CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2025-04-15 9. Bijlage 1 - Onderzoek rekenkamer informatievoorziening majeure thema's definitief

Raadsvergadering 15 april 2025, gemeente NederweertBij agendapunt: Rekenkameronderzoek - Informatievoorziening majeure thema's16.002 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 1 26 FEBRUARI 2025 REKENKAMER GEMEENTE NEDERWEERT ONDERZOEK INFORMATIE- VOORZIENING MAJEURE THEMA’S

ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 2 Inhoudsopgave Voorwoord 3 1. Inleiding 4 1.1 Doelstelling 4 1.2 Leeswijzer 4 2. Onderzoeksmethode 5 2.1 Onderzoeksonderwerp 5 2.2 Onderzoeksvragen 5 2.3 Onderzoeksopzet 5 3. Onderzoeksresultaten informatievoorziening majeure thema’s – beantwoording deelvragen 5 3.1 Hoe luiden de (wettelijke) regels en afspraken rondom actieve en passieve informatieplicht binnen de gemeente Nederweert? 5 3.2 Hoe is uitvoering gegeven aan deze regels en afspraken in de daarvoor geselecteerde onderwerpen? 7 3.3 Welke informatie heeft het college aan de raad verstrekt over majeure thema’s/projecten en wat was het momentum? 8 3.4 Hoe beoordelen raadsleden het proces van informatievoorziening op het gebied van majeure thema’s/projecten? 17 3.5 Hoe beoordeelt het college het proces van informatievoorziening op het gebied van majeure thema’s/projecten? 21 3.6 Welke behoeften hebben betrokkenen op het gebied van informatievoorziening van en naar de gemeenteraad van majeure thema’s/projecten? 21 3.7 Hoe is de besluitvorming in de praktijk bij majeure thema’s/projecten verlopen en was de informatievoorziening daarbij toereikend? 23 3.8 Wat zijn de ‘best practices’ van anderen gemeenten/overheidsorganisaties op het gebied van informatievoorziening over majeure thema’s/projecten?24 3.9 Welke aanbevelingen kunnen worden gedaan op basis van de geïnventariseerde behoefte

van betrokkenen met betrekking tot de te volgen werkwijze op het gebied van informatievoorziening van majeure thema’s/projecten? 25 4. Conclusies & Aanbevelingen 26 Conclusies 26 Aanbevelingen 27 5. Bestuurlijke reactie 28 Nawoord 30 Bijlagen 31 ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 3 Voorwoord Na overleg met de leden van de gemeenteraad heeft de rekenkamer van de gemeente Nederweert een aantal potentiële onderzoeksonderwerpen voor 2024 vastgesteld. Deze zijn vervolgens gewogen op basis van de criteria opgenomen in het Reglement van Orde van de rekenkamer. Op basis van de uitkomsten van deze weging is besloten in 2024 onder andere onderzoek te doen naar "de informatievoorziening van en naar de gemeenteraad van Nederweert op het gebied van majeure thema’s". Informatievoorziening van het college naar de gemeenteraad is de basis waarop de gemeenteraad van Nederweert haar kaderstellende en controlerende rol kan uitvoeren. De heidag in april 2024 tussen college en gemeenteraad is een belangrijke aanleiding voor het oppakken van dit onderzoek door de rekenkamer van Nederweert. Tijdens de heidag is vastgesteld dat beide partijen behoefte hebben aan een verbeterslag in de informatievoorziening. De rekenkamer doet onderzoek naar de informatievoorziening, specifiek op de majeure thema’s. De term “thema’s” wordt in de onderzochte documentatie regelmatig geduid met andere terminologie.

Zo leest u in het rapport termen als “programma” en “projecten”, die in de verschillende bronnen die we hebben geraadpleegd dezelfde bedoeling hebben als “thema”. In het onderzoek is geconstateerd dat het benoemde majeure thema “Personeel & Organisatie” na 2022 niet meer terugkomt als majeur thema. In 2024 is het majeure thema “Wonen” toegevoegd, dat is meegenomen in dit onderzoek. De rekenkamer heeft gemeend in haar advisering in sommige gevallen wat verder te gaan dan het afgebakende onderzoek naar de informatievoorziening van de majeure thema’s. De rekenkamer is van mening dat deze scope verruiming van toegevoegde waarde is voor de verbetering van de informatievoorziening binnen de gemeente Nederweert en hiermee de gemeenteraad beter kunnen adviseren in haar kaderstellende en controlerende rol. Tijdens ons onderzoek hebben wij open en prettige gesprekken gevoerd met de leden van het college van Burgemeester en Wethouders, een vertegenwoordiging van het managementteam en de fractievoorzitters van de gemeenteraad van de gemeente Nederweert. Graag spreken wij onze dank uit voor deze uitstekende medewerking. Rekenkamer gemeente Nederweert Frank Sampers Ayla Hermans Clive ter Heege Eric Sentjens ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 4 1.

Inleiding 1.1 Doelstelling Aanleiding De gemeenteraad ziet verbetermogelijkheden in het proces van informatievoorziening van het college naar de gemeenteraad. Dit kan consequenties hebben voor de besluitvorming van de gemeenteraad. Voor het college geldt een actieve informatieplicht. Het college geeft op basis van de gemeentewet de gemeenteraad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. De raadsvoorstellen en andere stukken ten behoeve van informatievoorziening worden door het college voorbereid. Ook kunnen burgers initiatieven indienen bij de gemeenteraad. Daarnaast is recent tijdens een heisessie met de gemeenteraad gesproken over het definiëren van en investeren in de informatievoorziening op het gebied van majeure thema’s/projecten. In de onderzoeksopzet is de ontvangen brief van het presidium van 9 juni 2024 meegenomen. Doel Het onderzoek maakt inzichtelijk welke ontwikkel- en verbetermogelijkheden er zijn ten aanzien van de informatievoorziening van en naar de raad op het gebied van majeure thema’s/projecten. Daarbij wordt het procesverloop van informatiemomenten van een aantal thema’s in kaart gebracht. Het doel is om een advies op te leveren op het gebied van informatievoorziening van en naar de gemeenteraad ten aanzien van majeure thema’s/projecten.

Daarbij wordt bekeken hoe de informatievoorziening van en naar de gemeenteraad verder kan worden versterkt. Onderdeel van dit onderzoek is een benchmark over majeure thema’s in andere gemeenten, deskresearch, een enquête onder raadsleden en interviews met het college van burgemeester en wethouders en fractievoorzitters. Uiteindelijk draagt een goede informatievoorziening bij aan een goede governance en een goed functionerend openbaar bestuur. Beoogd effect Beoogd effect is het verder versterken van de informatievoorziening van en naar de gemeenteraad 1.2 Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de onderzoeksmethode, met de onderzoeksvragen en gevolgde werkwijze. Hoofdstuk 3 geeft de resultaten weer door middel van beantwoording van de onderzoeksvragen. In hoofdstuk 4 zijn de conclusies en aanbevelingen opgenomen. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 5 2. Onderzoeksmethode In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd.

2.1 Onderzoeksonderwerp Rekenkameronderzoek naar de informatievoorziening van en naar de gemeenteraad van de gemeente Nederweert op het gebied van majeure thema’s/projecten 2.2 Onderzoeksvragen Hoofdvraag Hoe kan door middel van het proces van informatievoorziening de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad bij majeure thema’s/projecten worden versterkt? Deelvragen 3.1 Hoe luiden de (wettelijke) regels en afspraken rondom actieve en passieve informatieplicht binnen de gemeente Nederweert? 3.2 Hoe is uitvoering gegeven aan deze regels en afspraken in de daarvoor geselecteerde onderwerpen (majeure thema’s)? 3.3 Welke informatie heeft het college aan de raad verstrekt over majeure thema’s/projecten en wat was het momentum? 3.4 Hoe beoordelen raadsleden het proces van informatievoorziening op het gebied van majeure thema’s/projecten? 3.5 Hoe beoordeelt het college het proces van informatievoorziening op het gebied van majeure thema’s/projecten? 3.6 Welke behoeften hebben betrokkenen op het gebied van informatievoorziening van en naar de gemeenteraad van majeure thema’s/projecten? 3.7 Hoe is de besluitvorming in de praktijk bij majeure thema’s/projecten verlopen en was de informatievoorziening daarbij toereikend? 3.8 Wat zijn de ‘best practices’ van anderen gemeenten/overheidsorganisaties op het gebied van informatievoorziening over majeure thema’s/projecten? 3.9

Welke aanbevelingen kunnen worden gedaan op basis van de geïnventariseerde behoefte van betrokkenen met betrekking tot de te volgen werkwijze op het gebied van informatievoorziening van majeure thema’s/projecten? 2.3 Onderzoeksopzet Voorafgaand aan het onderzoek heeft de rekenkamer een verkennend gesprek gevoerd met het college. Op basis van dit gesprek is de onderzoeksopzet geformuleerd. In het onderzoek worden onderstaande onderzoeksmethoden toegepast:  Deskresearch ter beantwoording van de deelvragen 3.1, 3.2, 3.3, 3.7 en 3.8  Benchmark ter beantwoording van de deelvraag 3.8  Enquête onder raadsleden ter beantwoording van de deelvraag 3.4  Interviews met fractievoorzitters, burgemeester, wethouders en het MT ter beantwoording van de deelvragen 3.4, 3.5 en 3.6 ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 6 3. Onderzoeksresultaten informatievoorziening majeure thema’s – beantwoording deelvragen In dit hoofdstuk worden de resultaten van het onderzoek gepresenteerd, dit wordt gedaan aan de hand van de onderzoeksvragen zoals gedefinieerd in het vorige hoofdstuk. 3.1 Hoe luiden de (wettelijke) regels en afspraken rondom actieve en passieve informatieplicht binnen de gemeente Nederweert? Actieve informatieplicht Artikelen 169 lid 2 & 4, 180 lid 2 Gemeentewet Het college en de burgemeester geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft.

Passieve informatieplicht Artikelen 155, 169 lid 3 & 4, 180 lid 3 Gemeentewet Het college geeft de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang. Overige artikelen Artikel 54 Gemeentewet (beslotenheid) Artikel 87, 88, 89 en 292 Gemeentewet (geheimhouding) Reglement van orde In het Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de gemeenteraad zijn de bepalingen over de passieve informatieplicht uitgewerkt in art. 36. Gedragscode raadsleden Er is een gedragscode voor raadsleden (6 februari 2024). Hierin staan kernwaarden benoemd en afspraken over: het voorkomen van belangenverstrengeling, omgang met geschenken en uitnodigingen, omgang met gemeentelijke voorzieningen, omgang met informatie, omgangsvormen en overige afspraken.

Formele overleggen tussen college en raad:  Klankbordgroep omgevingswet (niet openbaar)  Raadsinformatie/meedenkavond (openbaar)  Raadsvergadering (openbaar)  Presidium (burgemeester en fractievoorzitters)  Fractievoorzittersoverleg (burgemeester en fractievoorzitters) Informele overleggen tussen college en raad (niet openbaar):  Werkbezoeken  Raadsuitstapje (1x per jaar)  Heidag college-raad ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 7 3.2 Hoe is uitvoering gegeven aan deze regels en afspraken in de daarvoor geselecteerde onderwerpen (majeure thema’s)? Over de majeure thema’s wordt zowel op basis van actieve informatieplicht als passieve informatieplicht informatie gedeeld met de raad. Ten aanzien van actieve informatieplicht is dat bijvoorbeeld door informatiebijeenkomsten, de raadsmail, raadsinformatiebrieven en via de planning- en control cyclus (P&C-cyclus). Ten aanzien van passieve informatieplicht is dat door het delen van (vertrouwelijke) documenten op verzoek van de raad, door beantwoording van (technische, mondelinge en schriftelijke) vragen en het indienen van moties en amendementen door de raad. Uit de gevoerde interviews met de fractievoorzitters blijkt dat regelmatig (aanvullende) documenten worden opgevraagd. Er zijn over het onderwerp “Economische gebiedsontwikkeling” de afgelopen jaren verschillende vragen gesteld.

Over de andere majeure thema’s zijn geen schriftelijke vragen (artikel 35 Reglement van Orde) of vragen tijdens het vragenuur (tijdens de raadsvergadering) door de raad aan het college gesteld de afgelopen jaren ten aanzien van majeure thema’s. Ten aanzien van het programma Wonen zijn diverse moties ingediend, onder andere met het verzoek tot het toevoegen van het majeure programma Wonen. Uit de interviews met fractievoorzitters blijkt dat het voor raadsleden niet altijd duidelijk is hoe met verstrekte informatie om kan worden gegaan, met name op het gebied van vertrouwelijkheid en geheimhouding. Dit vraagt verduidelijking en betere kadering van hetgeen wordt verstaan onder vertrouwelijkheid en geheimhouding en de afspraken daaromtrent. De verstrekte informatie over de majeure programma’s is vaak versnipperd en voor raadsleden niet altijd overzichtelijk. Daarbij heeft de raad met name behoefte aan beknopte en concrete overzichten en geen lange teksten. De wens vanuit de raad is om meer in informele avonden bijgepraat te worden over de status van belangrijke thema’s, projecten en dossiers. Zie verder ook deelvraag 3.4. Heidag college en raad april 2024 De uitkomsten van de heidag tussen college en raad van 6 april 2024 vormen belangrijke input voor dit onderzoek. Daaruit blijkt dat de onderlinge verhoudingen en verbindingen, omgangsvormen en vertegenwoordiging goed zijn.

De raad mag meer positie innemen, met name bij belangrijke dossiers door te sturen op de agenda, meer focussen op hoofdlijnen in plaats van details en belangrijke opgaven. Daarbij is het van belang om concrete en heldere richting aan het college te geven vanuit de kaderstellende rol van de gemeenteraad. Uit een rapport dat onderdeel is van de heidag blijkt dat de consequenties van (eerdere) beslissingen worden door raadsleden niet altijd overzien. Het scherp houden van effecten en doelmatigheid van gemaakte keuzes en waar nodig bijsturen kan beter. Het is van belang om als raad onderling meer te debatteren en diverse standpunten uit te wisselen (heidag college/raad 6 april 2024). Daarbij zijn de volgende afspraken gemaakt: Agenda: - Betere informatievoorziening: bij complexe dossiers/thema’s oplegnotitie + uitspraak route - We spreken af wat onze hoofdthema’s zijn. Deze bespreken we met enige regelmaat sonderend in de raad en worden zo ook geagendeerd - Belangrijke thema’s vaststellen als raad en daar afspraken over maken - Proces: afvalbeleid als voorbeeld voor te prioriteren thema’s - Aanvullende gelegenheid om bepaalde thema’s zelf als raad + derden te bespreken (op locatie). Denk aan luchtkwaliteit en transitie buitengebied. Keuzes en richting: - Voorwaarden vooraf stellen bij budget: aan voorkant voorwaarden helder maken.

ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 8 Keuzes en consequenties: - Raadsvoorstel volledig: allesomvattend, volledig, missen soms bijlagen bij stukken, vast format hoe ze worden opgesteld, onderbouwing van keuzes - Verbeteren format raadsvoorstel zodat het aansluit bij het doel dat het voorstel voor ogen heeft (doelstelling, effecten, wat gaan we wanneer doen, etc.). 3.3 Welke informatie heeft het college aan de raad verstrekt over majeure thema’s/projecten en wat was het momentum? Rekening 2021 Bij de start van de raadsperiode zijn majeure programma’s vastgesteld en is voor deze programma’s budget vastgesteld via een raadsvoorstel over de “Rekening 2021” tijdens de raadsvergadering op 5 juli 2022. Daarbij is besloten om het positieve rekeningresultaat over het jaar 2021 als volgt te bestemmen: - Programma “Positieve gezondheid”: € 400.000,- - Programma “Economische gebiedsontwikkeling en bedrijventerreinen”: € 400.000,- - Programma “Transitie buitengebied”: € 400.000,- - Post “Personeel & organisatie”: € 313.555,- Onder de kop argumenten in het raadsvoorstel is aangegeven dat voor een drietal ambities startbudget nodig is om versneld aan de slag te gaan aan de hand van een programmatische aanpak. Daarbij zullen de programma’s inhoudelijk toegelicht worden in de begroting 2023. Over de vorderingen wordt via de reguliere P&C-cyclus verantwoording afgelegd.

Daarnaast is het thema “Personeel en organisatie” als resultaatbestemming opgenomen. Daarbij is onderstaande toelichting per programma in het raadsvoorstel over “Rekening 2021” opgenomen: a. Het programma “positieve gezondheid” (€ 400.000). Het vergroten van de gezondheid vraagt een brede inzet door vele verschillende partijen, die zich niet alleen richt op een gezonde leefstijl, maar ook op de achterliggende oorzaken van ongezond leven. Inhoud geven aan deze cruciale rol vraagt een daadkrachtige en integrale aanpak. Die richt zich vooral op het beter sturen en samenbrengen van ingezet beleid en acties. b. Het programma “economische gebiedsontwikkeling” (€ 400.000). Op economisch gebied liggen mooie uitdagingen voor ons. Het centrum van Nederweert moet toekomstbestendig blijven en we leggen verbindingen richting Lambertushof, Kerkstraat Noord en Kapelaniestraat met inpassing van het MFA Pinnenhof. De bestaande bedrijventerreinen krijgen een opwaardering en ondernemerschap wordt gewaardeerd. Zo versterken we de lokale economie. c. Het programma “transitie buitengebied” (€ 400.000). De afronding van het project ‘Buitengebied in Balans’ krijgt een logische overgang richting de Omgevingswet. Via de omgevingsplannen zorgen we ervoor dat onze agrarisch ondernemers op een toekomstbestendige wijze invulling kunnen geven aan de ontwikkeling van hun bedrijf.

Duurzame bedrijfsontwikkeling met aandacht voor natuur, milieu en omgeving vergt een creatieve aanpak die aansluit op de uitdagingen, mogelijkheden en kansen die ondernemers en hun omgeving bieden. Bijvoorbeeld door te transformeren naar een nieuw verdienmodel, via het ontwikkelen en toepassen van slimme innovaties of initiatieven voor (agrarisch) natuurbeheer. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 9 d. Het programma “personeel & organisatie” (€ 313.555). Nieuwe en grote transformatieopgaven vragen om een daarbij passende kwaliteit en kwantiteit van onze personeelsformatie. Bovendien is het bij bepaalde processen en projecten nodig om snel te kunnen schakelen. De inzet van dit extra budget is bedoeld voor knelpunten in de formatie bij vastgestelde ambities die niet via een extra impuls van het Rijk kunnen worden gefinancierd. Met het beschikbare budget verhogen we de slagkracht en spelen we in op noodzakelijke ontwikkelingen. In het raadsvoorstel of jaarrekening zelf zijn verder geen concrete doelstellingen of op te leveren (programma/project) resultaten benoemd. In het raadsvoorstel is beperkte informatie opgenomen over communicatie/participatie, enkel over het rapporteren van de vorderingen via de P&C-cyclus. Begroting 2023 In de begroting van 2023 wordt gesproken over drie majeure programma’s: Positieve gezondheid, Economische gebiedsontwikkeling en Transitie buitengebied.

Het thema Personeel & Organisatie wordt niet meer als majeur programma benoemd. In bijlage 1 van dit rapport is per programma (op hoofdlijnen) uitgewerkt wat is opgenomen in de begroting 2023. Positieve gezondheid: De doelstelling van het programma is om “in te zetten op een gezonde fysieke en mentale leefstijl, preventie en vroegsignalering, op individueel en collectief niveau”. Daarbij zijn een drietal speerpunten/doelen geformuleerd waarop gezondheidswinst behaald kan worden: centraal stellen van de leefwereld van de inwoner, bevorderen van gelijke kansen op gezondheid en sterke focus op preventie. Monitoring vindt via diverse kanalen plaats, waaronder door updates via de P&C-cyclus en raadsinformatiebrieven/bijeenkomsten. De middelen die nodig zijn voor uitvoering van het programma zijn per jaar, voor de jaren 2022 t/m 2025 (2025 p.m.) beschreven. Daarnaast is per jaar een overzicht gegeven van de activiteiten die uitgevoerd zullen worden inclusief het benodigde budget. Er staan veel onderwerpen en acties genoemd over 2022: in totaal tien activiteiten. Voor een achttal activiteiten van 2022 volgt in 2023 een vervolg. Een tweetal activiteiten worden in 2023 nieuw opgepakt, beide wat betreft budget met een p.m.-post. Voor een zevental activiteiten van 2023 volgt in 2024 een vervolg. Eén activiteit wordt in 2024 nieuw opgepakt.

In 2025 zijn nog geen activiteiten bepaald, dit is afhankelijk van de bevindingen uit de voorgaande jaren. Economische gebiedsontwikkeling: Het programma vormt een meerjarige aanpak en bestaat uit twee onderdelen, te weten: 1. Gebiedsontwikkeling centrum/Lambertushof e.o. 2. Plan van aanpak bedrijventerreinen De twee onderdelen zijn ieder uitgewerkt door middel van specifieke doelstellingen, projectgebieden, algemene uitgangspunten en thema’s en een plan van aanpak. Daarbij is per jaar concreet aangegeven welke activiteiten plaats zullen vinden en welk budget daarvoor nodig is (indicatie). Transitie buitengebied: In dit majeur programma wordt een verdere invulling en concrete uitvoering gegeven aan de vastgestelde Omgevingsvisie Buitengebied. Gedurende de raadsperiode worden voor dit programma twee activiteiten opgepakt: 1. Opstellen van handvat kernkwaliteiten landschap, voor het opstellen wordt een extern bureau ingehuurd en is een investering van € 50.000 nodig. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 10 2. Inrichten van een Perspectiefteam Buitengebied, omdat er binnen de organisatie onvoldoende capaciteit aanwezig is voor dit team is externe inhuur noodzakelijk en is een investering van € 350.000 nodig. Personeel & organisatie: Het programma Personeel & organisatie c.q. een voortgangsupdate is niet opgenomen in (bijlage 6 van) de begroting.

De organisatie geeft hierbij aan dat het onderwerp personeel en organisatie geen programma is. In de jaarrekening wordt echter zowel over de term “post” als “programma” gesproken ten aanzien van het onderwerp personeel en organisatie. Het programma komt verder niet meer terug in de P&C-cyclus, vandaar dat het thema in deze paragraaf van het onderzoek niet meer staat benoemd. Kadernota 2024-2027 In de kadernota wordt geconcludeerd dat de toegewezen versnellingsbudgetten voor de drie majeure programma’s op het moment van de kadernota 2024 nog voldoende zijn. In de toekomst worden naar verwachting aanvullende middelen gevraagd voor het succesvol continueren van de majeure programma’s. Hieronder is per programma, op hoofdlijnen, uitgewerkt wat is opgenomen in de kadernota 2024-2027. Zie voor bijlage 1 een uitgebreidere uitwerking per programma. Positieve gezondheid: Onderstaande onderdelen zijn binnen het majeure programma positieve gezondheid benoemd: - Proeftuin Wonen Werken Samenleven/Same Ein - Welzijn op recept - Preventieve activiteiten jeugd - Kansrijke start - Centering zwangerschap - Optimale Samenwerking - Nederweert Durft! Economische gebiedsontwikkeling: Centrum/Lambertushof e.o. De focus ligt op de volgende deelgebieden: 1. Plein Lambertushof, incl. parkeerplaats aan de achterzijde 2.

Noordelijk deel van de Kerkstraat, inclusief de oversteekplaats bij de kruising met de Burgemeester Greijmansstraat/Kapelaniestraat 3. Het bouwblok rondom de MFA De Pinnenhof 4. Het bouwblok rondom het Groen Kruisgebouw Door middel van participatieavonden zijn inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden betrokken bij het opstellen van de stedenbouwkundige kaders en het inrichtingsontwerp. Er wordt een voorstel aan de raad voorgelegd, inclusief vraag om middelen. Vervolgens vindt er een gefaseerde uitvoering plaats. Plan van aanpak Bedrijventerreinen - Onderzoek naar toekomstbestendigheid van de bestaande bedrijventerreinen - Nulmeting sterktes, zwaktes, kansen en risico’s per bedrijventerrein - Behoeftepeiling onder lokale ondernemers - Onderzoek geschikte locaties voor een nieuw bedrijventerrein ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 11 Transitie buitengebied: Concreet zijn voor dit programma twee acties benoemd: 1. Inrichten van een perspectiefteam Buitengebied: zodra het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG) meer duidelijkheid geven kunnen de taken van het perspectiefteam worden geformuleerd en kan dit team worden ingericht 2.

Opstellen van een handvat kernkwaliteiten landschap: de aanbesteding hiervoor zal dit jaar plaatsvinden Jaarrekening 2022 Onderstaande onderbouwing is opgenomen over de majeure programma’s in de jaarrekening 2022. Er is geen onderbouwing per programma opgenomen als bijlage zoals bij de begroting, enkel een beknopte samenvatting. Drie majeure programma’s “Met drie nieuwe majeure programma’s is een start gemaakt. Het programma “positieve gezondheid” laat een mooie samenwerking zien van diverse professionele partners. Dit alles natuurlijk voor het versterken van de kwaliteit van het bestaan van onze burgers op allerlei gebieden. Bij het programma economische gebiedsontwikkeling zijn belangrijke stappen gezet om de lokale economie te versterken door aandacht en investeringen voor de bedrijventerreinen en de Lambertushof en omgeving. Het programma transitie buitengebied is nog in ontwikkeling, waarbij vooral ingezet wordt op het verkrijgen van de noodzakelijke duidelijkheid van de rijksoverheid en provincie, inclusief de beschikbare budgetten”. Begroting 2024 In de begroting van 2024 is op diverse plekken informatie opgenomen over de majeure programma’s. Hieronder is samengevat uitgewerkt welke informatie per programma is opgenomen. In bijlage 1 is uitgebreider per programma (op hoofdlijnen) uitgewerkt wat is opgenomen in de begroting 2024.

Positieve gezondheid: In bijlage 6, onder 6.1 “Programma Positieve Gezondheid” van de begroting zijn de speerpunten opgenomen van het programma waarbij het uitgangspunt is gezondheidswinst behalen. In een opsomming is weergegeven welke activiteiten in 2024 een vervolg krijgen (een zestal onderwerpen) en, via een aparte opsomming, welke activiteiten in 2024 nieuw worden opgepakt (een viertal onderwerpen). Een groot gedeelte van de eerder benoemde onderwerpen (begroting 2023) komen niet meer terug in de begroting 2024. Daarnaast is uitgewerkt dat op dat moment (september 2023) nog € 216.000 beschikbaar is en dat op dit moment het budget nog toereikend is, waarbij in de toekomst bijstelling nodig kan zijn. De beschrijving van de op te pakken activiteiten is veelal op een hoog abstractieniveau (bijvoorbeeld: wonen met zorg “in gang zetten planvorming om wonen met zorg te organiseren”). Economische gebiedsontwikkeling: Hierbij staat in de begrotingstekst niet uitgewerkt welke middelen nodig zijn om bovenstaande te bereiken. In dit programma staat ten opzichte van de andere programma’s minder concreet uitgewerkt hoe bovenstaande doelen bereikt zullen worden.

ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 12 In bijlage 6, onder 6.2 “Programma Economische Gebiedsontwikkelingen” van de begroting staat opgenomen dat binnen het programma direct aan de slag is gegaan met twee deelprogramma’s, te weten: Centrum/Lambertushof en omgeving en Plan van aanpak Bedrijventerreinen. Voor deze twee deelprogramma’s staat concreter beschreven welke activiteiten de afgelopen periode al hebben plaatsgevonden en hoe verder invulling wordt gegeven aan de deelprogramma’s. Daarbij wordt voor het deelprogramma Centrum/Lambertushof en omgeving een apart raadsvoorstel voorgelegd voor vaststelling van de stedenbouwkundige kaders en het inrichtingsontwerp, inclusief een vraag om middelen. Hierbij staat niet vermeld wanneer dit raadsvoorstel zal worden voorgelegd. Daarnaast is uitgewerkt dat op dat moment (september 2023) nog € 218.000 beschikbaar is en dat op dit moment het budget nog toereikend is, waarbij in de toekomst bijstelling nodig kan zijn. Transitie buitengebied: Uit de begroting 2024 blijkt dat het beschikbaar gestelde bedrag (van € 400.000) nog volledig beschikbaar is en na het beschikbaar stellen in juli 2022 geen uitgaven zijn gedaan door gebrek aan capaciteit en uitvoeringskracht. In 2024 wordt een nieuwe start gemaakt met het programma en is de formatie uitgebreid. De omgevingsvisie Buitengebied wordt verder uitgewerkt in een Programma Buitengebied.

De helft van de beschikbare middelen (€ 200.000) worden gereserveerd voor het opstellen van het programma buitengebied. Dit is inclusief een participatietraject en wordt mogelijk ook ingezet voor het inhuren van extra capaciteit en expertise t.b.v. het buitengebied. Daarnaast reservering van:  € 75.000 voor uitvoering van LPLG in koploperprojecten  € 75.000 procesmiddelen voor de uitvoering van de motie om op zoek te gaan naar een bureau van landschapsarchitecten en onderzoekende landschapsontwerpers om een integrale toekomstbestendige visie door te ontwikkelen naar een ruimtelijk voorstel waarin alle opgaven en wensen op een zo goed mogelijke manier ingepast worden  € 50.000 voor procesmiddelen om snelheid te maken en eventuele extra capaciteit in te vliegen voor het invoeren sloopregeling in combinatie met opstart projectbureau luchtkwaliteit Daarmee worden alle gereserveerde middelen voor het majeure programma transitie buitengebied in 2024 ingezet. Wonen: Het programma “Wonen” is sinds 2024 opgenomen in de begroting op verzoek van de gemeenteraad. De gemeenteraad heeft tijdens de behandeling van de Kadernota 2024-2027 het college verzocht via een motie van 11 juli 2023 om wonen als majeur programma aan te merken.

In de begroting 2024 is opgenomen: “We richten een Projectbureau Woningbouw op met inzet van extra externe capaciteit dat aan de slag gaat met het opstellen en uitvoeren van een Majeur programma wonen met bijbehorende financiële kaders. Hiermee geven we uitvoering aan de motie van de raad van11 juli 2023 om wonen als majeur programma aan te merken”. In de begroting staat concreet benoemd welke woningbouwontwikkelingen prioriteit hebben van het projectbureau woningbouw. De opgave binnen het majeur programma wonen is om uitvoering te geven aan de ambities uit de regionale Structuurvisie Wonen 2022 t/m 2025 en de afspraken in de Woondeal Limburg. Er is een concrete doelstelling opgenomen binnen het programma van de realisatie van 75-100 woningen per jaar voor de periode 2023 t/m 2030. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 13 Er is een duidelijk focus aangebracht op het realiseren van woningen in het betaalbare segment en het opstellen van een prioriteringskader voor woningbouw. Daarnaast is concreet uitgewerkt welke woningbouwprojecten voor 2024 staan gepland. Medio 2024 komt men terug bij de raad bij de behandeling van de Kadernota voor verdere uitwerking en invulling van het majeure programma woningbouw en bijbehorende budgetten. Kadernota 2025-2028 In de Kadernota 2025-2028 is op diverse plekken informatie opgenomen over de majeure programma’s.

Hieronder is samengevat uitgewerkt welke informatie per programma is opgenomen. Positieve gezondheid: Wonen Werken Samenleven: Presentaties en aanwezigheid in de kernen, onderlinge samenwerking en korte lijnen. Intervisie op casusniveau. Samen met universiteit Maastricht onderzoeksopzet waarin gereflecteerd wordt op de doelen, aanpak en resultaten van Same Ein. Eerste opbrengst van de reflectie komt in 2025. Resultaten van de langere termijn, zoals gegevensanalyses, worden verwacht in 2026. Welzijn op recept/doorstroommodel mentale gezondheid: Met de huisartsen in Nederweert, huisartsenkoepel en het team Same Ein is een nieuwe samenwerking gestart tussen het medisch team en sociaal domein. Medewerkers van Same Ein sluiten aan bij de multidisciplinaire overleggen van de huisartsen om te komen tot goede ondersteuning van de inwoner. Optimale Samenwerking: Naar aanleiding van een analyse van vijf complexe casussen is het expertteam aan de slag gegaan met het ontwikkelen van een kwaliteitskader. Economische gebiedsontwikkeling: Deelprogramma centrum/Lambertushof e.o.: - Lambertushof aanbesteding gestart - Noordelijk deel Kerkstraat, aanbesteding gestart - Inpassing bouwblok rondom MFA De Pinnenhof - Haalbaarheidsonderzoek bouwblok rondom het Groene Kruisgebouw.

Deelprogramma Bedrijventerreinen: - Aan Veertien investering in 2024 in de verkeersveiligheid en bereikbaarheid met het mobiliteitsproject Winnerstraat, Nieuwstraat, Uliker en Kreijelmusweg - Opwaardering Pannenweg I: hiervoor volgt een raadsvoorstel - Parkmanagementvereniging heeft een gebiedsplan voor het opwaarderen van het bedrijventerrein opgesteld voor Bedrijvenpark Pannenweg II. Er is een eenmalige investering beschikbaar gesteld om bij te dragen aan de realisatie door de parkmanagementvereniging - Opgaven twee resterende bedrijventerreinen Hulsenweg en Ketelaarsweg zijn kleinschaliger en in vergelijking met Pannenweg I - Onderzoek lopende (locatiescan en haalbaarheidsonderzoek) voor ongeveer 15 ha nieuw bedrijventerrein. Transitie buitengebied: Bij de kadernota 2025-2028 is besloten om voor het majeur programma Transitie Buitengebied voor een periode van vier jaar extra middelen ter beschikking te stellen, te weten: € 400.000 per jaar. Ter onderbouwing is in de kadernota het volgende opgenomen: “Het buitengebied is volop in beweging en vraagt extra capaciteit. De komende jaren blijft een actieve rol van de gemeente noodzakelijk bij de transitie van het buitengebied. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 14 Denk daarbij aan de vertaling en uitwerking van Europees-, rijks-en provinciaal beleid (o.a.

Programma Landelijk Gebied, NOVEX De Peel, Kaderrichtlijn Water), toename aan principeverzoeken en planologische procedures, de opzet van een projectbureau Luchtkwaliteit en uitwerking van een plan om de luchtkwaliteit in Nederweert blijvend te verbeteren. Dit plan wordt na de zomer 2024 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd, hieruit volgen in 2025 projecten”. Wonen In de Kadernota 2025-2028 is, zoals aangegeven bij de begroting 2024, het programma Wonen verder uitgewerkt en ingevuld inclusief bijbehorende budgetten. De omvang van het programma is op hoofdlijnen in acht onderdelen onderverdeeld: 1.Nieuwbouwprojecten (Programmaplan Projectbureau Woningbouwopgave Nederweert) 2.Lokaal ondersteunend beleid 3.Thema woon-zorg (woon-zorgvisie en uitvoeringsaspecten) 4.Bestaande woningvoorraad (transformatie) 5.Wettelijke kaders 6.Subsidies en verantwoording 7.Behoefte aan professionalisering 8.Huisvestingsvraagstuk aandachtsgroepen Bij de kadernota 2025-2028 is besloten om voor het majeur programma Wonen structureel extra middelen ter beschikking te stellen, te weten: € 165.000 per jaar. In de toelichting is aangegeven dat dit nodig is omdat de opgaven en onderwerpen op alle thema’s een toenemende inzet van de gemeente vragen voor de komende jaren. “De capaciteit en expertise is hiervoor maar beperkt aanwezig binnen de interne organisatie.

Kennis en capaciteit is voor een deel beschikbaar via het Projectbureau, maar kan binnen de huidige opdracht niet voor alle opgaven worden ingezet. Die beperkt zich tot de grotere nieuwbouwprojecten en deels ondersteunend beleid. De gemeente heeft daarom aanvullend middelen nodig om hiervoor beschreven taken te kunnen uitvoeren. Het betreft procesmiddelen voor de inzet van aanvullende capaciteit (inhuur) en onderzoeks- en advieskosten”. Jaarrekening 2023 Bij het jaarrekeningresultaat 2023 is aan de raad voorgesteld om bij twee programma’s een aanvullend budget toe te kennen: - Aanvulling van het majeure programma transitie buitengebied met € 200.000 - Aanvulling van het majeure programma positieve gezondheid met € 200.000 Er is geen onderbouwing per programma opgenomen als bijlage zoals bij de begroting, enkel een beknopte samenvatting bij het voorwoord en een toelichting in de programmaverantwoording (verschillend in hoeveelheid per programma). Hieronder is per programma de onderbouwing vanuit het voorwoord opgenomen. De onderbouwing voor het extra budget bij de majeure programma’s transitie buitengebied en positieve gezondheid is beknopt. Hierbij is niet concreet weergegeven waarvoor het extra gevraagde budget ingezet zal worden en welke resultaten hiervoor geleverd zullen worden.

Positieve gezondheid: “Binnen het sociaal domein is gewerkt aan de versterking van de preventie en vroegsignalering door implementatie van de aanpak “Same Ein” met 9 samenwerkingspartners. Daarnaast is het kwaliteitskader Optimale Samenwerking voor een integrale benaderingswijze van complexe zorgvragen gerealiseerd en zijn vervolgstappen gezet op weg naar realisatie van MFA De Pinnenhof”. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 15 Economische gebiedsontwikkeling: “Met de Omgevingsvisie Kernen en Bedrijventerreinen is de ontwikkelrichting van onze gemeente vastgesteld. De realisatie van het Centrumplan Nederweert en de investering in gebiedsontwikkeling Lambertushof en omgeving versterken onze lokale economie. De verkeersveiligheid en wegkwaliteit is vergroot door de opwaardering van wegen en fietspaden”. Transitie buitengebied: “Het programma Transitie Buitengebied heeft een langere aanlooptijd gehad, maar is inmiddels op stoom en vraagt meer procesmiddelen. Er is een doorstart gemaakt aan het majeur programma buitengebied en is een begin gemaakt met de aanpak verbetering luchtkwaliteit”. Wonen: “Het programma Wonen is opgenomen in de begroting 2024, waarbij afgesproken is hier qua budget bij de kadernota 2025 op terug te komen. In 2023 is het projectbureau woningbouw van start gegaan”.

BERAP-1 2024 In de Berap-1 2024 is een incidenteel extra budget van € 155.000 toegekend voor het majeure programma Wonen voor 2024. In de presentatie van de Berap-1 2024 is daarover geen toelichting of onderbouwing terug te vinden. Begroting 2025 Positieve gezondheid: In de begroting 2025 zijn voor het programma positieve gezondheid onderstaande speerpunten benoemd. Voor een uitgebreidere onderbouwing van de acties binnen deze speerpunten zie bijlage 1.  Wonen Werken Samenleven/Same Ein  Welzijn op recept/instroommodel mentale gezondheid  Voorzieningen in relatie tot de woningbouwopgave  Optimale Samenwerking  Uitwisseling van persoonsgegevens  Programma bestaanszekerheid Economische gebiedsontwikkeling: De onderbouwing van het majeur programma economische gebiedsontwikkeling voor de begroting 2025 is vergelijkbaar met de beschrijving van de kadernota 2025-2028. Voor de ontwikkelingen bij de parkeerplaats aan de achterzijde van het Lambertushof en het noordelijk deel Kerkstraat is aanvullend aangegeven wanneer oplevering wordt verwacht. Zie voor een verdere uitwerking bijlage 1. Transitie buitengebied: De onderbouwing van het majeur programma transitie buitengebied voor de begroting 2025 is vergelijkbaar met de samengevatte beschrijving van de kadernota 2025-2028.

In de begroting 2025 zijn de acties voor 2025 concreter en vollediger beschreven ten opzichte van de kadernota. Zie voor een uitgebreide uitwerking bijlage 1. Wonen: In de begroting 2025 zijn extra middelen van € 200.000 voor de jaren 2025 en 2026 toegekend omdat is gebleken dat de inzet voor het projectbureau hoger blijkt te zijn dan vooraf is ingeschat. In de begroting is onderbouwd dat dit een aantal redenen heeft, waaronder de toename van ambities en initiatieven voor woningbouw. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 16 De onderverdeling van het programma zoals eerder weergegeven is onveranderd. Zie voor een uitgebreidere uitwerking van de toelichting bijlage 1. Bij de algemene beschouwingen is door de fractie JAN aangegeven dat de financiële vertaling ontbreekt bij de majeure projecten. Daarbij is verzocht om de raad nog meer mee te nemen in de resultaten en gemaakte kosten gezien er veel geld beschikbaar wordt gesteld voor de majeure programma’s. Overzicht overige informatieverstrekking per programma De informatieverstrekking naar de raad verloopt vooral via de P&C-cyclus (zie bijvoorbeeld bijlage 6 bij de begroting 2024). Informatieverstrekking heeft de afgelopen jaren echter ook buiten de P&C-cyclus plaatsgevonden, bijvoorbeeld via informatieavonden, raadsinformatiebrieven en nieuwsbrieven.

In bijlage 2 is een overzicht per jaar en programma opgenomen van de informatieverstrekking buiten de P&C-cyclus. Daaruit valt op te maken dat de raad over het programma Wonen sinds de toevoeging als majeur programma het meest wordt geïnformeerd. In 2022 is een informatiebijeenkomst georganiseerd voor alle majeure programma’s. In 2023 is over de programma’s positieve gezondheid en transitie buitengebied een informatiebijeenkomst georganiseerd. Over het thema economische gebiedsontwikkeling zijn in 2023 twee nieuwsbrieven en één raadsinformatiebrief verzonden. Over het nieuw geïntroduceerde programma Wonen is eind 2023 een raadsinformatiebrief gestuurd. In 2024 is voor het programma Positieve Gezondheid, Transitie Buitengebied en Wonen een informatiebijeenkomst/meedenkavond georganiseerd. Daarnaast zijn voor het thema Wonen drie raadsinformatiebrieven gestuurd, voor het thema Economische Gebiedsontwikkeling en Positieve Gezondheid is ieder één raadsinformatiebrief in 2024 gestuurd. 3.4 Hoe beoordelen raadsleden het proces van informatievoorziening op het gebied van majeure thema’s/projecten? Resultaten interviews fractievoorzitters Het werken met majeure thema’s wordt door raadsleden als positief ervaren. Het zorgt ervoor dat zowel raad als college focussen op de grote onderwerpen en belangrijke zaken voor de komende bestuursperiode.

De thema’s geven inzicht in wat er speelt en bevorderen de informatievoorziening richting raad. De huidige opzet van majeure thema’s wordt ervaren als veelomvattend en een goede basis voor de komende jaren, maar kan nog verder worden uitgebreid op een aantal onderdelen. Er wordt een verschil ervaren in de wijze van rapporteren (o.a. mate van detail), breedte van het thema en frequentie van rapporteren op het gebied van informatievoorziening tussen de diverse thema’s. Er zijn bij een aantal thema’s bij vaststelling geen duidelijke doelstellingen bepaald en resultaatafspraken gemaakt. Dat heeft ook invloed op de rapportage: in algemene zin is voor raadsleden de huidige wijze van rapporteren via de P&C-cyclus voor verbetering vatbaar. De financiële vertaling/stand van zaken van de beschikbare budgetten per programma ontbreken regelmatig in de rapportages richting raad. De informatieavonden zijn over het algemeen van goede kwaliteit en zeer informatief. Hierin mag informatie meer op voorhand worden gedeeld, zeker wanneer input of een inhoudelijk standpunt wordt gevraagd zodat afstemming binnen de fractie vooraf mogelijk is. Raadsleden hebben met name meer behoefte aan actieve informatieplicht: in algemene zin hebben raadsleden met name behoefte aan het proactiever delen van informatie vanuit het college.

Extra informatie volgt vaak na vragen vanuit de raad (passieve informatieplicht), terwijl deze informatie vaak wel al voorhanden is. Het is voor raadsleden vaak onduidelijk welke dossiers terugkomen naar de raad ter besluitvorming. Daardoor ontstaan andere verwachtingen over en weer. De – samengevatte – beoordeling vanuit raadsleden per majeur thema kunnen als volgt worden beschreven: ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 17 o Positieve gezondheid: zeer breed, veel informatie en deelonderwerpen. Kent een sterke preventieve component. Wordt soms als wat minder concreet ervaren (minder concrete doelstellingen), maar dat komt ook door het thema. Ondanks de huidige breedte van het programma is het gewenst om het thema te verbreden (bijvoorbeeld naar leefbaarheid), met name ten aanzien van bepaalde dossiers op het gebied van cultuur, sport (o.a. Bengele Beweegt) en verenigingen/gemeenschapshuizen (o.a. Pinnenhof). o Buitengebied: informatieavonden zijn van goede kwaliteit. De gedeelde informatie is concreet en duidelijk. In dit programma is concreet aangegeven wat er in 2025 opgepakt gaat worden. Kent, gezien het onderwerp, een langere doorlooptijd. o Economische gebiedsontwikkeling: over dit thema willen raadsleden meer worden geïnformeerd (ten tijde van het onderzoek stonden informatieavonden gepland).

Er is vooral behoefte aan het meer delen van de status van lopende dossiers en het delen van procesinformatie o Personeel en Organisatie: er is veel onduidelijkheid over dit thema, deze onduidelijkheid start bij het vraagstuk of dit onderwerp wel een majeur programma is. Daardoor ontstaat ook onduidelijkheid onder raadsleden wat het thema inhoudt en is er beperkte communicatie. Met het jaarrekeningresultaat is geld vrijgemaakt om de ambities van de andere majeure thema’s te kunnen verwezenlijken. Het is voor raadsleden onduidelijk waar het geld uiteindelijk aan is besteed. Veel raadsleden maken zich zorgen over de ambtelijke organisatie (o.a. door de huidige arbeidsmarkt en het verloop van personeel), waarbij raadsleden zich beseffen dat de ambtelijke organisatie geen directe raadsaangelegenheid is. Door onbekendheid en onduidelijkheid over de uitdagingen binnen de ambtelijke organisatie ontstaat onrust onder raadsleden. Daarbij speelt ook mee dat raadsleden weten dat er een rapport is opgesteld over de ambtelijke organisatie, maar dit rapport ondanks vragen vanuit raadsleden gezien de vertrouwelijkheid niet wordt gedeeld. o Wonen: grote opgave voor de komende jaren, dit majeur thema is in de begroting 2024 op verzoek van de raad toegevoegd. Dit thema wordt als helder en concreet ervaren. Resultaten enquête Opzet enquête Onder alle raadsleden is een enquête afgenomen.

14 raadsleden hebben de enquête ingevuld wat een responspercentage van 82% is. Er zijn drie vragen gesteld, die per majeur programma zijn gesteld:  Hoe beoordeelt u de informatievoorziening van het door de raad in 2022 vastgestelde majeure programma?  Hoe beoordeelt u de frequentie waarmee het college u informeert over de voortgang van het majeure programma?  Geeft de informatie die u van het college ontvangt een goed beeld van de voortgang van het majeure programma? Ook zijn er een aantal algemene vragen gesteld:  Is voor u duidelijk welke majeure thema's/projecten/programma's binnen de gemeente Nederweert zijn bepaald?  Wenst u nog over andere (majeure) thema’s/projecten/programma’s geïnformeerd te worden?  Vindt u dat de informatie over (majeure) programma's in de afgelopen twee jaar is verbeterd? ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 18  Heeft u nog verbetersuggesties rondom de informatievoorziening van en naar de gemeenteraad op het gebied van majeure thema's/projecten/programma's?  Wilt u nog een toelichting geven op basis van de gegeven antwoorden? Samengevatte resultaten Hieronder volgt een beknopte weergave van de algemene beoordeling per majeur programma (eerste enquêtevraag). Zie voor de uitgebreide resultaten door middel van grafieken bijlage 4.

Programma Positieve gezondheid: Algemene beoordeling: matig (50%) Frequentie van informeren: voldoende (36%) Voortgang majeur thema: geen goed beeld (43%) Programma Economische gebiedsontwikkeling: Algemene beoordeling: voldoende (50%) Frequentie van informeren: voldoende/matig (ieder 36%) Voortgang majeur thema: redelijk goed beeld (36%) Programma Transitie buitengebied: Algemene beoordeling: voldoende (43%) Frequentie van informeren: voldoende (43%) Voortgang majeur thema: redelijk goed beeld (43%) Programma Personeel en organisatie: Algemene beoordeling: onvoldoende (50%) Frequentie van informeren: onvoldoende (50%) Voortgang majeur thema: geen goed beeld (57%) Programma Wonen: Algemene beoordeling: voldoende (50%) Frequentie van informeren: voldoende (57%) Voortgang majeur thema: redelijk goed beeld (50%) Algemeen: Het merendeel van de raadsleden heeft de wens om geïnformeerd te worden over andere majeure thema’s/projecten/programma’s: 64%. Het merendeel van de raadsleden ervaart dat de informatie over majeure thema’s de afgelopen twee jaar is verbeterd: 36%. Hieronder worden de enquêteresultaten per majeur thema samengevat weergegeven. In bijlage 4 staan de volledige enquêteresultaten. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 19

ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 20 3.5 Hoe beoordeelt het college het proces van informatievoorziening? Sinds 2022 wordt gewerkt met majeure thema's, wat zorgt voor een integrale benadering van grote speerpunten. Deze methodiek werkt over het algemeen goed en zorgt voor snelheid en duidelijkheid. Updates worden gegeven via de kadernota, begroting en raadsinformatiebrieven, wat raadsleden de mogelijkheid biedt om vragen te stellen. De inhoud en doelstellingen van majeure thema's zijn beperkt vastgelegd, wat leidt tot beperkte verantwoording in de begroting. De rapportering over de majeure thema’s heeft geen vastgesteld format/werkwijze en is daardoor per thema verschillend. De verantwoordelijk wethouder bepaalt per thema op welke wijze er verantwoording is afgelegd. De wijze van verantwoording is dan ook per thema verschillend. De programma’s hebben geen of nauwelijks beschreven concrete doelstellingen. Momenteel is er veel vrijheid in de besteding van grote bedragen zonder vastgestelde kaders, wat vragen oproept over de wenselijkheid vanuit zowel college- als raadsperspectief. Er zijn geen vastgestelde kaders, processen of procesbeschrijvingen. De organisatie is informeel en mandaten liggen vaak op medewerkersniveau. Er is behoefte aan verduidelijking van rollen en vastlegging van afspraken en kaders.

Het instrument van majeure thema’s is doorontwikkeld en er is gekozen voor een dynamische aanpak in plaats van strak vast te houden aan de oorspronkelijk geformuleerde uitgangspunten binnen een thema. Hierdoor is er ook een minder strak verantwoordingsproces ingericht, wat niet altijd ten goede komt van de duidelijkheid. 3.6 Welke behoeften hebben betrokkenen op het gebied van informatievoorziening van en naar de gemeenteraad van majeure thema’s/projecten? Gemeenteraad Het werken met majeure thema’s wordt door raadsleden als positief ervaren. Het zorgt ervoor dat zowel raad als college focussen op de grote onderwerpen en belangrijke zaken voor de komende bestuursperiode. De thema’s geven inzicht in wat er speelt en bevorderen de informatievoorziening richting raad. De huidige opzet van majeure thema’s wordt ervaren als veelomvattend en een goede basis voor de komende jaren, maar kan nog verder worden uitgebreid op een aantal onderdelen. Er wordt een verschil ervaren in de wijze van rapporteren (o.a. mate van detail), breedte van het thema en frequentie van rapporteren op het gebied van informatievoorziening tussen de diverse thema’s. Er zijn bij een aantal thema’s bij vaststelling geen duidelijke doelstellingen bepaald en resultaatafspraken gemaakt.

Dat heeft ook invloed op de rapportage: in algemene zin is voor raadsleden de huidige wijze van rapporteren via de P&C-cyclus voor verbetering vatbaar. De financiële vertaling/stand van zaken van de beschikbare budgetten per programma ontbreken in de rapportages richting raad. De informatieavonden zijn over het algemeen van goede kwaliteit en zeer informatief. Hierin mag informatie meer op voorhand worden gedeeld, zeker wanneer input of een inhoudelijk standpunt wordt gevraagd zodat afstemming binnen de fractie vooraf mogelijk is. College van Burgemeester en Wethouders Het College van B&W geeft in de interviews, die individueel met ieder lid zijn gevoerd, diverse behoeften weer voor het proces van informatievoorziening. Het college heeft diverse instrumenten om de gemeenteraad van informatie te voorzien. In de P&C cyclus en jaarrekening rapporteert het college aan de gemeenteraad. In de kadernota en de begroting wordt vooruitgekeken en in de Berap gerapporteerd over de voortgang. Ook wordt gebruikt gemaakt van raadsinformatiebrieven en informatiebijeenkomsten. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 21 Soms wordt ook gebruikt gemaakt van nieuwsbrieven, wat wordt omschreven als een informele wijze om informatie te delen. De nieuwsbrieven zijn voor het thema positieve gezondheid en economische gebiedsontwikkeling ingezet.

De nieuwsbrieven gaan overigens niet standaard naar de gemeenteraad. Het is geen actieve informatievoorziening voor de gemeenteraad, maar nieuws voor eenieder die zich voor de nieuwsbrief heeft aangemeld. Het college ervaart dat er beperkte vastgestelde kaders of procesbeschrijvingen binnen de organisatie aanwezig zijn. Er is behoefte aan verduidelijking van rollen en betere vastlegging van afspraken en kaders. Het algemene beeld van het college is dat de gemeenteraad tevreden is over de informatievoorziening ten aanzien van de majeure thema’s. Managementteam Het managementteam van de gemeente Nederweert gebruikt de P&C cyclus om te rapporteren over de vastgestelde majeure thema’s. In de kadernota en de begroting wordt voor de majeure projecten per programma een actuele stand van zaken gegeven. Dit is met name vooruitkijkend welke zaken op de agenda staan. In de loop van het jaar worden tussentijdse ontwikkelingen gemeld in de Berap. Majeure programma’s hebben ook informatiebijeenkomsten voor de raad. De gemeentelijke organisatie maakt gebruik van een digitaal proces voor het aanleveren van stukken naar de gemeenteraad. Het werkproces rondom aanleveren van stukken naar de raad is digitaal zo dichtgetimmerd dat de medewerkers van de gemeente de route wel moet doorlopen. In het digitaal proces krijg je altijd de vraag of het besproken is met de portefeuillehouder.

Digitaal is het wel ingericht, op papier is het niet uitgewerkt. Het managementteam heeft behoefte aan een aantal verbeterslagen in het informatievoorzieningsproces:  Werkprocessen zijn nu niet beschreven. Het MT is bezig met het opstellen van werkprocessen. Er is nu, met name door het verloop van personeel, meer behoefte aan vastgestelde werkprocessen. Dit geldt voor de gehele organisatie.  Op dit moment is het MT bezig met efficiency maatregelen, op basis van een plan van aanpak. Momenteel zijn er verschillende losse informatiestromen, onder andere een actielijst, een termijnagenda en de lijst met moties en amendementen. Streven is om dat in één systeem te bouwen, zodat een medewerker maar ook een bestuurder ziet wanneer een stuk klaar moet zijn op een bepaalde datum. Hiermee kan er beter gestuurd worden op openstaande acties. Dan kan ook het MT in één oogopslag zien wat er nog open staat om een duidelijker overzicht te hebben.  Er is behoefte om het projectmatig werken verder te professionaliseren. Nu is er geen consequente wijze in het werken met projecten. Er is nu onvoldoende inzicht in de lopende projecten en of deze allemaal goed zijn bemenst en of de ambities in totaliteit werkbaar zijn voor de organisatie. Er is inmiddels een start gemaakt om projectmatig werken via een gericht opleidings- en coaching programma in te voeren in de organisatie.

 Vanwege een organisatieverandering is de functie van het MT veranderd. Taken zijn overgegaan van afdelingshoofd naar teamleider. Hierdoor is er behoefte om de mandaatregeling opnieuw te bekijken en te bespreken met het bestuur, of deze nog passend is in de huidige organisatie. ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 22 3.7 Hoe is de besluitvorming in de praktijk bij majeure thema’s/projecten verlopen en was de informatievoorziening daarbij toereikend? Binnen de gemeente Nederweert beschikt het college over verschillende instrumenten om de gemeenteraad te informeren. Er wordt gebruik gemaakt van raadsinformatiebrieven, raadsinformatiebijeenkomsten (ook wel meedenkavonden genoemd), de voortgangsrapportages via de planning en control cyclus (kadernota, begroting, Berap, jaarrekening). Voor de thema’s economische gebiedsontwikkeling en positieve gezondheid wordt ook gebruikt gemaakt van nieuwsbrieven als informatievoorziening. Besluitvorming op de majeure thema’s heeft plaatsgevonden op financiën, het toewijzen door de gemeenteraad van de middelen aan de thema’s in 2021 voor de periode 2022 en verder. Tevens is een aanvullend budget toegewezen op de thema’s positieve gezondheid en transitie buitengebied in 2023 voor de jaren 2024 en 2025.

Inhoudelijk worden de thema’s toegelicht via de genoemde instrumenten waarmee de gemeenteraad nader informatie verkrijgt over de voortgang en ontwikkelingen. Ook naar aanleiding van de planning en control cyclus krijgt de gemeenteraad de gelegenheid (technische) vragen te stellen over de thema’s en verkrijgt men budgettair inzicht. Zoals uit de enquête blijkt (zie deelvraag 3.4) wordt de informatievoorziening van de majeure thema’s door de gemeenteraad divers ervaren en beoordeeld. Bij de aanvraag van (extra) budgetten voor de thema’s is sprake van een beperkte onderbouwing. Door de gemeenteraad wordt dit ervaren als lastig voor haar kaderstellende en controlerende rol. Daarentegen heeft de gemeenteraad te allen tijde de gelegenheid om te vragen naar onderbouwing en kaders te stellen voor budgetten ten bate van de verschillende thema’s. Door het niet toepassen van een eenduidige programmatische aanpak, heeft ieder thema zijn eigen wijze van informatievoorziening. Het besluitvormingsproces wordt hierdoor als minder transparant ervaren, zowel voor de gemeenteraad maar ook voor het college. Er is behoefte bij beide partijen aan een eenduidige werkwijze voor de majeure thema’s. Voor het thema personeel en organisatie geldt dat er geen, voor de rekenkamer, terugvindbare communicatie heeft plaatsgevonden via genoemde instrumenten.

Algemeen geldt dat er wat betreft de informatievoorziening vooraf geen afspraken zijn gemaakt over de wijze van communicatie en frequentie hiervan. Er is een procesbeschrijving om te komen tot een raadsvoorstel. Er is geen direct herleidbaar proces beschreven van de wijze van informatievoorziening met betrekking tot de majeure thema’s en of projecten. Een gestructureerde projectaanpak is in het onderzoek niet aangetroffen. Bij zowel de budgettoekenning in 2022 voor de majeure thema’s als voor de extra budgetaanvragen is beperkte onderbouwing gegeven en zijn er weinig tot geen kaders en doelstellingen vastgesteld. Hierdoor kan de gemeenteraad haar kaderstellende rol beperkt toepassen. Er zijn ook geen concrete resultaatafspraken gemaakt waardoor de gemeenteraad haar controlerende rol beperkt kan uitvoeren. 3.8 Wat zijn de ‘best practices’ van anderen gemeenten/overheidsorganisaties op het gebied van informatievoorziening over majeure thema’s/projecten? De rekenkamer heeft de gemeenten Weert, Leudal, Peel en Maas, Meerssen en Valkenburg benaderd met de vraag hoe zij omgaan met de informatievoorziening binnen hun gemeente. De volgende informatie is uitgevraagd bij de gemeenten: ONDERZOEK INFORMATIEVOORZIENING | 23  Procesbeschrijving projectmatig werken o Formats i.h.k.v. projectmatig werken (o.a.

projectvoorstel etc.) o Methode projectmatig werken  Procesbeschrijving aanleveren raadsvoorstellen/raadsinformatiebrieven.  Werkwijze majeure thema’s/programma’s/projecten. Als hiermee gewerkt wordt: is er een apart proces voor opgesteld/werkwijze vastgelegd?  Werkwijze programmatisch werken (+ wanneer van toepassing relevante documentatie hierover).  Werkwijze lange termijn agenda & overzichten m.b.t. informatievoorziening van en naar gemeenteraad. De gemeente Weert en Leudal hebben hiervoor informatie aangeleverd. Gemeenten adviseren een projectmatige aanpak om grip te krijgen en te houden op het informatievoorziening proces. Zo heeft de gemeente Weert een gedegen procesbeschrijving van het besluitvormingsproces opgesteld. Ook heeft de gemeente Weert voor haar majeure thema’s een uitgewerkte projectaanpak geïmplementeerd. Ook de gemeente Leudal werkt projectmatig en is deze aanpak momenteel aan het door ontwikkelen. Werken met een programmatische aanpak Best practices gemeenten sturen hun majeure programma’s met een programmatische aanpak waarbij gewerkt wordt met een multi-programma aanpak. Om een multi-programma aanpak overzichtelijk weer te geven kan een Doelen-Inspanningen-Netwerk (DIN) worden gebruikt om zo het samenhangend deel van doelen, inspanningen en middelen in beeld te brengen.

Voor de gemeente Nederweert zal het programmatisch werken veel meer inzicht en overzicht kunnen geven in de voortgang van de majeure thema’s. De huidige majeure thema’s kunnen worden ingezet als programma’s waaronder diverse projecten vallen (bijvoorbeeld het project Pinnenhof). Het werken op een programmatische wijze geeft de mogelijkheid om in één oogopslag met schema/spinnenweb inzicht te geven hoe verschillende zaken met elkaar samenhangen. Hiermee kan meer overzicht verstrekt worden aan de gemeenteraad. Het strategisch programma biedt een kapstok waarbij vervolgens projecten deze thema’s kunnen verduidelijken en concretiseren. Werken met een projectmatige aanpak De gemeente Weert werkt met een projectmatige aanpak. Deze aanpak kent de volgende voordelen; 1. Efficiëntie en Effectiviteit: Projectmatig werken helpt bij het structureren van werkzaamheden, waardoor taken efficiënter en effectiever kunnen worden uitgevoerd. Dit leidt tot een betere tijd- en middelenbeheer. 2. Duidelijke Doelstellingen: Elk project heeft specifieke doelen en mijlpalen. Dit zorgt voor duidelijkheid en focus, waardoor iedereen weet wat er verwacht wordt en wanneer. 3. Betere Samenwerking: Projectmatig werken bevordert teamwork en samenwerking tussen verschillende afdelingen en stakeholders. Dit kan leiden tot innovatieve oplossingen en een betere dienstverlening aan burgers. 4.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9fc3e008-9c7e-43eb-9290-8458ddbe9e10?agendaItemId=271d808b-b26d-45d1-8fca-3d0d60bc15d7