2025-11-04 5. Begroting 2026-2029
Tekst van het document
Dit betekent dat de verschillende facetten van de leefomgeving nauw op elkaar moeten worden afgestemd, zodat de gemeente zowel efficiënt als effectief kan opereren. Door de Omgevingswet zijn en worden bestaande processen in de gemeente aangepast of opnieuw ingericht zoals processen voor verlenen van een omgevingsvergunning en vaststellen van een omgevingsplan voor initiatieven. Het werken met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) kent uitdagingen met opstartproblemen die landelijk moeten worden opgelost. Het leren werken met nieuwe procedures en systemen kost de komende jaren extra tijd. Omgevingsvisie Gemeenten zijn verplicht om vóór 1 januari 2027 één Omgevingsvisie vast te stellen voor het gehele grondgebied. Op dit moment beschikt Nederweert over de twee afzonderlijke Omgevingsvisies voor het buitengebied en voor de kernen en bedrijventerreinen. Dit betekent dat de gemeente nog niet volledig voldoet aan de wettelijke vereisten zoals gesteld in de Omgevingswet. De in 2025 door de raad vastgestelde bouwsteen ruimtelijke kwaliteit vormt de basis voor een gebiedsdekkende omgevingsvisie die in 2026 wordt opgesteld. Nieuw beleid op basis van de omgevingsvisie kan belangrijke gevolgen hebben voor de leefomgeving. In Nederland is het in zulke gevallen verplicht om een milieu-effectrapportage (MER) op te stellen.
Dit rapport toetst de effecten van het voorgenomen beleid en biedt inzicht in mogelijke gevolgen. Omdat de Omgevingsvisie een integrale benadering van de leefomgeving hanteert, richt de MER zich eveneens op alle relevante aspecten. Bij een Omgevingsvisie heet dit rapport een omgevingseffectrapport (OER). Gelijktijdig met het proces om te komen tot één Omgevingsvisie wordt de OER-procedure doorlopen. De OER laat zien welke veranderingen het nieuwe beleid met zich meebrengt en waar mogelijke knelpunten zitten. Dit helpt de gemeente bij het bepalen van ambities en het maken van strategische keuzes. Als blijkt dat bepaalde onderwerpen nog niet genoeg aandacht krijgen, kan het beleid worden aangevuld of bijgesteld. Daarnaast biedt het OER aanknopingspunten om positieve ontwikkelingen te versterken. Daarnaast maakt het OER inzichtelijk of de gestelde doelen haalbaar zijn en welke maatregelen kunnen helpen om eventuele negatieve effecten te verminderen. Zo draagt het instrument bij aan goed onderbouwde en verantwoorde beleidskeuzes. Na het doorlopen van de OER-procedure wordt de Omgevingsvisie ter inzage gelegd en definitief door de raad vastgesteld. Omgevingsplan Om tot een gebiedsdekkend omgevingsplan te komen, dient de gemeente een integrale en participatieve aanpak te hanteren.
Dit begint met het opstellen van de Omgevingsvisie, waarin de toekomstvisie van de gemeente wordt vast gelegd. Daarnaast moet de gemeente rekening houden met de juridische kaders en bestaande beleidsinstrumenten. Het omgevingsplan dient naadloos aan te sluiten bij zowel lokale als landelijke regelgeving. Daarbij is het belangrijk om te zorgen voor flexibiliteit: het plan moet op de lange termijn houdbaar zijn, zodat er ruimte is voor aanpassingen bij veranderende omstandigheden, zoals technologische ontwikkelingen en klimaatverandering. Uiteindelijk leidt deze systematische en inclusieve aanpak niet alleen tot een kwalitatief hoogwaardig omgevingsplan, maar versterkt het ook de positie van de gemeente als betrouwbare en toekomstgerichte beleidsmaker. 63 De Omgevingswet vereist dat wij op 1 januari 2032 beschikken over één omgevingsplan voor ons hele grondgebied. Dat betekent dat we zes jaar de tijd hebben (vanaf eind 2025) om de verhuizing van alle regels over de fysieke leefomgeving naar het permanente omgevingsplan te organiseren. Dit lijkt een behoorlijke periode, maar uit de ervaringen die wij maar ook andere gemeenten inmiddels opgedaan hebben met de omgevingswet is deze periode voor een dergelijke grote en complexe opgave desondanks krap.
In de begroting is budget beschikbaar gesteld voor het opstellen van een omgevingsplan en uitbreiding van capaciteit in de vorm van een projectleider omgevingswet. De projectleider neemt het voortouw bij de vraagstukken rondom de omgevingswet. Belangrijke taak van de projectleider is zorgen voor een gebiedsdekkend omgevingsplan. Wat gaan we daarvoor doen in 2026? 1. Afronden van pilot omgevingsplan Budschop. Deze wordt gebruikt als basis voor op te stellen gebiedsdekkende omgevingsplan en wijzigingsplannen. 2. We geven uitvoering aan het plan van aanpak voor het samenvoegen van de twee omgevingsvisies en het omgevingsplan. 64 Deelprogramma 8.2 Wonen, bouwen en grondexploitaties Wat willen we bereiken? Voor iedereen in Nederweert een passende woning in een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. • Voldoende passende woningen voor diverse doelgroepen zoals senioren en starters via maatwerk in alle kernen. • Ruimte bieden voor initiatieven van onze inwoners. • Ruimte bieden voor nieuwkomers (onder andere overloop-effect Brainport Eindhoven). • Voldoende huisvestingsmogelijkheden voor bijzondere doelgroepen en woonurgenten zoals statushouders, ontheemden (Oekraïense vluchtelingen) en internationale werknemers. • Voldoende betaalbare sociale huurwoningen voor de doelgroep die hierop is aangewezen.
• Ruimte voor starters en jonge gezinnen bij het vinden van een nieuwe (koop)woning. • Verdere verduurzaming van de woningvoorraad. Niet alleen energetisch, maar ook het zorggeschikt maken van de woningen om langer zelfstandig te kunnen wonen. Op grond van de Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2022 t/m 2025 en de Woondeal Limburg heeft Nederweert de ambitie om 900 woningen te realiseren in de periode 2022 t/m 2030 (100 per jaar). Dit is exclusief een bijdrage aan de ambitie van 20.000 extra woningen in Limburg zoals opgenomen in de Woondeal via bijvoorbeeld een "Straatje erbij”. In de periode 2022 -2024 zijn netto 111 woningen gerealiseerd, waardoor de restantopgave nog een kleine 800 woningen bedraagt. Per medio 2025 bedraagt de planvoorraad 1063 woningen. Ten opzichte van 1 januari 2024 is de planvoorraad met ruim 300 woningen toegenomen door nieuwe initiatieven die zijn opgepakt door Het Projectbureau Woningbouw. We koersen bewust op een planvoorraad die groter is dan de opgave (130% overprogrammering) omdat in de praktijk niet alle plannen doorgang vinden. Het toevoegen van nieuwe initiatieven blijft noodzakelijk om de woningbouwopgave te kunnen realiseren, ook met het oog op de programmering na 2030. Voor de komende jaren zal de focus vooral liggen op het ‘hard’ maken van de plannen.
Dat wil zeggen dat we toewerken naar plannen met een onherroepelijke planologische status die het mogelijk maakt bouwvergunningen af te geven. 65 Wat gaan we daarvoor doen in 2026? We geven uitvoering aan het Majeure Programma Wonen zoals opgenomen in de Kadernota 2026- 2029. Concreet houdt dit het volgende in: 1. Nadat in 2025 het gebied Ouwijck is aangeduid als werklandschap gaan we in 2026 verder met het opstellen van een integrale gebiedsvisie. Deze gebiedsvisie vormt het inhoudelijke en ruimtelijke kader voor toekomstige ontwikkelingen in het gebied en geeft richting aan keuzes over functies, programmering, inrichting, duurzaamheid, mobiliteit en fasering. In samenhang hiermee voeren het amendement Gebiedsimpuls in Nederweert-West uit in samenwerking met omwonenden. 2. We stellen in afstemming met de regiogemeenten een lokaal volkshuisvestingsprogramma (VHP) op. Dit vervangt de Structuurvisie Wonen Midden Limburg 2002 t/m 2025. Het VHP vormt de basis voor de lokale woningbouwprogrammering. Belangrijke bouwstenen voor het VHP zijn de Woondeal Limburg en de recente woonbehoefteonderzoeken. 3. Onderdeel van het VHP is een urgentieverordening/huisvestingsverordening. We onderzoeken de mogelijkheden van een voorrangsregeling bij het toewijzen van betaalbare woningen aan mensen met een sociale of economische binding. 4.
We onderzoeken mogelijkheden hoe we de bouw van sociale huurwoningen kunnen stimuleren. 5. We werken aan een ontwikkelstrategie met de woningbouwcorporaties in Nederweert voor de doelgroepen die afhankelijk zijn van een sociale of betaalbare woningen. We leggen afspraken vast in een meerjarig kader prestatieafspraken. Op basis daarvan leggen we ieder jaar concrete doelen vast in een jaarschijf. 6. Als onderdeel van de prestatieafspraken spannen we ons met de woningbouwcorporaties maximaal in om uitvoering te geven aan de door het Rijk opgelegde taakstelling voor de huisvesting en opvang van statushouders en ontheemden (asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen). Desondanks houden we er rekening mee dat we de taakstelling niet volledig halen. 7. Koopstarters op de lokale woningmarkt blijven we faciliteren met een starterslening. Zo nodig passen we de startersregeling aan op gewijzigde marktomstandigheden. Indien nodig vragen we de raad om aanvullend budget. 8. We zetten het project “Langer Thoes” voort, gericht op langer zelfstandig thuis wonen. 9. Nieuwe ontwikkelingen en taken volgend uit wettelijke regelingen zoals de aankomende Wet versterking regie Volkshuisvesting pakken we op met inzet van beschikbaar gestelde middelen in de Kadernota 2026-2029. 10. We actualiseren ons grondbeleidsinstrumentarium om beter regie te kunnen voeren op de gestelde maatschappelijke doelen.
Via actief grondbeleid gaan we werken aan het opbouwen van een grondportefeuille. Op basis van budget dat is beschikbaar gesteld in de Kadernota werken we aan de actualisering van het grondbeleid en de professionalisering van de organisatie op dit punt. 11. Als onderdeel van het grondbeleid actualiseren we jaarlijks de gronduitgifteprijzen en leggen deze vast in een grondprijzenbrief. 12. We werken samen met het Projectbureau Woningbouw verder aan de uitvoering van het Programmaplan woningbouwopgave Nederweert (december 2023). Het door de raad vastgestelde sturingskader woningbouw is de belangrijkste leidraad voor de prioritering van lopende en nieuwe woningbouwprojecten. Naast kleinere, individuele plannen, werken we concreet aan de voortgang van de volgende plannen en initiatieven die een projectmatige aansturing vragen. Nieuwe initiatieven beoordelen we nader op haalbaarheid volgens het sturingskader woningbouw.
Projecten | Aantal woningen voor zover bekend 1 | Gutjesweg, Budschop | 69 2 | Tiskeswej, Nederweert-Eind | 44 3 | Leiverse Velden, fase 3, Leveroy | 9 4 | Hölskeshof, Leveroy | 12 5 | Bredeweg, fase 2 Nederweert | 15 6 | Julianastraat-Ospelseweg, Budschop | 42 7 | Staat, Nederweert | 132 8 | Kerneelhoven-Noord, Nederweert | 123 9 | Hoebenakker, fase B | 121 10 | Locaties Flexwoningen | 45 11 | ‘t Huitje, Leveroy | ca 20 12 | Bosserstraat, Nederweert | 96 13 | Locatie Winnerstraat, Budschop | 82 14 | Bredeweg=Braosheuf | 35 INITIATIEVEN 15 | 6 initiatieven Ospel, waarvan 4 | ca. 476 gemeentelijk 16 | 1 gemeentelijk initiatief Budschop | ca. 110 17 | 3 private initiatieven Nederweert | ca 100 18 | 3 initiatieven Nederweert-Eind, waarvan 1 | ca. 85 gemeentelijk 19 | 2 gemeentelijke initiatieven Ospeldijk | ca 42 13. | We rapporteren twee keer per jaar (voorjaar en najaar) over de voortgang van de lopende woningbouwprojecten en nieuwe initiatieven via een voortgangsrapportage van het Projectbureau Woningbouw. 14. | We verwachten in 2025 en 2026 netto de navolgende realisaties woningbouw, met de aantekening dat de marktomstandigheden (o.a. ontwikkelingen ten aanzien van bouwkosten en levertijden) tot vertraging kunnen leiden.
66 2025 | 2026 Budschop Betaalbare Koop < €405.000 Dure koop > €405.000 | 2 Midden huur < €1 .184 Sociale huur | -6 Leveroy Betaalbare Koop < €405.000 | 9 Dure koop > €405.000 | 3 Midden huur < € 1.184 Onbekend | 1 Nederweert-dorp Betaalbare Koop <€405.000 | 1 | 9 Dure koop > €405.000 | 18 | 4 Midden huur < € 1.184 | 12 Sociale huur | 24 | 42 Onbekend | -3 Nederweert-Eind Betaalbare Koop <€405.000 Dure koop > €405.000 | 8 | 1 Ospel Betaalbare Koop <405.000 Dure koop > €405.000 | 13 Midden huur < € 1.184 | 12 Sociale huur | 10 onbekend | 2 Ospeldijk Betaalbare Koop <405.000 | 2 Dure koop > €405..000 | 3 TOTAAL | 114 | 53 67 68
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen (€'s) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 OZB woningen | 3.376.427 | 3.473.904 | 3.571.981 | 3.675.366 OZB niet-woningen | 2.296.909 | 2.347.441 | 2.399.085 | 2.454.264 Lokale heffingen waarvan besteding niet gebonden is | 5.673.336 | 5.821.345 | 5.971.066 | 6.129.630 Algemene uitkering gemeentefonds | 36.683.919 | 37.889.386 | 38.209.777 | 39.747.866 Integratie-uitkeringen gemeentefonds | 2.592.140 | 2.441.827 | 2.354.455 | 2.118.669 Uitkering deelfonds sociaal domein | 964.938 | 219.612 | 215.901 | 209.778 Algemene uitkering | 40.240.997 | 40.550.825 | 40.780.133 | 42.076.313 Nutsvoorzieningen | 60.050 | 60.050 | 60.050 | 60.050 Deelnemingen | 186.711 | 186.711 | 186.711 | 186.711 Geldleningen en uitzettingen | 907.000 | 801.000 | 796.000 | 732.000 Overige algemene dekkingsmiddelen | 1.153.761 | 1.047.761 | 1.042.761 | 978.761 Totaal algemene dekkingsmiddelen | 47.068.094 | 47.419.931 | 47.793.960 | 49.184.704 Overzicht van kosten van overhead Om de raad op een eenvoudige wijze meer inzicht te geven in de totale kosten van de overhead van de gehele organisatie is er vanuit het BBV een taakveld ondersteuning organisatie (overhead) opgenomen. Het taakveld overhead heeft betrekking op een deel van de kosten van de organisatie.
De organisatiekosten van het primaire proces drukken op de desbetreffende taakvelden en zijn terug te vinden onder de verschillende programma’s. Hieronder een overzicht van de baten en lasten van overhead. Overhead (€'s) | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten 2026 | 2026 | 2027 | 2027 | 2028 | 2028 | 2029 | 2029 Overhead Bestuurszaken en bestuursondersteuning | 36.079 | 36.873 | 37.684 | 38.513 Overhead Facilitaire zaken, inkoop en huisvesting | 4.458 1.108.063 | 4.458 | 1.102.021 | 4.458 | 1.111.525 | 4.458 | 1.124.544 Overhead Financiën, toezicht en controle eigen organisatie | 1.150.317 | 1.144.617 | 1.166.660 | 1.170.793 Overhead Gemeentesecretaris | 168.282 | 168.298 | 168.314 | 168.331 Overhead Informatievoorziening en automatisering | 3.129.371 | 3.143.761 | 3.159.224 | 3.174.641 Overhead Juridische zaken | 818.451 | 820.683 | 822.966 | 825.295 Overhead Managementondersteuning primair | 1.113.984 | 1.118.496 | 1.123.105 | 1.127.812 Overhead Personeel en organisatie | 774.788 | 784.092 | 793.602 | 803.319 Totaal | 4.458 8.299.335 | 4.458 8.318.841 | 4.458 8.383.080 | 4.458 8.433.248 Bedrag voor de heffing voor de Vpb Vennootschapsbelasting (€'s) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Vennootschapsbelasting | 11.340 | 11.589 | 11.844 | 12.105 Totaal vennootschapsbelasting | 11.340 | 11.589 | 11.844 | 12.105 Bedrag onvoorzien Onvoorzien (€'s) | 2026 |
2027 | 2028 | 2029 Onvoorziene uitgaven algemeen | 17.000 | 17.000 | 17.000 | 17.000 Totaal onvoorzien | 17.000 | 17.000 | 17.000 | 17.000 69 70 Beleidsindicatoren De basisset van beleidsindicatoren is ontleend aan www.waarstaatjegemeente.nl en is hierna weergegeven. Voor een inhoudelijke toelichting op de beleidsindicatoren verwijzen wij u naar bovengenoemde website.
71
72
73 B. Paragrafen 74 Paragraaf 1: Lokale heffingen Algemeen Lokale heffingen zijn een belangrijke inkomstenbron van de gemeente Nederweert. In deze paragraaf beschrijven we de belangrijkste heffingen die door onze gemeente geheven worden. Lokale heffingen zijn onderverdeeld in belastingen en rechten/heffingen. Belastingen worden door de heffingsambtenaar dwingend opgelegd zonder dat daar een aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. Dit houdt in dat de baten tot de algemene middelen van de gemeente behoren. De gemeente Nederweert heft onderstaande belastingen: • onroerendezaakbelastingen; • toeristenbelasting. Rechten en heffingen worden geheven op basis van artikel 229 van de Gemeentewet. Tegenover deze rechten en heffingen staat wel een aanwijsbare tegenprestatie. Deze baten zijn alleen bestemd voor het doel waarvoor zij geheven zijn. Bovendien mag het totaal van de verwachte inkomsten uit rechten het totaal van de verwachte uitgaven niet overschrijden. Hieronder staan de rechten en heffingen: • rioolheffing; • afvalstoffenheffing; • reinigingsrechten; • leges; • lijkbezorgingsrechten; • riool-en waterzorgheffing. De gemeenteraad kan met het vaststellen van een verordening lokale heffingen invoeren, wijzigingen of intrekken. In de verordeningen zijn de tarieven opgenomen. De verordeningen worden via een separaat voorstel door de gemeenteraad vastgesteld.
De heffing en inning van de belastingen van de gemeente Nederweert is grotendeels ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Belasting Samenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). Overzicht lokale heffingen Voor 2026 bedragen de inkomsten uit lokale heffingen € 13.318.380. De top drie van de grootste inkomstenbronnen bestaat uit: 1. | Onroerendzaakbelasting 2. | Riool-en waterzorgheffing 3. | Afvalstoffenheffing Hieronder een overzicht opgenomen van de geraamde inkomsten, verdeeld over een aantal programma’s uit het programmaplan. Baten lokale heffingen (Bedragen in €) | Kolom2 | Kolom3 | Kolom4 | Kolom5 Programma 0 Bestuur, participatie en dienstverlening | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Onroerend zaakbelastingen | 5.673.336 | 5.821.345 | 5.971.066 | 6.129.630 Burgerzaken en overige gemeentelijke leges | 212.729 | 222.581 | 222.581 | 222.581 5.886.065 | 6.043.926 | 6.193.647 | 6.352.211 Programma 1 - Veiligheid en handhaving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Overige gemeentelijke leges | 14.142 | 14.142 | 14.142 | 14.142 14.142 | 14.142 | 14.142 | 14.142 Programma 3 - Economie | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Toeristenbelasting | 90.000 | 105.000 | 120.000 | 120.000 90.000 | 105.000 | 120.000 | 120.000 Programma 7 - Volksgezondheid en milieu | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Afvalstoffenheffing | 3.928.854 | 4.004.864 | 4.095.114 | 4.187.224 Riool-en waterzorgheffing | 2.651.959 |
2.712.559 | 2.773.059 | 2.835.059 Begraafplaatsrechten | 20.100 | 20.100 | 20.100 | 20.100 Gescheiden inzameling kunststof en textiel | 152.955 | 152.955 | 152.955 | 152.955 6.753.868 | 6.890.478 | 7.041.228 | 7.195.338 Programma 8 - VHROSV | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Omgevingsvergunningen | 514.255 | 514.255 | 514.255 | 514.255 Overige gemeentelijke leges | 60.050 | 60.050 | 60.050 | 60.050 574.305 | 574.305 | 574.305 | 574.305 Totaal baten | € 13.318.380 | € 13.627.851 | € 13.943.322 | € 14.255.996 Beleid lokale heffingen De gemeente bepaalt de tarieven van de lokale heffingen. Hieronder leest u het beleid en de uitgangspunten. Onderdeel | Beleid Onroerend zaakbelasting | Prognose jaar t-1 / areaaluitbreiding / indexering Afvalstoffenheffing | 100% kostendekkend Riool-en waterzorgheffing | Stapsgewijze verhoging van tarief naar 99% kostendekkenheid Het tarief voor 2026 is vastgesteld op € 1,50 per persoon per nacht. Dit tarief stijgt vervolgens jaarlijks met € 0,25, tot een bedrag van Toeristenbelasting | € 2,00 in 2028. Lijkbezorgingsrechten | Verhoging conform indexering lasten algemene begraafplaats Rioolaansluitrecht | 100% kostendekkend Voor de begroting van de OZB- opbrengsten gaan we uit van de prognose van jaar t-1. Hierdoor hebben we een actueler uitgangspunt hetgeen de nauwkeurigheid van de begrote opbrengsten ten goede komt.
In onderstaande tabellen staan de voorlopige tarieven 2026 van de lokale heffingen, met uitzondering 75 van de OZB-tarieven. Het berekenen van de OZB-tarieven vindt plaats na de vaststelling van de begroting. Dit komt doordat BsGW de gegevens over de totale WOZ-waarde van de panden in gemeente Nederweert en de werkelijke areaalgroei later verstrekt, dan het moment waarop de begroting wordt samengesteld. De definitieve tarieven worden met een afzonderlijk raadsvoorstel jaarlijks in december ter vaststelling aan de Raad aangeboden. Dan zal ook de ontwikkeling van de totale lokale lasten voor inwoners en bedrijven duidelijk worden. Toeristenbelasting Op grond van artikel 224 Gemeentewet kan toeristenbelasting worden geheven voor personen die niet in de gemeente wonen, maar wel hier verblijven. Deze personen zijn niet als ingezetene in de basisregistratie personen ingeschreven. Anders dan de naam doet vermoeden, leiden alle overnachtingen (recreatief of beroepsmatig) tegen een vergoeding tot een belastingplicht. Voor de gemeente is het tarief vastgesteld op € 1,50 per persoon per nacht voor 2026. Dit tarief stijgt daarna jaarlijks met € 0,25, tot € 2,00 in 2028. Onroerend zaakbelasting wordt geheven op basis van onderstaande | Tarief percentages van de vastgestelde WOZ-waarde.
Woningen: eigenaren | 0,1096% Niet-woningen: eigenaren | 0,3059% Niet-woningen: gebruiker | 0,2247% Afvalstoffenheffing, bestaande uit vastrecht en het aantal ledigingen. | Tarief Vastrecht | € 211,08 Tarief per lediging 140 liter | € 5,52 Tarief per lediging 40 liter | € 1,58 Riool-en waterzorgheffing | Tarief Per aangesloten eigendom | € 316,08 Riool-en waterzorgheffing 10% | € 31,61 Toeristenbelasting | Tarief Per persoon per overnachting | € 1,50 Riool aansluitrecht | Tarief Per aansluiting | € 3.145,00 Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven middels diverse tarieven conform verordening en bijbehorende tarieventabel. Leges omgevingsvergunning en overige gemeentelijke leges Leges omgevingsvergunning en overige gemeentelijke leges worden geheven middels diverse tarieven conform verordening en bijbehorende tarieventabel. Actuele ontwikkelingen 76 77 Deze paragraaf schetst de ontwikkelingen binnen BsGW, beïnvloed door interne, externe en landelijke trends. Proceskosten De nieuwe wetgeving, die per 1 januari 2024 van kracht is, verlaagt de proceskostenvergoeding, maar het is onzeker of de kosten daadwerkelijk dalen. Verwacht wordt dat no cure no pay (NCPN)-bedrijven winst blijven maken door automatisering en AI.
Verder verwacht BsGW geen directe vermindering van de uitvoeringskosten, omdat sommige wijzigingen in de wet juist kunnen leiden tot hogere kosten per bezwaar. Bijvoorbeeld, de nieuwe vereisten voor communicatie en administratieve handelingen bij het uitkeren van de vergoedingen aan individuen in plaats van aan bedrijven, kunnen tot extra kosten leiden. Ten tijde van het opstellen van de ontwerpbegroting 2026 was de aanslagoplegging 2025 nog in volle gang en de bezwaartermijn nog niet verstreken. Daarom heeft BsGW uit voorzichtigheid de begrotingspost gehandhaafd, mede vanwege de aanzienlijke waardestijging van objecten, stevige tariefstijgingen en de toename van beroepsprocedures door NCPN-bedrijven met hogere proceskosten. In de ontwerpbegroting 2026 bleef de begrotingspost dan ook gehandhaafd. Na de risicoanalyse is dit risico afgeschaald. Landelijk werd bovendien een stijging van het aantal bezwaren verwacht, ook bij BsGW lieten de eerste cijfers dit zien. Bij het vaststellen van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2030 is besloten om de post proceskosten benedenwaarts bij te stellen. Project Inwinning Secundaire Objectkenmerken Doel van dit project is het herstellen van vertrouwen van woningeigenaren in de overheid en de WOZ- waardebepaling door hen actief te betrekken bij het vaststellen van secundaire objectkenmerken en maximale transparantie te bieden.
Het project staat onder verantwoordelijkheid van de Landelijke Vereniging Lokale Belastingen (LVLB) en wordt uitgevoerd in samenwerking met o.a. VNG, ministeries van Financiën en J&V, de Waarderingskamer, Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond. Hiervoor is een vragenlijst ontwikkeld die in pilots aan woningeigenaren wordt voorgelegd, samen met een overzicht van de huidige kenmerken. Samenwerkingsportaal Het Samenwerkingsportaal, dat oorspronkelijk tot 2024 liep, wordt verlengd tot 2027. Dit is nodig voor verdere doorontwikkeling en betere integratie van verschillende basisregistraties. Robotisering en AI BsGW onderzoekt hoe robotisering en AI geïntegreerd kunnen worden in nieuwe belastingapplicaties, rekening houdend met aankomende Europese regelgeving. Ondernemings- en Ontwikkelplan (OOP) Na jaren van groei richt BsGW zich op het toekomstbestendig maken van de organisatie, met investeringen in procesoptimalisatie en automatisering. Het OOP loopt tot 2027 en moet leiden tot een structurele kostenreductie vanaf 2028. Tegengaan toenemende armoede Het kabinet neemt in de Miljoenennota maatregelen om armoede te bestrijden en de koopkracht van lage inkomens te verbeteren. Ook worden gezinnen ondersteund die betalingsproblemen hebben, onder meer via sociaal invorderen, vroeg signalering en schuldhulpverlening. Gemeenten bieden hierbij vroegtijdig passende hulp.
Wel kan het percentage oninbaar stijgen, wat leidt tot lagere netto- belastingopbrengsten. 78 Kostendekkendheid lokale heffingen Hieronder treft u een overzicht aan van de baten en lasten van de heffingen die maximaal kostendekkend mogen zijn. Daar waar dit mogelijk is, staat ook aangegeven wat de achterliggende beleidskeuzes zijn geweest. Riool-en waterzorgheffing Riool-en waterzorgheffing dient ter financiering van de gemeentelijke watertaken, waaronder het beheer en onderhoud van gemeentelijke riolering, afvalwater, hemelwater, grondwater en dergelijke. Het gaat hierbij steeds meer over waterzorg. De gemeente Nederweert heft riool-en waterzorgheffing van de eigenaar van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering. De riool-en waterzorgheffing mag maximaal kostendekkend zijn. Onderstaand is een overzicht opgenomen van de lasten en baten die betrekking hebben op de riool- en waterzorgheffing: Afvalstoffenheffing De gemeente brengt afvalstoffenheffing in rekening aan de gebruiker van een perceel voor de verwijdering en verwerking van huishoudelijk afval. De opbrengst van deze heffing mag alleen worden gebruikt om de kosten te dekken van de afvalinzameling- en verwerking. Ook de afvalstoffenheffing mag maximaal kostendekkend zijn. PMD wordt wekelijks ingezameld en restafval tweewekelijks.
Kosten voor GFT- inzameling zijn in het vastrecht opgenomen. De huidige kostendekking is in onderstaand overzicht weergegeven: Leges Kostendekking riool-en waterzorgheffing Kosten taakveld 7.2 Riolering 2.534.224 Kosten taakveld 2.1 Verkeer & Vervoer 24.618 8.061 Inkomsten taakveld 7.2 Riolering, excl. heffingen -13.510 Netto kosten taakvelden 2.553.393 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente 275.370 BTW 159.391 Totale kosten 2.988.154 100% Opbrengst heffingen 2.651.959 Dekking 89% Kostendekking afvalstofheffing Kosten taakveld 7.3 Afval 1.936.497 Kosten taakveld 7.4 Milieubeheer 31.725 Inkomsten taakveld 7.3 Afval excl. heffingen -247.565 Netto kosten taakvelden 1.720.657 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente 209.806 BTW 282.972 Totale kosten 2.213.435 100% Opbrengst heffingen 1.633.970 Dekking 74% De bij de Legesverordening behorende Tarieventabel bestaat uit 3 titels. Titel 1 omvat de algemene dienstverlening zoals de Burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen etc. Titel 2 heeft betrekking op de omgevingsvergunningen, terwijl titel 3 bestaat uit vergunningen die onder de werking van de Europese Dienstenrichtlijn vallen, zoals horecavergunningen, evenementen en markten, etc. De totale kostendekkendheid van de Legesverordening is ca. 29%. Binnen de gemeente Nederweert wordt tijd geschreven.
Dit vindt niet plaats op het detailniveau van de producten. Daarom is momenteel geen exact inzicht in de lasten die aan een bepaald product kunnen worden toegerekend. Binnen de legesverordening kan er dus sprake zijn van kruissubsidiering. Daarnaast is het ook niet altijd mogelijk om kostendekkend te werken, omdat bijvoorbeeld sprake is van wettelijk vastgestelde tarieven of gemaximeerde tarieven. Onderstaand treft u een overzicht aan van de kostendekkendheid van de Legesverordening in totaal: Kostendekking legesverordening totaal titel I, II en III Kosten taakvelden | 2.680.851 Inkomsten taakveld(en) excl. heffingen | -54.350 Netto kosten taakvelden | 2.626.501 Toe te rekenen kosten: Totale kosten | 2.626.501 | 100% Opbrengst heffingen | 759.219 Dekking | 29% De kostendekking van de 3 titels van de Tarieventabel (behorende bij de Legesverordening) is als volgt: Kostendekking titel I Tarieventabel (Algemene dienstverlening) Kosten taakvelden | 467.251 Inkomsten taakveld(en) excl. heffingen | - Netto kosten taakvelden | 467.251 Toe te rekenen kosten: Totale kosten | 467.251 | 100% Opbrengst heffingen | 222.622 Dekking | 48% Kostendekking titel II Tarieventabel (Omgevingsvergunning) Kosten taakvelden | 2.097.735 Inkomsten taakveld(en) excl.
heffingen | -49.350 Netto kosten taakvelden | 2.048.385 Toe te rekenen kosten: Totale kosten | 2.048.385 | 100% Opbrengst heffingen | 524.955 Dekking | 26% 79 80 Bij de omgevingsvergunningen is het niet altijd eenvoudig om de inkomsten op voorhand te ramen. De heffingsmaatstaf is de bouwsom van het bouwwerk. Grote bouwprojecten veroorzaken gedurende meerdere jaren kosten. De volledige baten valt echter op één moment, namelijk op het moment dat de aanvraag wordt ingediend. Zeker bij incidentele grote bouwprojecten kan toerekening van de baten aan het incidentele jaar tot grote schommelingen in het tarief leiden. Dat is ongewenst. De commissie BBV heeft aangegeven dat dit is te ondervangen door: de lasten te egaliseren of te egaliseren via de baten. Wij kiezen ervoor om deze schommelingen te egaliseren via de baten. Omdat de lasten in meerdere jaren vallen, kunnen de baten ook over meerdere jaren worden geraamd. De uitschieter in de raming loopt dan via het resultaat en is in dat geval zichtbaar in de jaarrekening, maar niet in de begroting. In andere jaren is er een tekort en in het jaar van de aanvraag (wanneer de leges in rekening worden gebracht) een overschot.
Er is besloten om het resultaat op de omgevingsvergunningen via een bestemmingsreserve omgevingsvergunning te egaliseren, waarbij eventuele overschotten die op rekeningbasis zullen ontstaan in een bestemmingsreserve worden geplaatst. In jaren dat sprake is van tekorten kan deze bestemmingsreserve vervolgens aangewend worden om deze te dekken. Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door of vanwege de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Ook de lijkbezorgingsrechten mogen maximaal kostendekkend zijn. In Nederweert is momenteel sprake van een lage mate van kostenverhaal van de lijkbezorgingsrechten. De kostendekking bedraagt momenteel ca. 36%, zoals blijkt uit het onderstaande overzicht: Lokale lastendruk Lastendruk is het totaalbedrag aan belastingen en heffingen dat een inwoner aan de gemeente betaalt. In 2025 kent de gemeente Nederweert een zeer lage lokale lastendruk voor een huurder in Kostendekking titel III Tarieventabel (Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn) Kosten taakvelden 115.865 Inkomsten taakveld(en) excl.
heffingen -5.000 Netto kosten taakvelden 110.865 Toe te rekenen kosten: Totale kosten 110.865 100% Opbrengst heffingen 11.642 Dekking 11% Kostendekking lijkbezorgingsrechten Kosten taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 56.342 Inkomsten taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria excl. heffingen - Netto kosten taakvelden 56.342 Toe te rekenen kosten: Overhead incl. (omslag)rente - BTW - Totale kosten 56.342 100% Opbrengst heffingen 20.100 Dekking 36% 81 vergelijking met andere Limburgse gemeenten. Voor een eigenaar/gebruiker ligt de lastendruk in Nederweert iets hoger dan de gemiddelde lastendruk in de provincie. • Huurders Met een totaalbedrag aan gemeentelijke heffingen van € 238,11 bezet gemeente Nederweert de derde plaats in de provinciale ranking. De gemiddelde lastendruk in de provincie Limburg is €415,32. In vergelijking met de omliggende gemeenten heeft gemeente Nederweert een van de laagste lastendruk voor de huurders. • Eigenaren / gebruikers Met een totaalbedrag aan gemeentelijke heffingen van € 986,61 bezet gemeente Nederweert de eenentwintigste plaats in de provinciale ranking. De gemiddelde lastendruk in de provincie Limburg is € 947,64. In vergelijking met de omliggende gemeenten heeft gemeente Nederweert een van de hoogste lastendruk voor de eigenaren/gebruikers.
De gegevens die gebruikt zijn voor de vergelijking komen uit het provinciaal belastingoverzicht 2025. In dit overzicht vergelijkt de provincie 31 Limburgse gemeenten met elkaar. De individuele gemeentelijke begrotingen 2025 vormen hiervoor de basis. Kwijtscheldingsbeleid Op grond van de Invorderingswet is het mogelijk om gehele of gedeeltelijke kwijtschelding te verlenen aan de belastingschuldige die niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. De gehanteerde kwijtscheldingsnorm is 100%. Nederweert heeft een afzonderlijke Regeling Kwijtschelding gemeentelijke belastingen, die jaarlijks wordt vastgesteld. € 0,00 € 100,00 € 200,00 € 300,00 € 400,00 € 500,00 € 600,00 € 700,00 2021 2022 2023 2024 2025 Nederweert Leudal Weert Peel en Maas Gemiddelde lastendruk huurder € 0,00 € 200,00 € 400,00 € 600,00 € 800,00 € 1.000,00 € 1.200,00 2021 2022 2023 2024 2025 Nederweert Leudal Weert Peel en Maas Gemiddelde lastendruk eigenaar / gebruiker 82 Kwijtschelding is mogelijk voor de aanslagen afvalstoffenheffing vastrecht 100%, voor het variabel tarief (maximum € 70 per jaar). Voor aanmaningskosten en dwangbevelkosten is geen kwijtschelding mogelijk. Kwijtschelding is op € 20.000 begroot. Voor chronisch zieken die door hun ziekte extra afval aanbieden bestaat een reductieregeling.
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Deze paragraaf geeft antwoord op de vraag of de financiële positie van gemeente Nederweert toereikend is om de financiële gevolgen van risico's op te kunnen vangen. Hierbij gaat het om risico's die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Beleid weerstandscapaciteit en risico’s De beleidskaders zijn vastgelegd in de nota Risicomanagement gemeente Nederweert. We streven vanuit het beleidskader naar een ratio van minimaal 1,0 van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de omvang van alle risico’s bij elkaar opgeteld. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit heeft als doel financiële tegenvallers op te vangen, zonder dat voortzetting van de gemeentelijke taken in gevaar komen. De weerstandscapaciteit wordt deels ontleend van het vermogen (incidenteel) en deels van de exploitatie (structureel). De componenten die hier onderdeel van uitmaken zijn vastgelegd in de nota Risicomanagement gemeente Nederweert. De volgende tabel geeft inzicht in de samenstelling en de omvang van de weerstandscapaciteit.
Weerstandscapaciteit | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Incidenteel Algemene reserve | € 11.398.446 | € | 13.215.896 | € 14.421.567 | € 14.726.625 Algemene reserve woningbouwexploitatie | € | 4.241.744 | € | 3.994.040 | € | 3.994.040 | € | 3.994.040 Algemene reserve industrieterreinexploitatie | € | 2.616.390 | € | 2.616.390 | € | 2.616.390 | € | 2.616.390 Onvoorziene uitgaven eenmalig | € | - | € | - | € | - | € | - Onvoorziene uitgaven specifiek welzijn | € | - | € | - | € | - | € | - Begrotingssaldo | € | 1.817.450 | € | 1.205.671 | € | 305.058 | € | 612.883 Stille reserves | € | - | € | - | € | - | € | - Totaal incidenteel | € 20.074.030 | € | 21.031.997 | € 21.337.055 | € 21.949.938 Structureel Onbenutte belastingcapaciteit | € | 101.434 | € | 103.850 | € | 214.808 | € | 219.997 Onvoorziene uitgaven algemeen | € | 17.000 | € | 17.000 | € | 17.000 | € | 17.000 Totaal structureel | € | 118.434 | € | 120.850 | € | 231.808 | € | 236.997 Weerstandscapaciteit | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Incidenteel en structureel | 20.192.465 | € | 21.152.847 | € 21.568.863 | € 22.186.935 83 Inventarisatie van de risico’s Voor de gemeente Nederweert zijn de risico’s zoals opgenomen in deze paragraaf geïdentificeerd en geïnventariseerd. Per risico vindt een beoordeling plaats op de kans dat het risico zich voordoet en de impact die het heeft op de gemeente.
Bij de impact houden we rekening met mitigerende maatregelen. Vanuit een analysemodel wordt het risicobedrag aan de hand van de eerdergenoemde beoordeling gekwantificeerd. De beoordeling maakt deel uit van zowel de planning- en controlcyclus en maakt deel uit van het besluitvormingsproces. De inventarisatie is per programma opgebouwd. Zo kunt u rechtstreeks een relatie leggen met de programma’s. Waarden Programma | Nr. | Risico | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 0. Bestuur en ondersteuning | 4 Financiële verhouding Rijk | € | 600.000 | € | 600.000 | € | 600.000 | € | 600.000 5 Verbonden partijen | € | 620.000 | € | 620.000 | € | 620.000 | € | 620.000 6 Gegarandeerde geldleningen | € | 150.000 | € | 150.000 | € | 150.000 | € | 150.000 13 Cybercriminaliteit en privacy | € | 50.000 € | 50.000 | € | 50.000 € | 50.000 Totaal 0. Bestuur en ondersteuning | € 1.420.000 | € 1.420.000 | € 1.420.000 | € 1.420.000 2. Verkeer en vervoer | 10 N266 / N275 en Kanaalzone | € | 706.240 | € | - | € | - € | - Totaal 2. Verkeer en vervoer | € | 706.240 | € | - | € | - € | - 6. Sociaal domein | 1 Sociaal domein | € 2.000.000 | € 2.000.000 | € 2.000.000 | € 2.000.000 Totaal 6. Sociaal domein | € 2.000.000 | € 2.000.000 | € 2.000.000 | € 2.000.000 8.
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)7Legesopbrengsten Omgevingswet€ | 150.000€ | 150.000€ | 150.000€ | 150.000 11 Omgevingswet | € | 55.000 € | 55.000 | € | 55.000 € | 55.000 Totaal 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) | € | 205.000 | € | 205.000 | € | 205.000 | € | 205.000 Eindtotaal | € 4.331.240 | € 3.625.000 | € 3.625.000 | € 3.625.000 Hierna treft u een toelichting van de risico’s en de beheersmaatregelen per programma. 0. Bestuur en ondersteuning Cybercriminaliteit en privacy De afgelopen jaren zien we dat de dreiging van cyberincidenten toeneemt. Dit kan zich vertalen in het uitvallen van systemen of dat het netwerk niet toegankelijk wordt voor medewerkers. In het uiterste geval kan dit de dienstverlening aan burgers schaden. Onze ICT-infrastructuur is uitbesteed aan ICT NML, die op haar beurt diverse maatregelen rondom dit thema heeft getroffen: - Beheer SIEM/SOC - Beveiligingsincidentenproces - Cyber response - Back-ups - Beleid en procedures - Audits - Patch management 13.
Cybercriminaliteit en privacy Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 10% | € | 500.000 € | 50.000 2027 | 10% | € | 500.000 € | 50.000 2028 | 10% | € | 500.000 € | 50.000 2029 | 10% | € | 500.000 € | 50.000 Totaal | € | 200.000 84 Financiële verhoudingen Rijk Herverdeling gemeentefonds vanaf 2026 In het verleden zijn er afspraken gemaakt over de herverdeling van het Gemeentefonds. Deze afspraken lopen tot 2026 waarbij wij als voordeelgemeente maximaal € 37,50 per inwoner hebben ontvangen. Met dit bedrag is slechts een gedeelte gecompenseerd van het berekende voordeelbedrag waar we volgens de nieuwe verdeling recht op zouden hebben. Voordat duidelijk is hoe in 2026 de herverdeling vorm krijgt, vindt er eerst een evaluatie plaats door het Rijk van het nieuwe verdeelmodel. Ravijnjaar Voordat de voorjaarsnota in 2025 werd gepubliceerd was de financiële uitdaging voor gemeenten groot. De voorjaarsnota en uiteindelijke vertaling de meicirculaire 2025 heeft een verzachtende werking gehad op onze gemeentefinanciën. Aan de andere kant zien we dat de geboden oplossingen voornamelijk op korte termijn zijn gericht. Het ravijnjaar is volgens vele deskundigen verschoven naar het jaar 2028. Het kabinet -Schoof is gevallen en daarmee is het financieringsprobleem van gemeenten doorgeschoven naar het volgende kabinet.
Maatregelen • | Bestuursopdracht financiën is door de Raad ingestemd. Oplevering van de analyse vindt plaats in Q2 2026. • | Begroting opstellen o.b.v. meest recente circulaire, namelijk septembercirculaire. • | Effecten van tussentijdse circulaires z.s.m. verwerken in de meerjarenbegroting. • | Toezien op een structurele balans wat betreft begrotingsevenwicht. • | VNG inzet kabinetsformatie. 4. Financiële verhoudingen Rijk Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 30% | € | 2.000.000€ | 600.000 2027 | 30% | € | 2.000.000€ | 600.000 2028 | 30% | € | 2.000.000€ | 600.000 2029 | 30% | € | 2.000.000€ | 600.000 Totaal | € | 2.400.000 85 Verbonden partijen De verbonden partijen zijn verlengd bestuur van de gemeente. Dat houdt in dat de gemeente eindverantwoordelijk is en blijft voor zowel beleid als financiën. Gezien de ontwikkelingen in het afgelopen jaar met alle crisissen, is gebleken dat de rekening of een deel ervan uiteindelijk bij de gemeente belandt. Uiteraard gaan we met eenieder het gesprek aan en passen we maatwerk toe in de zoektocht naar oplossingen. Desondanks blijft er een risico voor de gemeente bestaan dat de gemeentelijke bijdrage ontoereikend is, waardoor continuïteit niet gewaarborgd kan worden voor het uitvoeren van gemeentelijke taken.
Wij hebben ervoor gekozen om de gehele uitgaven aan gemeenschappelijke regelingen mee te wegen in het bruto risico. Maatregelen • | Opstellen/communiceren taken en verantwoordelijkheden diverse verbonden partijen. • | Aanwijzen verantwoordelijken per verbonden partij. • | Prestatieafspraken per verbonden partijen afsluiten. • | Toetsing naleving gemaakte prestatieafspraken. • | Periodieke rapportage via de begroting en jaarrekening inzake verbonden partijen aan de gemeenteraad verstrekken en de gemeenteraad stelt de rapportage vast. 5. Verbonden partijen Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 10% | € | 6.200.000€ | 620.000 2027 | 10% | € | 6.200.000€ | 620.000 2028 | 10% | € | 6.200.000€ | 620.000 2029 | 10% | € | 6.200.000€ | 620.000 Totaal | € | 2.480.000 Gegarandeerde geldleningen De achtervang van het Rijk (50%) en de gemeenten (50%) is het sluitstuk van de zekerheidsstructuur binnen het borgstelsel. WSW neemt de betaalverplichtingen voor een lening over wanneer de corporatie de rente en aflossing op een door WSW geborgde lening niet meer kan betalen. Alleen als WSW deze betaalverplichting niet uit de overige buffers in de zekerheidsstructuur kan voldoen, moeten Rijk en gemeenten garant staan. Maatregelen Bestuurlijke samenwerking intensiveren waardoor meer grip.
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) behartigt de belangen van de gemeenten richting WSW. De formele afspraken tussen de VNG en WSW zijn vastgelegd in de overeenkomst tussen beide organisaties. 6. Gegarandeerde geldleningen Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 10% | € | 1.500.000€ | 150.000 2027 | 10% | € | 1.500.000€ | 150.000 2028 | 10% | € | 1.500.000€ | 150.000 2029 | 10% | € | 1.500.000€ | 150.000 Totaal | € | 600.000 86 87 2. Verkeer en vervoer N266/ N275 Nederweert Juli 2024 ondertekenden de gemeente en de provincie een realisatieovereenkomst (ROK) waarin afspraken zijn gemaakt voor de realisatie van het project N266 – N275 Nederweert. Hierin zijn de afspraken vastgelegd tussen Provincie en Gemeente die verband houden met de aanbesteding, de realisatie, de financiële afwikkeling, het beheer en onderhoud van het Werk en de aanvullende werkzaamheden. Uitgangspunten voor de ROK zijn de besluiten van Gedeputeerde Staten/College van B&W van 5 maart 2024 en 9 april 2024 en de besluiten van de gemeenteraad van 23 april 2024 en 2 juli 2024. De Provincie is trekker van dit project, formeel opdrachtgever en levert een groot gedeelte van de kennis/ambtelijke ondersteuning. Hierdoor zijn we mede afhankelijk van de snelheid waarmee de provincie Limburg zaken oppakt. Financiën De totale kosten van het werk zijn geraamd op € 19.628.090.
Het beschikbare projectbudget bedraagt € 19.744.000 en bestaat uit bijdragen van: 1. De Provincie à € 6.782.000 2. De Gemeente à € 8.112.000 3. Bijdrage uit het regiofonds ‘Gebied Ontwikkeling Midden Limburg’ (GOML) van in totaal € 4.850.000 In 2023/2024/2025 zijn onderhandelingen gevoerd over de aankoop van benodigde gronden voor Dp B en Dp C. Dit heeft nog niet geleid tot overeenstemming. De ruimtelijke procedure voor Dp B is afgerond. Voor Dp E loopt deze nog en voor Dp C wordt deze nog opgestart. Eventuele bezwarenprocedures kunnen voor vertraging en/of hogere kosten zorgen. Ook is overleg gevoerd met de nutsbedrijven voor het verleggen van kabels en leidingen. Met name bij Enexis gelden lange wachttijden van minimaal 2 jaar bij verleggingen. Ook dit beïnvloedt de planning. De druk/het werkaanbod bij team Vergunningverlening is hoog. Behandeling van vergunningaanvragen kunnen daardoor vertraging oplopen. Het netwerkberaad GOML heeft uitstel verleend voor de GOML-bijdrage. Maatregelen: • Continueren bestuurlijk en ambtelijk overleg met Provincie. • stakeholders (blijven) betrekken. • Goede project-/uitvoeringsplanning opstellen en bewaken • Opzetten risicoanalyse/risicobeheersing. • Benutten expertise aannemer door opdrachten als UAV-GC contract in de markt te zetten; • Extra inhuur casemanager Vergunningen N266-N275 ter ondersteuning team Vergunningverlening 10.
N266 / N 275 en Kanaalzone Jaar Kansklasse Bruto-risico (€) Netto-risico (€) 2026 30% 2.354.133€ 706.240€ 2027 0% -€ -€ 2028 0% -€ -€ 2029 0% -€ -€ Totaal 706.240€ 6. Sociaal domein Sociaal domein In het sociaal domein blijft een bepaalde mate van onzekerheid over de uitgaven bestaan. Er is een openeindfinanciering en landelijke ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Vanwege aanbestedingen op het gebied van Jeugd en Wmo en daaraan verbonden mogelijke wijziging van bekostigingssystematiek, kunnen de daadwerkelijke uitgaven afwijken van afgelopen jaren. Daarom kwantificeren we 10% van de begrote kosten als risico. Maatregelen Vanaf 2019 begroten we realistisch, zodat een goed inzicht is en blijft van de inkomsten en uitgaven. We investeren in het verzamelen en analyseren van data, op basis waarvan we beleid continueren of kunnen bijstellen. Het is gebleken dat de rijksoverheid de gemeenten jarenlang te weinig heeft gecompenseerd voor het sociaal domein (vooral jeugdzorg en Wmo). Vanwege dreigende discontinuïteit van zorg bij enkele grote zorgaanbieders met (liquiditeits)problemen in de provincie Limburg groeit de behoefte aan meer robuustheid in het zorglandschap en minder (grote) afhankelijkheid van één of enkele zorgaanbieders in de regio’s. Die behoefte wordt breed gedeeld in Noord-, Midden- en Zuid-Limburg.
We hebben hierover in de Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg overleg met onze Limburgse collega gemeenten, Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd, VNG en het ministerie van VWS. We streven hierbij naar een duurzaam zorglandschap dat niet afhankelijk is van incidentele financiële bijdrages om de zorgcontinuïteit te waarborgen. We investeren in activiteiten die de transformatie in het sociaal domein stimuleren en daarmee de financiële risico’s beheersbaar te houden: • | Het werken met positieve gezondheid, waarbij gezondheid gedefinieerd wordt als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Denk hierbij aan hoe er in de toegang wordt gewerkt vanuit positieve gezondheid. • | Inzet van informele ondersteuning en gebruik van algemene voorzieningen (zoals Langer Toes, de Open Inlopen en de Tref). Dergelijke voorzieningen dragen naar verwachting bij aan een uitgesteld/minder gebruik van (maatwerk)ondersteuning. • | We hebben gemeentelijke aandachtsfunctionarissen en regisseurs leefbaarheid, die bekend zijn in de dorpen en een laagdrempelig aanspreekpunt zijn voor inwoners. • | Inzet van de praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts, zodat sneller laagdrempelige ondersteuning geboden wordt . • | Uitvoering van de verwervingsstrategie.
Hierbij maken we andere en betere afspraken met aanbieders over te leveren resultaten, met reële tarieven. • | Samenwerking in inkoop en uitvoering in de regio Midden Limburg West. Voor inkoop onderzoeken we samenwerking op bovenregionaal niveau. Dit creëert meer massa waardoor we betere afspraken met aanbieders kunnen maken. Ook biedt dit sterkere continuïteit in kennis en ervaring op het gebied van inkoop en contractmanagement. • | Door een integrale aanpak met focus op vroeg signalering en preventie zijn we beter in staat (maatwerk)ondersteuning te voorkomen. Denk hierbij aan aanpak eenzaamheid, armoedebeleid/ schulddienstverlening, arbeidsmarktbeleid, preventief jeugdbeleid, gezondheidsbeleid. • | De integrale wijkaanpak Wonen Werken Samenleven met diverse partners richt zich op preventie, vroeg signalering en werken vanuit de leefwereld van de inwoners. 1. Sociaal domein Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 10% | € | 20.000.000€ | 2.000.000 2027 | 10% | € | 20.000.000€ | 2.000.000 2028 | 10% | € | 20.000.000€ | 2.000.000 2029 | 10% | € | 20.000.000€ | 2.000.000 Totaal | € | 8.000.000 88 8.
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) Legesopbrengsten Omgevingswet De jaarlijkse legesopbrengsten Omgevingswet zijn afhankelijk van het aantal ingediende aanvragen en informatieverzoeken en de omvang en aard van die aanvragen. Elk jaar wordt op basis van voorgaande jaren, de economische verwachtingen en de lokale situatie een prognose van de inkomsten gemaakt. Afwijkingen (zowel naar beneden als naar boven) zijn natuurlijk altijd mogelijk. De mogelijke minder opbrengsten ten opzichte van de begrotingsraming zijn als risico opgevoerd. 7. Legesopbrengsten Omgevingswet Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 30% | € | 500.000 € | 150.000 2027 | 30% | € | 500.000 € | 150.000 2028 | 30% | € | 500.000 € | 150.000 2029 | 30% | € | 500.000 € | 150.000 Totaal | € | 600.000 Omgevingswet De omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. De komende jaren worden kosten gemaakt voor het opstellen van omgevingsvisie, omgevingsplan en bijbehorende producten en adviezen. De bedragen zijn een aanname op basis van ervaringen uit het verleden. De kosten kunnen hoger of lager uitvallen dan begroot. Maatregelen Inhuuropdrachten aanbesteden (marktwerking) en monitoren budget. 11.
Omgevingswet Jaar | Kansklasse | Bruto-risico (€) | Netto-risico (€) 2026 | 20% | € | 275.000 € | 55.000 2027 | 20% | € | 275.000 € | 55.000 2028 | 20% | € | 275.000 € | 55.000 2029 | 20% | € | 275.000 € | 55.000 Totaal | € | 220.000 89 Het weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de omvang van alle risico’s bij elkaar opgeteld. De streefwaarde (ratio) is bepaald op minimaal 1,0. De toekomstige ontwikkeling van het weerstandsvermogen is onderstaand weergegeven. We zien een afname van het risicoprofiel doordat de N266/N275 in uitvoering gaat. Derhalve neemt de ratio toe van 2026 naar 2027. Weerstandsvermogen | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Weerstandscapaciteit | € 20.074.030 | € 21.152.847 | € 21.568.863 | € 22.186.935 Risico's | € | 4.331.240 | € | 3.625.000 | € | 3.625.000 | € | 3.625.000 Ratio | 4,63 | 5,84 | 5,95 | 6,12 De ratio voldoet ruim aan de streefwaarde voor het huidige begrotingsjaar en de komende jaren. Dit betekent dat er voldoende middelen aanwezig zijn om de geïdentificeerde financiële risico’s op te vangen. In onderstaande grafiek is de weerstandscapaciteit en het totaal van de risico’s visueel weergegeven. Ter verduidelijking, de ratio bestaat uit de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s in totaliteit. Beide onderdelen zijn eerder in deze paragraaf aan de orde geweest.
€ 25.000.000 € 20.000.000 € 15.000.000 | Weerstandscapaciteit Risico's € 10.000.000 € 5.000.000 € - 2026 | 2027 | 2028 | 2029 90 Kengetallen In onderstaande tabel zijn de kengetallen van de gemeente Nederweert weergegeven. De kengetallen geven de verhouding weer tussen onderdelen van de begroting of balans. Wij zullen ingaan op de analyse van de individuele kengetallen en vervolgens behandelen wij de onderlinge verhoudingen. Op deze wijze krijgt u inzicht in de beoordeling van de financiële positie van de gemeente Nederweert. Deze kengetallen en de berekeningswijze zijn door het Rijk voorgeschreven. Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting Kengetallen | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Netto schuldquote | -63% | -41% | -10% | -8% | 0% | 0% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | -65% | -41% | -11% | -9% | -1% | -1% Solvabiliteitsratio | 51% | 47% | 42% | 45% | 48% | 47% Structurele exploitatieruimte | 10% | 1% | 4% | -1% | 3% | 1% Grondexploitatie | 2% | 4% | 1% | -3% | -6% | -5% Belastingcapaciteit | 86% | 101% | 98% | 98% | 98% | 98% 91 92 Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de inkomsten. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
Hoe hoger de inkomsten, des te meer schulden een gemeente in theorie kan aangaan. Het kengetal geeft aan in hoeverre de schulden meer of minder bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. De VNG heeft als richtlijn dat bij een schuldquote hoger dan 130% er sprake is van een zeer hoge schuld. Bij een schuld tussen de 100% en 130% moet er voldoende aandacht zijn. Volgens de VNG bevindt de schuldquote van een gemeente zich normaal tussen de 0% en 100%. Omdat Nederweert geen geld heeft geleend, is onze schuldquote zeer gezond. Uit onze begroting en de daarbij behorende liquiditeitsbegroting blijkt dat we de komende jaren onze uitgaven met eigen geld kunnen financieren. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om zichtbaar te maken wat het aandeel is van de verstrekte leningen wordt de netto schuldquote ook inclusief uitgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk welke invloed de verstrekte leningen hebben op de schuldenlast. De impact van de verstrekte leningen op de schuldquote is niet noemenswaardig. Omdat het percentage ruim beneden de grenswaarde van de VNG zit, is de conclusie dat de verhouding van de schulden van de gemeente Nederweert ten opzichte van de gerealiseerde baten volgens de richtlijn van de VNG goed is.
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Hoe hoger de solvabiliteit, hoe hoger de weerbaarheid van de gemeente. Doordat Nederweert geen geld hoeft te lenen, is de solvabiliteitsratio zeer gezond en stabiel voor de komende begrotingsjaren. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves af te zetten tegen de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Grondexploitatie Voor de berekening van dit kengetal worden de bouwgronden in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de begroting of jaarstukken en uitgedrukt in een percentage. Dit kengetal geeft een indruk van de financiële impact van de grondexploitaties op de financiële huishouding van de gemeente. Verder gaat dit kengetal ervan uit dat grondexploitaties altijd kosten met zich meebrengen.
De grondexploitaties hebben in die zin geringe impact op de financiële positie van de gemeente, gezien het lage percentage van het kengetal. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Geconcludeerd kan worden dat de totale woonlasten voor een gezin met een woning met gemiddelde WOZ-waarde in gemeente Nederweert lager is ten opzichte van het landelijk gemiddelde (het ijkpunt voor het maximaal te heffen belastingtarief). Het is te allen tijde de bevoegdheid van de gemeenteraad met welke omvang de belastingen worden verhoogd. Dit dient uiteraard in relatie met de structurele exploitatieruimte te worden bekeken. 93 Een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie Aangezien het niet mogelijk is om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie van onze gemeente dienen bovenstaande kengetallen in samenhang te worden bezien. Uit bovenstaande analyse blijkt dat de financiële positie van onze gemeente een goed beeld laat zien. Zo bevindt onze schuldpositie zich binnen een normale marge (conform richtlijn VNG), wat betekent dat de verhouding tussen het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de baten in balans is. Belangrijk hierbij te benoemen is dat Nederweert geen geld heeft geleend en o.b.v.
deze begroting dat dit de komende jaren gehandhaafd blijft. Mede hierdoor is de solvabiliteitsratio goed in orde. Het eigen vermogen is zodanig van omvang dat de financiële verplichtingen met gemak voldaan kunnen worden. De structurele exploitatieruimte is toereikend om de structurele lasten af te dekken. Daarnaast staan de grondexploitatie in de boeken gewaardeerd tegen actuele waarde. Alle kengetallen in overweging genomen is er sprake van een meerjarig robuust financiële gemeente Nederweert. 94 Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De totale omvang van de gemeente Nederweert beslaat 10.178 hectaren. De gemeente heeft binnen dit gebied de infrastructuur (wegen, water, riolering, kunstwerken), voorzieningen (groen, verlichting, sportfaciliteiten) en gebouwen in beheer. Voor de samenleving is een goed functionerende openbare infrastructuur een belangrijk randvoorwaarde. Daarom hebben de overheden een wettelijke zorgplicht voor de openbare infrastructuur. Het in stand en bij de tijd houden van de gemeentelijke infrastructuur brengt jaarlijks forse kosten met zich mee. Strategische keuzes en een doelmatig en doeltreffend beheer zijn randvoorwaarden om deze betaalbaar te houden. Bij de verschillende onderdelen komen we hierop terug.
Wegen Beleidskader Bij de kadernota 2024 is besloten dat we een bepaalde systematiek volgen voor de kosten van rehabilitaties (een volledige vervanging van een wegconstructie). Bij de begroting worden ieder jaar de noodzakelijke middelen opgenomen voor de rehabilitaties voor de volgende jaren. Samen met de bedragen voor het regulier onderhoud (klein, preventief, groot) wordt de nieuwe systematiek voor rehabilitaties vastgelegd in het nieuwe beheerprogramma wegen. Er is een nieuw beheerprogramma vastgesteld (zie tabel) voor de jaren 2024-2033. Dit beheerprogramma wordt in 2025 gecontinueerd. Met het nieuw opgestelde plan en de aanpak wordt voldaan aan de nieuwe CROW 2019 en de Wet BBV. Kwaliteitsniveau Voor de financiële doorvertaling is uitgegaan van niveau B (basis), zoals destijds vastgesteld door de gemeenteraad. Hiermee wordt voldaan aan een minimaal verantwoord kwaliteitsniveau zonder dat normen en richtlijnen voor veiligheid, comfort, en aanzien worden overschreden én er kapitaalsvernietiging ontstaat. Civieltechnische kunstwerken Voor het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken is in 2020 een beheerplan civiele kunstwerken (2020 - 2029) opgesteld. Ten behoeve van het beheerplan is een onderzoek uitgevoerd, waarbij de onderhouds-technische toestand van 51 kunstwerken is bepaald conform CUR- Aanbeveling 117- 2015 (B1, B2 en C2).
Plan Beheerplan wegen Termijn 2024 - 2033 Vaststelling College 12-09-2023 Raad in begroting 2024 Achterstallig onderhoud Nee Exploitatie of voorziening Exploitatie Financieel vertaald in de meerjarenbegroting Ja Indien van toepassing, wanneer staat actualisatie gepland voor de Raad n.v.t. Vertaling financiële consequenties in begroting 2026-2029 Omschrijving lasten | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Asfaltonderhoud | 1.786.929 | 1.826.241 | 1.866.419 | 1.907.480 Elementenonderhoud | 217.330 | 222.112 | 226.999 | 231.993 subtotaal | 2.004.259 | 2.048.353 | 2.093.418 | 2.139.473 Verbreden wegen met grastegels | 79.950 | 81.625 | 83.336 | 85.085 Onderhoud wegkanten | 231.301 | 236.389 | 241.590 | 246.905 Onderhoud onverharde wegen | 78.336 | 80.059 | 81.820 | 83.620 subtotaal | 389.587 | 398.073 | 406.746 | 415.610 Totaal | 2.393.846 | 2.446.426 | 2.500.164 | 2.555.083 95 96 Riolering en zoetwater beschikbaarheid Beleidskader We actualiseren het strategisch klimaatadaptatieplan. Dit plan wordt vanwege het grote aantal raakvlakken omgevormd naar een riolering, water- en klimaatplan. Gemeenten hebben op grond van de Omgevingswet drie zorgplichten: Zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater Zorgplicht voor doelmatige inzameling en verwerking van afvloeiend hemelwater Zorgplicht voor grondwatermaatregelen (onder voorwaarden).