CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2023-09-19 13 Bijlage 1 - Ontwerp Omgevingsvisie

Raadsvergadering 19 september 2023, gemeente NederweertBij agendapunt: Omgevingsvisie Kernen en Bedrijventerreinen18.614 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

We hebben oog voor het bereikbaar zijn van voorzieningen en mee kunnen doen voor mensen die niet mobiel zijn of niet over een auto beschikken. 4.5.2. Welke ambitie hebben we? Voor Nederweert als hoofdkern ambiëren we een aantrekkelijk en toekomstbestendig centrum waar inwoners en bezoekers terecht kunnen voor hun dagelijkse levensbehoeften, kledingzaken, speciaalzaken en voor vertier. We streven naar een samenhangend en levendig centrum waar winkels, horeca en voorzieningen worden geconcentreerd. In de detailhandelsstructuurvisie (2016) en het coalitieakkoord 2022-2026 is vastgelegd het samenhangend winkelgebied te behouden. Volgend op de recente ontwikkelingen, richten we onze aandacht met het majeur programma economische gebiedsontwikkeling nu op het noordelijke deel van het centrum. In de kleinere kernen hebben we de ambitie om de aanwezige basisvoorzieningen te behouden en waar mogelijk te versterken. 4.5.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Centrum Nederweert Samenhangend centrum behouden We streven naar een samenhangend en levendig centrum voor Nederweert, waarbij de Kerkstraat (van kerk tot Brugstraat) het “Weet wat er te doen is en verbind dat met elkaar!” Focusbijeenkomst Centrum 24 kernwinkelgebied vormt. Hierin komen de centrumfuncties en worden nieuwe woningen op de begane grond niet toegestaan.

In de aanloopstraten naar dit gebied (onder andere het noordelijk deel van de Kerkstraat en de Brugstraat) zijn centrumfuncties toegestaan, maar is het ook mogelijk om op de begane grond om te schakelen naar wonen. Aantrekkelijk centrum behouden Verschillende elementen dragen bij aan een aantrekkelijk centrum. Denk daarbij aan de inrichting van het openbaar gebied met ruimte voor ontmoeting en de uitstraling van panden. Logische, directe en veilige fiets- en wandelroutes naar/door het centrum, inclusief stallingsmogelijkheden en fietslaadpalen dichtbij. Voldoende parkeergelegenheid voor de auto aan de achterzijde van de Kerkstraat, ook voor elektrische auto’s. De uitstraling van monumentale panden draagt bij aan de beleving. De kerk en de nieuwe bebouwing bij het centrumplan zijn markante gebouwen. Om het dorpse karakter te respecteren is het belangrijk dat er terughoudend wordt omgegaan met verdere hoogbouw in het centrum. Reuring vergroot de aantrekkelijkheid van het centrum, daarom bieden we ruimte voor evenementen. Kernen Nederweert Versterken aantrekkelijkheid kernen Met kleine ingrepen wordt de aantrekkelijkheid van de kernen verder vergroot. In de kernen Ospel, Budschop en Nederweert-Eind laten we nieuwe horeca en detailhandel zoveel als mogelijk landen in het hart van de kern (Aerthijsplein, O.L. Vrouwestraat, St. Rochusstraat en Pastoor Maesplein).

Andere voorzieningen kunnen ook elders landen afhankelijk van het gebied. Voor Leveroy en Ospeldijk is iedere ontwikkeling op dit gebied wenselijk en kan daarom overal in de kern plek krijgen. Als kerkgebouwen leeg komen te staan, werken we mee aan nieuwe geschikte functies die het kerkgebouw zou kunnen vervullen (kerkenvisie). Pleinen behouden multifunctioneel gebruik Daar waar kansen zich voordoen vergroenen we pleinen en creëren we zitgelegenheid. Hierdoor worden ze aantrekkelijker om te verblijven en elkaar te ontmoeten. We zorgen er wel voor dat pleinen geschikt blijven om te parkeren en diverse activiteiten, zoals kermis, braderie of het plaatsen van een tent. Behouden leefbaarheid De voorzieningen in de kernen willen we ten minste behouden, omdat dit een grote impact heeft op de leefbaarheid van de kern. Door het toevoegen van woningen en het op gang komen van doorstroming krijgen jonge gezinnen de kans om zich te vestigen. Het vestigen van meer jonge gezinnen draagt bij aan het behoud van het onderwijs. Ondernemers kunnen meerdere functies met elkaar combineren in de kleinere kernen. Zo leveren ze een grote bijdrage aan de levendigheid en aantrekkelijkheid van de kernen. We stimuleren de ontwikkeling van multifunctionele gebouwen. Zo kan een gemeenschapshuis worden gecombineerd met een bieb en verenigingen.

Of sportverengingen gezamenlijk in één gebouw, zoals in Leveroy. Dit draagt bij aan de levendigheid en betaalbaarheid en het behoud van de functies. We stimuleren spelen in het groen, ommetjes, bankjes en ontmoetingsplekken en kijken of we sportvoorzieningen voor jong en oud kunnen combineren. Geschikte bouwhoogte De identiteit van Nederweert wordt in grote mate bepaald door het dorps karakter. Bij een dorps karakter hoort terughoudend omgegaan te worden met hoogbouw. Een te grote toevoeging van hoge gebouwen tast 25 het dorpse karakter aan. Om deze reden moet er terughoudend mee worden omgegaan. Een locatie die zich bijvoorbeeld wel leent voor hoogbouw, is de locatie Staat. Hier moet een passend stedenbouwkundig ontwerp bij worden gemaakt. Dit nemen we op in de Omgevingsvisie. Procesafspraken - In het majeur programma economische gebiedsontwikkeling staat het gebied Lambertushof, het noordelijke deel van de Kerkstraat en Kapelaniestraat met inpassing van multifunctionele accommodatie (MFA) de Pinnenhof centraal. De daaruit voortvloeiende verbetervoorstellen worden uitgevoerd als afrondende fase van de ontwikkelingen rondom het centrum. - De gemeente actualiseert de detailhandelstructuurvisie nadat de huidige centrumontwikkelingen zijn afgerond. - De gemeente herziet het erfgoedbeleid en heeft daarbij aandacht voor de kerkenvisie.

4.5.4 Wie doet wat? Samen met inwoners, ondernemers en initiatiefnemers hebben we de taak om het Nederweerter centrum bruisend en de kernen leefbaar te houden en waar mogelijk te versterken. Het is bevorderlijk dat initiatiefnemers met elkaar samenwerken, de gemeente kan hierbij verbinden en stimuleren. In samenwerking met andere partijen werken we verder aan de realisatie van het majeur programma economische gebiedsontwikkeling voor het centrum van Nederweert. 4.5.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) De gemeente monitort de behoefte van inwoners, ondernemers en bezoekers en de maatschappelijke trends en speelt daarop in. Daarnaast houdt de gemeente bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden rekening met locaties voor eventuele voorzieningen. 4.6 Een gezonde en veilige leefomgeving 4.6.1 Waarom is het een opgave? De omgeving waarin je woont heeft invloed op je gezondheid. Als de leefomgeving uitnodigt tot gezond gedrag, stimuleert tot meer bewegen, gezonder eten en elkaar ontmoeten, dan heeft dat een positief effect op de gezondheid. De leefomgeving kan ook een negatieve invloed hebben. Bijvoorbeeld als er sprake is van hinder door licht, geur of geluid. Een gezonde en veilige leefomgeving gaat over verschillende thema’s. Gezondheid gaat enerzijds over de bescherming van onze gezondheid.

Anderzijds gaat het over de bevordering van onze gezondheid door het stimuleren van gezond gedrag. Een veilige omgeving gaat over verkeersveiligheid (zie hoofdstuk mobiliteit) en sociale veiligheid. Het is belangrijk om deze gezonde en veilige leefomgeving te faciliteren. Ervoor zorgen dat inwoners verantwoordelijkheid nemen over eigen gezondheid of die van anderen in hun omgeving. Voor de kernen en bedrijventerreinen van Nederweert heeft gezondheidsbescherming vooral te maken met een gezonde lucht. Schone lucht draagt bij aan de gezondheid van onze inwoners. Binnen het wettelijk kader is een aantal grenswaarden vastgesteld om te zorgen dat de buitenlucht geen schadelijke hoeveelheden aan bepaalde stoffen bevat. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat de lucht in Nederweert op diverse plekken niet voldoet aan deze grenswaarden. Het gaat daarbij vooral om geur en fijnstof. De belangrijkste bronnen voor overschrijding van deze grenswaarden zijn: intensieve veehouderij, het verkeer, de industrie en houtstook. Ook bronnen uit het buitenland hebben impact op onze luchtkwaliteit. Bij gezondheidsbevordering gaat het vooral om het stimuleren van bewegen, ontmoeten, ontspannen en bijdragen aan herstel bij ziekte. Het is belangrijk om hier continu aandacht aan te blijven geven, om een keuze 26 voor een gezonde leefstijl zo gemakkelijk mogelijk te maken.

Het gedachtegoed Positieve Gezondheid gaat uit van een brede kijk op de gezondheid en biedt houvast bij het thema gezondheidsbevordering. Naast de lichamelijke kant, gaat het ook om het vermogen je aan te passen, welbevinden, eigen regie, veerkracht, participatie en zingeving. Het daarvoor gebruikte model is het Bolk-model voor Positieve Gezondheid en Leefomgeving (fig.2). 4.6.2 Welke ambitie hebben we? Meer bewegen en recreëren of sporten in het groen werkt positief op onze gezondheid. Daarom is het in het kader van gezondheidsbevordering belangrijk om de leefomgeving daarop in te richten. In het kader van gezondheidsbescherming hebben we de onderstaande ambities: - We hebben het Schone Lucht Akkoord (SLA) ondertekend. Landelijk hebben we ons daarmee ten doel gesteld om in 2030 ten minste 50% gezondheidswinst uit binnenlandse bronnen te realiseren ten opzichte van 2016. De luchtkwaliteit wordt beïnvloed door diverse bronnen. Wij hebben binnen onze gemeente niet op elke bron invloed. Daarom richten we ons in deze Omgevingsvisie alleen op de bronnen die binnen onze invloedssfeer liggen. - In 2050 heeft hittestress geen negatieve invloed meer op onze gezondheid omdat de kernen en bedrijventerreinen binnen de gemeente Nederweert dan volledig klimaatbestendig zijn (Strategisch klimaatadaptatieplan Nederweert, 2020) (zie ook paragraaf 2.8).

- Aansluiting bij Nationaal Preventieakkoord Gezondheid. Dit akkoord streeft naar een gezonder Nederland, een rookvrije generatie waar overgewicht en obesitas teruggedrongen worden. Het streven is dat maximaal 38% van de volwassen Nederlanders te zwaar is in 2040 (in Nederweert nu 52%). 4.6.3 Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Figuur 2: Bolk-model voor Positieve Gezondheid en Leefomgeving 27 Verbeteren luchtkwaliteit Naast de intensieve veehouderij hebben onder andere het verkeer, de industrie, het gebruik van mobiele werktuigen en houtstook door particulieren invloed op de luchtkwaliteit. We gaan aan de slag met de onderdelen uit het Schone Lucht Akkoord die beïnvloedbaar zijn, om zo de luchtkwaliteit te verbeteren: Verkeer Op het gebied van verkeer zijn landelijke maatregelen van kracht. We nemen lokaal aanvullende maatregelen om schoner vervoer te stimuleren, zoals het plaatsen van elektrische laadpalen en het versterken van het fietsnetwerk. Industrie Lokaal wordt sterker ingezet op het realiseren van de toepassing van de nieuwste technieken om luchtvervuiling te voorkomen. Dat wordt gedaan door bewustwordingsgesprekken, het actualiseren van vergunningen en het intensiveren van toezicht gericht op grotere bedrijven met meer emissie. Mobiele werktuigen We gaan onderzoeken hoe de toepassing van schonere mobiele werktuigen mogelijk is.

Denk daarbij aan gebruik van elektrische mobiele werktuigen. Houtstook Lokaal worden regulerende maatregelen onderzocht en ingezet om toe te passen op plaatsen waar sprake is van bovenmatig overlast in geconcentreerde woongebieden. Naast regulering zetten we in op bewustwording. Houtstook willen we niet verbieden. Intensieve veehouderij – fijnstof en geur Vanuit de Omgevingsvisie Buitengebied zijn we bezig met de voorbereiding van Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit. Hierin nemen we maatregelen op die een afname tot doel hebben voor zowel fijnstof als geur, waarvoor de intensieve veehouderij de belangrijkste bron is. De uiteindelijk daar te kiezen maatregelen werken door naar de kernen en bedrijventerreinen. Openbare ruimte die gezondheid bevordert Om voor een leefomgeving te zorgen waar het goed wonen, werken en recreëren is, moet de omgeving voldoen aan een goede omgevingskwaliteit. Dat wil zeggen een omgeving die toegankelijk is voor iedereen, die uitnodigt tot ontmoeten, klimaatadaptief is en stimuleert tot gezond gedrag. Daaronder verstaan we bewegen, sporten, gezond eten en drinken en een rookvrije omgeving Korte verbindingen zorgen er bijvoorbeeld voor dat mensen eerder te voet of met de fiets gaan. Samenwerken met het sociaal domein Bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving is het belangrijk om samenwerking te zoeken met het sociaal domein.

Hiermee wordt de zelf- en samenredzaamheid versterkt en daarmee ook een positieve leefomgeving. Het Bolk-model voor Positieve Gezondheid en Leefomgeving is een voorbeeld om de koppeling te leggen tussen het fysieke en sociale domein. Oog hebben voor elkaar In een samenleving waar de overheid niet alles kan oplossen, is het belangrijk dat mensen niet tussen wal en schip vallen. Netwerken zijn belangrijk om te voorkomen dat mensen vereenzamen of niet de hulp krijgen die ze nodig hebben. Het helpt als mensen oog hebben voor elkaar, zodat ze kunnen terugvallen op het eigen netwerk. “Ben trots op wat we hebben, maar stimuleer verbetering!” Algemene meedenkavond 28 Het gesprek met elkaar aangaan Een gezonde en veilige leefomgeving voelt voor iedereen anders. Inwoners, ondernemers en jongeren, ze hebben er allemaal een andere beleving bij. Om de leefomgeving op de juiste manier in te richten is het belangrijk dat we met elkaar het gesprek aangaan. Op die manier ontdekken we hoe we ons voelen, wat we willen en hoe we daar gezamenlijk kunnen komen. Procesafspraken Aansluiten bij bestaand beleid. 4.6.4 Wie doet wat? We hebben allemaal een eigen aandeel in het realiseren en het gebruiken van de gezonde leefomgeving. De gemeente stimuleert inwoners om naar buiten te gaan en meer te bewegen.

Zowel ieders eigen omgeving als de gemeentelijk leefbaarheidsregisseurs hebben bij dit onderdeel een aandeel. 4.6.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) - De GGD monitort aan de hand van inwonersvragen de positieve gezondheid van inwoners en hun omgeving. - Monitoring van de luchtkwaliteit vindt plaats naar aanleiding van het Omgevingsprogramma Luchtkwaliteit. In het Omgevingsprogramma nemen we hiervoor maatregelen en een monitoringstermijn op. 4.7 Een bijdrage leveren aan de energietransitie 4.7.1 Waarom is het een opgave? De energietransitie is één van de grootste opgaves van deze tijd. Het betreft een transitie die om meerdere redenen urgent is. Om de internationale Klimaatafspraken te realiseren zodat we de CO2-uitstoot terugdringen, is het noodzakelijk dat fossiele brandstoffen zoals olie en aardgas worden vervangen door duurzame energiebronnen zoals zon en wind. Maar er speelt meer. De wereldwijde energiecrisis zorgt voor sterk stijgende energielasten, zowel voor huishoudens als bedrijven. Zuiniger en slimmer omgaan met energie is meer dan ooit noodzakelijk. De leveringszekerheid is ook een punt van aandacht. De afhankelijkheid van minder betrouwbare regio’s in de wereld voor de levering van fossiele brandstoffen, brengt risico’s met zich mee.

Het wordt daarom steeds belangrijker om in te zetten op een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening voor iedereen. De energietransitie omvat drie belangrijke pijlers die elkaar deels overlappen: Energiebesparing De energie die je niet gebruikt, hoef je niet in te kopen of op te wekken. Energiebesparing heeft dan ook direct invloed op de energielasten van inwoners en bedrijven. Omdat een lagere energievraag bovendien betekent dat we in Nederland minder duurzame opwek nodig hebben, zorgt energiebesparing er indirect voor dat de opgave voor duurzame opwek kleiner wordt. Warmtetransitie De warmtevoorziening in Nederland is sterk gebaseerd op het gebruik van aardgas. Om de klimaatdoelstellingen te halen, moet Nederland in 2050 aardgasvrij zijn. Dit betekent dat huishoudens en bedrijven voor die tijd moeten overschakelen op alternatieven, zoals warmtepompen of warmtenetten gebaseerd op duurzame bronnen. We noemen dit de warmtetransitie. In 2021 heeft de Raad de transitievisie warmte vastgesteld en daarmee het warmtebeleid van de gemeente Nederweert bepaald. Duurzame opwek elektriciteit Ondanks de inzet op besparing, blijft de elektriciteitsvraag in Nederland groeien.

Dit heeft onder meer te maken met | het vervangen van fossiele | Duurzame opwek elektriciteit brandstoffen door elektriciteit voor | de inzet van warmtepompen voor | - | We stoten in 2030 minimaal 25% minder CO2 uit dan in 2015 en verwarming, elektrisch rijden en de elektrificatie van bedrijfsprocessen. | zijn in 2050 CO2 neutraal. Om aan de stijgende vraag te voldoen, moet | meer elektriciteit duurzaam | - | We hebben in 2030 onze bijdrage aan het regiodoel van 1.200 worden opgewekt. | Jongeren van | Gigawattuur (GWh) geleverd. De energietransitie is een brede opgave die we | Yuverta | - | We maken een beleidskader voor een toekomstige 2030-2050 inzetten vanuit het perspectief van draagbaar en | “Zelf energie | doelstelling. opwekken door haalbaar voor onze inwoners, bedrijven en | beweging (vb. | 4.7.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? organisaties. Het is geen op zichzelf staand | sporten) en | Richtinggevende uitspraken onderwerp, maar zit verweven in andere | opslaan in | Energie besparen beleidsthema’s. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de | accu’s” woningbouw, de inrichting van de openbare ruimte en | Energie besparen leidt tot een kleinere energievraag. Het zorgt direct het mobiliteitsbeleid. Ook sociale aspecten, zoals energiearmoede, spelen | voor lagere energierekeningen bij onze inwoners en bedrijven. Een lagere een steeds grotere rol.

| energievraag betekent indirect ook dat er uiteindelijk minder duurzaam opgewekt hoeft te worden. Om dit te bereiken zetten we sterk in op 4.7.2. Welke ambitie hebben we? | bewustwording, informatieverstrekking en advisering. Dat geldt in In april 2023 heeft het college van B&W de Nota Energietr | ansitie | principe voor alle pijlers van de energietransitie, maar zeker voor Nederweert vastgesteld. In deze nota zijn de volgende doelen gesteld: | energiebesparing en de warmtetransitie. Energiebesparing | Woningen isoleren - | We zetten in op energiebesparing en de aanpak van | De woningvoorraad van Nederweert bestaat uit relatief veel woningen energiearmoede. | gebouwd voor 1980 die matig zijn geïsoleerd. Het isoleren van bestaande - | We willen in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten dan in | woningen is een van de belangrijkste manieren om energie te besparen 2015. | en/of om van het aardgas af te kunnen. De gemeente zal eigenaren Warmtetransitie | informeren, stimuleren en faciliteren om bestaande woningen te isoleren. - | In 2030 gebruiken we 20% minder aardgas in de gebouwde | Naar verwachting zullen nieuwe bewoners hun woning verduurzamen omgeving dan in 2018. | voor ze er in trekken. Daarom geeft het bijbouwen van woningen die de - | We brengen de alternatieven voor aardgas in beeld.

| doorstroming bevorderen ook een impuls aan het isoleren van bestaande - | We starten de dialoog met buurten | en inwoners om acties te | woningen. Opgemerkt wordt dat de meeste sociale huurwoningen een B- initiëren en te faciliteren. | label voor energie hebben. De woningcorporaties hebben op dit vlak al een belangrijke verbeterslag gemaakt, waarmee de opgave om deze 29 30 huurwoningen te isoleren beperkt is. Het Rijk heeft voor de energiebesparingsopgave het Nationaal Isolatie Programma (NIP) opgesteld. Eén van de doelen van het NIP is het isoleren van koopwoningen met een E, F of G energielabel. Ruimte voor energienetwerk Energietransitie zorgt ervoor dat er veel meer ruimte nodig is voor het energienetwerk, zowel bovengronds als ondergronds. Bij nieuwe plannen houden we bij de inrichting rekening gehouden met het ruimtebeslag dat gevraagd wordt voor duurzame energievoorziening. Meer zon op daken Zonnepanelen op daken lossen een deel van de vraag naar elektriciteit in. Daarom stimuleren we particulieren om zonnepanelen te plaatsen waar mogelijk. Bij bestaande koopwoningen stimuleren we de plaatsing van zonnepanelen door communicatie via het energieloket. Voor huurwoningen ligt er een taak bij de woningbouwcorporatie. Bij nieuwe bedrijven onderzoeken we de mogelijkheid tot verplichting tot het volleggen van daken.

Energieneutrale, zelfvoorzienende bedrijventerreinen Voor bedrijven geldt, los van de wettelijke verplichtingen, dat steeds meer bedrijven zelf aan de slag gaan met het treffen van energiemaatregelen. Daarbij gaat het om besparing, maar ook om het elektrificeren van bedrijfsprocessen (aardgasvrij maken) en het opwekken en uitwisselen van duurzame energie. Voor het Bedrijvenpark Pannenweg II loopt inmiddels een pilotproject gericht op het toepassen van een Energiemanagementsysteem, de oprichting van een digitaal Energie Handelsplatform (EHP) en de plaatsing van lichtgewicht zonnepanelen op bedrijfsdaken. Het is een initiatief van de parkmanagementorganisatie, waarbij wordt samengewerkt met verschillende partners waaronder de gemeente. Het project Pannenweg II is een eerste stap in de richting van een energieneutraal, zelfvoorzienend bedrijventerrein. Naar het voorbeeld van Pannenweg II stimuleren we bedrijventerreinen om hun eigen energie ter plaatse op te wekken en te gebruiken. Procesafspraken - De gemeente gaat aan de slag met het ontwikkelen van een zonneladder. Hierin wordt duidelijk een voorkeursvolgorde uitgewerkt om te voorkomen dat zonnepanelen onnodig op maaiveld worden gelegd. - Een belangrijk aandachtspunt bij de realisatie van duurzame opwek, is de schaarste op het elektriciteitsnet.

Dit raakt overigens niet alleen de opwek van elektriciteit, maar ook de afname daarvan (bv. voor bedrijventerreinen). Aansluitend op landelijke ontwikkelingen (landelijk programma Netcongestie) en het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) wordt een Taskforce voor Noord-Brabant en Limburg opgestart. - Initiatieven voor duurzame opwek (wind en zon) komen binnen bij de gemeente maar ook bij de provincie. Voor (grootschalige) duurzame opweksystemen zoals windturbines is de provincie bevoegd gezag. De gemeente stelt een beleidskader voor duurzame opwek op om regie te kunnen voeren en rekening te kunnen houden met de vele belangen. Dit kader speelt in op de opgave die we hebben op het gebied van duurzame opwek na 2030. Voorafgaand aan kaders voor wind- en zonneparken stellen we een integraal landschapskader op. Dit landschapskader is nodig om de beleidskaders voor wind- en zonneparken op te kunnen laten aansluiten. 31 4.7.4 Wie doet wat? Samen hebben we de uitdaging om energie te besparen en duurzaam op te wekken. De gemeente ontwikkelt in samenhang met de RES (Regionale Energiestrategie) op korte termijn plannen om ook de doelen van het klimaatakkoord tussen 2030 en 2050 te halen.

De gemeente informeert, stimuleert en faciliteert particuliere woning-eigenaren en bedrijven over de mogelijkheden van energiebesparing en duurzame opwek van energie 4.7.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) De voortgang wordt gemonitord volgens de nota Energietransitie Nederweert. We brengen jaarlijks in beeld hoe we er voor staan. 4.8 Een bijdrage leveren aan de klimaatadaptatie 4.8.1 Waarom is het een opgave? De gevolgen van klimaatverandering zijn steeds zichtbaarder. We hebben steeds vaker te maken met extreme buien, langere perioden van droogte en hogere temperaturen. Midden-Limburg is de droogste regio van Nederland. Omdat de temperatuur in Nederland in de zomer steeds hoger wordt en de warme perioden steeds langer duren, hebben we in onze kernen en op onze bedrijventerreinen vooral last van hittestress. Hittestress heeft een negatieve invloed op onze slaap en arbeidsproductiviteit. Extreme buien zorgen voor wateroverlast. Veel regen in korte tijd vult het volledige rioolstelsel op waardoor overstorten op watergangen plaats vinden. Dit is in het kader van de te behalen Kader Richtlijn Water (KRW) doelstellingen ongewenst. Door het volle riool worden riooldeksels opgetild en kan (vervuild riool)water op straat komen te staan. De via de riolering afgevoerde regen infiltreert niet in de bodem waardoor er op termijn verdroging optreedt.

Op figuur 2 zijn locaties in onze kernen en op onze bedrijventerreinen te zien waar sprake is van hittestress en wateroverlast. De negatieve gevolgen kunnen we beperken door de kernen en bedrijventerreinen zo in te richten dat we beter om kunnen gaan met de effecten van klimaatverandering (klimaatadaptatie). Om hieraan een goede invulling te geven worden bodem en water nadrukkelijk meegenomen in het ontwerp. 4.8.2. Welke ambitie hebben we? De kernen en bedrijventerreinen binnen de gemeente Nederweert zijn in 2050 volledig klimaatbestendig ingericht (Strategisch klimaatadaptatieplan Nederweert, 2020). Dat betekent dat we 40% van het hemelwater van het verhard oppervlak in de bodem laten infiltreren om zo verdroging tegen te gaan, in plaats van te lozen op de riolering. Figuur 3: Kaart met gebieden van droogtegevoeligheid, hittestress en wateroverlast (bron: Strategisch klimaatadaptatieplan Nederweert, 2020) 32 Hittestress gaan we tegen door locaties groener in te richten. Daardoor wordt de temperatuur in de bebouwde omgeving minder hoog. Het is belangrijk om dat groen robuust in te richten, zodat het geschikt is voor zowel natte als droge perioden. 4.8.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Inzetten op meekoppelkansen Als we nieuwe gebieden inrichten of er sprake is van herstructureren, sluiten we aan bij de ambities uit het klimaatadaptatieplan.

Bodem en water worden nadrukkelijk meegenomen in het ontwerp. Mensen bewust maken We zijn ons nog niet altijd bewust van de effecten van het veranderende klimaat voor ons. Door beeldmateriaal te ontwikkelen dat we bij bouwaanvragen meegeven, infomeren we initiatiefnemers over de mogelijkheden rondom klimaatadaptatief bouwen. Denk daarbij onder andere aan afkoppelmogelijkheden en inrichting van de ongebouwde omgeving. Afkoppelen regenwaterafvoer Het gemeentelijk rioleringsplan (2017-2021) beschrijft de grote inspanningen die we doen op het gebied van het infiltreren van regenwater. We leggen wadi’s aan zodat we de afvoer van regenwater bufferen. Waar nodig lozen we het overtollige water op oppervlaktewateren. Bij nieuwe ontwikkelingen sluiten we aan bij het gemeentelijk rioleringsplan. Ook staan in dit plan mogelijkheden om af te koppelen voor bestaande bebouwing. Ruimte voor groen Groen heeft diverse voordelen. Door een goede mix toe te passen van beplanting krijgt water de mogelijkheid om langs de wortels naar beneden te lopen en in de bodem te infiltreren. Ook heeft groen een verkoelend effect. Met name bomen zorgen voor schaduwwerking en ze voorkomen weerkaatsing van zonlicht op gevels en verdamping van vocht. Bij nieuwbouw stellen we eisen aan een groene robuuste dooradering van het gebied. Hierdoor zijn deze projecten direct klimaatadaptief.

Bestaande situaties richten we waar mogelijk groener in op het moment dat herinrichting aan de orde is. Particulieren stimuleren we dit zoveel mogelijk zelf te doen. Daarbij denken we aan afkoppelen en het verminderen van verhard oppervlak op eigen terrein. We stimuleren het vergroenen van bestaande daken en gevels daar waar mogelijk. Dat is goed voor het vertraagd afvoeren van het hemelwater, het draagt bij aan de biodiversiteit en voorkomt hittestress. Procesafspraken - Bij ontwikkelingen waar een ruimtelijke onderbouwing nodig is, moet een onderdeel gewijd worden aan hoe biodiversiteit, ecologie en klimaatbestendig bouwen wordt toegepast. - De gemeente stelt inrichtingseisen ten aanzien van stedenbouwkundige plannen op zodat ze klimaatadaptief zijn. - De gemeente herijkt de inrichtingseisen van de openbare ruimte, zodat ze aansluiten bij klimaatadaptatieplan. - De gemeente verkent mogelijkheden voor het ontstenen van tuinen. - De gemeente stelt een lokaal hitteplan op. - De gemeente actualiseert het gemeentelijk rioleringsplan. 4.8.4. Wie doet wat? De gemeente zorgt ervoor dat haar eigen ruimtelijke ontwikkelingen klimaatadapatief worden ingericht. Perceeleigenaren en het Waterschap “Kunnen we onze krachten bundelen om samen meer te bereiken?” Algemene meedenkavond 33 zijn belangrijke partners bij het meer klimaatadaptatief inrichten van onze omgeving.

De gemeente heeft hierbij een informerende, stimulerende en faciliterende rol. 4.8.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) We maken een analyse van de kernen om de mogelijkheden tot vergroenen in beeld te brengen. Daarnaast laat de gemeente regelmatig een klimaatstresstest uitvoeren. Aan de hand van het toegenomen oppervlakte en het aantal initiatieven dat klimaatadaptief is ingericht wordt de voortgang bewaakt. 4.9 Versterken van het groene karakter 4.9.1 Waarom is het een opgave? Groen heeft meerdere nuttige functies voor mens en maatschappij, ook al zijn we ons daar niet altijd van bewust. Die functies moeten we benutten. Zo draagt een goede mix van beplanting bij aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Op warme dagen loopt de temperatuur in de kernen behoorlijk op. Met name bomen voorkomen dan weerkaatsing van het zonlicht op gevels en de verdamping van vocht, maar nog prettiger is dat ze zorgen voor schaduwwerking. Groen werkt structurerend en draagt bij aan de identiteit van het gebied. Daarmee wordt het fijner om te verblijven in het openbare gebied. In onze kernen en op de bedrijventerreinen heeft groen ook een sociaal karakter. Het zorgt ervoor dat er ruimte ontstaat voor spelen, beweging, ontspanning en ontmoeting. Naast het feit dat het uitnodigt tot verblijven, zorgt groen er ook voor dat het CO2 en andere stoffen opneemt uit de lucht.

Een fijne, groene leefomgeving creëert beleving. Het maakt gelukkiger, gezonder en het bevordert daarmee de geestelijke gezondheid. In Nederweert bestaat het groen voornamelijk uit bomen, struiken, kruidachtige vegetatie en gazon, meestal geworteld in “open” bodem. Het groen vormt een vestigingsplaats en verbindingszone voor diverse diersoorten. Daarmee draagt een goede mix van groen bij aan het versterken van de biodiversiteit die onder druk staat. Dat is goed voor mens en natuur. 4.9.2. Welke ambitie hebben we? Op een aantal plaatsen in Nederweert is er meer ruimte beschikbaar voor groen dan er op dit moment aanwezig is. Vanwege de vele positieve effecten van groen in de bebouwde omgeving, vergroten we de hoeveelheid groen. Dit doen we bij herinrichtingen in zowel Nederweert, de kleinere kernen als op de bedrijventerreinen. We geven het een belangrijke plek bij nieuwe ontwikkelingen. Nederweert bestaat uit een mooi en groen buitengebied. Door groene en blauwe dooradering in de woonkernen en op de bedrijventerreinen aan te leggen, zorgen we voor een verbinding met ons buitengebied. Daar waar mogelijk wordt groen multifunctioneel ingezet. Dat betekent dat het een toegevoegde waarde heeft voor één of meerdere van de volgende thema’s: klimaatadaptatie, biodiversiteit, recreatie, gezondheid, inrichting, verkeersveiligheid en ontmoeting. 4.9.3.

Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Multifunctioneel groen als uitgangspunt bij openbaar groen Voor het openbare groen vormt het vastgestelde Groenbeleidsplan 2020 de leidraad. De ambitie van multifunctioneel groen bereiken we door bij de (her)inrichting van de openbare ruimte extra aandacht te geven aan de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, recreatie en gezondheid. “Oude bomen in de nieuwbouwwijk zijn blijven staan, dat is een prachtig gebied geworden.” Focusbijeenkomst Eind & Leveroy 34 Zowel bij het maken van (her)inrichtingsplannen, bij het uitvoeren van projecten als bij het beheer van het groen. Versterken groene verbindingen door gefaseerd realiseren van kansenkaart Groen werkt structurerend en draagt bij aan de identiteit van een gebied. We gebruiken groen om de bebouwde omgeving aantrekkelijker te maken, om percelen af te scheiden en als verkeersgeleiding. Ook legt het groen binnen de bebouwde kom een verbinding met het buitengebied. De in het Groenbeleidsplan opgenomen kansenkaart (fig.4) betrekken we bij elke ontwikkeling om kansen voor de versterking van de groene structuren te realiseren. Procesafspraken - Groen heeft positieve effecten in de bebouwde omgeving.

Voor het beslissen over de aanvraag van inritten, parkeerplaatsen of ander werk (met effecten voor) de verstening van de openbare ruimte wordt daarom een compensatieregeling uitgewerkt met als uitgangspunt groen voor grijs. - De gemeente creëert een groenfonds om in samenwerking met een wijk en experts een gedetailleerd groenplan te ontwikkelen voor de wijk. - Een landschapsarchitect gaat aan de slag met het maken van een landschapskaart waarop de groene structuren worden aangegeven. 4.9.4 Wie doet wat? De gemeente geeft uitvoering aan het Groenbeleidsplan. Bij de uitwerking en beoordeling van nieuwe initiatieven stelt de gemeente de wens van het versterken van het groene karakter aan de orde, zodat dit wordt meegenomen in de uitwerking van de plannen. Om het openbaar groen een multifunctionele gebruiksfunctie te geven, werkt de gemeente samen met inwoners inclusief heldere en duidelijke communicatie. Zo ontstaat een gezamenlijke ambitie en verantwoordelijkheid van zowel inwoners als gemeente voor het versterken van het groene karakter. Dat dit kan, blijkt uit de opgenomen voorbeelden in het Groenbeleidsplan. 4.9.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) Het aanwezige groen moeten we vitaal en in stand houden. Dit doen we door te monitoren, vervangen en waar mogelijk aan te vullen. Op de groene kaart staan alle monumentale, waardevolle bomen en landschapselementen.

De groene kaart en de kansenkaart vormen het fundament voor het monitoren van de voortgang van het versterken van het groen in de gemeente Nederweert. Figuur 4: Kansenkaart (Bron: Groenbeleidsplan 2020) 35 4.10 Verbeteren van de infrastructuur (mobiliteit) 4.10.1 Waarom is het een opgave? Uit het Mobiliteitsplan (2020) volgt dat er in onze kernen en op de bedrijventerreinen verbeteringen mogelijk zijn om de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid te vergroten. Dit komt vooral omdat verschillende categorieën weggebruikers dezelfde wegen gebruiken. Het gaat onder andere om zwaar landbouw- en vrachtverkeer dat op een aantal plaatsen door woonkernen moet. Dit kan tot overlast en onveilige situaties leiden. In de afgelopen jaren is het aantal weggebruikers behoorlijk gegroeid en worden de wegen intensiever gebruikt. De ontwikkeling rondom wonen en werken geeft de komende jaren een nog grotere belasting op het wegennet. Daarnaast wordt een aantal fietsroutes als onveilig ervaren en vormen de kanalen en doorgaande wegen barrières voor fietsers en voetgangers. Het aandeel fiets voor kortere ritten (minder dan 7 kilometer) kan worden verhoogd. Dit is zowel positief voor de gezondheid als vanuit het oogpunt van duurzaamheid en ruimtegebruik. De bereikbaarheid met openbaar vervoer vanuit de kernen en bedrijventerreinen naar de stations in Weert en Roermond is niet optimaal. 4.10.2.

Welke ambitie hebben we? Onze ambities liggen vast in het Mobiliteitsplan (2020). Daarin staat dat we zorgen voor een veilige en duurzame infrastructuur voor iedereen, met focus op langzaam verkeersdeelnemers. We stimuleren daarbij fietsgebruik zowel in de vorm van recreatie en als woon-school- of -werkverkeer. Landbouw- en vrachtverkeer leiden we over de juiste routes, en indien mogelijk, om de bebouwde kom van onze kernen heen. Wij sluiten aan bij de landelijke ambitie van nul ernstige slachtoffers en/of doden in en door het (weg)verkeer in 2030. Om dat te bereiken moet onze infrastructuur voldoen aan de landelijke Duurzaam Veilig-principes. In beginsel gaan we uit van het zogeheten STOP-principe waarbij de voorkeursvolgorde voor mobiliteit de volgende is: Stappen, Trappen, Openbaar vervoer en Particulier vervoer. Ondanks dat het OV nu niet optimaal is (met name voor nieuwbouwwijken) streven we er uiteindelijk wel naar om toch het OV vóór het particulier vervoer te laten gaan. Het is onze ambitie om ook het OV te verbeteren. Zo kunnen inwoners bewust keuzes maken over het door hen te kiezen vervoersmiddel. 4.10.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma uit mobiliteitsplan Het uitvoeringsprogramma is opgesteld met veel belanghebbenden. Er staan nog diverse projecten op de planning.

Prioriteit ligt bij de verdere realisatie van het uitvoeringsprogramma van het mobiliteitsplan, denk daarbij aan het verkeersveiligheidsplan. Langzaam verkeer stimuleren We zorgen voor veilige fietsroutes naar belangrijke bestemmingen als scholen, sportverenigingen, het centrum van Nederweert en naar de andere kernen ook door gerichte doorsteekjes aan te leggen. Daarnaast realiseren we toegankelijke recreatieve fiets- en wandelroutes naar belangrijke bestemmingen door barrières te verkleinen (kanalen, doorgaande wegen). Een oplossing voor zo’n barrière is de aanleg van de hoogwaardige fietsroute Weert-Nederweert. Werk maken van gedragsbeïnvloeding We vinden het belangrijk dat onze inwoners en bezoekers gewenst verkeersgedrag vertonen op de wegen binnen onze gemeente. Daarom “Met een bepaalde inrichting kan men het gedrag van de weggebruiker beïnvloeden.” Meedenkavond Raad 36 zetten wij in op het voortzetten en het versterken van onze educatieve maatregelen in samenwerking met VVN en onze regionale partners. Hierbij gaat vooral de aandacht uit naar de onervaren bestuurders (kinderen, beginnende bestuurders en nieuwe vervoersmiddelen) en de kwetsbare verkeersdeelnemers (o.a. voetgangers, fietsers). Verbeteren bereikbaarheid openbaar vervoer De busverbindingen tussen onze kernen en omliggende steden zijn belangrijk.

Dat vraagt om verbetering en daarvoor zijn andere partners zoals de provincie Limburg en de concessiehouder belangrijk. We gaan met hen in gesprek over het behoud en waar mogelijk verbetering (vb. vraaggestuurd) van het openbaar vervoer in onze regio. Stimuleren deelmobiliteit In onze plattelandsgemeente is de auto van belang. Dat zorgt voor een intensief gebruik van onze wegen. We maken alternatieven toegankelijker, zoals het stimuleren van deelmobiliteit. Denk daarbij aan samen een auto delen met meerdere gezinnen, de carpoolplaats of het initiatief ‘Automaatje’. Ook wordt er gestreefd naar collectief vervoer om de A2 te ontzien. Herprofilering van wegen integraal benaderen Bij groot onderhoud van wegen en herprofileringen kijken we naar koppelkansen met andere thema’s, zoals verkeersveiligheid, landschappelijke en recreatieve kwaliteit en klimaatadaptatie. Realisatie projecten N266 en N275 Om de regionale bereikbaarheid te verbeteren en de leefbaarheid en de verkeersveiligheid te vergroten werken de gemeente en provincie Limburg samen aan 9 projecten rondom de N266 en N275, zie figuur 4. De realisatie van deze projecten zorgt voor een verbetering van de verkeersveiligheid voor langzaam verkeer.

Procesafspraken Uitvoering geven aan uitvoeringsprogramma uit mobiliteitsplan 4.10.4 Wie doet wat? De gemeente gaat verder met het uitvoeringsprogramma van het mobiliteitsplan, in goed overleg met relevante partijen in de samenleving. Ook voert de gemeente periodiek een parkeermeting uit, op basis daarvan stelt de gemeente de parkeernota bij. Er geldt een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers om passend verkeersgedrag te vertonen. Daarvoor wordt ingezet op gedragsbeïnvloeding. De gemeente Nederweert blijft zich met partners via het regionale platform A2 inzetten voor het ontlasten van de A2 door het nemen van structurele mobiliteitsmaatregelen.2.10.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) Figuur 5: Projecten N266 en N275 (Bron: website provincie Limburg) 37 We monitoren de realisatie van het uitvoeringsprogramma van het mobiliteitsplan. De ontwikkeling rondom wonen en werken geeft de komende jaren een nog grotere belasting op het wegennet. De effecten daarvan op mobiliteit en infrastructuur worden gemonitord en waar nodig aangepakt, zodat de infrastructuur de toekomstige belasting aan kan. 4.11 Versterken van gastvrijheid en beleving 4.11.1 Waarom is het een opgave? Nederweert is authentiek en beschikt over een heel aantal Rijks- en gemeentelijke monumenten en kent een rijke historie.

Het buitengebied kent vijf typerende natuurgebieden en de unieke kanalenviersprong en is daarmee aantrekkelijk voor wandelaars en fietsers. Kortom: Nederweert heeft genoeg te bieden aan toeristen en recreanten. Er vallen dan ook nog heel wat onbenutte kansen voor gastvrijheid en beleving te verzilveren. Gastvrijheid en beleving heeft daarmee de potentie om een belangrijke pijler voor de lokale economie te vormen. Bijkomend voordeel is dat dagjesmensen en verblijfsrecreanten de levendigheid in het centrum en de kernen vergroten en bijdragen aan de voorzieningen, lokale economie en daarmee aan de leefbaarheid. 4.11.2. Welke ambitie hebben we? Nederweert is een ondernemende gemeente die steeds meer inzet op een gezamenlijke gastvrijheid voor bezoekers die past bij Limburg en de Peel. We willen het aandeel van gastvrijheid en beleving in de lokale economie vergroten door meer recreanten en toeristen te verwelkomen in onze horeca en accommodaties. We zetten hierbij in op dagrecreatie ook voor eigen inwoners. Een geschikte locatie hiervoor is het Leisure Kwadrant. 4.11.3. Hoe gaan we de ambitie bereiken? Richtinggevende uitspraken Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma De gemeente heeft samen met recreatie- en horecaondernemers en overige stakeholders een Uitvoeringsprogramma gastvrijheid en beleving opgesteld. De acties die hierin genoemd zijn voeren we uit.

Aantrekkelijk centrum en kernen We versterken de aantrekkelijkheid van het centrum van Nederweert en de andere kernen door te zorgen voor voldoende groen en ruimte voor ontmoeting in openbaar gebied. Daarmee zorgen we ook voor aansluiting op de wandelroutes richting de natuurgebieden in het buitengebied. Ook behouden of verbeteren we de uitstraling van monumentale panden en panden die waarde hebben als cultureel erfgoed. Een aantrekkelijk centrum draagt niet alleen bij aan het versterken van gastvrijheid en beleving. Het heeft ook meerwaarde voor eigen inwoners. Versterken van het verhaal van Nederweert We versterken het verhaal van Nederweert samen met onze ondernemers. We zetten hierbij in op de identiteit van onze kernen en de specifieke kenmerken van onze gemeente. Procesafspraken Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma 4.11.4 Wie doet wat? Om onze toeristisch-recreatieve ambities te behalen is samenwerken tussen de toeristische sector en de gemeente het sleutelwoord. De gemeente stimuleert en faciliteert ondernemers om initiatieven te “Toerisme stimuleren door aantrekkelijke kern te maken” Focusbijeenkomst Ospel & Ospeldijk 38 ontplooien die aansluiten op de behoeften van recreanten en toeristen en die passen bij de schaal van Nederweert.

Samen met de horeca- en recreatieondernemers werkt de gemeente aan de realisatie van het uitvoeringsprogramma gastvrijheid en beleving. 4.11.5 Hoe bewaken we de voortgang (monitoring) We geven uitvoering aan het uitvoeringsprogramma en grijpen kansen die zich voordoen. 5 De praktijk 5.1 Inspelen op trends en ontwikkelingen Onze maatschappij en leefomgeving zijn continu aan verandering onderhevig. Actuele trends en ontwikkelingen komen op ons af en daar willen we op inspelen. Als het nodig is passen we onze leefomgeving en werkwijze aan op de veranderingen. We blijven werken aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig Nederweert. De omgevingsvisie vormt de basis om inkomende initiatieven zorgvuldig af te wegen. Initiatieven zie je niet altijd van te voren aan komen. Vaak is er sprake van een in hoge mate ‘onbekende toekomst’: nieuwe ontwikkelingen en innovaties zijn meestal vooraf niet te voorspellen, maar hebben evengoed recht op een positieve benadering. Deze aanpak werkt alleen als alle betrokken partijen, bewoners, ondernemers, organisaties, ambtenaren en bestuurders een gezamenlijke verantwoordelijkheid voelen om bij te dragen aan de omgevingskwaliteit. Dit vraagt om te werken vanuit goed overleg, vertrouwen en wederzijds respect meer dan vanuit regels en afvinklijstjes.

Het gaat om het hebben van een gezamenlijk toekomstbeeld, het uitwisselen van argumenten en op basis daarvan een afweging maken. Dit betekent niet dat er geen regels meer nodig zijn. De overheid stelt kaders om de rechtszekerheid van haar inwoners te borgen. Deze kaders kunnen echter ruimer zijn wanneer alle betrokkenen bereid zijn om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de kwaliteit en leefbaarheid van onze kernen, bedrijventerreinen en ons buitengebied. 5.2 Versterken van de omgevingskwaliteit Om te bepalen of een initiatief de omgevingskwaliteit versterkt moet er (per saldo) sprake zijn van meerwaarde voor de fysieke leefomgeving: wordt onze leefomgeving er gezonder, veiliger, vitaler, leefbaarder, aantrekkelijker en/of schoner van? Nodigt het uit tot meer bewegen, wordt de omgeving klimaatadaptiever en/of wordt de biodiversiteit versterkt? Daarbij is ruimte voor ondernemen noodzakelijk om die meerwaarde vorm te kunnen geven. Concreet betekent dit dat een initiatief in een kern of op een bedrijventerrein een bijdrage moet leveren aan: 1. Het versterken van de kernwaarden en identiteit (hoofdstuk 2). 2. Het versterken van de kernkwaliteiten (hoofdstuk 3). 3. De ambities voor de hoofdopgaven (hoofdstuk 4). We spreken hierbij dus ‘per saldo’ over meerwaarde.

Naarmate de ontwikkeling op zichzelf meer effect heeft op de leefomgeving, zullen de eisen aan de kwaliteitswinst in verhouding hoger zijn. Hiervoor zullen we kwalitatieve voorwaarden stellen en deze vormgeven in het Omgevingsplan (als vertaling van deze Omgevingsvisie). 5.3 Wegwijzer initiatiefnemers We zijn als gemeente vanaf het begin in gesprek en trekken gezamenlijk op via de intaketafel en de Omgevingstafel. Aan de intaketafel verzorgt een klein team van gemeenteambtenaren de eerste beoordeling van de 39 wenselijkheid van het initiatief. Als dit oordeel positief is schuiven meerdere experts en ketenpartners aan bij de Omgevingstafel. De volgende stappen zijn essentieel: 1. Geef aan op welke wijze het initiatief bijdraagt aan het versterken van de vier geformuleerde kernwaarden en de identiteit (hoofdstuk 2), de kernkwaliteiten (hoofdstuk 3) en de geformuleerde opgaven en ambities in hoofdstuk 4. Onderbouw hoe het initiatief past in de richtinggevende uitspraken. 2. Geef aan hoe omwonenden en andere belanghebbenden zijn betrokken bij de planuitwerking. Wij vinden deze omgevingsdialoog van groot belang.

Zie hiertoe: https://www.nederweert.nl/richtlijnen-dialoog Als uit deze twee stappen blijkt dat de ontwikkeling kansrijk is, toetsen wij natuurlijk ook aan geldende wetten en regels (bijvoorbeeld op gebied van gezondheid, veiligheid, milieu, verkeer, water, duurzaamheid etc.). Uiteindelijk moet voor iedere ontwikkeling een planologische procedure worden doorlopen. 5.4 Ter inspiratie voorbeelden uit de praktijk Ondertussen staat vast dat de Omgevingswet met ingang van 1 januari 2024 van kracht wordt. Daarmee is een snellere en betere besluitvorming over projecten met invloed op de fysieke leefomgeving een feit geworden. Er komt een einde aan de wirwar aan procedurele vereisten en stapeling van regels. Onder het motto ’eenvoudig beter’ doelt de Omgevingswet op meer inzichtelijkheid, een grotere voorspelbaarheid en meer gebruiksgemak van het Omgevingsrecht. In de Omgevingswet staat dat elke gemeente verplicht is een Omgevingsvisie op te stellen. Met deze Omgevingsvisie formuleren we onze ambitie voor onze kernen en bedrijventerreinen. We beschrijven de gewenste ontwikkelingen binnen ons grondgebied voor lange termijn. Hiermee versterken we de kwaliteit van onze leefomgeving en dragen we bij aan een toekomstbestendig Nederweert. Hoe doen we dit in een complexe samenleving die hecht aan ruimte voor eigen initiatief, maar ook wetten en regels kent om belangen te beschermen.

De Omgevingswet beoogt meer bestuurlijke afwegingsruimte en een meer samenhangende benadering. Uiteraard moeten initiatieven nog steeds aan wet- en regelgeving voldoen maar er is veel mogelijk door lokaal maatwerk. Zolang er maar draagvlak is en de initiatieven de leefomgeving versterken. Ter inspiratie hebben we een drietal initiatieven beschreven die laten zien wat er in de kernen en op de bedrijventerreinen van Nederweert mogelijk en haalbaar is. 5.4.1 Ontmoetingsplek Meester Mertensstraat De Meester Mertensstraat in Nederweert was een hofje met centraal gelegen een stuk openbaar groen in een buurt met overwegend seniorenwoningen. De omvang van dit stuk groen is best behoorlijk en leent zich voor meer gebruik door de buurt dan dat gebeurde. De inrichting nodigde niet echt uit om in het groen te verblijven en elkaar te ontmoeten, terwijl daar wel behoefte aan was. Ook konden de aanwezige planten wel wat diverser zodat de aanblik van het hofje hedendaagser zou worden en het groen meer waarde had voor de biodiversiteit. Kortom door de inrichting van het hofje aan te passen krijgt het hele hofje een aantrekkelijkere uitstraling, zal de buurt er meer gebruik van maken en vervult het groen meerdere functies. 40 Tijdens Burendag in september 2022 spraken omwonenden van de Meester Mertensstraat de wens uit voor een andere invulling van hun ‘hofje’.

Er was behoefte aan een ontmoetingsplek in het groen. Daarop is de leefbaarheidsregisseur, samen met een paar collega’s, het gesprek aangegaan met buurtbewoners en hebben ze de concrete behoeften in kaart gebracht. Omdat een groot deel van de woningen in de buurt eigendom is van woningvereniging Woonik, zijn ook zij uitgenodigd om mee te denken. Vervolgens is samen met Mansvelt-Infra een ontwerp opgesteld. De ruim 80 genodigde buurtbewoners kregen de mogelijkheid om het uiteindelijke ontwerp van het hofje te komen bekijken. Op maandag 24 april 2023, binnen een jaar na de Burendag, is gestart met de uitvoering. Met de aanplant van de bomen in november 2023 worden alle werkzaamheden afgerond. In ruim een jaar tijd, nadat de bewoners hun ideeën en wensen kenbaar hebben gemaakt is het hofje omgevormd tot een aangename verblijfsruimte waar plaats is voor ontmoeten, spelen, ontspannen en samenzijn. De uitstraling van het hofje is eigentijds en de bomen, bloeiende planten en kruiden zorgen voor een woongebied en voedselvoorziening voor tal van insecten, vogels en dieren. De Jeu de boules-baan heeft een ontmoetingsfunctie en de bankjes die zijn geplaatst zorgen ervoor dat je rustig kunt genieten. In het plan komen biodiversiteit, klimaatadaptatie, bestrijden van hittestress, wateropvang en genieten mooi samen.

5.4.2 Energiehandelsplatform Pannenweg west Parkmanagementvereniging Bedrijvenpark Pannenweg II vindt het tijd voor de volgende stap. Naast het regelen van klassieke parkmanagementtaken als groenvoorziening, verlichting en beveiliging op het bedrijventerrein wil de vereniging over enkele jaren volledig zelfvoorzienend zijn qua energie. De bedrijven zien kansen om op een ondernemende manier gezamenlijk een bijdrage te leveren aan de energietransitie. Hiervoor tuigt de vereniging een eigen energiemaatschappij op. Die verzamelt de op het park opgewekte zonne- energie en distribueert die tegen gereduceerd tarief aan de bedrijven op dat park. Zover is het echter nog niet. Eerst voeren ze een pilotproject uit. Alle bedrijven van de pilotgroep hebben een intentieverklaring getekend voor deelname aan het energietransitieproject. De pilot is gestart met 18 bedrijven. Het feit dat er veel belangstelling is, is te danken aan de goede sfeer en samenwerking die er heerst op het bedrijvenpark. De bedrijven zijn zich ervan bewust dat ze samen de schouders eronder moeten zetten om hun doel te bereiken: een eigen energiehandelsplatform (EHP) dat de bedrijven op het park zelf kan voorzien van groene energie. Hieraan is een energiemanagementsysteem (EMS) gekoppeld met slimme meters.

Bedrijven die energie over hebben, leveren die aan het EHP, dat het vervolgens doorlevert aan bedrijven die het nodig hebben. Is er een tekort? Dan wordt energie rechtstreeks op de beurzen voor duurzame energie ingekocht. Als de pilot slaagt en de leden stemmen in met de businesscase, kan definitief worden gestart met het EHP. De bedoeling is dat de bedrijven uiteindelijk zelf zo veel mogelijk zonnestroom opwekken en een energienet realiseren voor het gehele bedrijventerrein, zo mogelijk inclusief het naastgelegen Pannenweg I en de loswal bij de betoncentrale aan het kanaal. Het uiteindelijke doel is het realiseren van een gesloten energiesysteem, zonder ‘verlies’ van groene stroom aan externe energiemaatschappijen. Het teveel aan opgewekte stroom wordt tijdelijk opgeslagen in batterijen (accu’s) om op een later moment te kunnen doorleveren. Ook het accusysteem is gekoppeld aan het EMS. 41 Van de ruim 100 bedrijven op Bedrijvenpark Pannenweg II heeft iets meer dan de helft een eigen gebouw. De overige ondernemers werken vanuit een bedrijfsverzamelgebouw. Desondanks wordt straks iedereen naar rato mede-eigenaar van het EHP en ontstaat er voor iedereen financieel voordeel. En het gaat mooi samen met de ambitie om een schonere wereld achter te laten. Daar hebben ze allemaal geld voor over, maar het mag uiteraard ook wat opbrengen. Het zijn immers niet voor niets ondernemers.

Dit initiatief laat mooi zien dat de energietransitie op korte termijn gerealiseerd kan worden als je samen optrekt. Energie wordt niet alleen duurzaam opgewekt. Er ontstaat ook meer grip op de eigen energievoorziening, het vergroot de onafhankelijkheid en is daarnaast ook goed voor de eigen portemonnee. 5.4.3 Waterbuffer Lochtstraat Ospel Steeds vaker vallen er korte maar hevige regenbuien door klimaatverandering. Dit zorgt ervoor dat sommige straten in de kernen te maken krijgen met wateroverlast. Het water van zo een heftige regenbui blijft op straat staan, omdat het riool het water niet kan verwerken. De Lochtstraat in de kern Ospel is een doorgaande weg met veel vrijstaande huizen, (grote) voortuinen, een aantal bomen, een trottoir en asfaltweg met aansluitend parkeervakken. Deze straat heeft door de steeds vaker voorkomende hevige regenbuien, regelmatig te maken gehad met wateroverlast. De doorgaande weg is in het verleden meermaals blank komen te staan tijdens flinke regenbuien. Het water kwam daarbij tot vlakbij de woningen te staan. De wegversmallingen die in de weg liggen zorgen bij het wateroverlast voor gevaarlijke situaties. Daarom wordt het doorgaand verkeer bij wateroverlast tijdelijk afgesloten, ook hulpdiensten kunnen dan geen gebruik maken van deze belangrijke doorgaande weg. Om die reden is dit knelpunt met prioriteit aangepakt.

Het knelpunt is als kans gegrepen op de straat meer klimaatadaptief in te richten. Daarmee wordt wateroverlast voorkomen en wordt de begaanbaarheid van de doorgaande weg in de toekomst gegarandeerd voor het verkeer. Als oplossing voor het wateroverlast bij een heftige regenbui is hoger in het wegprofiel een lijngoot aangebracht. Deze lijngoot voert het overtollige regenwater via een rioolleiding af naar een grote buffer in de Meester Schakenhof. De eerste neerslag, de zogenaamde first flush, komt in het riool terecht. De rest van de neerslag komt in de buffer terecht en infiltreert deels. Het restant wordt pas terug naar de riolering gepompt, zodra deze weer voldoende ruimte heeft. Buurtbewoners konden over dit project meepraten. De participatie vond plaats onder meer via een (digitale) informatieavond en een inloop op locatie. Uiteindelijk is de Meester Schakenhof klimaatadaptief heringericht met de wensen van bewoners. Het bestaat nu uit een deels water doorlatende parkeerverharding om hittestress te beperken en diverse beplanting. Ook in de Lochtstraat zijn een aantal aanpassingen gedaan. Zo zijn overlast gevende bomen vervangen door verschillende soorten bomen met voldoende groeiplaats. Om het stenige karakter te doorbreken is ook hier water doorlatende parkeerverharding neergelegd.

Rondom dit project zijn kansen gegrepen om de openbare ruimte beter in te richten met het oog op de toekomst. Het plaatsen van de waterbuffer met aandacht voor de herinrichting door een deels waterdoorlatende verharding in combinatie van een goede mix van diverse planten die goed zijn voor de biodiversiteit. Daarmee is het een goed voorbeeld van een klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte, waarbij de identiteit van de straat niet is aangetast en overlast in de toekomst kan worden voorkomen. 42 5.5 Uitvoering De Omgevingswet geeft primair ruimte aan de samenleving om met initiatieven te komen die meerwaarde hebben voor de omgevingskwaliteit. Daarbij is de bedrijfscontactfunctionaris het eerste aanspreekpunt. Hij/zij wijst de weg of helpt om kansrijke locaties te vinden. Ook wijst de bedrijfscontactfunctionaris subsidiemogelijkheden, bijvoorbeeld voor de aanleg van landschapselementen of zonnepanelen. Daarnaast gaan we zelf actief aan de slag. Het vastgestelde beleid houden we actueel. Daarnaast gaan we aan de slag met de volgende onderdelen: - De gemeente stelt een gemeentelijke woonzorgvisie op. - De gemeente onderzoekt of er mogelijkheden zijn om het vergunningentraject te vereenvoudigen voor het verduurzamen en kleine aanpassingen van de woning. - De gemeente werkt een compensatieregeling uit voor het zogeheten bouwen in tuinen-beleid.

- Locatiescan en haalbaarheidsonderzoek voor een nieuw en duurzaam bedrijventerrein. - Uitvoering van het majeure programma’s. - De gemeente gaat aan de slag met het ontwikkelen van een zonneladder. - Aansluitend op landelijke ontwikkelingen (landelijk programma Netcongestie) en het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) aansluiten bij opstarten Taskforce voor Noord-Brabant en Limburg. - Beleidskader opstellen voor duurzame opwek van energie. - Bij de toetsing van ruimtelijke onderbouwingen, bekijkt de gemeente of er een onderdeel gewijd is aan biodiversiteit, ecologie en klimaatbestendig bouwen. - Inrichtingseisen van de openbare ruimte herijken zodat ze aansluiten bij het klimaatadaptatieplan. - De gemeente stelt een lokaal hitteplan op. - De gemeente werkt een compensatieregeling uit voor aanvragen rondom de verstening van de openbare ruimte. - We evalueren de Omgevingsvisie indien actualiteit daar aanleiding toe geeft. Om deze onderdelen daadwerkelijk uit te kunnen voeren, zijn voldoende financiële middelen nodig. De meeste trajecten lopen al in het kader van de Omgevingswet. Verdere uitwerking vindt plaats in een uitvoeringsprogramma. 6 Fricties tussen visies buitengebied en kernen en bedrijventerreinen De gemeenteraad heeft de Omgevingsvisie Buitengebied op 20 juli 2021 vastgesteld.

De raad stelt de visie voor de kernen en bedrijventerreinen eind 2023 vast. In dit hoofdstuk beschrijven we kort op welke punten er fricties bestaan tussen de visies voor de kernen en bedrijventerreinen en de eerder vastgestelde visie voor het buitengebied. 6.1 Invulling vrijkomende agrarische bebouwing ten opzichte van zo veel mogelijk ontwikkelingen concentreren in de kernen In de omgevingsvisie Buitengebied is aangegeven dat er gezocht wordt naar nieuwe passende functies in vrijkomende agrarische bebouwing (VAB). Leegstand van VAB’s moet in ieder geval worden voorkomen. Voorwaarde voor een nieuwe functie is dat deze de omliggende functies niet mag belemmeren. We zien mogelijkheden voor allerlei bedrijfsfuncties, zolang de omvang maar passend is in het buitengebied en er niet de uitstraling van een bedrijventerrein ontstaat. Ook zien we volop kansen voor functies op het gebied van recreatie, toerisme, horeca en zorg. 43 In de Omgevingsvisie voor de kernen en bedrijventerrein geven we aan dat we de kernen willen versterken en de leefbaarheid behouden en liefst vergroten door zo veel mogelijk voorzieningen te concentreren in de kernen, zoals horeca, detailhandel, zorg en maatschappelijke voorzieningen. Deze twee ontwikkelrichtingen kunnen haaks op elkaar staan.

Ook draagt het realiseren van allerlei functies in het buitengebied niet bij aan de ambitie om voorzieningen zo veel mogelijk te voet of per fiets te kunnen bereiken. Met een vergrijzende bevolking is dit een belangrijk aandachtspunt. 6.2 Mogelijkheden voor bedrijven in het buitengebied ten opzichte van nieuw bedrijventerrein In de Omgevingsvisie Buitengebied is aangegeven dat als er per saldo sprake is van winst voor de omgevingskwaliteit, de mogelijkheid ontstaat om in voormalige agrarische bebouwing nieuwe functies waaronder bedrijven toe te staan. Ook kunnen bestaande bedrijven in het buitengebied zich uitbreiden. In de Omgevingsvisie kernen en bedrijventerreinen geven we aan dat er behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein. We starten een onderzoek naar geschikte locaties. Deze mogelijkheden kunnen tot gevolg hebben dat een nieuw bedrijventerrein in de toekomst minder snel gevuld is dan zou kunnen als de mogelijkheden voor nieuwe functies in de VAB’s er niet waren. De investering om een nieuw bedrijventerrein te ontwikkelen kan daarmee minder rendabel zijn. 6.3 Wonen in vrijkomende agrarische bebouwing ten opzichte van inbreiding In de Omgevingsvisie Buitengebied is het uitgangspunt dat VAB’s niet kunnen worden aangepast naar een woonfunctie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c60d8083-241d-422c-a3e4-49ecf1e54c97?agendaItemId=83839d1c-8f2f-461d-9824-9c01e9a4ec9d