2021-11-23 9. Bijlage 2 - Voorkom het windturbine syndroom DEI rapport.pdf
Tekst van het document
Voorkomhet windturbine syndroom Ditrapportisnummer1vaneen seriepublicatiesvanhetDEIover gezondheidenenergietransitie Januari2021 Democratisch EnergieInitiatief Woordvooraf Industriëlewindturbines(IWT'’s)enschadevoor degezondheid.Hetiseenonderwerpdatopdit momentsteedsmeerindepubliciteitkomt. Artikel21vandeNederlandseGrondwetlegtde overheiddezorgplichtopvoordebewoonbaarheid vanhetlandendebeschermingenverbeteringvan hetleefmilieu. Artikel22vandeNederlandseGrondwetlegt deoverheiddeplichtopmaatregelentetreffen terbevorderingvandevolksgezondheid.Beide artikelenzijnopgenomeninhethoofdstuk grondrechtenvanonzeGrondwet.Behalve grondrechtenvoordeburgerhoudendeartikelen eenvoorzorgplichtvoordeoverheidinom tevoorkomendatburgersenmilieuworden blootgesteldaanrisico’s. Vanaf2010wordtdeNederlandseoverheidin toenemendemateverwetenonvoldoendeinvulling tegevenaanbeidegrondrechtenenzichte onttrekkenaanzijnvoorzorgplicht.Ditisvooral hetgevaltenaanzienvanderisico’swaaraan mensenwordenblootgestelddiewonennabij industriëlewindturbines. Indemedischeenjuridischeliteratuurishet aspectschadevoordegezondheidnationaal eninternationaalnietmeerteloochenen.In deafgelopen10jarenheefteengrootaantal wetenschappersgepleitzorgvuldigeromtegaan metdegezondheidvandemensindeplanningen besluitvormingronddeaanlegvanwindturbine- parken.
Hettegendeelisindehuidigebesluitvorming helaashetgeval.Deafstandsnormeninde regelgevingzijnsinds2010dermatetenongunste vanomwonendenaangepast,datergeensprake meerisvandaadwerkelijkebeschermingtegen gezondheids-enmilieuschade.Vaneffectief onderzoekvoorafaandebesluitvormingover windturbineparkenisgeensprake.Ondanksdat EU-richtlijnen,waarondermetnamederichtlijn StrategischeMilieuBeoordeling(SMB)uit2001, ditonderzoekaandeNederlandseoverheidwel 2| 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom voorschrijven.Inmiddelswordtinrechtszaken deNederlandsebestuursorganennalatigheid verwetenenzijnbijondermeerdeRaadvanState inberoepszakentegendeplanningvanwind- turbineparkenprejudiciëlevragenopgeworpen aangaandedeplichttotuitvoeringvande EU-richtlijnen.Ditmedenaaraanleidingvaneen recenteuitspraakop25juni2020vanhetHofvan JustitievandeEU. MetditrapportwilhetDEIdeinspanningen ondersteunenvanondermeermedici,juristen, overhedenenbewonersomdegezondheidsschade serieuzeaandachttegevenindebesluitvorming. Opdatindebesluitvormingoverwindturbine- parkendoordebestuursorganenende rechtscollegesdestandvandemedischeinzichten volwaardigmeegenomenwordt.
Ditrapportiseenaanbevelingvooralle bestuursorganenenrechtscollegesomhet voorzorgprincipevoordegezondheidvandemens teplaatseninhethartvandebesluitvorming overmetnamewindturbineparken.Maarookbij alleanderebeslissingenindeenergietransitie, waarbijvolgensdenormstellingvandeEU sprakeisvanaanzienlijkemilieugevolgen. OpgrondvandenormstellingvandeEUdient voorafaandebesluitvormingdooronderzoek metwetenschappelijkezekerheidvastkomen testaandathetbestaandebeschermingsniveau vooreengebiednietzalwordenaangetastdoor devoorgenomenplannen.Hetnalatenvandit onderzoekzetdedeuropendatinalleregio’sen gemeentendeblootstellingvanbewonersaan gezondheidsrisico’sverderwordtvergroot.Het doenvanonderzoekdatvoldoetaandeEU-normen isnoodzakelijkomdegezondheidsrisico’suit tesluitenenhetvoorzorgprincipeintevullen. Denoodzaakhiertoeisookactueelinde besluitvorminginhetkadervandezogenaamde RegionaleEnergieStrategieën(RES). Ditrapportstaataanhetbeginvaneen traject.Opditnieuwingezettespooromde gezondheidsschadetengevolgevanwindturbines erkendtekrijgenbijdeoverheidzullenmeerdere wetenschappelijkepublicatiesvolgen. HetdoelvanhetDEIisdathetrapportniet alleenzalbijdragenaanhetterugbrengenvan hetvoorzorgprincipeindebesluitvormingover windturbineparken,maaroverdeheleliniezal bijdragenaanhetherstelvandedemocratische enrechtstatelijkewaardenindeenergietransitie.
Dezorgenvoorzorgvoordebeschermingvan degezondheidvandemensenhetmilieuzijn daarvooreentoetssteen. Ookindejuridischeinspanningenom deEU-beschermingsrichtlijnen,zoalsde SMB-richtlijnvan2001,doordeNederlandse bestuursorganenenrechtersgerespecteerden toegepasttekrijgen,isditrapportvanuitermate grotebetekenis.Webevelendaaromaandit rapportonderdeaandachttebrengenvanalle betrokkenen,metnamezijdieeenrolvervullen inbesluitvormingsprocessenendeledenvande rechterlijkemacht. Wijnodigeniederuitommetonstewerkenaan eenzorgvuldigerendemocratischbesluitvor- mingsproceswaarindezorgvoordegezondheid vandemensendebeschermingvanhetmilieu centraalstaan. Bijhetschrijvenvanditrapportkregenwij adviesvanexpertsuitverschillendedelenvande wetenschappelijkewereld.Inhetbijzonderzijn weerkentelijkvoordewaardevolleadviezenen bijdragenvan: _________________ QHSE-manager,RvAgeaccrediteerdetestenen metingen ____________ Prof:(em.)KNO-geneeskundeenfilosoof dr.ir._________ Klinisch-fysicus — audioloog drs.____________ Bioloog,onderzoekercelbiologie-elektronen- microscopie _________________ Sociaalgeograaftekstredacteur Deredactievanditrapportisgevoerddoor ____________enWilcoAlteveer. Naarhengaatmijnspecialedankuit.
____________ voorzitterDET 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom| 3 Samenvatting | Summary De overheid | besliste het gebruik van fossiele | The dutch government | decided | toreducefossil brandstoffen | te beperken | en industriële | fuels consumption | and started State-subsidised windturbines | (IWT's) te subsidiëren. Al vanaf | ‘renewable | energy’ such as Industrial Wind Turbines het begin blijken dieren in de omgeving | van | (IWTs). From | the beginning | thisresulted inanimals IWT'’s, zowel op land als in de zee, op de vlucht | fleeingfrom | the vicinity ofIWTS, both on land and teslaan en vogels, vleermuizen | en insecten | at sea.Birds, bats and insects were crushed by the door de wieken | stuk te worden | geslagen. Ook | blades andfish abandonedthe | area. People | also mensen | krijgen gezondheidsproblemen: | het | developed | health problems; | the so called ‘Wind ‘Windturbine | syndroom’. | Met dierexperimenteel | Turbine Syndrome’ | (WTS). Laboratory | animal en ander laboratoriumonderzoek | zijn diverse | research presented | evidence | ofalterations ofthe afwijkingen | aangetoond. | Ook bijmensen | zijn | inner ear and the brain. Studies in humans | also meetbare | afwijkingen | gevonden | van het oor en | indicated temporary, possiblypartlypermanent inde hersenen, | deels omkeerbaar, | mogelijk | deels | disfunctions ofhearing | and brain.
blijvend. The wind turbine syndrome | appears | to be caused De gebleken | oorzaak | van het windturbine | by exposureto | the lowfrequency | (inaudible syndroom | zijn de door IWT’s opgewekte | trillingen. | infrasonic) vibrations generated | by the IWTSs. Diepgaande | evaluaties werden | al uitgevoerd | in | In-depth evaluations were carried out as early het midden | van de jaren 1980-90 | door NASA. | Ook | as the mid-1980s | byNASA | and researchfunded werd destijds, naar aanleiding van onderzoek | by the American | Dept ofEnergy | on potential inopdracht | en betaald door het Amerikaanse | implementation | ofIWTs | also reported adverse ministerie van Energie over de mogelijke | invoering | health effects, although these were ignored by Wind van IWT's, | gerapporteerd | over de nadelige | Energy providers | and itsproponents. | The vibrations gevolgen voor de gezondheid, | hoewel | deze werden | are partly within human | auditory range in the Low genegeerd | door de windenergie | producenten | Frequencies, | (LF = 20-125 cps),partly not-audible in en hun voorstanders. | De trillingen worden | the infrasonic range (IS = 0-20 cps).
onderscheiden | in: (1)niet hoorbaar, infrasoon = 0-20 | en | uiterst | van | Îtis | that (IS | Hz) | (2) | laag | toon, | unfortunate | governments, | politicians, = | Hier wordt | niet | IWT | and landownersare | or laagfrequent | (LF | 20-125 Hz). | providers | ignoring, verder ingegaan | op verschillende | andere | nadelige | even opposingrecognition | ofthe unfortunate gevolgen van de IWT's (bijvoorbeeld | de wisselende | consequences | ofIWTs. schaduw | van de draaiende | wieken) | omdat | die geen ofnauwelijks | gezondheidsschade | voor mens | en | Such behaviouris | well-known | in medical history. dier met zich meebrengen. | ‘New’ diseases, discovered | byphysicians | who try toprotect theirpatients | tend to be obstructed De regelgeving | rondom | deze tot voor enkele | bypressure-groups | with conflicts ofinterests. decennia | onbekende | oorzaak-gevolgreactie | (Smoking | would be an example). isonvoldoende. | Bewijzen | voor de ziekte, de oorzaak | en de omvang | ervan worden | door belangengroepen | van de overheid, | politici, exploitanten | van IWT's en grondeigenaren stelselmatig niet erkend | en genegeerd. | Helaas kennen | wedit patroon | uithet verleden. Artsen die nieuwe | ziektebeelden | ontdekken | en voor hun patiënten opkomen, | werden | ook in het verleden tegengewerkt | door belangengroepen. | Denk bijvoorbeeld | aan roken.
4 | 18januari2021 | DEI | Voorkom hetwindturbine syndroom Inleiding Inditartikellichtenweziekteverschijnselenen oorzakentoevan‘hetwindturbinesyndroom’. Doelisomdekennishierovertebevorderen. Wijgaaninopdeoorzaakvanditsyndroomen daarmeeopdeschadelijkebijwerkingenvande industriëlewindturbinesdiedelaatstejarenoveral inWest-Europazijnverschenen. Alsgevolgvanhetklimaatakkoordendewens groeneenergieoptewekken,zijninmiddelsin Nederlandsteedsgrotereindustriëlewindturbines eenbekendverschijnselgeworden.Nieuwernog zijndeplannenvoordebouwvanwindparken metmeerenhogerewindturbines.Detipvan deomhoog-wijzendewiekvandezeturbines (tiphoogte)bereiktinmiddelsal250meter.De installatiesvanwindturbinesenmeernogde wiekenzijndeoorzaakvantrillingen.Dezeworden voortgeleiddoordeomgevingsluchtenviahet betonnenfundamentvandeturbinedoorde bodemlagen.
Erzijntweesoortentrillingendieeenrolspelen: infrasonetrillingen(IS)enlaagfrequentetrillingen (LF).SamenwordenzewelILFN(infrasonicand lowfrequencynoise)genoemd.Infrasonetrillingen hebbeneenfrequentievan0-20Hz(aantal trillingenperseconde)enkunnennietdoorde mensgehoordworden.Laagfrequentetrillingen hebbeneenfrequentievan20-125Hzenkunnen doorsommigemensengedeeltelijkwelgehoord worden.Beidetrillingenwordeneerdergevoeld dangehoord.Hetisinmiddelsduidelijkdatmensen diedichtbijwindparkenwonengezondheids- klachtenkunnenkrijgendoordeIWT'sendat infrasoneenlaagfrequentetrillingenhierde oorzaakvanzijn. Demedischewereldheeftdiegezondheids- klachten‘hetwindturbinesyndroom’gedoopt. Hetwindturbinesyndroomomvatverschillende klachten,isnognietzoergbekend,wordtdaardoor nietaltijdmeteenherkendenwordtooknietaltijd meteengekoppeldaandeoorzaak.Wekomendaar nogopterug. Daarnaastisereenziektebeelddatindezecontext somswordtvermeldenvibro-acoustic-disease (VAD)wordtgenoemd. Hoewelveeldierenlasthebbenvande windturbines,zowelophetlandalsindezee,en dewiekenverschrikkelijkeslachtingenaanrichten onder(trek)vogels,vleermuizeneninsecten(die óóktothet‘miliew’behoren),zullenwijonshier uitsluitendrichtenopdeschadelijkeeffectenvoor demens.Ditiseenrelatiefnieuwverschijnsel.De klachtenwaarmeemensenbijdeartskwamen, kondenaanvankelijknietdirectwordenverklaard.
Hetwetenschappelijkonderzoeknaardemanier waaropdezeklachtenontstaan,isnoginvolle gangenislastigteorganiserendoordatdaarvoor expertisevanverschillendedisciplinesnodigis. Denkaangeluidsleer,elektrotechniek,subspecia- lisatiesvanbiologieengeneeskunde,ommaar enkeletenoemen.Dekennisoverditrelatief ‘nieuwe’verschijnselvaneeneertijdsonbekende oorzaakeneveneensonbekendziektebeeldisniet bijiedereenbekend.Ookinhetbeginwasdatniet bekendbijdebouwersvandeturbinesenbijde financiersvandezeindustriëleinstallaties. Inmiddelszijndegevolgenvanfunctionerende IWT'’swelbekend.Depolitiekwordtvooraldoor hetklimaatakkoordgemotiveerdIWT'steplaatsen enstaatondergrotetijdsdruk.Deleveranciers vandewindturbineswordendoordeoverheid gesubsidieerd.Depatiënten,hungezamenlijke slachtoffers,hebbenuiteraardanderebelangen. Zijstrevenanderedoelennaensprekenvaakniet dezelfdetaal.Erontstaandaardoorconflicten. Ookdaarbestedenweaandachtaan. 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom| 5 Biologie Evolutionaireontwikkelingvanhorenop land* Zoogdieren,waaronderdemens,hebbeneen ontwikkelingdoorgemaaktvanvissenvia amfibieënenreptielentotlanddieren.Voorlopers vanhetgehoorsysteemberusttenopdegeleiding vandrukgolven(zoalstrillingen/geluid)inwater.
Schematischeafbeelding Bovenvanlinksnaarrechts(a)eendoorsnede vaneenvis(‘opavis’)inhetwatermeteendrietal drukgolven,(b)hellingmetlinkswaterenlucht, rechtslandeninrooddegangvaneengeluid. Onder(c)eendoorsnedevandehuidvaneenvis methet‘zijlijnsysteem’(zietekst) ° ‘Opavis’leefdeinhetwaterenbestondgrotendeels zelfuitwater.Drukgolveninhetomringende waterkondendaaromongehinderddoor‘opavis’ heenlopen(a). Dezegolvenwordeninhetzijlijnsysteem(2)van devisdoorkleinezintuigcellen(3)opgevangen enaandehersenenvandevisdoorgegeven(c).De bovenste,kleinedrukgolvenwordenveroorzaakt dooreenkleinevisenvertellen‘opavis’dater een‘proof’indebuurtis.Degrootstedrukgolven vertellenhem‘pasop,eenvijand!’Hetisvoorhem hetsignaaldathijmoetvluchten.Endemiddelste drukgolven?Dievertellenhemdat‘omavis’eraan komtenzoisalleellendebegonnen… (3) 6| 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom Opdezemanierwordenverschilleninhet drukgolfpatroondoormiddelvanhetzijlijn-zintuig vertaaldinpassendeactie.Ditzintuigisduserg belangrijkom‘opavis’tewaarschuwenvoorde aanwezigheidvangevaar,vaneenprooiofeen interessantesoortgenoot.Hetzintuigisdaarom essentieelvoorzijnvoortbestaan. Indeafbeelding(b)geeftderodepijlaandatveruit hetgrootstedeelvangeluid(99,9%)uitdelucht wordtteruggekaatstdoorhetwateroppervlak. Slechts0,1%vandegeluidsgolvenlooptdoorinhet water.
Toennazatenvan‘opavis’aanlandkwamenen landdierenwerden,bestondenhunlichamen nogsteedsuit,vooralgebonden,waterdathet geluidvoor99,9%terugkaatstenmaarvoor0,1% doorgeleidt.Zehoordendaardoormaar0,1% enwerdendushardhorend.Indeloopvande evolutiekregenmenseneengehoorgangeneen middenoordiesamenluchttrillingenversterkenen voortgeleidennaarhetbinnenoor.Datbinnenoor bevatnogsteedsvochtdatdoetdenkenaan het‘zeewater’van‘opavis’metdaarinookhet soortzintuigcellen(3)datdrukveranderingen kanopmerken.Hetzintuigomveranderingenin drukgolvenwaartenemenisbijdemensdusnog steedsfunctioneelenontwikkeldtothetmenselijk gehoororgaan. Filosofie “Geluid”komtin“golven” Erbestaateenoudefilosofischediscussieoverde vraagofersprakeisvangeluidofnietwanneereen boominhetwoudomvaltzonderdatereenlevend wezenindebuurtis. Hetfilosofischeantwoordzoukunnenzijn: “geentoehoorder,geengeluid”.Geluidhoren verondersteltimmerseenwaarnemermeteen functionerendgehoor. Andersishetantwoordvannatuurkundigen. Zijdefiniërengeluidalstrillingendiedooreen voorwerpwordenveroorzaakt,zoalsdooreen aangeslagenstemvorkofdevallendeboom,endie zichvoortplantenviaeentussenstof,bijvoorbeeld lucht.Detrillingenzijnerenmeetbaaralsgeluid wanneerzijdoordemenskunnenwordengehoord. Maarookzijntrillingenmeetbaardienietworden gehoord,dienietwordenwaargenomenalsgeluid.
Vantrillingendiejeniet‘hoort’kunnen onwetendenbewerendatdieniet‘bestaan.Zij wetennietdatertrillingenzijndienatuurkundigen kunnenaantonen,maardiewijnietmetonze zintuigenkunnenwaarnemen.Zijwetenookniet datmensendaarziekvankunnenworden,zoals patiëntenmethetwindturbinesyndroom. Dergelijkeverschillentussengolvendiewewelen diewenietkunnenwaarnemen,vindenweookin hetoog!Omdathetoogende(ver)werkingvanlicht vaakmeerbekendisenmeertotdeverbeelding spreekt,gebruikenwehier‘licht’alsvoorbeeld. Ooklichtheeftverschillendegolflengtes.Sommige daarvankunnenmensenzienmaaranderesoorten niet. 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom| 7 Natuurkunde Geluidinhetlichtvanlicht Lichtbestaatnetalsgeluiduittrillingen, energetischegolvenvanuiteenbron.Bij lichtbestaaternaasthetvooronszichtbare kleurenspectrum,ookinfraroodenultraviolet licht(uv-licht)dievoordemensnietzichtbaar zijn.Bepaaldediersoortendaarentegenzijnwel gevoeligvoorinfraroodofuv-licht.Zohebben insecteneenzintuigvooruv-lichtenslangeneen zintuigvoorinfraroodlicht.Wewetendatuv-licht eninfraroodlichtweldegelijkbestaan,alzienwe dieniet. Zo’nzelfdeindelingkanmenmakenvoorgeluid datookeenspectrumheeft: e Tussenoen20Hz:infrasonetrillingen.Deze zijnniethoorbaar,maarhebbenweleffectophet lichaam.Hetisvergelijkbaarmetinfraroodlicht datonsopwarmtenhetuv-lichtdatindezomer onzehuidbruinkleurt.Beidekunnenweniet zien.
e Tussen20en125Hz:laagfrequentetrillingen. Dezezijnvoordemeestemensenniet, nauwelijksofslechthoorbaar,maarvoor sommigenwel. e Bovende5oHz:hoorbaargeluid.Voordemeeste mensenisditgoedhoorbaar. e Bovencirca8000Hz:hoorbaarvoordejeugd, nietmeervoorouderen. e Boven16.000Hztot20.000Hz:voorenkelen hoorbaar.Dezemensenkunnenzelfseendeel vanhethogegepiepvanvleermuizenhorendat dezedierengebruikenvoorecholocatie. Infrasonetrillingenwordenweliswaarniet gehoord,maarblijkenweltekunnenworden gevoeld.Zegevenbijconstanteblootstellingeen gevoeldatdoetdenkenaaneencontinugevoelvan lichtezeeziektewaarjeknettergekenneerslachtig vankuntworden. Ditiseenakeligenalarmerendonderdeelvan ‘hetwindturbinesyndroom’. 8| 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom Functiesvangeluid Mensen‘weten’watgeluidis.Geluidishethoorbare deelvanallerlei‘golven’inonzeomgevingslucht, datwekunnenopvangenmetonzeoren. Geluidheeftdriefunctioneleaspecten: 1.Mensenzijnvooralgeïnteresseerdinspraaken muziek.Datnoemtmenhet‘symbolischeaspect’ vangeluid. 2.Daarnaastheeftgeluideenbelangrijkerefunctie diehet‘waarschuwingsaspect’wordtgenoemd. Waarschuwingdoorgeluidisfunctioneler danwaarschuwingdoorzicht.Hetgehoorkan immersóókinformatieopvangenoverwater achterhetlichaamgebeurt,achtereengesloten deur,omdehoekvandestraateninhetduister. Eendovekangevaarniethorenaankomen. Hijlooptdaardoormeerrisicoenzalvaker schrikken.
3.Voortshebbenwehet‘basaleaspect’.Ditomvat hetvoortdurende,maarsteedsvariërende geluid,datvaaknietbewustwordtgehoorden datmeestalvangeringesterkteis.Ditgeluidop deachtergrond,ofwelomgevingsgeluid,zorgt vooreenvoortdurendcontactmetdesteeds veranderendeomgeving:hetruisenvande winddoordebladeren,hetgetikvanderegen opderamen,devertrouwdgewordenenveilige geluidenuitdeleefomgevingenvandeeigen ademhaling.Dezegeluidengeveneenconstant gevoelvanindewereldstaanendaarvandeel uitmaken.Wegvallenvandezegeluidenzoueen doodsestiltebetekenen.Meestalzalditalszeer beangstigendendeprimerendwordenervaren. Maarcontinugehoordegeluiden,vooral ookdeonregelmatige,kunnenookalszeer storendwordenervaren.Continuherhalende geluidenwerdenzelfsvroegergebruiktals martelmethode,zoalseendruppendekraan. Mensenkunnenerletterlijkgekvanworden! Eigenschappeneneffectenvangolven: voortplanting,waarnemingenstressreactie Geluidsgolvenkunnenzichookvoortplantenvia andereomgevingendanlucht.‘Opavis’waseen voorbeeldvangeleidingvangolvenviawater. Zoalshierbovenuitgelegd,wordtgeluiddatvan bovenhetwaterkomtonderwaterslechtgehoord. Andersligtdatvoordetrillingenvanzware motorenvanschependiederompvanhetschip (metaal!)latenmeetrillen.Dietrillingenworden directvoortgeleidinhetwater.
Bekendisookhetverhaalvandeindiaan ‘Winnetou’diezijnooropderailslegdeomte ‘horen’ofereentreinaankwam.Eentreindienog kilometersverweg,achterdeheuvelwas,wasnog niethoorbaar.Maarwelviaderails(zietabel). Datkandoordathetgeluidvandetreinzekereen dozijnkeersnellerreist’viademetalenspoorbaan danviadelucht. Erisverschilindewijzewaaropgeluidsgolven zichkunnenverplaatsendoordeluchtendoorde bodem.Ooktussendiversegrondsoortenbestaan verschilleninvoortplantingssnelheidenreikwijdte vangeluidenvantrillingendienietdoordemens kunnenwordengehoord. Infrasonetrillingen(dusbeneden20Hz)kunnen eenindividu(voorgevaar)waarschuwenzonder dathijzichdaarvanscherpbewustis.Erbestaan natuurverschijnselen,waaronderaardbevingen entsunami's,waarbijeengrotedosisinfrasoneen laagfrequentetrillingenwordtgeproduceerd. Dezeinfrasoneenlaagfrequentetrillingen verplaatsenzichvooraldoordebodemover groteafstanden.Hetisbiologischfunctioneel. Organismen(enookdemensiseen‘organisme’) kunnendatgevaarvroegwaarnemenenoptijdop devluchtslaan.
Eenduidelijkvoorbeeldhiervanwerdopgemerkt bijdetsunamiinThailand.EenNederlands echtpaarverbleefdestijdsineenhotelaande Thaisekust.Zijwerden’sochtendsdoorde plaatselijketuinmangewaarschuwddathet verstandigwashethotelteverlatenenzichterug tetrekkenopeenplaatshogerop.Detuinman konnietgoeduitleggenwaarom,maarhijvoelde eendreigingenweesnaardezee.Gelukkignam hetechtpaarzijn‘voorgevoel’serieus.Toeneven laterdevloedgolfkwam,warenzeblijdatzenaar hetonbestemdegevoelvandetuinmanhadden geluisterd. Ookisbekenddatdaartoendeolifanten(niet gewaarschuwddoordetuinman)optijdde bergeninzijngevlucht.Olifantencommuniceren onderlingmetinfrasoneenlaagfrequente trillingen,zijzijndaargevoeligervoordan mensen.34Deinfrasoneenlaagfrequente trillingen,afkomstigvanhetnatuurgeweld, zorgdenbijdezedierenvooreeninwendigalarm waardoorzeoverleefden. Ook‘opavis’werdaldoormiddelvanzijn zijlijn-zintuigbijlanggolvigetrillingen gewaarschuwdvoordekomstvangrote roofvissen.Lagefrequentieswerkenvooralals eenbiologischalarm-enoverlevingssysteem. Zijgevenonbewustsignalendooraanhetdeelvan dehersenendatbetrokkenisbijderegulatievan angstenemoties. Laagfrequentetrillingenwordendusdoor hetlichaamonbewustgevoeldenvertaaldals alarmsignalen.Alsonslichaamcontinuaan dezetrillingenwordtblootgesteld -— enzeker Tabel.Voorplantingssnelheidvangeluidinmeterperseconde.
er lucht Vloeistof 340m/s water | Vastestof 1440m/s Koper 4700m/s waterstof 1285m/s kwik 1450m/s Aluminium 6260m/s 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom| 9 alsditsignaalvoortdurendwisselt,zoalsbij windturbinesdoorveranderendewindsterkte, windrichtingenresonantie - slaatonslichaam continuonbewustalarm.Zozorgendezetrillingen vooreenchronischestressreactie.Diteffecten dezereactiesinhetlichaamtredenvooralop bijlangdurigeblootstellingaanlaagfrequente geluidsgolven.5 Wisselendeuitstoot,resonantieen meetproblemen Windturbineszendeninverhoudingveeltrillingen indevormvandrukgolvenonderde20Hzuit. Zijzijnhiervaneengrotebron.Trillingenvan0-1 Hzenvan0-6Hzwordenvooralopgewektdoor dewieken.Technischeinstallatiesproduceren trillingenvan30Hzendetandwieloverbrenging trillingenvan50Hz. Doordatdezelaagfrequentetrillingeneenlange golflengtehebben,reikenzeveelverderdan hoorbaargeluid.Hoelagerdefrequentiehoe verderdezegolvenreiken.Eengolfvan1Hzreikt tientallenkilometersver.Ervaltookniettegen teisoleren:dezegolvendringendoordelange golflengteoveraldoorheenenbuigenoveral omheen.Enzeverspreidenzichdoorlucht,maar ookdoordebodem.Hetiszelfszodatstilstaande turbinesdoordeeigentrillingvandemast,met daarbovenopdeinstallaties,ooklaagfrequente golvenviadebodemuitzenden.
Bovendienisdezespecifiekegeluidsuitstootvan windturbinesenhetresonantiepatroondatdaarbij optreedt,zeerfluctuerend.Heteffecttreedtop overgrote,diverseenwisselendeafstanden. Omdathetpatroonzoveel‘schommelt’,ismeten enhetinterpreterenvandemeetresultatenlastig, maarmetdejuisteapparatuurwelgoedmogelijk. Voorspellenentoepasseninrekenmodellenis daardoorechternietgoedmogelijk. Hetkangoedzijndatopeenbepaaldeafstand, opeenbepaaldmomentdoorresonantieeen drukgolfpiekontstaat.Alsdewindrichtingof windsterktevervolgensietsverandert,ontstaatdie piekweeropeenheelandereplaats. Vaaktreedtooknogbinnengebouwenresonantie op:demurengaandanmeetrillen.Heteffectvan detrillingenwordtdannogverderversterkt. Binnenshuiskunneninkamersalshetware klankkastenontstaanvoordezenietofnauwelijks hoorbaretrillingen.Zokanhetzijndatinde enehoekvandekameropeenbepaaldmoment drukgolfpiekenontstaanenindeandere hoekniet.Maaropeenandermomentkandit verschijnselweervanplaatswisselen.Ditmaakt hetfenomeenvanbelastingdoordrukgolven endrukgolfresonantiezoongrijpbaarenishet moeilijkdaargoedvatoptekrijgen.Daarkomt bijdatinbewoondegebouwen,waarmensen slapen,hetschadelijkeeffectnietalleenoverdag optreedt,maarook’snachts.Mensenworden 24/7blootgesteldenbelast.’sNachtswaaithet bovendienvaakharder,zekerinhogereluchtlagen. Heteffectstapeltzichop.
Alsconclusiekunnenwestellendathethelemaal nietvreemdisdatklachtenveroorzaaktdoor infrasoneenlaagfrequentetrillingenvaakniet meteenwordenherkendenmoeilijkgekoppeld kunnenwordenaandebron. 10| 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom Geneeskunde Gezondheidszorg, | epidemiologie | en | Het ‘nieuwe’ | windturbine | syndroom | en het tegengeluiden | ontdekken | van een nieuw | ziektebeeld Het is inmiddels | duidelijk dat er mensen | zijndie | Hoe | gaat het ontdekken | en benoemen | van zo’n gezondheidsproblemen | krijgen door geluidsgolven | nieuw | syndroom | in zijn werk? met een golflengte van 20-125 Hz. Vooral frequenties tussen | 30 en 60 Hz kunnen | mensen | Kort door de bocht gaat zo’n proces als volgt: ziek maken. | Dit zijnfrequenties | die bijvoorbeeld worden | opgewekt | door ondergrondse | pompen, | 1. Een alerte arts ziet een patiënt met een of gebruikt voor doorstroming | in riolen, en door | meer | klachten en verschijnselen | (‘signsand de wisselstroom | van het elektrisch netwerk | symptoms’) | die hijnooit eerder heeft gezien en (ca.50-60 | Hz). | die ook bijandere | artsen nog onbekend | zijn.® 2.De arts schrijft zijnbevindingen | op en/of Ook isgebleken | dat de infrasonetrillingen | (IS) | publiceert die alscasuïstische | mededeling met een golflengte kleiner dan 20 Hz in hoge mate | (gevalsbespreking) | of case report.
belastend kunnen | zijnvoor mensen. | __________ | 3. Zijn collega’s lezen dit artikel. Het kan zijn dat ze de symptomen | aleens waren | tegengekomen | al Er zijninmiddels | al veel mensen | bijwie de | wisten ze die nog niet te duiden.(‘men | ziet wat diagnose | ‘hetwindturbine | syndroom’is | men | weet en men weet wat men | Ziet’,maarziet vastgesteld en dat worden | er ongetwijfeld | meer | niet wat men niet weet). Vanaf dat moment | gaan alser meer | en hogere | IWT's wordengeplaatst. | zijhet ziektebeeld herkennen. __________ de Laat?3) | 4. Als erna verloop van tijd‘voldoende’ | gevallen gezien en gepubliceerd | zijn,zal er een naam | aan Als alle bestaande | plannen | doorgang | vinden | en | de groep | symptomen | gekoppeld | worden | en zal windparken | met steeds hogere windturbines | de medische | wereld het nieuwe ziektebeeld | als worden | gebouwd, | dan ishet zeker dat die een | zodanig | accepteren. onbekend | grote schade | zullen toebrengen | aan de | 5.Tegelijkertijd met het meer bekend | worden gezondheid | van mens | en dier. | van het ziektebeeld, | wordt gespeurd | naar een mogelijke | oorzaak | en mogelijke | werkings- Een voorzichtige | schatting | isdat 30% | van de | mechanismen.%'° | Er ontstaat dan vaak discussie bevolking | deze ‘op een soort chronische | zeeziekte | of iets ‘DE’ oorzaakis, | ‘Een’ (meewerkende) lijkende’ aandoening | zal krijgen.
Van een schip | oorzaak | oftoch alleen maar toeval. Soms gaat kun je afstappen... maar moeten | al die mensen | zo’n discussie | over in gekibbel. Een bekend dan opeens gedwongen | verhuizen? | Velen zijn hen | voorbeeld | hiervan | ishet gekibbel | over de daarin intussen al voorgegaan... | relatie tussen sigarettenroken | en longkanker, die langdurig | werd ontkend | op basis van een — | - veelheid | aan argumenten | van | vooral | de tabaksindustrie. | De gegevens | uit observationeel onderzoek | gaven uiteindelijk wel de doorslag over de relatie tussen roken | en longkanker. Dat laatste is een interessante | kwestie. Niet zelden | blijken in deze fase verschillen van inzicht en opvatting | te bestaan tussen enerzijds artsen en anderzijds bijvoorbeeld | de industrie of producenten | van geneesmiddelen | met commerciële | belangen. | Deze laatste worden | dan 18 januari2021 | DEI | Voorkom het windturbine syndroom | | 11 nogvaakgesteunddoorfinanciëleinstanties,zoals banken,geldschietersenprojectontwikkelaars. Maarookdoordeoverheidenpolitici.Datkanuit idealistischoogpuntzijn,maarookuiteigenbelang ofdoorhet(hardnekkig)vasthoudenaaneen eenmaalingenomenstandpunt. Zozouden - theoretischnatuurlijk — veel‘groene’ politiciwindturbinesvoorhetopwekkenvan energiekunnensteunen,omdatzijhetgebruik vanfossielebrandstoffenwensenteverminderen.
Daarnaastzoudenbankenbelangenkunnen hebbenbijdeproductieenfinancieringvan turbinesendaaromgeenhaastmakenomde fabricageenplaatsingervantegentehouden. Kortom,hetisinhethedenénverleden voorgekomendatartsendieopkomenvoor gezondheidoptaaiverzetstuitenvanbepaalde (eigen)belangengroeperingen.__________ TenslottekanwordenvastgestelddatinNederland geenduidelijketriaspoliticabestaat.Datwil zeggen:geenhelderescheidingvandewetgevende, rechtelijkeenuitvoerendemachten.Endatsoms ookhetpolderenoverkangaaninoverlegbinnen achterkamers. Hetsyndroom Deeerstedieineenpublicatieaandachtschonk aanhet‘windturbinesyndrome’,entegelijkertijd dezetermintroduceerde,wasdeAmerikaanse wetenschapperdr.______________Zijkenmerkt hetsyndroomdoor: « Slaapstoornissen(zowelinslaap-als doorslaapproblemen),hoofdpijn,oorsuizen, duizeligheidsklachten,wazigzien,misselijkheid, prikkelbaarheid,concentratieproblemen,angst, depressieenpaniekaanvallen.Nietzelden verhuizen‘slachtoffers’naarandereoorden. Ennaastdezealgemeneklachten: e Diabetes(suikerziekte),arythmieën (onregelmatigehartactie)entoegenomen hartproblemen. DePortugesewetenschapperprof.Dr._______ _____________heefteenziektebeeldbeschreven datzijtoeschrijftaanlangetermijneffecten vaninfrasonicandlowfrequencynoise(ILFN) endatzijvibro-acoustic-disease(VAD)noemt? Dezeaandoeningberustnogvoornamelijkop observationeelonderzoek.
Voorartsenishetlastigevandezeklachten,dat veelervanookbijandere - vooralpsychischeof ookpsychiatrische - ziektebeeldenvoorkomen. Daarmeewordenzenogaleensbestempeldals overdreven,aandachtvragend,samenhangend metfrustratiesinbepaaldeanderelevenssferen etc.Dergelijkeklachtenwordendanooksnel weggezetalseenofanderevormvan‘geluids- hinder-aanstelleritis’.Enditlabelgebruiken voorstandersvanwindturbinesdanweertijdens juridischeproceduresoverhetaldannietplaatsen vanwindturbines.(Johnson?) Nietteminisdeverzameldecasuïstiekvan‘het windturbinesyndroom’volgensJohnson’altot honderdduizendenpatiëntenopgelopenendat aantalneemtnogsteedstoe.Hetisovertuigend aangetoonddathetklachtenpatroonbestaaten gerelateerdisaanwindturbinesdieop(te)korte afstandvandebewoondewereldzijngeplaatst. Eveneensisoverduidelijkaangetoond,dathet frequentiepatroonvande‘geluiden’diedeze windturbinesopwekken,gerelateerdisaande hoogtevandeturbines,'3hetvermogenvan deturbinesenookaandewindkrachtenhoek waaronderdewinddeturbinesbereiktenten slotteaanhetdag-nachtritmevandewind opbasisvandeveranderendetemperatuur.
Daardoorzullendesnelhedenwaarmeedewieken ronddraaienenhetgeluiddatzijproducerenniet constantzijn.’ Inmiddelsisookineenmeta-onderzoek,gebaseerd oppeer-reviewstudiesvastgestelddathet ziektebeeldalszodanigbestaatenherkendkan worden.'5 12| 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom Verdiepen,wetenschappelijkontdekken, verbandenleggenenmiskennenvanbewijs Artsenkunnenzichopmeermanierenverder verdiepenineenziektebeeld,opzoeknaarhet ‘geheleplaatje’.Eénmanieromvatbijvoorbeeld fysisch,chemischenproefdieronderzoek.Ditstaat bekendals‘laboratoriumonderzoek’.Eenandere manierisepidemiologischonderzoekdatvolgens strikteenstrengeregelsmetmathematische precisieenstatistischeanalysewordtuitgevoerd. Eisendieaanepidemiologischonderzoekworden gesteldkunnenterechtzijn,maarwordenook welalsvertragingstechniekinde‘strijd’gegooid ofalsmethodeomdeartsendiedeernstvanhet ziektebeeldbepleitentegentewerken.Ookdatis nietsnieuwsonderdezon.Groteontdekkingen hebbenherhaaldelijkveeltegenwerkinggekregen voorzedoorbraken.
Eenzeeronthutsendvoorbeelddaarvanisde ‘ontvangst’vanhetwerkvanIgnazSemmelweis (1818-1865).Hijonderzochtsystematischalle vooroordelenuitzijntijdoverdeoorzaakvan kraamvrouwenkoorts,waarvan‘zijn’ziekenhuis eenuitersthogesterftekende(tot25%!).Hij verwierpmethodischallevooroordelenentoonde aandatde‘smetstof’konwordenbestredendoor eerstmetbleekwaterdehandentewassen,voordat debarendevrouwwerdonderzocht.Demortaliteit werddaarnateruggebrachttot1%. Semmelweiswerddoorlopendtegengewerkten bespot,belanddeineenpsychiatrischeinrichting enstierfop47-jarigeleeftijdtengevolgevan mishandelingdoorhetpersoneelaldaar,maar ‘officieel’aanhersenvliesontsteking.Pas30jaar nazijnjuisteconclusieen25jaarnazijndoodwerd ont-smetting,anti-sepsis,algemeeningevoerd.
Fysiologischeverklaringvandeeffectenen symptomenvanhetsyndroom Erzijnzeerkrachtigeaanwijzingendat‘het windturbinesyndroom’ontstaatdoorprikkeling vandebuitenstehaarcellenvanhetbinnenoor doorblootstellingaaninfrasoneenlaagfrequente trillingenzoalsdiedoorwindturbinesworden opgewekt.’ Terwijlprikkelingvandebinnenstehaarcellen, meestalbovende5oHznaarhethersengedeelte voorhetgehoorwordtgeleidenaldaargeluidwordt waargenomen,gebeurtdatnietmetprikkelingvan debuitenstehaarcellen.Dezewordtvoortgeleid naaranderehersendelenwaarzeemotiesof stoornissenvanhetautonomezenuwstelsel veroorzaken.’ó Daardoorwordendezetrillingennietalsgeluid waargenomen,maarzezorgenerwelvoordat ervervelendegevoelensoptredendielijkenop watbekendstaatalszeeziekte,wagenziekteof bewegingsziekte.Maarterwijl‘normale’zeeziekte, wagenziekteenbewegingsziektedoorgaans hoogstenseendagduren,blijft‘hetwindturbine syndroom’voortdurenzolangdestimuliblijven aanhouden.Doorwindturbinesveroorzaakte infrasoneoflaagfrequentetrillingenleidenbij eenaantalmensenonmiskenbaar(!)totziekte- verschijnselendieinmiddelsbekendstaatals‘het windturbinesyndroom.
18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom| 13 Politiek Onzepolitiekisongevoeligvoorditgeluid TerechtdaaromdatDeenseonderzoekers dewaarschuwinggeven:“Itthereforeseems reasonabletoconcludethatacautiousapproachis neededwhenplanningfuturewindfarms.”Dedoor onszeerrelevantgeachteadviezendiezijinhun artikelgeven,wijkenprincipieelafvandewijze waaroponzeoverheidbezigis.’7 Schadelijkebijwerkingenvanwindturbines wordeninonslandsystematischgenegeerd. Laagfrequenteeninfrasonetrillingenafkomstig vanwindturbinesveroorzakenallerleireactiesen medischeeffecteninhetlichaam.Dezeeffecten zijninmiddelsalveroverdehonderdduizendkeer doorwetenschappersvastgesteld.__________ Derelatietussendittypetrillingenvan windturbinesendereactiesvanhetlichaam daarop — samentevattenals‘hetwindturbine syndroom’ — isduidelijkenzouintussenbijde mensendieditsoortinstallatiesexploiteren bekendmoetenzijn.Hetisschandaligdat (1)debevolking - huidigeentoekomstige slachtoffers — nogsteedsmetbewijzenmoeten komen,dat(2)deleveranciersvanwindturbines deschadediezijaandebevolkingtoebrengen glashardontkennen,dat(3)bestuurders, toezichthoudersenzelfsmilieuorganisaties zichdoorhenlatenmisleiden,endat(4)zij dezegevaarlijkeschaduwkantvandehuidige, overhaasteenergietransitieteweinigaanhetlicht latenkomendoorhetstelselmatigtenegeren.’® 14| 18januari2021| DEI| Voorkomhetwindturbinesyndroom Referenties ________ | ________ | __
____ | __ __kboek | Keel-, Neus- | en Oorheelkunde. | Leuven: Acco, 2017 ________ ___ | Zintuigen. Amsterdam: | AUP, 2016 https://www.nu.nl/wetenschap/1770065/olifanten-communiceren-met-onhoorbaar-gebrom.html https://www.nbcnews.com/id/wbna26957207 https://nos.nl/op3/artikel/2196081-een-aanval-met-onhoorbaar-geluid-hoe-werkt-dat.html https://laagfrequentgeluid.nl/html/informatie/info.html _______ | ___ https://www.wind-watch.org/documents/cardiologist-investigation-and-response- to-industrial-wind-turbines-in-the-rural-residential-countryside-regarding-concerns-of- adverse-health-effects/ 8. _______ | ____ntroduction | a V'étude de lamédecine | expérimental. | Paris: Flammarion, | 1984 (1865) 9. https://en.wikipedia.org/wiki/Bradford_Hill_criteria 10. _______ ___ Properly interpreting | the epidemiologic | evidence. About | the health effects of industrial wind | turbines on nearby residents. Bull Sci Techh | Soc 2011; 31 11. ________ __ _ind | turbine syndrome: | a report on a natural experiment. | K-selected | book. Santa Fe, NM, USA,2009 12. https://www.wind-watch.org/documents/industrial-wind-turbines-infrasound-and-vibro-acoustic- disease-vad/ 13. __ ____ _____ | De hinder van laagfrequentgeluid | afkomstig | van het te realiseren windmolenpark ____________ | Rapportage, | juli2018 (vooraf gaande | aan Systematic | Review | over ditonderwerp; | in bewerking_ 14.
____ __ ___ ____ The sound of high winds. Theeffect | of atmospheric | stability on wind turbine | sound and microphone | noise. Thesis. Groningen | University, 2006 15. ____ | _____ ____ ____ ____ _ealth effects related to wind turbine sound, | including low-frequency sound and infrasound. | Acoustics | Australia, 2018; 46(1), 31-57. Doi: 10.1007. s 40857-017-0115-6 16._____________ | __ _____ | __ ______ | ________ | ________ ______ __ _________ __ _________ | __ ________ ______ __ ____ | _________ | cortical and subcorial connectivity | due to infrasound | administered | near the hearing threshold- | evidence | from fMRI. PLoS | One, 20171 12(4), e0174420. | 0i:10.1371/journal. _one.01___20 17. _______ | ___ _______ | __ __alth | effects related towind | turbine noise exposure: | asystematic | review. PLoS ONE, | 2014/|9(12):144183/ep”10.137/journal.pone | 0114183 18. https://www.medischcontact.nl/nieuws/laatste-nieuws/artikel/windmolens-maken-wel- degelijk-ziek.htm 18januarizo021 | DEI | Voorkom het windturbine syndroom | | 15 Colofon Ditrapportisnummer1vaneen seriepublicatiesvanhetDEIover gezondheidsschadeenenergietransitie. Coverfoto NatoEIBale CNESTaeVoWeVos} ESEA Publicatiedatum 18januari2021 Voornadereinformatiekuntuhet DEIbenaderen:www.deinl.nl Democratisch EnergieInitiatief