbescherming. Bij het onderdeel ‘gebiedsbescherming’ wordt de aanwezigheid van beschermde natuurgebieden, zoals Natura 2000- gebieden en overige onderdelen van het Gelders Natuurnetwerk en de beoordeling of er van het voornemen een (in)direct effect uitgaat, behandeld. Is er sprake van een mogelijk negatief effect, dan is planaanpassing en/of nader onderzoek nodig. Het plangebied ligt in de buurt van 3 Natura 2000-gebieden: op 2,4 kilometer van Sarsven en De Banen, 4,4 kilometer van Weerter- en Budelerbergen en 4,7 kilometer van de Groote Peel (figuur 4.1). Nadelige effecten door geluid, trillingen of licht op de aanwezige habitattypen of doelsoorten binnen het Natura 2000- gebied zijn door de grote afstand bij voorbaat uitgesloten. Tijdens de aanlegfase is er door inzet van mobiele werktuigen, aan- en afvoer van materialen en vervoersbewegingen van personeel en sprake van een tijdelijke toename van stikstofemissie van het plangebied. Vanaf november 2022 geldt er geen vrijstelling meer voor de realisatiefases van projecten (bouwvrijstelling). Ook tijdens de gebruiksfase is er door gebruik van bewoners en een toename aan verkeer een toename van stikstofemissie.
De voorgenomen ontwikkelingen leiden mogelijk tot wetsovertredingen ten aanzien van Natura 2000-gebieden De invloed van het project op basis van stikstofuitstoot moet worden bepaald door middel van een AERIUS-berekening. De onderzoekslocatie bevindt zich niet binnen de grenzen van het Limburgs Natuurnetwerk (figuur 4.2). Voorgenomen ingrepen dienen, indien binnen het plangebied aanwezig, getoetst te worden aan het ‘nee, tenzij’ principe. Indien voorgenomen werkzaamheden significant negatieve gevolgen hebben voor de kernkwaliteiten of ontwikkelingsdoelen van het deelgebied, kunnen deze alleen plaatsvinden indien de nadelige gevolgen worden gemitigeerd en de resterende schade gecompenseerd. Gezien de voorgenomen ontwikkelingen, is een negatief extern effect op kernkwaliteiten en ontwikkelingsdoelen van NNN uitgesloten. Het plangebied vormt geen onderdeel van het Limburgs natuurnetwerk. Aangezien geen externe werking van toepassing is voor gebieden met deze beschermde status kunnen negatieve effecten bij voorbaat worden uitgesloten. Het uitvoeren van een ‘nee, tenzij’-toets is niet aan de orde. Het projectgebied bevindt zich binnen de bebouwde kom. Er is geen sprake van houtopstanden binnen de Wet natuurbescherming. Figuur 4.1: Ligging van het plangebied ten opzichte van Natura 2000-gebieden. Figuur 4.2: Ligging van het plangebied ten opzichte van NNN-gebieden.
Planten – beschermde planten HR/ 3.10 andere soorten Nee Geen Geen Vleermuizen – verblijfplaatsen HR Mogelijk Mogelijk Zie 5.2 Vleermuizen - vliegroutes HR Nee Geen Geen Vleermuizen – essentieel foerageergebied HR Nee Geen Geen Vleermuizen – lichtverstoring HR Mogelijk Mogelijk Zie 5.2 Zoogdieren - habitatrichtlijn HR Nee Geen Geen Zoogdieren – andere soorten 3.10 andere soorten Nee Geen Geen Zoogdieren – vrijgestelde soorten 3.10 andere soorten Mogelijk Mogelijk Zorgplicht, zie 5.2 Vogels – jaarrond beschermde nesten VR Mogelijk Mogelijk Zie 5.2 Vogels – algemene broedvogels VR Mogelijk Mogelijk Zie 5.2 Amfibieën – beschermde soorten HR/ 3.10 andere soorten Mogelijk Mogelijk Zie 5.2 Amfibieën – vrijgestelde soorten 3.10 andere soorten Mogelijk Mogelijk Zorgplicht, zie 5.2 Reptielen – beschermde soorten HR/ 3.10 andere soorten Nee Geen Geen
HR: Habitatrichtlijn VR: Vogelrichtlijn Vissen – beschermde soorten HR/ 3.10 andere soorten Nee Geen Geen Vissen – vrijgestelde soorten andere soorten Mogelijk Mogelijk Zorgplicht, zie 5.2 Overige beschermde soorten – beschermde soorten HR/3.10 andere soorten Nee Geen Geen Natura 2000 – doelsoorten/habitattypen Nee Geen Geen Natura 2000 – stikstof Ja Mogelijk Zie 5.2 Natuurnetwerk Nederland Nee Geen Geen Kapvergunning Nee Geen Geen • De geplande werkzaamheden leiden tot directe negatieve effecten op mogelijke verblijven en hangplekken van vleermuizen in de bebouwing en in de geschikte essenboom. Verblijfplaatsen van vleermuizen dienen nader te worden onderzocht in de bebouwing en geschikte boomholte, conform het vleermuisprotocol 2021. Mogelijk heeft dit vervolgonderzoek een ontheffingsaanvraag als gevolg. • Tijdens de sloop- en bouwfase moet verstoring te allen tijde voorkomen worden door geen (bouw)lampen te gebruiken tussen zonsondergang en zonsopkomst. Wanneer gebruik van licht niet te voorkomen is dan wordt deze niet op de houtopstanden in de directe omgeving gericht maar alleen op de werkzaamheden door middel van bijvoorbeeld speciale armaturen. In het kader van de zorgplicht moet lichtverstoring op groen (boomkronen, struiken et.) dat potentieel gebruikt wordt als foerageerlocatie ook vermeden worden.
• Het plangebied is mogelijk onderdeel van leefgebied van algemene muizensoorten, egel, konijn, bunzing, wezel en steenmarter. Deze soorten zijn in de provincie Limburg vrijgesteld of gedeeltelijk vrijgesteld voor ruimtelijke ontwikkelingen. Mits de sloop van de gebouwen tussen 15 augustus en eind februari plaatsvindt, hoeft er geen nader onderzoek naar de steenmarter plaats te vinden. Wel dient er rekening te worden gehouden met de algemene zorgplicht, artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming. Door vanuit één richting te werken kunnen dieren altijd vluchten. Ook wordt er vóór aanvang een ecoloog ingeschakeld welke d.m.v. een veldcontrole bepaald of extra maatregelen nodig zijn om doding van kleine marters of bijvoorbeeld egel te voorkomen. De konijnen moeten buiten de voortplantingsperiode (januari t/m juli) uit de burchten worden verjaagd of uitgesloten worden. Dit wordt uitgevoerd onder begeleiding van een ecoloog. • De bebouwing is potentieel geschikt voor broedende huismussen. De aanwezigheid van de huismus moet nader onderzocht worden met 2 gerichte veldbezoeken in de periode april t/m medio mei. • Het plangebied is mogelijk onderdeel van essentieel leefgebied van de steenuil. Er is geen nestlocatie of mogelijkheden voor een nestlocatie aanwezig binnen de planlocatie. Wel is er mogelijk sprake van leefgebied.
Een veldbezoek waarin uitvoerig de functie en geschiktheid van het plangebied in de omgeving moet uitwijzen wat de exacte functie is van het plangebied. • Tijdens het broedseizoen kunnen nesten van algemene broedvogels in te verwijderen bebouwing, bomen en begroeiing in en rondom het plangebied verstoord, beschadigd of vernield worden. Het broedseizoen is geen vaste periode maar voor de meeste soorten is de periode maart - augustus een goede indicatie. Eerdere of latere broedgevallen zijn niet uitgesloten, met name van duiven. Geadviseerd wordt de verwijdering van het groen buiten de broedperiode uit te voeren. Wanneer dit niet mogelijk is wordt er vlak (maximaal 3 dagen) vóór aanvang van de werkzaamheden een controle op broedvogels uitgevoerd door een ecoloog. Wanneer deze aanwezig zijn wordt er een beschermingszone rondom het nest aangewezen. Werkzaamheden binnen deze zone mogen pas hervat worden nadat de jongen hun nest hebben verlaten. • De voorgenomen ingrepen hebben negatief effect op potentieel essentieel habitat van de Alpenwatersalamander. Om te bepalen of er sprake is van essentieel leefgebied, moet nader onderzoek naar de Alpenwatersalamander uitgevoerd worden. Nader onderzoek bestaat uit 2 bezoeken waarbij geschept wordt naar individuen (larven en/of adulten) tijdens de periode maart t/m augustus.
Mogelijk heeft dit vervolgonderzoek een ontheffingsaanvraag als gevolg. • Om invulling te geven aan de algemene zorgplicht, artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming wordt geadviseerd om altijd vanuit één richting te werken om dieren de kans te geven te vluchten van de werkzaamheden. Eventuele aangetroffen dieren worden verplaatst buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden op een geschikte locatie. Tijdens het droogleggen van de sloot worden aanwezige algemene amfibieën eerst weggevangen en naar alternatief geschikt habitat verplaatst, buiten de invloedssfeer van de werkzaamheden onder begeleiding van een ecoloog. • De aanwezigheid van algemene vissen in de sloot is niet uit te sluiten. Om te voldoen aan de zorgplicht dienen aanwezige vissen voorafgaand aan het dempen van de sloot afgevist te worden door een ecoloog. • Het plangebied ligt in de buurt van 3 Natura 2000-gebieden: op 2,4 kilometer van Sarsven en De Banen, 4,4 kilometer van Weerter- en Budelerbergen en 4,7 kilometer van de Groote Peel. Nadelige effecten door geluid, trillingen of licht zijn bij voorbaat uitgesloten. • Negatieve effecten van stikstof zijn niet uitgesloten, een AERIUS-berekening moet worden uitgevoerd. • Ten aanzien van álle dieren en planten (beschermd of niet beschermd), geldt de ‘Algemene zorgplicht’, artikel 1.11 van de Wet natuurbescherming.
Met name geldt dit voor algemene soorten zoogdieren en amfibieën, waarvoor een provinciale vrijstelling geldt. Dit houdt in dat nadelige gevolgen voor flora en fauna naar redelijkheid zoveel mogelijk voorkomen moeten worden en dat er ‘met zorg voor de natuur’ gewerkt dient te worden; • Worden er tijdens de werkzaamheden toch beschermde soorten aangetroffen, leg dan het werk tijdelijk stil en neem contact op een deskundige (volgens omschrijving van het Ministerie van EZ) op het gebied van flora en fauna. Overleg met de deskundige en bevoegd gezag moet in dat geval duidelijk maken hoe met de ontstane situatie kan worden omgegaan.
NDFF—open database Kennisdocumenten BIJ12 NDFF verspreidingsatlas, www.verspreidingsatlas.nl Handreiking Kleine Marters in relatie tot soortenbescherming, Provincie Noord-Brabant Zee, F.F. van der, J. Bloem, P. Galama, L. Gollenbeek, J. Van Os, A. Schotman & S. de Vries, 2019. Zonneparken, natuur en landbouw. Wageningen, Wageningen Environmental Research, rapport 2945. https://maps.rijkswaterstaat.nl/gwproj55/index.html?viewer=MJPO.Webviewer : PDOK: luchtfoto Provincie Gelderland (Natura 2000-gebieden, NNN en GO) OpenStreetMap
De juridische bescherming van de Nederlandse natuur is in hoofdlijn geregeld via twee sporen. Hierbij zijn het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en de soort- en gebiedsbescherming, die per 1 januari 2017 zijn geregeld onder de Wet natuurbescherming (Wnb), de belangrijke kaders. De Wet natuurbescherming is op 1 januari 2017 in werking getreden en vervangt de Flora- en faunawet, de Natuurbeschermingswet 1998 en de Boswet. Deze nieuwe wet beoogt de bescherming van in het wild levende planten en dieren en hun directe leefomgeving waarbij onderscheidt wordt gemaakt in soort- en gebiedsbescherming. In onderstaande paragrafen is een globale toelichting gegeven op de achtergrond van deze nationale wetgeving waaraan voorgenomen ruimtelijke plannen en ingrepen worden getoetst. De Wet natuurbescherming gaat uit van de ‘zorgplicht’ (artikel 1.11 Wnb). De zorgplicht houdt in dat een ieder voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wild levende dieren en planten, alsmede voor hun directe leefomgeving. Indien specifieke maatregelen dienen te worden uitgevoerd, zal dit in onderhavig rapport worden toegelicht. Op grond van de Wet natuurbescherming is het verboden planten, behorende tot een beschermde inheemse plantensoort, te beschadigen of te plukken. Beschermde inheemse dieren mogen niet worden gedood, verstoord, verwond, gevangen en bemachtigd.
De Wet natuurbescherming kent een apart beschermingsregime voor soorten van de Vogelrichtlijn, een apart beschermingsregime voor soorten van de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het Verdrag van Bonn en een apart beschermingsregime voor andere soorten, die vanuit nationaal oogpunt beschermd worden. Elk van deze beschermingsregimes kent zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden (zie tabel 2, bijlage 1). Voor de nationaal beschermde soorten heeft elke provincie een lijst opgesteld met soorten die in desbetreffende provincie zijn vrijgesteld In de Wet natuurbescherming is bij meer verbodsbepalingen dan onder de Flora- en faunawet het opzetvereiste toegevoegd, in lijn met de artikelen van de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn. In de Flora- en faunawet was alleen sprake van het opzetvereiste bij verontrusting (art. 10). Hierdoor was de Flora- en faunawet strenger dan de verbodsbepalingen van de Habitatrichtlijn. Niet-opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden, zijn nu niet langer verboden.
Daarbij is het echter van belang te realiseren dat het Europees Hof van Justitie in zijn jurisprudentie heeft bepaald dat onder opzet ook voorwaardelijke opzet moet worden begrepen: “Daarvan is sprake als iemand een handeling verricht en daarbij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn gedragingen schadelijke gevolgen hebben voor een dier of plant…”. Alle broedvogels in Nederland zijn gedurende het broedseizoen beschermd (art. 3.1 Wnb) en in sommige gevallen ook buiten die periode. Hierbij wordt door het bevoegd gezag onderscheid gemaakt tussen soorten uit de beschermingscategorie 1 t/m 4: jaarrond beschermde nesten (verblijfplaatsen van vogels die hun voortplantingsplaats het hele jaar of meerdere jaren achtereen gebruiken), categorie 5: niet-jaarrond beschermde vogelnesten (verblijfplaatsen van vogels die regelmatig naar hun verblijf terugkeren en over voldoende flexibiliteit beschikken en ‘overige soorten’ (vogels die jaarlijks een nieuw nest maken dat alleen in het broedseizoen beschermd is). Naar gelang de beschermingsstatus van het nest dienen maatregelen te worden getroffen om de functie van de nestlocatie te behouden Natuurgebieden of andere gebieden die belangrijk zijn voor dier- en plantensoorten kunnen aangewezen worden als Europese Vogelrichtlijn- en/of Habitatrichtlijngebieden (Natura 2000).
De verplichtingen uit de Vogel- en Habitatrichtlijn-gebieden zijn in Nederland opgenomen in de Wet natuurbescherming. Op grond van deze wet is het verboden projecten of andere handelingen te realiseren of te verrichten die, gelet op de instandhoudingsdoelstelling, de kwaliteit van de natuurlijke habitattypen en de habitats van soorten kunnen verslechteren, of een verstorend effect kunnen hebben op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen. Een andere vorm van gebiedsbescherming komt voort uit aanwijzing van een gebied in het kader van het Natuurnetwerk Nederland. Anders dan bij gebieds- en soortbescherming is de status van het NNN niet verankerd in de natuurwetgeving, maar dient het belang in de planologische afweging een rol te spelen. Dit valt onder de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag (provincies). Voor NNN-gebieden geldt dat het natuurbelang prioriteit heeft en dat andere activiteiten niet mogen leiden tot aantasting van de natuurdoelen. Voor ruimtelijke ingrepen in of nabij het NNN geldt het ‘’nee, tenzij’’ principe (zie 1.4). Het hoofdstuk over houtopstanden in de Wet natuurbescherming is van toepassing op alle bossen en houtopstanden groter dan 10 are (1.000 m2) of, in geval van rijbeplantingen, meer dan twintig bomen, gerekend over het totaal aantal rijen. Er wordt gesproken van een bos als de bomen elkaar duidelijkbeïnvloeden.
Als richtlijn voor de definitie van bos wordt een bedekkingspercentage van 60% gehanteerd. Het te kappen bos moet gecompenseerd worden, waardoor een meerwaarde voor natuur en landschap ontstaat Het deel houtopstanden van de Wet natuurbescherming is niet van toepassing op: • Houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom; • Houtopstanden op erven of in tuinen; • Fruitbomen en windschermen om boomgaarden; • Naaldbomen, kennelijk bedoeld om te dienen als kerstbomen, indien niet ouder dan twintig jaar; • Kweekgoed; • Uit populieren of wilgen bestaande: o 1. wegbeplantingen; o 2. Beplantingen langs waterwegen, en o 3. eenrijige beplantingen langs landbouwgronden; • Het dunnen van een houtopstand; • Uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die kennelijk zijn bedoeld voor de productie van houtige biomassa, indien zij: 1. ten minste eens per tien jaar worden geoogst; 2. bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid, zijnde een aaneengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee meter, en 3. zijn aangelegd na 1 januari 2013.
Om de natuur in Nederland weer tot een goed functionerend ecologisch netwerk te maken, wordt het Natuurnetwerk Nederland (de voormalige EHS; Ecologische hoofdstructuur) begrensd en aangelegd, als netwerk van bestaande en nieuwe natuur. Het beleidskader voor het aanwijzen (begrenzen) en beschermen van het NNN is de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Het ruimtelijk beleid voor het NNN is gericht op behoud, herstel en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken van het NNN, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de andere belangen die in het gebied aanwezig zijn. Het NNN beschermingsregime is opgebouwd uit verschillende elementen die zijn opgenomen in de Spelregels NNN. Dit zijn naast het ‘nee, tenzij’-regime, met als sluitstuk natuurcompensatie, de maatwerkinstrumenten NNN saldobenadering en herbegrenzen NNN. Het ruimtelijke beleid voor het NNN is gericht op behoud en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden. Daarom geldt in het NNN het ‘nee, tenzij’-regime. Dat wil zeggen dat ontwikkelingen in het NNN die significante gevolgen hebben voor de kenmerken en waarden van het NNN alleen kunnen worden toegestaan als er sprake is van een groot openbaar belang en er geen alternatieve oplossingen zijn.
Indien een voorgenomen ingreep de ‘nee, tenzij’- afweging met positief gevolg doorloopt kan de ingreep plaatsvinden, mits de eventuele nadelige gevolgen worden gemitigeerd en resterende schade wordt gecompenseerd. Indien een voorgenomen ingreep niet voldoet aan de voorwaarden uit het ‘nee, tenzij’- regime dan kan de ingreep niet plaatsvinden.