Bijlage 1 - Regionaal Programma Volwasseneneducatie en Laaggeletterdheid 2021-2024.pdf
Tekst van het document
Regionaal programma volwasseneneducatie en laaggeletterdheid Midden-Limburg 2021-2024 Bijlage 1 Lokale feiten en cijfers laaggeletterdheid Midden-Limburg In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is in 2019 opnieuw onderzoek gedaan naar laaggeletterdheid onder de beroepsbevolking. Dit nieuwe onderzoek geeft een beter beeld over de omvang van laaggeletterdheid in Midden-Limburg. “Geletterdheid in Zicht” biedt gedetailleerd inzicht in de omvang van het probleem van laaggeletterdheid per Midden-Limburgse gemeente en biedt bovendien ook inzicht in wie die laaggeletterden zijn. Onderstaande tabel maakt per gemeente inzichtelijk hoeveel procent van de beroepsbevolking (16–65 jaar) laaggeletterd is. De grafiek geeft absolute cijfers per gemeente weer, op basis van bevolkingscijfers van het CBS op 1 januari 2020. Met name in Roermond, Weert, Nederweert en Leudal loopt het percentage laaggeletterden in de beroepsbevolking behoorlijk op als we ook kijken naar de rekenvaardigheden van de beroepsbevolking.
Gemeente | Laaggeletterdheid (alleen taal) | Laaggeletterdheid (taal en rekenen) Roermond | 17 % | 25 % Roerdalen | 5 % | 6 % Echt-Susteren | 5 % | 6 % Weert | 10 % | 16 % Nederweert | 10 % | 15 % Leudal | 10 % | 15 % Maasgouw | 5 % | 6 % Midden-Limburg | 10 % | 15 % Nederland | 12 % | 20 % Figuur 1 Percentage laaggeletterde beroepsbevolking (-65 jaar) Midden-Limburg, Geletterdheid in zicht Laaggeletterde beroepsbevolking (16 – 65 jaar) 9414 6401 5048 3155 | 3401 2267 1185 | 1617 630 757 | 988 | 1078 | 748 897 Roermond | Roerdalen | Echt-Susteren | Weert | Nederweert | Leudal | Maasgouw Laaggeletterde beroepsbevolking (alleen taal) | Laaggeletterde beroepsbevolking (taal en rekenen) Figuur 2 Laaggeletterde beroepsbevolking per gemeente in Midden-Limburg (Bevolkingscijfers CBS, 1 januari 2020) Pagina 25 Regionaal programma volwasseneneducatie en laaggeletterdheid Midden-Limburg 2021-2024 Laaggeletterdheid beperkt zich niet alleen tot de beroepsbevolking. Het is ook een probleem dat speelt onder ouderen. Uit onderzoek blijkt dat laaggeletterdheid binnen de groep van 16 tot 65-jarigen toeneemt, naarmate mensen ouder worden. Dit komt doordat basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen verloren kunnen gaan, als ze niet gebruikt worden.
Naar schatting 25% van de 65-plussers is laaggeletterd.22 Het leesvaardigheidsniveau dat leerlingen volgens PISA (Programme for International Student Assessment) minimaal moeten beheersen is niveau 2. In Nederland presteert 24% van de 15-jarigen onder dit niveau. Deze leerlingen kunnen door de lage taalvaardigheid minder goed functioneren op school en in de maatschappij. Zij lopen het risico om laaggeletterd te worden. Onderstaande grafiek geeft per gemeente weer hoeveel mensen in de beroepsbevolking laaggeletterd zijn, maar ook hoeveel laaggeletterde 65-plussers de gemeente heeft én hoeveel 15 jarigen het risico lopen om laaggeletterd te worden. Daarbij is alleen gekeken naar taalvaardigheden. Laaggeletterden per gemeente (alleen taal) 10000 | 144 9000 8000 7000 126 6000 | 6401 5000 | 91 3155 4000 73 | 2267 3000 | 55 51 | 988 | 42 2000 | 630 | 748 2963 | 2818 | 1078 1000 | 1944 | 2103 | 1527 1315 | 951 0 Roermond | Roerdalen | Echt-Susteren | Weert | Nederweert | Leudal | Maasgouw 65-plussers Houtkoop 2015 | 16 - 65 jaar Geletterdheid in zicht | 15-jarigen PISA 2018 Figuur 3 Op basis van bevolkingscijfers CBS van 1 januari 2020 De verschillen tussen de Midden-Limburgse gemeenten zijn groot. Zo blijkt dat de groep laaggeletterde 65- plussers in Roerdalen, Echt-Susteren en Maasgouw veel groter is dan de totale laaggeletterde beroepsbevolking in die gemeenten.
In Leudal en Nederweert zien we dat de laaggeletterde beroepsbevolking net iets groter is dan de groep laaggeletterde 65-plussers. In Weert en Roermond is de groep laaggeletterde 65-plussers groot, maar de laaggeletterde beroepsbevolking is aanzienlijk groter. Met name in Roermond, Weert, Nederweert en Leudal blijkt dat laaggecijferdheid ook nadrukkelijk aanwezig is. Kijken we naar de 22 Stichting Lezen en Schrijven, 2018, “Feiten & Cijfers Laaggeletterdheid, De invloed van lage basisvaardigheden op deelname aan de maatschappij.” Pagina 26 Regionaal programma volwasseneneducatie en laaggeletterdheid Midden-Limburg 2021-2024 doelgroepen die door Geletterdheid in Zicht worden genoemd, dan blijkt dat de Limburgse laaggeletterde beroepsbevolking sterk verouderd is, zeker in vergelijking met de landelijke percentages. Onderstaande grafiek geeft de samenstelling van de laaggeletterde beroepsbevolking weer per Midden- Limburgse gemeente. Opvallend is dat in Nederweert (51%), Leudal (48%), Maasgouw (49%), Roerdalen (45%) en Echt-Susteren (47%) een groot deel van de laaggeletterde beroepsbevolking een Nederlandse achtergrond heeft én ouder is dan 50 jaar (doelgroepen A, B en D in Geletterdheid in Zicht). Landelijk vormen deze drie doelgroepen slechts 33% van de totale laaggeletterde beroepsbevolking. In Weert (38%) en Roermond (31%) zijn deze doelgroepen veel minder duidelijk aanwezig.
Roermond laat een grote vertegenwoordiging zien van laaggeletterden met een migratieachtergrond, daarbij gaat het met name om eerste generatie migranten.23 Verdeling laaggeletterden per doelgroep in Midden-Limburgse gemeenten 17% | 17% | 17% | 16% | 14% | 15% | 17% | 16% | 16% | G. DIVERS 12% | 16% | F. MIGRANTEN (30+) MET 20% | 17% | 15% | 24% | PARTNER EN/OF KINDEREN 28% | 13% | 31% 37% | 10% | 12% | 11% | E. JONGEREN (<30) ZONDER 10% | 9% | PARTNER OF KINDEREN 11% | 11% | 9% | 11% | 11% 9% | 11% | 11% | D. OUDERE NEDERLANDSE 9% | 9% | 9% | 9% | 9% | 9% | SINGLES (50+) 8% | 8% | 9% 9% | 8% | 17% | 15% | C. NEDERLANDSE WERKENDEN 17% | 18% | 16% | 8% | (30 - 50 JAAR) 7% | 12% | 14% 11% | 10% | B. NEDERLANDSE NIET- 25% | 24% | 22% | ACTIEVEN (50+) MET GEZIN 11% | 19% | 18% | 17% | 18% | 14% | A. NEDERLANDSE WERKENDEN (50+) MET GEZIN ond | eert | al | w | rg | jk Weert | Leud | imbu | deli Roerm | Roerdalen t-Susteren | Maasgou | Lan Ech | Nederw | den-L Mid Figuur 4 Samenstelling van de laaggeletterde beroepsbevolking, Geletterdheid in Zicht Vanwege de grote verschillen tussen de Midden-Limburgse gemeenten benoemen wij in een uitvoeringsplan per gemeente de lokale accenten en keuzes die we maken om laaggeletterden beter te bereiken.
22 Stichting CINOP-ECBO, Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) Maastricht University en Etil Research Group, 2020, “Geletterdheid in Zicht” Pagina 27