Algemene Beschouwingen GL
Tekst van het document
Hoe schuldenvrij zijn wij? 1 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 2 van 23 Begroting 2022: Jaarrekening 2022: Weerstandscapaciteit: som van alle financiële reserves Risico’s: mogen niet groter zijn dan weerstandscapaciteit -> Ratio: niet kleiner dan 1 – maar hoe groot mag die zijn? Hoe schuldenvrij zijn wij? Wat ons opvalt als we de bedragen vergelijken in de begroting 2022 (boven) en in de zojuist vastgestelde jaarrekening 2022 (onder) is dat de gemeente Nederweert de financiële reserves (uitgedrukt in de weerstandcapaciteit) laat groeien, groeien en groeien terwijl de financiële risico’s nagenoeg gelijk blijven of zelfs kleiner worden.
Bij onze fractie dringt de vraag zich dan ook op: doet Nederweert mee aan de Nederlandse Kampioenschappen sparen? 2 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 3 van 23 Hoe schuldenvrij zijn wij? Limburgs Programma Landelijk Gebied: Als we dan kijken naar de meest urgente doelen en opgaven in het Limburgs Programma Landelijk Gebied zien we dat we: - per direct verslechtering van de natuur in de Natura 2000-gebieden moeten voorkomen - in 2027 de Ontwikkelopgave Natuur gerealiseerd moeten hebben - en in 2027 de kwaliteit en kwantiteitsdoelen voor grond- en oppervlaktewater moeten hebben behaald en dan vraagt onze fractie zich af: hoe schuldenvrij zijn wij werkelijk? 3 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 4 van 23 Agenda Probleemanalyse 1. Groen a. Natura 2000 b. Stikstof c. Verdroging d. Biodiversiteit 2. Gezond a. Fijnstof b. Stank c. Bestrijdingsmiddelen d. Drinkwater 3. Geluk a. Werken b. Wonen c. Samenleven d. Verplaatsen Moties Om deze vraag te beantwoorden, nemen wij u graag mee in onze probleemanalyse. Voor GroenLinks zijn drie thema’s belangrijk: Groen, Gezond en Geluk. Omwille van de tijd concentreren we ons vandaag op de begrippen Groen en Gezond. Groen en Gezond vormen immers de basis voor Geluk. Als de basis op orde is, kun je gaan bouwen aan de rest. Laten we starten met onze Natura 2000-gebieden.
4 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 5 van 23 bron: https://www.ecologischeautoriteit.nl/adviezen 1a. Groen - Natura 2000 (1/2) Ecologische Autoriteit over natuurdoelanalyse Sarsven & de Banen: • Stikstofdepositie (en mogelijk ook fosfaat-) is veel te hoog: verlagen om verdere verslechtering te voorkomen • Invloed pesticiden en fosfaat beperken door bufferzone (geen bollenteelt, alleen extensief landgebruik). Vóór 1 april 2023 moesten álle provincies voor álle Natura 2000-gebieden een zogenaamde Natuurdoelanalyse indienen. Deze natuurdoelanalyses worden vervolgens getoetst door de Ecologische Autoriteit. Hier ziet u de belangrijkste conclusies voor Sarsven & de Banen: Naast een veel te hoge stikstof neerslag, kampen we hier ook met grote waterkwaliteitsproblemen. In feite zegt de Ecologische Autoriteit dat er – per direct - geen intensieve landbouw meer mag plaatsvinden rondom Sarsven en de Banen om verdere verslechtering van de natuur te voorkomen. De Ecologische Autoriteit heeft ook al een advies uitgebracht over de Groote Peel.
5 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 6 van 23 Ecologische Autoriteit over natuurdoelanalyse de Groote Peel: • Stikstofdepositie veel te hoog: verlagen door bronaanpak om onherstelbare veranderingen in de bodem te voorkomen • In de Groote Peel zijn ‘lekken’ gedicht maar hydrologische situatie moet verder verbeterd worden om hoogveen terug te krijgen bron: https://www.ecologischeautoriteit.nl/adviezen 1a. Groen - Natura 2000 (2/2) De Groote Peel behoort tot de allergrootste stikstofknelpunten in Nederland. Bovendien lijdt de Groote Peel sterk onder verdroging. Men heeft er in de Groote Peel alles aan gedaan om het water dat daar valt vast te houden. Maar zolang we om de Groote Peel heen met zijn allen grondwater blijven onttrekken maken we de Groote Peel kapot. Dit betekent een nog snellere opwarming van de aarde en een enorm risico op catastrofale veenbranden. Het is dan ook van groot belang dat het grondwaterpeil rondom de Groote Peel - en met name in het beekdal van de Aa – met spoed wordt verhoogd. Dat betekent dat ook hier geen plaats meer is voor intensieve landbouw. Maar laten we eerst eens kijken naar stikstof. Waar komt al die stikstof op de Groote Peel eigenlijk vandaan? 6 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 7 van 23 1b.
Groen – Stikstof (1/2) Oorzaken overbelasting stikstof Groote Peel: Landbouw uit Nederweert levert een bijzonder grote bijdrage bron: https://www.brabant.nl/stikstofdata Hier ziet u aan de hand van kleuren wat de bijdrage is van de industrie (linksboven), verkeer en transport (rechtsboven), landbouw (linksonder) en overige sectoren (rechtsonder). De bijdrage van de landbouw uit ónze gemeente is dus het aller-, allergrootst. Het ligt dan ook in de lijn der verwachting dat hier een relatief groot aantal ondernemers gebruik kan maken van de landelijke piekbelastersregelingen, de zogenaamde LBV+ en de LBV. Dit zijn allemaal vrijwillige regelingen. Dus er is geen enkele garantie dat er uberhaupt iets gaat gebeuren. Als deze ondernemers wél gebruik maken van deze regelingen, ligt er voor onze gemeente een belangrijke verantwoordelijkheid. Wij moeten ervoor zorgen dat er op die plaats iets terug komt dat bijdraagt aan een goede omgevingskwaliteit. Als we niets doen, kunnen wij niet voorkomen dat iemand die nu piekbelaster is, zijn grond straks gaat verpachten aan een teler van graszoden, lelies of gladiolen. 7 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 8 van 23 bron: https://www.ecologischeautoriteit.nl/adviezen 1b.
Groen – Stikstof (2/2) Natuurdoelanalyses: Al onze Natura 2000-gebieden lijden onder een sterke overbelasting door stikstof bron: natuurdoelanalyse Groote Peel, natuurdoelanalyse Sarsven en de Banen, natuurdoelanalyse Weerter- en Budelerbergen en Ringselven Deze plaatjes komen uit de Natuurdoelanalyses van alle drie onze Natura 2000-gebieden en laten zien welke gebiedjes stikstofgevoelige natuur bevatten. Een groene kleur betekent dat er géén stikstof overbelasting is. Aan de linkerkant staat de situatie in 2020 en aan de rechterkant de verwachte situatie in 2030. Bij de rechterplaatjes is de verwachte elektrificatie van industrie, vervoer en verkeer doorgerekend. Volgens de Wet Stikstofreductie en Natuurherstel moet de helft van de blokjes in 2030 groen zijn. Het stikstofprobleem is dus niet alleen in de Groote Peel heel groot. Bij de gemeentegrens-overschrijdende plaatjes van het Weerterbos en van de Groote Peel valt bovendien op dat de natuur binnen onze gemeentegrenzen slechter scoort dan de natuur in onze buurgemeenten. Hiermee is al een deel van de vraag beantwoord: hoe schuldenvrij zijn wij? 8 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 9 van 23 Grondwaterpeil verhogen: • noodzakelijk rondom natuurgebieden en beekdalen • hier zitten nu vele beregeningsputten 1c.
Groen - Verdroging Remkes: “Niet alles kan overal” Motie 1: Niet alles kan overal Op 25 november ging er een brief naar de Tweede Kamer getiteld “Water en Bodem sturend“. Bij toekomstige besluitvorming over ruimtelijke ordening, moeten water en bodem als uitgangspunt dienen. Hier kunt u zien wat dit betekent voor Nederweert. Binnen de blauwe lijnen die om de natuurgebieden heen liggen ziet u de zogenaamde bufferzones. De blauw gearceerde stukken geven de beekdalen en natte laagten aan. Willen wij aan de meest urgente doelen en opgaven van het Limburgs Programma Landelijk Gebied voldoen, dan kan in geen van deze gebieden nog intensieve landbouw plaatsvinden. Alle lichtroze driehoekjes die u (hopelijk) kunt zien, zijn beregeningsputten. Veel mensen denken dat grondwater gratis is. Maar de prijs is hoog. Ongelimiteerde onttrekkingen maken de natuur kapot, warmen de aarde steeds verder op en vormen een grote bedreiging voor onze drinkwatervoorziening. Zij dragen bij aan de schuld die wij opbouwen voor de toekomst. De GroenLinks-fractie wil hier verandering in brengen en dient daarom vandaag een motie in met de titel: Niet alles kan overal. 9 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 10 van 23 • Sinds 1900 sterke terugval, vooral in de EU en vooral in NL, stabilisatie na 1980 • Aantallen vogels en vlinders van het boerenland nemen na 1980 nog steeds af 1d.
Groen – Biodiversiteit (1/2) bron: https://www.clo.nl/indicatoren Dan stappen we over naar Biodiversiteit. Links ziet u dat de verstedelijking en intensivering van de landbouw wereldwijd (blauwe lijn), maar vooral in Nederland (groene lijn), een dramatisch effect gehad hebben. Vanaf 1980 lijkt er in Nederland stabilisatie op te treden dankzij het harde werk van natuurbeschermende en terrein beherende organisaties. Dit geldt helaas niet voor de vlinders en vogels op het boerenland. In de twee rechter plaatjes ziet u dat sinds 1980 het aantal boerenlandvogels in de Europese Unie en in Nederland is gehalveerd. Maar hoe zit het dan met de boerenlandvogels in onze gemeente? 10 1d. Groen – Biodiversiteit (2/2) 160 | 80 Nederweert: | Nederweert: 140 | afname | 70 | afname 120 | veldleeuwerik | 60 | grutto 1994-2022 | 1994-2022 100 | 50 80 | 40 60 | 30 40 | 20 20 | 10 0 | 0 94 | 96 | 98 | 00 | 02 | 04 | 06 | 08 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 20 | 2294 | 96 | 98 | 00 | 02 | 04 | 06 | 08 | 10 | 12 | 14 | 16 | 18 | 20 | 22 Schatting niet onderzocht 2020-2022Aantal | bron: data Vogelwerkgroep Nederweert Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 11 van 23 Dankzij al het mooie werk van de vogelwerkgroep Nederweert kunt u hier aan de linkerkant zien dat ook het aantal veldleeuweriken tussen 1994 (boven) en 2022 (onder) ongeveer is gehalveerd.
Aan de rechterkant ziet u hoe het de grutto is vergaan. In 2022 zijn er bijna geen meer over. Vorig jaar lukte het deze paar gruttoparen niet om de jongen vliegvlug te krijgen vanwege het droge voorjaar. Dit jaar zijn er gelukkig toch weer 3 jongen groot geworden. Het is aan ons politici en beleidsmakers om ervoor te zorgen dat de grutto niet definitief uit Nederweert verdwijnt. Het klimaatrobuust maken van het beekdal van de Aa duldt wat ons betreft dan ook geen verder uitstel. 11 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 12 van 23 Agenda Probleemanalyse 1. Groen a. Natura 2000 b. Stikstof c. Verdroging d. Biodiversiteit 2. Gezond a. Fijnstof b. Stank c. Bestrijdingsmiddelen d. Drinkwater 3. Geluk a. Werken b. Wonen c. Samenleven d. Verplaatsen Moties Tot zover onze probleemanalyse van het thema groen. Dan zijn we nu toe aan het tweede thema: gezondheid. We beginnen met fijnstof. 12 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 13 van 23 Schone Lucht Akkoord: • Alleen twee meest donkergroene kleuren voldoen in 2021 aan de PM10-norm 2a. Gezond – Fijnstof (1/3) Nederweert tekende in januari 2020 het Schone Lucht Akkoord, maar tot op de dag van vandaag is het ons niet gelukt om dit om te zetten in toetsbaar beleid. Enkel de twee donkergroen gekleurde gebieden voldeden in 2021 aan de norm van het Schone Lucht Akkoord voor grof fijnstof, oftewel PM10.
In een van onze fijnstofknelpunten, werd onlangs nog een vergunning afgegeven aan Kargro en kiest het college voor het afbreken van een woning in de buurt van een agrarisch bedrijf. En dat terwijl deze ondernemer duidelijk aangegeven had te willen stoppen met zijn pluimvee en varkens. Waarom? Omdat het goedkoper is? Omdat het minder werk met zich meebrengt voor onze ambtenaren? Hoe schuldenvrij zijn wij? 13 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 14 van 23 PM2,5 in 2019 PM10 in 2019 2a. Gezond – Fijnstof (2/3) bron: Luchtkwaliteit en gezondheid in Limburg - Rapportage november 2022 over de luchtkwaliteit in 2019 - Team Medische Milieukunde GGD Limburg-Noord en GGD Zuid Limburg Wat betreft PM10 kunnen we rustig stellen dat Nederweert de ongezondste gemeente is van Nederland. Maar ook op de kaart voor kleinere deeltjes fijnstof - het zogenaamde PM2,5 - kleurt onze hele gemeente donkerrood. Wat betekent dit voor onze gezondheid? 14 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 15 van 23 bron: Luchtkwaliteit en gezondheid in Limburg - Rapportage november 2022 over de luchtkwaliteit in 2019 - Team Medische Milieukunde GGD Limburg- Noord en GGD Zuid Limburg Nergens in Limburg werden in 2019 de volgende diagnoses zo vaak gesteld als in Nederweert: • Longkanker bij 50-plussers t.g.v. PM2,5 • Vroegtijdige sterfte bij 30-plussers t.g.v. PM10 en NO2 2a.
Gezond – Fijnstof (3/3) Dat ziet u hier. Uit het rapport van onze beide Limburgse Gemeenschappelijke Gezondheidsdiensten, de GGDs, kan de volgende conclusie getrokken worden: Nergens in Limburg worden de volgende diagnoses zo vaak gesteld als in Nederweert: - Longkanker bij 50-plussers t.g.v. PM2,5 - Vroegtijdige sterfte bij 30-plussers t.g.v. PM10 en NO2 Dus niet alleen voor toekomstige generaties, maar ook voor onszelf kunnen we de vraag stellen: Hoe schuldenvrij zijn wij? 15 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 16 van 23 Rechtbank in Den Haag, 24 sep 2022: • Meer dan 19,4 Ou strijdig met Europees Verdrag van de Rechten van de Mens • Bijna 1000 woningen staan bloot aan te veel stank in Nederweert 2b. Gezond – Stank Motie 2: Luchtkwaliteit De rechtbank in Den Haag oordeelde vorig jaar dat een geurbelasting van meer dan 19,4 odeur eenheden in strijd is met het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. Alle woningen in het bruin gekleurde deel van deze kaart staan volgens deze rechterlijke uitspraak in de stank. Het zijn er bijna 1000. In het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet wordt gemeenten de mogelijkheid geboden om in te grijpen in bestaande situaties. Nederweert kán bedrijven voorschrijven extra maatregelen te treffen voor het terugdringen van onaanvaardbare geurhinder, ook als dat van meerdere bronnen komt.
In de jaarrekening 2022 lezen wij slechts dat “de voorbereiding” voor het Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit met maatregelen om uitstoot van fijnstof en geur terug te dringen verder is “opgepakt”. Tot onze teleurstelling komt het woord luchtkwaliteit in de kadernota niet eens voor. Al met al genoeg reden voor onze fractie om ook een motie in te dienen over luchtkwaliteit. 16 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 17 van 23 Nadelen van bloembollenteelt: • Veel beregening • Heel veel bestrijdingsmiddelen 2c. Gezond – Bestrijdingsmiddelen Oppervlak tussen 2013 en 2022 - bron: CBS In onze gemeente worden niet alleen hokdieren gehouden. Er worden ook lelies en gladiolen geteeld. Hier kunt u zien dat dit vorig jaar op ongeveer 110 hectare gebeurde. De bloembollenteelt is berucht vanwege de enorme hoeveelheid bestrijdingsmiddelen die hiermee gepaard gaat. Uit onderzoek blijkt dat in Nederland relatief veel restanten van bestrijdingsmiddelen terug te vinden zijn in het milieu én in de mens. Ook bij mensen die in de stad wonen. Bij ongeveer een kwart van de gevonden restanten ging het zelfs om verboden middelen. Onze fractie vraagt zich af wat het gebruik van bestrijdingsmiddelen betekent voor de gezondheid van onze inwoners. Een ding weten we zeker: bestrijdingsmiddelen zijn niet goed voor de waterkwaliteit.
17 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 18 van 23 Nitraat-concentratie onder landbouwgrond: • nergens zo groot als in Limburg • moet in 2027 aan de norm voldoen bron: Scenariostudie naar doelen en doelrealisatie in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied door de WUR 2d. Gezond – Drinkwater (1/2) De Kaderrichtlijn Water schrijft voor dat de grondwaterkwaliteit in 2027 op orde moet zijn. In Limburg veroorzaken gewasbeschermingsmiddelen en overbemesting de grootste problemen. Hier ziet u dat nergens in Nederland de gemiddelde concentratie nitraat (een stikstofverbinding) van het uitspoelingswater onder landbouwgrond zo hoog is als in Limburg. 18 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 19 van 23 verminderingsopgave voor stikstof Bron: Scenariostudie naar doelen en doelrealisatie in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied door de WUR 2d. Gezond – Drinkwater (2/2) Motie 3: Drinkwater verminderingsopgave voor fosfor Om in 2027 aan de kaderrichtlijn water te voldoen is de opgave voor vermindering van stikstof én fosfor in grondwater onder landbouwgrond nergens zo groot als in de Peel en Maasvallei. Bovendien blijkt uit het provinciale waterprogramma 2022-2027 dat er al in 2027 een tekort aan drinkwater wordt verwacht. In het provinciale waterprogramma wordt ook een beroep gedaan op gemeenten om te helpen bij het oplossen van dit probleem.
Daarom dient onze fractie bij dit thema een derde en tevens onze laatste motie in. 19 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 20 van 23 In 2022 hadden we: nog maar 38 kippenbedrijven, 28 varkensbedrijven en 51 rundveebedrijven maar nog steeds meer dan 2,5 miljoen kippen, 250 duizend varkens en 17 duizend runderen 3a. Geluk – Werken bron: CBS Tot slot nog één plaatje over werken: In 2022 hadden we in Nederweert volgens het CBS nog maar 38 kippenbedrijven, 28 varkensbedrijven en 51 rundveebedrijven Maar in 2022 hadden we in Nederweert nog steeds meer dan 2,5 miljoen kippen, 250 duizend varkens en 17 duizend runderen 20 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 21 van 23 Agenda Probleemanalyse 1. Groen a. Natura 2000 b. Stikstof c. Verdroging d. Biodiversiteit 2. Gezond a. Fijnstof b. Stank c. Bestrijdingsmiddelen d. Drinkwater 3. Geluk a. Werken b. Wonen c. Samenleven d. Verplaatsen Moties Dit brengt ons terug tot de vraag waarmee ik deze presentatie begon: hoe schuldenvrij zijn wij? Iedereen mag deze vraag voor zichzelf beantwoorden. Onze fractie wil in elk geval alles doen wat binnen onze mogelijkheden om tot een goede omgevingskwaliteit te komen en daarom ga ik nu over tot het voorlezen van het dictum van onze 3 moties. 21 Raadsvergadering Nederweert | 11 juli 2023 | 22 van 23 1. Niet alles kan overal 2. Luchtkwaliteit 3. Drinkwater Moties 22 Vragen? 23