2023-09-19 13 Bijlage 3 - Ontwerp Omgevingsvisie wijzigingen
Tekst van het document
1 Versie 17 augustus 2023 Hoofdstuk 1, 2, 3 en 5, 6 en 7 nieuw toegevoegd. Hoofdstuk 4 bevat gemarkeerde wijzigingen ten opzichte van raadsvergadering 27 juni 2023. 2 Voorwoord In Nederweert is het goed wonen, werken en recreëren. Dat willen we met deze Omgevingsvisie versterken. We houden daarbij rekening met veranderingen, nieuwe inzichten en behoeften. We hebben daarbij ook oog voor onze omgeving. Waar we kunnen samenwerken moeten we dat ook zeker doen. Met gemeentes om ons heen en andere belanghebbenden. Tijdens verschillende bijeenkomsten is er nagedacht over de verschillende thema’s uit de fysieke leefomgeving. Inwoners, ondernemers, raadsleden en andere belanghebbenden hebb en hieraan een bijdrage geleverd. Dit heeft geleid tot de richtinggevende uitspraken en procesafspraken die zijn verwerkt in de Omgevingsvisie. Dankzij de inbreng van alle betrokkenen is een mooie basis voor de toekomst van Nederweert. Het is een startpunt om aan de slag te gaan met bijbehorend beleid. Zodat we de mooie ideeën op papier ook daadwerkelijk in Nederweert gaan zien. Wethouder Boris Meessen Inhoudsopgave | 4.3.1 Waarom is het een opgave? ........................................................ 17 Voorwoord ........................................................................................................
2 | 4.3.2 Welke ambitie hebben we?......................................................... 18 1 | Waarom een Omgevingsvisie? ................................................................ 5 | 4.3.3 Hoe gaan we de ambitie bereiken? ............................................. 19 1.1 | Doel Omgevingsvisie ............................................................................. 5 | 4.3.4 Wie doet wat? ............................................................................. 21 1.2 | Visie op korte en lange termijn ............................................................. 5 | 4.3.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................. 21 1.3 | Omgevingswet en omgevingsplan ........................................................ 5 | 4.4 Toekomstbestendige bedrijventerreinen ................................................... 21 1.4 | Omgevingsvisie in delen ........................................................................ 6 | 4.4.1 Waarom is het een opgave? ........................................................ 21 1.5 | Status Omgevingsvisie ........................................................................... 7 | 4.4.2. Welke ambitie hebben we?........................................................ 21 1.6 | Leeswijzer .............................................................................................. 7 | 4.4.3.
Hoe gaan we de ambitie bereiken? ............................................ 22 2 | Veranderende tijden, vaste waarden ...................................................... 8 | 4.4.4 Wie doet wat? ............................................................................. 22 2.1 | Ontwikkelingen in de kernen en op bedrijventerreinen ....................... 8 | 4.4.5. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................ 22 2.2 | De identiteit .......................................................................................... 9 | 4.5 Voorzieningen in de kernen ........................................................................ 22 2.3 | De vier kernwaarden ............................................................................. 9 | 4.5.1 Waarom is het een opgave? ........................................................ 22 3 | Kernkwaliteiten per deelgebied ............................................................ 11 | 4.5.2. Welke ambitie hebben we?........................................................ 23 3.1 | Eigen kwaliteiten per kern en bedrijventerrein .................................. 11 | 4.5.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? ............................................ 23 3.2 | Kernen .................................................................................................
12 | 4.5.4 Wie doet wat? ............................................................................. 25 3.2 | Bedrijventerreinen .............................................................................. 14 | 4.5.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................. 25 3.3 | De afspraken ....................................................................................... 15 | 4.6 Een gezonde en veilige leefomgeving ......................................................... 25 3.3.1 Handvat om te versterken waarden mee te nemen .................. 15 | 4.6.1 Waarom is het een opgave? ........................................................ 25 4 | De visie ................................................................................................. 16 | 4.6.2 Welke ambitie hebben we?......................................................... 26 4.1 De opgaven................................................................................................. 16 | 4.6.3 Hoe gaan we de ambitie bereiken? ............................................. 26 4.2 Context van de opgaven ............................................................................. 17 | 4.6.4 Wie doet wat? ............................................................................. 28 4.2.1 Veranderingen ............................................................................
17 | 4.6.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................. 28 4.2.2 Kansen | 17 | 4.7 Een bijdrage leveren aan de energietransitie ............................................. 28 4.3 Passende woningbouw ............................................................................... 17 | 4.7.1 Waarom is het een opgave? ........................................................ 28 3 4.7.2. Welke ambitie hebben we? ....................................................... 29 | 4.11.4 Wie doet wat? ........................................................................... 37 4.7.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? ........................................... 29 | 4.11.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ........................... 38 4.7.4 Wie doet wat?............................................................................. 31 | 5 | De praktijk ............................................................................................ 38 4.7.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................. 31 | 5.1 | Inspelen op trends en ontwikkelingen ................................................ 38 4.8 Een bijdrage leveren aan de klimaatadaptatie ........................................... 31 | 5.2 | Versterken van de omgevingskwaliteit................................................
38 4.8.1 Waarom is het een opgave? ....................................................... 31 | 5.3 | Wegwijzer initiatiefnemers ................................................................. 38 4.8.2. Welke ambitie hebben we? ....................................................... 31 | 5.4 | Ter inspiratie voorbeelden uit de praktijk ........................................... 39 4.8.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? ........................................... 32 | 5.4.1 Ontmoetingsplek Meester Mertensstraat .................................. 39 4.8.4. Wie doet wat?............................................................................ 32 | 5.4.2 Energiehandelsplatform Pannenweg west ................................. 40 4.8.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................. 33 | 5.4.3 Waterbuffer Lochtstraat Ospel ................................................... 41 4.9 Versterken van het groene karakter .......................................................... 33 | 5.5 | Uitvoering ............................................................................................ 42 4.9.1 Waarom is het een opgave? ....................................................... 33 | 6 | Fricties tussen visies buitengebied en kernen en bedrijventerreinen .... 42 4.9.2. Welke ambitie hebben we? .......................................................
33 | 6.1 | Invulling vrijkomende agrarische bebouwing ten opzichte van zo veel 4.9.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? ........................................... 33 | mogelijk ontwikkelingen concentreren in de kernen ....................................... 42 4.9.4 Wie doet wat?............................................................................. 34 | 6.2 | Mogelijkheden voor bedrijven in het buitengebied ten opzichte van nieuw bedrijventerrein ..................................................................................... 43 4.9.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) ............................. 34 | 6.3 | Wonen in vrijkomende agrarische bebouwing ten opzichte van 4.10 Verbeteren van de infrastructuur (mobiliteit) ......................................... 35 | inbreiding .......................................................................................................... 43 4.10.1 Waarom is het een opgave? ..................................................... 35 | 7 | Communicatie, voortzetting en borging ................................................ 44 4.10.2. Welke ambitie hebben we? ..................................................... 35 | 7.1 | Altijd in gesprek blijven ....................................................................... 44 4.10.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? .........................................
35 | 7.2 | Met passie en met alle betrokkenen ................................................... 45 4.10.4 Wie doet wat?........................................................................... 36 | Bijlage Participatie ........................................................................................... 46 4.11 Versterken van gastvrijheid en beleving .................................................. 37 4.11.1 Waarom is het een opgave? ..................................................... 37 4.11.2. Welke ambitie hebben we? ..................................................... 37 4.11.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? ......................................... 37 4 5 1 Waarom een Omgevingsvisie? 1.1 Doel Omgevingsvisie Hoe kunnen we er voor zorgen dat we de kwaliteit van leven verder verbeteren en kunnen doorgeven aan de volgende generaties? Door permanent en samen zorg te dragen voor een gezonde, veilige en mooie leefomgeving. Hoe doen we dat in een samenleving die hecht aan ruimte voor eigen initiatief, maar die ook wetten en regels kent om belangen te beschermen? Hoe zorgen we voor een duidelijke visie, zonder dat alles is dichtgetimmerd. Door een Omgevingsvisie op te stellen waarin ontwikkelkeuzes zijn gemaakt. Zo geven we richting aan mogelijke ontwikkelingen, daar waar dat nodig is.
Het doel van deze Omgevingsvisie is zorgen dat het in onze kernen, op onze bedrijventerreinen en in ons buitengebied goed wonen, werken en recreëren is én blijft. We onderkennen de opgaven, zijn op de hoogte van de huidige trends en hebben onze eigen ambities. Samen met alle betrokken partijen gaan we met veel energie aan de slag om Nederweert voor te bereiden op de toekomst op een manier die recht doet aan onze identiteit. 1.2 Visie op korte en lange termijn De Omgevingsvisie Nederweert bevat zaken die niet alleen op dit moment van belang zijn, maar ook op de middellange en lange termijn. Hierin staan twee dimensies beschreven: één voor de lange termijn die is gebaseerd op de identiteit en waarden van de verschillende kernen, bedrijventerreinen en het buitengebied. De versterking van de kernkwaliteiten vormt de overkoepelende opgave waaraan we willen werken. De komende jaren staan er diverse veranderingen op stapel met betrekking tot het vestigingsklimaat, de vraag naar aantal en type woningen, klimaatadaptatie, de energietransitie, leefbaarheid in de kernen, inrichting van het landelijk gebied en werkgelegenheid in onze gemeente en de regio.
Dit vraagt om een integrale benadering: een aanpak waarbij we alle opgaven betrekken op het gebied van wonen, gezondheid, veiligheid, kwaliteit van onze leefomgeving, duurzaam ondernemen, landelijk gebied, klimaatadaptatie, energietransitie, mobiliteit, milieu, groen en natuur. De tweede dimensie voor de korte en middellange termijn geeft richting aan de maatschappelijke opgaven en biedt ruimte aan passende initiatieven. De hoofdopgaven die we in hoofdstuk vier per thema beschrijven zijn de maatschappelijke opgaven waar Nederweert op de korte en middellange termijn voor gesteld staat. Voor elke opgave hebben we onze ambitie geformuleerd en richtinggevende uitspraken gedaan hoe we deze ambities gaan bereiken. Om de ambities te bereiken voeren we de komende jaren een aantal maatregelen uit. Dit zullen we op zo’n manier doen dat de maatregelen niet alleen bijdragen aan het bereiken van de ambitie maar ook de kernkwaliteiten van het buitengebied, de kernen en bedrijventerreinen versterken. Deze Omgevingsvisie geeft een beeld op hoofdlijnen voor de toekomst van Nederweert. In deze visie beschrijven we geen strak omlijnd eindbeeld, we bieden een kader voor nieuwe initiatieven en ideeën zodat deze bijdragen aan het behalen van de gestelde doelen.
1.3 Omgevingswet en omgevingsplan De nieuwe Omgevingswet, die op 1 januari 2024 van kracht wordt, verplicht zowel het Rijk, als alle provincies en gemeenten in Nederland om een visie op de fysieke leefomgeving te ontwikkelen. De Omgevingswet en daarmee de Omgevingsvisie geeft ons de kans om de opgaven en ambities integraal te benaderen en daarmee tot betere en eenvoudigere besluitvorming over initiatieven en ideeën te komen. 6 Naast de Omgevingsvisie kent de Omgevingswet ook: - Het Omgevingsprogramma: gericht op het behalen van de doelen voor een specifiek thema. - Het Omgevingsplan: één omgevingsplan voor de hele gemeente dat alle regels bevat die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Nadat de gemeenteraad de Omgevingsvisie heeft vastgesteld werken we deze regels in detail uit. De regels zorgen dat de doelen uit de visie worden behaald en maken duidelijk wat er op bepaalde locaties in de gemeente wel en niet kan en mag gebeuren. De regels zorgen voor de juridische verankering. Bij het uitwerken van deze regels is een groot draagvlak van groot belang. 1.4 Omgevingsvisie in delen We hebben ervoor gekozen om een Omgevingsvisie in twee delen op te stellen die samen één consistente visie voor het gehele grondgebied vormen. We hebben prioriteit gegeven aan het buitengebied omdat de uitdagingen daar het grootst zijn en de ontwikkelingen het snelst gaan.
De Omgevingsvisie Buitengebied is door de gemeenteraad vastgesteld op 20 juli 2021. Aansluitend hebben we de visie voor de kernen en bedrijventerreinen opgesteld, die na vaststelling samen met de Omgevingsvisie voor het buitengebied één complete Omgevingsvisie voor Nederweert vormt. Mogelijke fricties tussen de eerder opgestelde visie voor het buitengebied en de visie voor de kernen en bedrijventerreinen beschrijven we in hoofdstuk 6 van de Omgevingsvisie kernen en bedrijventerreinen. In het onderstaande schema is weergegeven welke delen van beide omgevingsvisies identiek zijn aan elkaar en welke hoofdstukken specifiek zijn voor de afzonderlijke visies. In de periode tussen het vaststellen van de Omgevingsvisie Buitengebied en het realiseren van de visie voor de kernen en bedrijventerreinen, is beleid geactualiseerd en vastgesteld. In het proces om dit beleid op te stellen heeft participatie plaats gevonden. Dit beleid is daarmee geschikt als vertrekpunt voor de omgevingsvisie rondom de kernen en bedrijventerreinen. In de diverse paragrafen hebben we verschillende beleidsstukken als bouwsteen voor de visie gebruikt. Er is twee keer hetzelfde proces doorlopen, eerst voor het buitengebied en vervolgens voor de kernen en bedrijventerreinen.
Er zijn diverse bijeenkomsten met bewoners, ondernemers en andere betrokkenen georganiseerd om hun ideeën op te halen over de opgaven, trends en ambities voor de toekomstige ontwikkelingen in onze gemeente. De gemeenteraad heeft richting gegeven aan de gewenste ontwikkelingen.
7 Ook hebben vakambtenaren hun inbreng geleverd en waar nodig hebben we specialisten geraadpleegd. Alle inbreng is per proces samengevoegd en integraal afgewogen tot een voorontwerp Omgevingsvisie die ter toetsing terug is gelegd bij inwoners en gemeenteraad. We moeten ons realiseren dat een Omgevingsvisie een momentopname is binnen een continu en dynamisch proces. Lopende trajecten gaan gewoon door waarbij we blijven afstemmen of de visie past bij het te volgen traject. Samen met diverse partijen in de samenleving zetten we stappen in de gekozen richting en tussentijds houden we vinger aan de pols. In die zin is deze visie nooit af. Dat betekent dus, dat we waar nodig de omgevingsvisie dienen aan te passen middels een raadsbesluit. 1.5 Status Omgevingsvisie De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Dat betekent dat de Omgevingsvisie formeel pas daarna kan worden vastgesteld. Artikel 4.10 van de Invoeringswet Omgevingswet geeft echter de mogelijkheid om gebruik te maken van een gelijkstellingsbepaling, onder voorwaarden dat de visie aan de eisen van de Omgevingswet voldoet. Wij maken gebruik van deze gelijkstellingsbepaling. 1.6 Leeswijzer In hoofdstuk 1 en 2 beschrijven we de aanleiding en voorgeschiedenis van deze visie. En ook wat de identiteit van de inwoners van Nederweert is.
In hoofdstuk 3 leest u over de kernkwaliteiten van de verschillende deelgebieden, welke punten we willen versterken, wat we willen bereiken en hoe we dat kunnen doen. Hoofdstuk 4 geeft weer wat de visie is en wat de opgaven voor de te onderscheiden thema’s zijn. Door bij te dragen aan deze opgaven komt ons doel dichterbij. Namelijk zorgen dat het in Nederweert goed wonen, werken en recreëren is en blijft. Per opgave zijn de ambities uitgewerkt en hoe we de ambities kunnen bereiken aan de hand van richtinggevende uitspraken en procesafspraken. In hoofdstuk 5 geven we aan hoe we bij ontwikkelwensen met de initiatiefnemers willen samenwerken en hoe we tot afwegingen komen. Ook vindt u hier voorbeelden van initiatieven wat in Nederweert mogelijk en haalbaar is. In hoofdstuk 6 van de visie voor de kernen en bedrijventerreinen beschrijven we op welke punten de Omgevingsvisie voor het buitengebied (die in 2021) is vastgesteld niet in lijn is met de Omgevingsvisie voor de kernen en bedrijventerreinen. In hoofdstuk 6 van de Omgevingsvisie buitengebied en hoofdstuk 7 van de Omgevingsvisie voor de kernen en bedrijventerreinen komt tenslotte aan de orde, hoe we in gesprek willen blijven en willen communiceren over de Omgevingsvisie.
8 2 Veranderende tijden, vaste waarden 2.1 Ontwikkelingen in de kernen en op bedrijventerreinen De afgelopen jaren hebben veel ontwikkelingen plaats gevonden die het gebruik en de beleving in de kernen en op de bedrijventerreinen van Nederweert hebben veranderd. Deze ontwikkelingen gaan de komende jaren door. Bijvoorbeeld: - Het verdwijnen van voorzieningen uit de kernen. - Verdergaande vergrijzing van de inwoners die daarmee een andere woonbehoefte en vaak een grotere zorgvraag hebben. - Het aantal internationale werknemers neemt toe en daarmee de vraag naar geschikte woningen voor hen. - Het aandeel één- en tweepersoons huishoudens wordt steeds groter. - De energietransitie wordt verder doorgevoerd en brengt veranderingen in de fysieke leefomgeving met zich mee. - De noodzaak van klimaatadaptatie wordt steeds meer erkend en vraagt om aanpassingen in de fysieke leefomgeving. - Inwoners zijn steeds mobieler en hebben een grotere actieradius. - De aandacht voor gezondheid en de invloed van de leefomgeving neemt toe. De veranderingen die op de kernen en bedrijventerreinen afkomen leiden tot knelpunten maar bieden ook kansen om de aantrekkelijkheid van de kernen te vergroten en de bedrijventerreinen toekomstbestendiger te maken. Er bestaan zorgen over: - Het behoud van de leefbaarheid, in het bijzonder voor ouderen en jongeren.
- Het behoud van voorzieningen en levendigheid, met name in de kleinere kernen. - De beschikbaarheid van de juiste woning in alle levensfasen. - De beschikbaarheid van betaalbare woningen. - Het vasthouden van jonge professionals. - Het tempo van de energietransitie (met name netcongestie) en het verduurzamen van woningen. - Voldoende beschikbaarheid van vestigingslocaties voor bedrijven. - Het effect van de leefomgeving op onze gezondheid. Met deze Omgevingsvisie komen we gezamenlijk tot oplossingen voor de vraagstukken die er liggen. Er is bij zowel inwoners en ondernemers, instellingen, scholen en verenigingen als de gemeente veel betrokkenheid en energie om met de toekomstige ontwikkelingen een positieve bijdrage aan de kwaliteit van de kernen en bedrijventerreinen te leveren. 9 2.2 De identiteit Inwoners van de gemeente Nederweert zijn over het algemeen nuchter. De meeste mensen hebben een ingetogen karakter en stellen zich bescheiden op. Onderling heerst de mentaliteit ‘Afspraak is afspraak’ en is er een groot vertrouwen. De uitspraak ‘Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’ is vaak van toepassing. De kern Nederweert heeft een minder dorps karakter dan de andere kernen in de gemeente. In de loop van de tijd zijn er meer mensen van buiten Nederweert komen wonen. De vanzelfsprekende samenhang is daardoor iets minder dan in de oudere buurten binnen de gemeente.
Inwoners staan voor elkaar klaar als dat nodig is. Onder oudere inwoners is het ‘ons kent ons’ en in de kernen zijn zeer hechte dorpsgemeenschappen met trotse en honkvaste inwoners te vinden, waarbij dialect vaak heilig is. Nieuwkomers zijn welkom, maar om aansluiting te krijgen moeten ze ook zelf moeite doen. Nederweertenaren zijn van nature ondernemend en veerkrachtig, ze kunnen met uitdagingen omgaan. Veel inwoners hebben van nature een grote betrokkenheid en het zelforganiserend vermogen is groot. Alle kernen binnen de gemeente Nederweert kennen daardoor een rijk verenigingsleven dat veel activiteiten en evenementen organiseert. 2.3 De vier kernwaarden Kernwaarden zijn waardevolle elementen die leidend zijn bij het bepalen van een gezamenlijke richting en visie. Tijdens het proces voor het opstellen van Omgevingsvisie voor het buitengebied hebben we vier kernwaarden geïdentificeerd die van toepassing zijn: GROEN, OPEN, NUCHTER EN SAMEN. Deze vier kernwaarden zijn ook van toepassing op de kernen en bedrijventerreinen. Deze kernwaarden bepalen enerzijds wat er van initiatiefnemers wordt verwacht om de identiteit te versterken, en anderzijds op welke manier we dat voor ons zien. En daarmee ook hoe we ons als gemeente richting initiatiefnemers opstellen.
10 Wat Op welke manier Groen Voor de kernen en bedrijventerreinen willen we de groenstructuren versterken en aanbrengen op de plekken waar ze (nagenoeg) ontbreken (zie paragraaf 3.2 en 3.3). Ruimte voor frisse, nieuwe ideeën, innovatie, pionieren, ondernemerschap. Daarvoor gaan we een compensatieregeling opstellen. Open Voor de kernen en bedrijventerreinen heeft dit punt betrekking op de overgang van bebouwing naar buitengebied. We willen dat er onbebouwd buitengebied aanwezig blijft tussen de kernen en dat de overgangen van kernen naar buitengebied zacht zijn. Openstaan voor vernieuwingen, pionieren, kansen zien en pakken. Op voorhand geen taboes voor nieuwe functies. Maar ook een open houding naar elkaar als mens. Niet problemen centraal stellen, maar oplossingen. Nuchter Voor toevoegen van groen in de kernen en op de bedrijventerreinen kiezen we voor een mix van robuuste beplanting die de structuur versterkt. Voor zowel het buitengebied als de kernen en bedrijventerreinen geldt: geen uitbundige bebouwingsstijlen, eerder ingetogen architectuur. Ontwikkelingen passend bij de schaal van Nederweert.
Aanpakken, aan de slag, handen uit de mouwen, concreet maken om stap voor stap de omgevingskwaliteit te versterken Samen Niet alleen kijken naar het eigen initiatief maar ook bezien in hoeverre bijgedragen kan worden aan maatschappelijk opgaven, zoals de energietransitie, het tegengaan van de klimaatverandering en het versterken van de kernen. Samenwerken als must, maar ook samen met de buren, omgevingsdialoog, rekening houden met elkaar. Gemeenschapsgevoel: ons kent ons, dorps karakter. Tabel 1: Vertaling van de kernwaarden naar passende initiatieven 11 3 Kernkwaliteiten per deelgebied De gemeente Nederweert is gelegen tussen 3 grote steden, namelijk Eindhoven, Roermond en Venlo. De kern Nederweert en de kern van Weert vormen samen een stedelijk gebied. Waarbij Weert de grote stad is en Nederweert het grote dorp. Daardoor zijn we goed aangehaakt op het stedelijke voorzieningenniveau zoals theater, station en ziekenhuis. Op de afbeelding hieronder is de ligging in de regio te zien. Samenwerking in de regio is van groot belang, deze zoeken we nadrukkelijk van. Ook is de begrenzing van de al vastgestelde Omgevingsvisie Buitengebied ingetekend. 3.1 Eigen kwaliteiten per kern en bedrijventerrein De gemeente Nederweert omvat zes kernen en vijf bedrijventerreinen met ieder hun eigen karakter, stedenbouwkundige ontwikkeling en kernkwaliteiten.
De versterking van de kernkwaliteiten vormt de overkoepelende lange termijn opgave waaraan we willen werken. Aantrekkelijke kernen en bedrijventerreinen vormen een goede basis voor een fijne omgeving om te wonen, werken en recreëren. Ze dragen bij aan positieve gezondheid, gastvrijheid en beleving, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Aantrekkelijke kernen en bedrijventerreinen versterken de identiteit en houden Nederweert mooi en onderscheidend. Zoals eerder aangegeven is er in onze kernen en op onze bedrijventerreinen veel mogelijk. De omgevingskwaliteit van de kernen en bedrijventerreinen vormt als het ware de verkoepelende opgave waaraan we willen werken. Als er in de toekomst ondernemers of bewoners met hun ideeën naar de gemeente komen denkt de gemeente denkt graag met initiatiefnemers mee. Op voorwaarde dat het initiatief de kernkwaliteiten versterkt, het past binnen het beleid en meerwaarde oplevert voor de leefomgeving. Zo dragen we stapje voor stapje bij aan het versterken van de kwaliteit van de leefomgeving op de lange termijn. Op deze manier zorgen we dat Nederweert een aantrekkelijke gemeente is en blijft voor mensen om er te wonen, werken en recreëren. Maar ook voor bedrijven om zich hier te vestigen. In de volgende twee paragrafen beschrijven we de kernkwaliteiten en de mogelijkheden om deze te versterken per kern of bedrijventerrein.
Figuur 1: Positie Nederweert 12 3.2 Kernen Nederweert De kern Nederweert is organisch gegroeid tussen de kruising van de Kerkstraat met de Brugstraat in het zuiden en de Kapelaniestraat in het noorden. De Zuid-Willemsvaart doorsnijdt het landschap. Dat is te zien in het wegenpatroon, doordat verschillende wegen doodlopen op het kanaal en aan de andere kant verdergaan. De Kerkstraat heeft ook nu nog de meeste monumentale waarde. Daarbij vormt de kerk het middelpunt van de kern. Duidelijk is te zien dat het dorp is opgebouwd uit meerdere kleinschalige individuele ontwikkelingen. De achterliggende gebieden zijn in verschillende tijdsperioden ingevuld met voornamelijk woningbouw en maatschappelijk voorzieningen. Vaak verschilt hierdoor het karakter per buurt. Zowel aaneengebouwde, halfvrijstaande als vrijstaande woningen komen voor. Op inbreidingslocaties worden veel appartementen gebouwd. In enkele woningen worden bedrijfsactiviteiten uitgevoerd of is er sprake van beroepen aan huis. Aan westelijke zijde wordt de kern begrensd door de A2. Door de ontwikkeling van het bedrijventerrein en het Leisure kwadrant is een stedelijke maar belangrijke entree voor Nederweert ontstaan.
Kernkwaliteiten - Organisch gegroeid - Zeer karakteristieke kenmerken van de Kerkstraat zijn: Het bochtige verloop, de ruimtevorming langs de straat, de losheid, de openheid van bebouwing met draaiende voorgevelrooilijnen. - Doorsteekjes van Kerkstraat naar achterterreinen - Gemixte functies in aanloopstraten (Kerkstraat-Noord, Brugstraat, Geenestraat, Lindanusstraat, Paulus Holtenstraat en Burgemeester Hobusstraat) - Stevige straatwand van de Brugstraat is een karakteristiek kenmerk van deze straat. - Goede balans tussen de verschillende functies in het centrum zoals horeca en detailhandel - Grote monumentale kerk - Monumenten in het centrum - Bereikbaarheid en het gratis parkeren in het centrum - Diversiteit in woonwijken met doorsteekjes naar andere gebieden - Grote voortuinen in de woongebieden - De groene dooradering in Nederweert-West is waardevol - Gelegen aan de kanalenviersprong - Goed bereikbaar door de ligging aan de A2 Te versterken - Gebied rond het noordelijk deel van de Kerkstraat in meer samenhang laten aansluiten op de rest van het centrum. - Meer groenstructuren in het centrum en de rest van de kern. - Aansluiting van het centrum op de kanalenviersprong. - Multifunctioneel gebruik van openbare ruimte - Aanloopstraten zijn afgestemd op kernwinkelgebied - Voormalig bedrijfslocatie Staat herontwikkelen.
- Leisure kwadrant en omgeving Bengele versterken met meer dagrecreatie en sportfuncties Budschop De kern van Budschop wordt gevormd door een aantal oorspronkelijke routes met gevarieerde bebouwing, welke op bijzondere wijze samenkomen op de vijfsprong van de St. Rochusstraat, Julianastraat, Ospelseweg, Smisserstraat en de Hulsenweg. De stedenbouwkundige structuur van Budschop wordt aan twee zijden hard afgesneden: de Zuid- Willemsvaart en de Randweg-Zuid. Aan de noord- en oostzijde zijn geen 13 harde begrenzingen van de bebouwde kom van Budschop. Hier loopt het bebouwings- en wegenpatroon over in het aangrenzende buitengebied. Kernkwaliteiten - Diversiteit in wijken - Groot kanaalpark - Verbinding met het kanaal en de kanalenviersprong - Hoort bij de kern Nederweert - Winkels aan St. Rochusstraat zorgen voor levendigheid Te versterken - In stand houden en versterken van maatschappelijke functies rondom het St. Rochusplein. - Overgang van bebouwing naar het buitengebied richting Ospel en Eind zodat kern Budschop aparte kern blijft. - Sterkere aansluiting bij de kern Nederweert Ospel De kern Ospel is van oudsher gegroeid langs de oude linten, waarvan de verbindingsweg van Nederweert naar Meijel de belangrijkste is. De R.K. kerk gelegen langs deze verbindingsweg is een rijksmonument. De historische structuur in Ospel is grotendeels behouden gebleven.
In de loop van de jaren zijn in Ospel zowel aan de noord- als zuidzijde van de verbindingsweg een aantal woongebieden gerealiseerd. De historische windgraanmolen “De Korenbloem” gesitueerd langs Stad is een beeldbepalend element en markeert de overgang tussen buitengebied en de kern. Kernkwaliteiten - Organisch gegroeid - Het bochtige verloop, de ruimtevorming langs de straat, de losheid, de openheid van bebouwing met draaiende voorgevelrooilijnen van de O.L. Vrouwestraat. - Eigenwijs dorpshart creëert speelsheid tussen kerk en plein - Groene gebied tussen Ketelaarsweg, O.L. Vrouwestraat en Stad zorgt voor een zachte overgang tussen het bebouwde en het bedrijventerrein. - Diversiteit in buurten Te versterken - Nieuwe bebouwing in het lint van de O.L. Vrouwestraat moet aansluiten op de huidige bebouwing, om verrommeling te voorkomen - Pleinfunctie van het Aerthijsplein - Vergroenen van de woongebieden Ospeldijk De kern Ospeldijk ligt in een uitgestrekt agrarisch gebied met verspreide agrarische bebouwing en burgerwoningen ongeveer 2,5 kilometer ten noordoosten van de kern Ospel en op korte afstand van het natuurgebied De Groote Peel. Langs de Meijelsedijk komt van oudsher lintbebouwing voor. Later is de kern in noordoostelijke richting uitgebreid. Het Thomashuis is een karakteristiek pand samen met het tegenovergelegen peelveldje draagt dit bij aan de identiteit van Ospeldijk.
Kernkwaliteiten - Dorp is in een korte tijd gebouwd. - Stratenpatroon is bijna een grid. - Overgang naar het buitengebied is niet geleidelijk maar hard. - Deze kern bevat nagenoeg alleen woningen. 14 Te versterken - Verzachten van de overgang naar het buitengebied, waarbij een gridstructuur behouden blijft. Nederweert-Eind De kern Nederweert-Eind is ontstaan vanuit enkele boerderijen, gegroepeerd rondom en nabij de wegen Hulsen, Eind en Kruisstraat. Sindsdien heeft de bebouwing zich meer oostelijk van de weg Eind georiënteerd nabij de kerk. Een opvallend element in de kern is het stenige plein met daaraan de kerk en de basisschool gelegen. Het openluchtmuseum Eynderhoof is een toeristisch trekpleister met maatschappelijke functie, waar de historische identiteit van het gebied tot leven komt. Kernkwaliteiten - Dorp is gegroeid vanuit enkele straten. - Speelterrein aan de binnenkant Pastoor Brandstraat en Klumpenstraat heeft een bindende rol in de omgeving. Te versterken - Versterken pleinfunctie van Pastoor Maesplein. - Vergroenen straten rond centrum Leveroy De kern Leveroy is een historisch kerkdorp in het zuiden van de gemeente en maakt veel gebruik van voorzieningen in het nabij gelegen Heythuysen (gemeente Leudal). De in Leveroy aanwezige voorzieningen zijn met name rondom de overgang van de Dorpstraat en de Kerkstraat gesitueerd.
Kernkwaliteiten - Historisch gegroeide kern. - Hart van het dorp kent een karakteristieke kerk met plein waaraan horeca ligt. - Diverse buurten. - Multifunctioneel sportvoorzieningencomplex Te versterken - Logische ontwikkeling van ’t Huitje, waarbij het gebied een groen en open karakter behoudt. - Parkeerplaats achter Wetemans kan passend gemaakt worden bij de omgeving 3.2 Bedrijventerreinen De gemeente Nederweert beschikt over 126 hectare aan bedrijventerrein verspreid over vijf locaties. Op deze vijf terreinen zijn circa 250 bedrijven gevestigd. Hieronder volgt een beschrijving van het karakter van elk van de terreinen. Pannenweg-west Dit is het meest recent ontwikkelde bedrijventerrein in de gemeente. Het betreft een hoogwaardig, duurzaam en groen bedrijvenpark van bijna 47 hectare groot. Met de ontsluiting pal aan de A2 (Maastricht-Eindhoven) en de Randweg N275 (richting Helmond en Venlo) is het bedrijvenpark uitstekend bereikbaar over de weg. Op het park is een mix van kleine en grotere bedrijven gevestigd dat is voorzien van slagbomen en camerabeveiliging. De bedrijven zijn professioneel georganiseerd in een coöperatieve parkmanagementvereniging. Pannenweg-oost Samen met het nieuwere Pannenweg-West, is Pannenweg-Oost (ook wel Pannenweg I) een van de grotere bedrijventerreinen in Nederweert.
Op het 21 hectare grote terrein, nabij de kanalenviersprong en de A2, zijn tal 15 van kleine en grote bedrijven gevestigd, werkzaam in uiteenlopende sectoren. Aan Veertien Aan Veertien ligt ten noorden van de kern Nederweert, parallel aan de N266 en de Zuid-Willemsvaart. Op het 40 hectare grote bedrijventerrein is naast het gemengde mkb, ook de wat zwaardere industrie vertegenwoordigd. Hulsenweg De kernen Nederweert en Budschop zijn van elkaar gescheiden door de Zuid-Willemsvaart. In Budschop ligt, op de plek waar de randwegen N275 en N266 elkaar kruisen, het bedrijventerrein Hulsenweg. Het betreft een kleinschalig bedrijventerrein (8 hectare), geschikt voor het midden- en kleinbedrijf. Ketelaarsweg Het bedrijventerrein Ketelaarsweg in Ospel is met 10 hectare aan oppervlak relatief kleinschalig. Niettemin is er volop bedrijvigheid en zijn ook hier bedrijfswoningen aanwezig. Veel bedrijven op dit terrein zijn er al sinds jaar en dag gevestigd. Kernkwaliteiten bedrijventerreinen - Ieder bedrijventerrein heeft een eigen karakter en passende invulling. Te versterken waarde - Mogelijkheden om te vergroenen aangrijpen. - Verrommeling tegengaan. - Uitbreiding van bedrijfskavels 3.3 De afspraken We gaan en staan voor groen, open, nuchter en samen. Deze kernwaarden zitten voor een groot deel in ons DNA.
Dit betekent dat we deze waarden als uitgangspunt nemen bij elke toekomstige ontwikkeling (zoals is verwoord in tabel 2.1 in paragraaf 2.3). En dat initiatieven moeten bijdragen aan de te versterken waarden in de deelgebieden. 3.3.1 Handvat om te versterken waarden mee te nemen Om de te versterken kernkwaliteiten van de kernen en bedrijventerreinen zo praktisch mogelijk in te steken stellen we een aantal hoofduitgangspunten op die een handvat bieden aan initiatiefnemers. Deze uitgangspunten zijn gebaseerd op de kernkwaliteiten, de te versterken waarden en de richtinggevende uitspraken zoals per thema geformuleerd in hoofdstuk 4. Het handvat heeft de volgende algemene doelen: - Het bieden van informatie aan initiatiefnemers van een ontwikkeling zodat een waardevolle discussie te voeren is over de bijdrage van het initiatief aan het versterken van de fysieke leefomgeving. - Het geven van aanbevelingen die helpen het initiatief zo goed mogelijk in te passen in de betreffende kern of bedrijventerrein voor wat betreft locatie, vorm en omvang van het initiatief en de mogelijkheden om de kern of het bedrijventerrein te versterken. Hoofduitgangspunten: - Bij het toevoegen van woningen heeft inbreiden de voorkeur op uitbreiden. Alle uitbreidingen sluiten aan op de kernen. - Nieuwe elementen versterken het karakter en de aantrekkelijkheid van de kernen.
16 - De toren van de Lambertuskerk in Nederweert wordt steeds meer als landmark ingezet. - Bebouwingsgrenzen hebben een zachte overgang naar het buitengebied. - Bedrijventerreinen passen we landschappelijk in. - We behouden groen en open buitengebied tussen de kernen en voorkomen daarmee dat ze aan elkaar groeien. - Groen/blauwe dooradering in nieuwbouwlocaties sluit aan op het buitengebied is structurerend voor de nieuwbouwlocaties. - We versterken de groenstructuren in de kernen. - Het toe te passen groen is een robuuste mix en sluit aan op het karakter van de straat, buurt of wijk. - We willen voorkomen dat de gemeente Nederweert een aaneengeschakeld bebouwd gebied wordt. Naast deze hoofduitgangspunten formuleren we voor verschillende onderdelen uitgangspunten en randvoorwaarden in meer detail. Het gaat hierbij om de onderdelen die onder de procesafspraken in hoofdstuk 4 zijn genoemd. 4 De visie 4.1 De opgaven In Nederweert is het goed wonen, werken en recreëren. De maatschappij is echter nooit af en altijd in beweging. Door maatschappelijke veranderingen, nieuwe inzichten en behoeften zijn er ook in Nederweert wensen voor aanpassingen en verbeteringen aan de fysieke leefomgeving. Die omgeving draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van onze inwoners.
Vanuit positieve gezondheid leggen we steeds meer verbindingen tussen de fysieke en sociale leefomgeving (lichamelijke en geestelijke gezondheid). Sommige aanpassingen zijn zelfs noodzakelijk, omdat anders niet (meer) wordt voldaan aan de geldende wet- en regelgeving. Voor het opstellen van deze Omgevingsvisie is een uitgebreid proces met de inwoners, ondernemers en andere betrokkenen doorlopen. Tijdens dit proces hebben we de belangrijkste opgaven voor de kernen en bedrijventerreinen opgehaald. Door aan deze opgaven te werken zorgen we dat het in onze kernen en op onze bedrijventerreinen goed wonen, werken en ontspannen is én blijft. In deze visie beschrijven we iedere opgave afzonderlijk. We gebruiken daarvoor steeds hetzelfde stramien, maar ieder thema volgt zijn eigen proces en tempo en kent een ander netwerk. We hebben negen hoofdopgaven onderscheiden, die we beschrijven in de genoemde paragrafen. In de paragrafen hebben we de kruisverbanden tussen de thema’s gelegd.
- Passende woningbouw - Toekomstbestendige bedrijventerreinen - Voorzieningen in de kernen - Gezonde en veilige leefomgeving - Een bijdrage leveren aan de energietransitie 17 - Een bijdrage leveren aan de klimaatadaptatie - Versterken groene karakter - Versterken infrastructuur - Versterken gastvrijheid en beleving In relatie tot deze hoofdopgaven werken we in regionaal verband ook aan allerlei projecten en programma’s. Deze komen niet altijd expliciet terug in deze Omgevingsvisie, maar blijven van groot belang bij de geformuleerde opgaven. 4.2 Context van de opgaven Deze Omgevingsvisie komt tot stand in een periode waarin duidelijk is dat er grote veranderingen op stapel staan bij de inrichting van ons land. 4.2.1 Veranderingen We zijn ons steeds bewuster van de invloed van onze leefomgeving op onze gezondheid en veiligheid. Een groene omgeving nodigt u uit tot bewegen en draagt bij aan een betere fysieke en mentale gezondheid. De inrichting van de omgeving kan stimuleren tot ontmoeten, wat bijdraagt aan het gevoel van sociale veiligheid en mentale gezondheid. De samenhang tussen fysiek en sociaal is in iedere opgave aan de orde. In korte tijd zijn er in het hele land grote aantallen woningen nodig. Nieuwe woningen worden niet meer aangesloten op het aardgasnet. Bestaande woningen gaan op termijn ook van het aardgas af en worden op een duurzame manier verwarmd.
We zetten in op manieren om energie duurzaam op te wekken. Het mobiliteitssysteem gebaseerd op fossiele brandstof vereist ook een omschakeling naar duurzaam opgewekte energie. Onze hele gebouwde omgeving vraagt om klimaatadaptief te worden ingericht waarbij het bodem- en watersysteem het sturende principe in de ordening is. Wetenschappelijke inzichten leren ons dat milieunormen en de navolging daarvan van belang zijn en soms beperkend kunnen zijn voor het verwezenlijken van wensen. 4.2.2 Kansen Deze landelijke veranderingen zijn tegelijkertijd lokale kansen om de kwaliteit van onze kernen en bedrijventerreinen te verbeteren. Stap voor stap werken we zo aan: - Aantrekkelijke kernen en bedrijventerreinen - Passende woningen voor iedereen - Multifunctioneel gebruik van gebieden - Duurzaam, betaalbare en betrouwbare energievoorzieningen voor iedereen - Klimaatadaptieve en groene inrichting van gebieden - Vergroten van de verkeersveiligheid in de kernen - Stimuleren van bewegen en ontmoeten - Gastvrijer gebied vol beleving - Meer begrip voor elkaar In deze context beschrijven we in de volgende paragrafen per thema wat de opgave voor Nederweert is, welke ambities we hebben en hoe we die ambities bereiken.
4.3 Passende woningbouw 4.3.1 Waarom is het een opgave? Nederweert is een ruim opgezette gemeente met een relatief groot aandeel woningen in het hogere segment (vrijstaande en half vrijstaande woningen). Ook in Nederweert is de druk op de woningmarkt groot. De behoefte aan woningen is het grootst in de klasse betaalbare en passende huur- en koopwoningen geschikt voor starters, senioren en één- en tweepersoonshuishoudens. Dit heeft te maken met een veranderende demografie (vergrijzing en ontgroening) en het feit dat steeds meer mensen alleen wonen (huishoudens worden gemiddeld steeds kleiner). | 4.3.2 Welke ambitie hebben we? Verder neemt de vraag naar passende huisvesting van zogeheten | In de Structuurvisie Wonen Midden | -Limburg 2022 t | ot en met 2025 aandachtsgroepen toe. Denk hierbij aan mensen met een zorgvraag (alle | (verder: Structuurvisie wonen) is voor Nederweert een opgave vastgelegd leeftijden, met een grote diversiteit aan ondersteuningsvragen) en een | om in deze periode 75 tot 100 woningen per jaar te bouwen. Op 9 maart groeiend aantal instromers vanuit het buitenland (zoals internationale | 2023 hebben het Rijk, de provincie Limburg en de regio’s de Woondeal werknemers en ontheemden waaronder vluchtelingen en statushouders).
| Limburg gesloten, waarin is be | paald dat in de Internationale werknemers zijn steeds harder nodig in diverse sectoren in | provincie Limburg tot en met 2030 bruto 26.500 | Focusbijeenkomst de regio. Voor hen is de behoefte aan huisvesting (met name short | -stay) | woningen worden bijgebouwd, met de ambitie om | Nederweert & Budschop in de loop van de jaren steeds groter geworden. | daar bovenop 20.000 woningen extra te bouwen. | “Kan mijn kind De opgave van Nederweert is om de plannen voor woningen zowel in | Voor Nederweert houdt dit in dat we de | ook nog in aantallen als in type af te stemmen op de behoefte. Het Rijk houdt als | bovenkant van de ambitie uit de Structuurvisie | Nederweert richtlijn aan: 2/3 deel van de nieuwe woningen dient betaalbaar te zijn, | wonen doorzette | n tot en met 2030. Dit betekent | wonen?” waarbij uiteindelijk 1/3 deel van de totale woningvoorraad uit sociale | het realiseren van 100 woningen per jaar tot en huurwoningen moet bestaan. De definitie | van betaalbaar is: sociale huur | met 2030. Dat wil zeggen dat we in totaal 800 (tot aan de huurtoeslaggrens), midden huur (tussen huurtoeslaggrens en | woningen bouwen in de periode 2022 tot en met 2030. ongeveer € 1.000,-) en koopwoningen tot € 355.000, | -.
| Met deze ambitie bouwen we voor de eigen demografische behoefte, een De verwachting is dat het Rijk steeds “dwingendere” regels gaat opleggen | deel voo | r de verwachte overloop vanuit de regio Eindhoven (Brainport) om te zorgen dat er gebouw | d en getransformeerd wordt, om beter te | en voor aandachtsgroepen (zoals internationale werknemers, kunnen voorzien in de behoefte aan betaalbare woningen, waarbij er | statushouders, etc.). Qua aantallen en typologie gaan we uit van nadrukkelijk ook voor aandachtsgroepen wordt gebouwd. Zo | is op dit | maatwerk per kern en sluiten we aan op de specifieke behoefte van elke moment de Wet versterking regie volkshuisvesting in voorbereiding. | kern. Daarmee kiest h | et Rijk duidelijk voor meer centrale regie op de | In lijn met het Provinciaal beleid en de Structuurvisie wonen, bouwen we woningbouwopgave. Er ligt ook de opdracht om een woonzorgvisie op te | nieuwe woningen bij voorkeur in bestaande leegstaande of vrijkomende stellen. Hierin wordt de basis gelegd voor een toekomstbestendig | panden (transformatie) of op plekken binnen de kernen die door sloop uitvoeringsprogramma om te voorzien in wonen, welzijn en zorg voor | beschikbaar komen of nu | onbebouwd zijn (zogenoemde mensen in een kwetsbare situatie (ouderen, mensen met een fysieke of | inbreidingslocaties).
Locaties waar kwaliteitswinst kan worden behaald, geestelijke beperking). | hebben de voorkeur. 18 19 4.3.3 Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Aansluiten bij onderzoek naar lokale behoefte De lokale behoefte is leidend voor de aantallen en typen woningen die we bouwen. Het uitgangspunt is dat er in alle kernen nieuwbouw mogelijk is die aansluit op de behoefte per kern. Bij het bepalen van de behoefte kijken we 10 à 20 jaar vooruit. Daarom wil Nederweert samen met de regio Midden-Limburg in 2023 een woningmarktonderzoek uitvoeren. Een dergelijk onderzoek brengt in beeld wat voor type woningen (zowel huur als koop) we moeten toevoegen voor starters, senioren, kleine huishoudens en overige doelgroepen. Voor de woonzorgvisie wordt apart een analyse gedaan om de toekomstige behoeften voor wonen en zorg in beeld te brengen. De resultaten van het woningmarktonderzoek en de demografische verwachtingen (Etil/Progneff) bepalen de behoefte per kern. We houden daarbij rekening met passende woningen voor mensen met een zorgvraag en het huisvesten van extra inwoners boven de natuurlijke aanwas. Bouwen binnen en aansluitend op bebouwingsgrenzen We verwachten dat transformatie en inbreiding niet binnen alle kernen voldoende ruimte biedt om de woningbouwopgave in te kunnen vullen.
Voor de kern Nederweert en Budschop is uitbreiding nodig aansluitend op de huidige bebouwingsgrenzen. De schaal van uitbreiding laten we aansluiten op de behoefte per kern en betreft maatwerk. We zijn kritisch op het aan elkaar laten groeien van woonkernen, dit om de identiteit van de kernen te behouden. Bij de bouw van nieuwe woningen staat een goed woon- en leefklimaat voorop. We houden rekening met milieufactoren, externe veiligheid, geluid, klimaatadaptatie, voldoende groen en mogelijkheden voor bewegen en ontmoeten en sociale factoren (o.a. huisvesten van gemixte doelgroepen). Balans tussen groen en verhard oppervlak van de openbare ruimte De woningbouwopgave stelt duidelijke regels over het bouwen van betaalbare woningen. Dit leidt tot kleinere kavels en appartementen, waarbij de gemeente er oog voor houdt dat er een prettige woonomgeving voor iedereen is. In de kernen is het belangrijk dat er, ook na het toevoegen van woningen, voldoende ruimte overblijft voor openbaar groen. Een goede mix van groen zorgt ervoor dat regenwater de kans krijgt om in de bodem te infiltreren en gaat hittestress tegen. Daarnaast is groen van belang als ontmoetingsruimte, ook heeft het een positief effect op onze gezondheid en de biodiversiteit. Bij het bebouwen van nu onbebouwde plekken dienen we steeds aandacht te hebben voor een goede balans tussen groen en verhard oppervlak.
Bij al onze nieuwbouwprojecten (groot en klein) houden we bij het ontwerp al rekening met het inpassen van voldoende, robuust en divers groen. We zorgen dat er overal voldoende groene speelplekken in de buurt zijn en de mogelijkheid om een ommetje door het groen te maken. Het groen in de uitbreidingsgebieden sluiten we aan op het groene buitengebied. Zo ontstaan als het ware groene verbindingen vanuit het buitengebied de uitbreidingsgebieden in. Woningen voor alle doelgroepen We voegen aan alle kernen woningen naar behoefte voor alle doelgroepen toe. Hierbij hanteren we de volgende uitgangspunten: - Woningen voor kleine huishoudens worden waar mogelijk levensloopbestendig gebouwd, zodat ze geschikt zijn voor zowel starters als senioren. 20 - Starterswoningen dienen in de woningmarkt behouden te blijven voor starters. We sturen hierop via het omgevingsplan en het gronduitgiftebeleid (woningen op kleine kavels met geen of beperkte uitbreidingsmogelijkheden). - De toekomstige gemeentelijke woonzorgvisie is uitgangspunt bij het realiseren van passende huisvesting voor mensen met een zorgvraag. - We bieden ruimte om te kunnen voorzien in de behoefte van nieuwe woonwagenlocaties of uitbreiding daarvan (wettelijk verplicht). - De concentratie van aandachtsgroepen zoals internationale werknemers en statushouders wordt voorkomen.
We houden daarbij rekening met de draagkracht en leefbaarheid van de buurt en streven naar diversiteit onder de bewoners. Op dit moment is de Beleidsnotitie huisvesting Internationale Werknemers 2020 gemeente Nederweert leidend. Zo nodig actualiseren we deze. Zelfbouw faciliteren We willen meer ruimte geven aan particulieren om zelf extra woningen te creëren. We houden hier rekening mee in de programmering. Hierdoor ontstaat ruimte voor zelfbouw op eigen percelen (via kavelsplitsing). Ook willen we ruimte geven aan specifieke woonvormen zoals ‘tiny houses’ door locaties aan te wijzen waar dat onder nader uit te werken voorwaarden mogelijk is. De gemeente stelt uitgangspunten en randvoorwaarden op voor zelfbouw (waaronder mogelijk ook een compensatieregeling) en neemt deze op in het omgevingsplan. Dit geldt ook voor tijdelijke woningen die voorzien in een duidelijke behoefte (bijvoorbeeld mantelzorgwoningen, kangoeroewoningen en tijdelijke/flexwoningen, geplaatst door woningcorporaties). Verduurzamen bestaande woningen Het grootste deel van de woningen in Nederweert dateert van voor 1980. Deze woningen zijn matig geïsoleerd. Naast het bijbouwen van woningen moeten we de bestaande woningvoorraad ook verduurzamen om uiteindelijk van het aardgas af te kunnen. We informeren, faciliteren en stimuleren particuliere huizenbezitters om hun woningen te verduurzamen.
Ook gaan we in gesprek met de woningcorporaties over hun verduurzamingsopgave. Procesafspraken - Er wordt gestart met het majeure programma woningbouw, een prioritering van de woningbouwopgave en het projectbureau woningbouw die aan de slag gaat met de uitvoering. - De gemeente stelt een gemeentelijke woonzorgvisie op. - De gemeente onderzoekt of er mogelijkheden zijn om het vergunningentraject te vereenvoudigen voor het verduurzamen en kleine aanpassingen van de woning. - De gemeente onderzoekt de mogelijkheden hoe het voor eigen inwoners mogelijk wordt om eerder in de gelegenheid te worden gesteld om een woning te kopen. - Om zelfbouw mogelijk te maken gaf de gemeenteraad eerder aan ruimte te willen geven aan het verruimen van bouwmogelijkheden op particuliere gronden (tuinen/kavelsplitsing), mits daar een vorm van compensatie tegenover staat. Het zogeheten bouwen in tuinen-beleid. Het gaat om een bijdrage aan een gewenste ruimtelijke ontwikkeling zoals bedoeld in artikel 6.24, lid 1 Wet Ruimtelijke Ordening (WRO). Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om het vergroenen en klimaatadaptiever maken van de kernen. Dit vraagt om een nadere uitwerking, bijvoorbeeld in een Nota Kostenverhaal. 21 4.3.4 Wie doet wat? De gemeente werkt bij het thema woningbouw regionaal samen voor het opstellen van beleid en het uitvoeren van onderzoeken, waaronder het woningmarktonderzoek.
Ook vindt samenwerking plaats met de woningcorporaties, om ervoor te zorgen dat er in Nederweert voldoende betaalbare huurwoningen komen. De gemeente ontwikkelt de kaders en randvoorwaarden voor het toevoegen van nieuwe woningen aan de diverse kernen. Ontwikkelaars, particulieren, CPO’s en woningcorporaties kunnen binnen deze kaders woningen realiseren. 4.3.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) De gemeente monitort de ontwikkeling van de bevolkingsomvang en leeftijdsopbouw en trends in bevolkingsontwikkeling en vraag naar type woningen. Ook monitort de gemeente de plancapaciteit woningbouw en de aantallen en type woningen die in de loop van de jaren worden toegevoegd. Dit doen we in samenwerking met Midden-Limburgse gemeenten (SML) en de provincie Limburg. Op deze manier houden we goed in de gaten of er gebouwd wordt voor de behoefte. Als blijkt dat vraag en aanbod van woningen te veel uit elkaar gaan lopen stuurt de gemeente bij door het beleid aan te passen. De afspraken in de Structuurvisie Wonen en de opdracht uit de Woondeal Limburg blijven richtinggevend voor de woningbouwopgave. 4.4 Toekomstbestendige bedrijventerreinen 4.4.1 Waarom is het een opgave? Nederweert beschikt over vijf bedrijventerreinen die cruciaal zijn voor de lokale werkgelegenheid. Onze bedrijventerreinen zijn op dit moment nagenoeg volledig in gebruik (Stec-rapport november 2022).
Dit betekent dat er gebrek is aan schuifruimte voor gevestigde bedrijven en er te weinig mogelijkheden zijn voor bedrijven om zich binnen onze gemeente door te ontwikkelen. Naar verwachting zal de werkgelegenheid in de regio de komende jaren licht toenemen. Om lokale ondernemers te faciliteren en werkgelegenheid binnen gemeentegrenzen te versterken zijn er extra bedrijfskavels nodig. Ook is er steeds meer aandacht nodig voor de toekomstbestendigheid van onze bedrijventerreinen. Daarbij gaat het over werkgelegenheid, arbeidsmarkt, circulaire economie, energietransitie, digitalisering (robotisering/automatisering) en klimaatadaptatie. 4.4.2. Welke ambitie hebben we? We willen binnen onze gemeente ruimte bieden aan startende ondernemers en bedrijven die willen doorgroeien, op voorwaarde dat het type bedrijvigheid past bij het profiel van Nederweert (geen grootschalige logistiek of hoge milieucategorie). We streven ernaar om de oppervlakte aan extra beschikbare bedrijfskavels te laten aansluiten op de vraag en geen overaanbod te creëren. We verwachten op basis van onderzoek dat we de komende jaren circa 15 hectare extra bedrijventerrein nodig hebben om aan de behoefte te kunnen voldoen. Nieuw bedrijventerrein passen we landschappelijk in. We stellen hoge eisen met betrekking tot duurzaamheid, circulaire economie en een klimaatadaptieve inrichting.
Deze inrichting combineren we met mogelijkheden voor een lunchwandeling door het groen wat bijdraagt aan positieve gezondheid en biodiversiteit. Bij de ontsluiting houden we rekening met de regionale bereikbaarheid. We zorgen dat de verkeer aantrekkende werking niet tot overlast leidt. Bestaande bedrijventerreinen verduurzamen we op natuurlijke momenten. Een onderdeel van verduurzamen is het aanbrengen van extra groen om hittestress tegen te gaan. 22 4.4.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Herstructurering optimaliseren We benutten de mogelijkheden voor herstructurering van bestaande bedrijventerreinen optimaal om ruimte vrij te spelen. Hierbij onderzoeken we of bepaalde bedrijven de hoogte in kunnen (bedrijfspanden met meer verdiepingen) om oppervlakte op maaiveld vrij te maken. We staan nieuwe burgerwoningen niet toe op bedrijventerreinen. Ook het omschakelen naar voormalige bedrijfswoningen op bedrijventerreinen is niet toegestaan. Randvoorwaarden ontwikkelen voor toekomstig bedrijventerrein We ontwikkelen randvoorwaarden als kwaliteitsstandaard voor een nieuw duurzaam bedrijventerrein inclusief het profiel van de gewenste bedrijvigheid (geen grootschalige logistiek of hoge milieucategorie).
Deze randvoorwaarden hebben onder andere betrekking op: bereikbaarheid, logische ontsluiting, parkeernorm, kavelgrootte, duurzame energie- en warmtevoorziening, hemelwaterafvoer, tegengaan hittestress, en groenstructuren ten behoeve van landschappelijke inpassing. Deze groenstructuren bieden ook mogelijkheden voor een veilig (lunch)ommetje in het groen en dragen bij aan biodiversiteit. Op een nieuw bedrijventerrein staan we geen woningen toe. Voordat een bedrijfskavel wordt verkocht is duidelijk welke bedrijfsactiviteiten worden ontplooid. We ontwikkelen een nieuw bedrijventerrein van circa 15 hectare op basis van deze randvoorwaarden. Bestaande bedrijventerreinen verduurzamen we op natuurlijke momenten. Procesafspraken - Omdat bekend is dat de vrij te spelen ruimte door herstructurering beperkt is en niet voldoende om aan de verwachte vraag naar bedrijfskavels te voldoen voeren we een onderzoek uit naar geschikte locaties voor een nieuw duurzaam bedrijventerrein (locatiescan en haalbaarheidsonderzoek). - De gemeente onderzoekt de mogelijkheid of ondernemers die in het buitengebied knel zitten, voorrang kunnen krijgen op een (nieuw) bedrijventerrein. 4.4.4 Wie doet wat? Ondernemers en initiatiefnemers spelen in op kansen die de markt biedt. De gemeente denkt met ze mee en neemt hier een informerende, faciliterende en stimulerende rol in.
De gemeente is aan zet voor het opstellen van randvoorwaarden en het uitvoeren van de locatiescan en het haalbaarheidsonderzoek van een nieuw duurzaam bedrijventerrein voor lokale ondernemers. 4.4.5. Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) De gemeente monitort de economische ontwikkelingen nauwgezet zodat tijdig het extra bedrijventerrein kan worden ontwikkeld. Tegelijkertijd wordt voorkomen dat er te veel nieuwe bedrijfskavels worden ontwikkeld. De gemeente monitort de bezetting van de bestaande bedrijventerreinen en de eventueel extra ruimte die ontstaat door herstructurering. 4.5 Voorzieningen in de kernen 4.5.1 Waarom is het een opgave? Centrum van Nederweert Het centrum van Nederweert wordt door de eigen inwoners en door bezoekers hoog gewaardeerd. Er is een goed aanbod voor dagelijkse “Ik wil met mijn bedrijf doorgroeien in Nederweert, kan dat?” Focusbijeenkomst Bedrijventerreinen 23 boodschappen, speciaalzaken en horeca. Daarnaast zijn er voldoende gratis parkeerplaatsen dicht bij de voorzieningen. De leegstand in Nederweert is relatief laag en lege panden krijgen snel weer een nieuwe invulling (zij het niet altijd in de vorm van winkels). Een aantal winkeliers combineert een fysieke winkel met internetbestellingen, waardoor zij de omzet op peil kunnen houden.
In de laatste jaren heeft een aantal ontwikkelingen plaatsgevonden die de kwaliteit van het centrum ten goede komt, zoals herinrichting Kerkstraat en Brugstraat, het gebied Burgemeester Hobusstraat inclusief openbare ruimte en appartementen en het herinrichten van de verbindingsstraten tussen Kerkstraat/Burgemeester Hobusstraat. Het majeur programma economische gebiedsontwikkeling vormt de afrondende fase van deze ontwikkelingen. Het is van belang oog te hebben voor de veranderingen in de maatschappij en erop in te spelen om zo het centrum aantrekkelijk te houden. Kernen van Nederweert De gemeente Nederweert telt zes kernen: Nederweert, Budschop, Ospel, Ospeldijk, Nederweert-Eind en Leveroy. Iedere kern heeft een eigen voorzieningenniveau. Alle kernen hebben te maken met vergrijzing. Veel jongeren verhuizen voor opleiding, studie of werk en komen niet altijd terug naar de gemeente Nederweert. Het beperkte aanbod van geschikte woningen speelt daarbij een rol. De saamhorigheid in de kleinere kernen is vaak groot. Het behoud van voorzieningen zoals scholen, gemeenschapshuizen, (sport)verenigingen en ook kerken vraag aandacht. Voorzieningen behouden en activiteiten georganiseerd krijgen vereist creatieve oplossingen, vrijwilligers en aandacht. Zo investeren we in de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van deze kernen.