CConstaterende datNederweert
Koppel je AI →
Document · PDF

2021-10-19 11. Bijlage Rapportage Transitievisie Warmte Nederweert.pdf

Raadsvergadering 19 oktober 2021, gemeente NederweertBij agendapunt: Transitievisie Warmte10.785 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

In de overige buurten kunnen inwoners de komende jaren ook al starten met het klaarmaken van hun woning op de overstap naar aardgasvrij (isoleren, zon op dak, elektrisch koken). Hiervoor is een interactieve storymap inger icht en wordt aangesloten bij bestaande initiatieven en projecten zoals het Duurzaam Bouwloket en de projecten van Newecoop . 8.4 Betaalbaarheid en keuzevrijheid Nederweert stuurt op betaalbaarheid van de transitie en ook keuzevrijheid is een hoog goed . Zonder betaalbaarheid is de vergroting van draagvlak kansloos en inwoners willen zich niet gedwongen voelen. Door te kiezen voor de aanpak van het aardgasvrij -ready maken van een aantal buurten wordt voorkomen dat woningeigenaren direct bij aanvang van dit trajec t geconfronteerd worden met een enorme investeringen en daarmee een (negatief) verschil tussen de huidige woonlasten en de nieuwe woonlasten. We koersen op haalbare stappen eventueel gekoppeld aan de opwek van energie door zonnepanelen (laat de zon de energierekening betalen). De gesprekken over totale woonlasten (investeringen omgezet naar leenkosten en gecombineerd met energielasten) zijn dermate complex voor de gemiddelde woningeigenaar , dat deze worden gevoerd in een directe setting tijdens de buurtactieplannen.

TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 28 BIJLAGE 1 MCA CRITERIA Prioriteringscriterium 1: Aansluiten bij koppelkansen/natuurlijke investeringsmomenten Bestaande planningen zoals de investeringsagenda voor infrastructuur kunnen van invloed zijn op de keuzes die gemaakt worden in buurten. Wanneer je aan kunt sluiten op natuurlijke investeringsmomenten of natuurlijke vervangingsmomenten (infrastructureel bijvoorbeeld), kan dit de kosten drukken en de overlast beperken (benutten van meekoppelkansen). Voor individuele woningeigenaren zijn natuurlijke investeringsmomenten zoals de vervanging van een cv-ketel of de aanschaf van een ander huis, belangrijke momenten om een extra stap te zetten. Hoewel dit niet kan worden meegenomen bij de prioritering van wijken en buurten, is het voor de totale warmtetransitie belangrijk dat deze momenten zoveel mogelijk worden benut. Prioriteringscriterium 2: Jaarlijks inkomen per huishouden De gemeente Nederweert vindt het voorkomen van energiearmoede belangrijk. Met de stijgende energielasten (en andere woonlasten) wordt het voor de lagere inkomens steeds moeilijker om de vaste lasten te kunnen betalen. Door het jaarlijks inkomen als prioriteringscriterium mee te nemen, kunnen buurten met lagere inkomens eerder aangepakt worden.

Prioriteringscriterium 3: Draagvlak / De mate van bewonersacceptatie Draagvlak is een belangrijk aspect van de warmtetransitie. Wanneer bewoners niet mee willen doen dan wordt het last ig om de warmtetransitie in de betreffende buurt uit te voeren. Om draagvlak te peilen is een enquête gehouden en zijn buurtacties (wijkgesprekken) georganiseerd. Deze acties leiden tot een beeld maar daar hoort een kanttekening bij. Draagvlak is lastig te peilen omdat het veranderlijk is en bovendien de mening van elk individu anders is. Draagvlak ontstaat ook meestal niet in 1 keer maar groeit. Daar waar de veranderbereidheid het grootst lijkt wordt aan dit criterium de hoogste score gegeven. Prioriteringscriterium 4: Aandeel corporatiewoningen De landelijke Handreiking spreekt over het criterium Contracteerbaarheid: in buurten waar een relatief beperkt aantal partijen een groot deel van het vastgoed bezit, wordt het contracteren van de warmtevraag eenvoudiger omdat er maar met een beperkt aantal partijen afspraken hoeven te worden gemaakt. Wanneer in een buurt veel corporatiewoningen aanwezig zijn, kan dit de transitie vergemakkelijken. Voor de corporatiewoningen hoeft de gemeente namelijk maar met één partij om tafel. Voor woningen in particulier eigendom is de eigenaar van elke afzonderlijke woning in principe één partij. Dit maakt het veel lastiger om een transitie in gang te zetten.

Prioriteringscriterium 5: Maatschappelijke kosten en baten TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 29 Naast de eindgebruikerskosten heeft het PBL ook de nationale kosten van de verschillende strategieën per buurt berekend. De nationale kosten zijn de totale financiële kosten in Nederland van alle maatregelen die nodig zijn om in een buurt een strategie uit te voeren, ongeacht wie die kosten betaalt. Hoe hoger de nationale kosten, hoe lager een buurt scoort op dit onderdeel. Prioriteringscriterium 6: technische staat: kansen voor no-regret maatregelen Deze technische categorisering speelt ook een rol bij het selecteren van de meest kansrijke buurten. Per categorie is, op basis van bouwjaren en woningdichtheid, een inschatting gemaakt van het gebruik van no -regret maateregelen en de technische en economische haalbaarheid daarvan. Op basis hiervan is er een prioriteit toegekend aan de verschillende categorieën. Deze prioriteit geeft aan of het vanuit technisch oogpunt slim is om snel te starten met de transitie in de buurten uit deze categorie of juist voor de hand ligt om nog even te wachten. Prioriteringscriterium 7: Aanwezigheid duurzame bronnen Bronnen van duurzame warmte zijn beperkt aanwezig, niet alleen in Nederweert maar in heel Nederland. Het is daarom verstandig om alle geschikte bronnen zo optimaal te benutten.

Dit kunnen bronnen van restwarmte bij bedrijven zijn, maar ook oppervlaktewater voor aquathermie, grote wegen voor asfaltthermie en geschikte locaties voor zonnepanelen en wind. 30 Validatie van de multicriteria-analyse met in kleur aangegeven de 3 eerste buurtnamen die uit de stakeholders -weging komen. Uit deze figuur blijkt dat alle drie de buurten stabiel in de top blijven ook bij pre -selecteren op 1 van de criteria.

31 BIJLAGE 2 BEGRIPPEN EN AFKORTINGEN Transitievisie Warmte Elke gemeente in Nederland moet voor 2021 een Transitievisie Warmte opstellen. Aan de hand van deze visie wordt duidelijk op welk moment een wijk, buurt of gebied aardgasloos wordt. Tevens wordt voor de eerste woningen (die tot 2030 a ardgasloos worden) beschreven welke mogelijke alternatieve warmtevoorzieningen en -bronnen er zijn. RES (Regionale Energie Strategie) Om uitvoering te geven aan het Klimaatakkoord (gepubliceerd op 28 juni 2019), is Nederland opgedeeld in 30 energieregio’s. In de RES beschrijft elke regio hoe en waar (hoeveel ruimte er is) het beste duurzame elektriciteit op land (wind en zon) opgewekt kan worden, welke bruikbare regionale warmtebronnen er zijn en of de voorstellen maatschappelijk gezien acceptabel en financieel haalbaar zijn. Het Nationaal Programma RES ondersteunt de regio’s bij het opstellen van de RES. Klimaatakkoord Het nationale Klimaatakkoord is op 28 juni 2019 gepubliceerd en is tot stand gekomen uit een samenwerking van de overheid met bedrijven en organisaties. In het akkoord zijn maatregelen afgesproken die ervoor moeten zorgen dat in Nederland in 2030 49% minder CO 2 wordt uitgestoten ten opzichte van 1990. In 2050 moet de uitstoot met 95% gereduceerd zijn. Ook moet in 2030 70% van al het elektriciteitsgebruik opgewerkt worden uit duurzame bronnen.

Energieneutraal Energieneutraliteit beschrijft de balans tussen energieverbruik en de opwekking van energie. Een gemeente is energieneutraal wanneer er evenveel energie wordt gebruikt als dat er wordt opgewekt. In theorie hoeft de opgewekte energie niet per se duurzaam te zijn, zolang de opwekking en het verbruik maar in balans zijn. In de praktijk wordt met energieneutraliteit bedoeld dat het energieverbruik gelijk moet zijn aan de hoeveelheid du urzaam opgewerkte energie. Dit wordt ook wel CO 2-neutraal genoemd. CO 2-neutraliteit kan ook bereikt worden door CO 2 die toch wordt uitgestoten op te vangen of te binden (in bijvoorbeeld begroeiing). Opname van CO2 is waarschijnlijk TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 32 ook in de toekomst nog (in beperkte mate) nodig omdat bijvoorbeeld bepaalde vormen van industrie en mobiliteit mogelijk blijven draaien op energiebronnen die CO 2 uitstoten. Terajoule (TJ) De joule is de eenheid van energie die over de hele wereld wordt gebruikt. Aan de hand van deze eenheid kunnen verschillende vormen van energie bij elkaar opgeteld worden. Een kilowattuur elektriciteit kan niet opgeteld worden bij een kuub aardgas. Door beide vormen van energie om te zetten naar joule kan dat wel (1 kWh elektriciteit staat gelij k aan 3.600.000 joule en 1 m 3 aardgas staat gelijk aan 31.650.000 joule).

Omdat het energieverbruik op gemeenteniveau erg hoog is, wordt er over het algemeen gesproken over megajoule (1 MJ is 1.000.000 joule), gigajoule (1 GJ is 1.000.000.000 joule) of terajoule (1 TJ is 1.000.000.000.000 joule). Lage-, midden-, en hoge-temperatuur warmte Warmte kan, afhankelijk van het verwarmingssysteem, geleverd worden in verschillende temperaturen. Over het algemeen worden 3 groepen onderscheiden: lage-temperatuur (LT), midden- temperatuur (MT) en hoge-temperatuur (HT). Lage-temperatuur voorzieningen vragen een goede tot zeer goede isolatie van woningen. Bij Hoge -temperatuur systemen is de isolatie minder van belang. De huidige systemen op aardgas werken op een hoge temp eratuur. Systemen op bijvoorbeeld een warmtepomp werken op een lage temperatuur. De volgende gradaties worden onderscheiden (deze gradaties kunnen in de praktijk afwijken): • LT: <40 °C • MT: 40-70°C • HT: >70 °C Thermische Energie Oppervlaktewater (TEO) TEO-systemen maken gebruik van temperatuurverschillen in het oppervlaktewater gedurende het jaar. In de zomer wordt warmte uit (relatief warm) oppervlaktewater opgeslagen in bijvoorbeeld een WKO (warmte-koude opslag) installatie. Dez e warmte kan vervolgens in de winter gebruikt worden om gebouwen te verwarmen middels een warmtepomp.

In de winter kan ook koude worden opgeslagen die in de zomer gebruikt wordt om op een duurzame manier te koelen, iets wat in de toekomst waarschijnlijk steeds belangrijk wordt. Thermische Energie Afvalwater (TEA) TEA-systemen halen warmte rechtstreeks uit het rioolstelsel of uit het gezuiverde afvalwater bij een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Om gebruik te kunnen maken van deze warmtebron is er een bepaalde hoeveelheid warmte in het stelsel nodig. Indien het riool zowel voor afvalwater als voor de afvoer van regenwater gebruikt wordt, is de kans aanwezig dat er niet voldoende warmte aanwezig is. Het regenwater zorgt voor een flinke afkoeling van het stelsel. Warmte-koude opslag (WKO) TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 33 Een WKO wordt gebruikt om warmte of koude op te slaan die niet direct gebruikt ka n of hoeft te worden. Een reden hiervoor kan zijn dat een bepaalde warmtebron alleen in de zomer beschikbaar is (bijvoorbeeld TEO) terwijl de warmte juist in de winter nodig is. In een WKO-installatie wordt grondwater in de bodem benut als energiebuffer. D it kan via een open systeem (er is een open verbinding met het grondwater. Het grondwater wordt ook daadwerkelijk omhoog gepompt) of een gesloten systeem (de warmtewisselaars staan niet in direct contact met het grondwater maar gebruiken een energiedrager, veelal een glycoloplossing, die wordt rondgepompt.

De energie in de bodem wordt overgedragen aan de energiedrager). Een installatie bestaat uit twee bronnen: een warme en een koude bron. Een warmtewisselaar zorgt ervoor dat energie in de bronnen opgeslage n wordt. Op het moment dat de energie nodig is, wordt deze uit de bron omhoog gepompt. TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 34 Zonthermie Een zonthermie -systeem gebruikt de warmte van de zon op water in collectoren op te warmen. Een zonnecollector komt voor in allerlei soorten en maten en kunn en soms verwarmd worden met een zonnepaneel dat elektriciteit opwekt. Zonnecollectoren kunnen kleinschalig op een woning toegepast worden, maar ook grootschalig op velden of daken. Een zonnecollector is een effectievere bron van warmte dan elektriciteit. D aarom is het verstandig om per locatie te inventariseren of er grootschalig ingezet wordt op zonthermie of zonnepanelen die elektriciteit opwekken. Zonthermie op het land concurreert met zonnepanelen die elektriciteit opwekken. Per locatie moet gekeken worden wat de beste invulling is, daar kan op dit moment nog geen uitsluitsel over gegeven worden. Wanneer er in de directe omgeving bijvoorbeeld geen zonnewarmte nodig is, kan gekozen worden voor elektriciteitsopwekking. In de vervolgstappen gaan deze keuzes gemaakt worden. Restwarmte Restwarmte is energie die overblijft bij (industriële) processen.

Voorheen ging deze energie via bijvoorbeeld de schoorsteen of het afvalwater verloren. Tegenwoordig kijkt men ook naar mogelijkheden om de restwarmte te benutten voor andere processen (bijvoorbeeld de verwarming van gebouwen). Veel bedrijven met restwarmte kijken eerst of de warmte in de eigen processen of gebouwen gebruikt kan worden. Wanneer er warmte over is, kan deze middels een warmtenet ingezet worden in de directe omgeving. Condenswarmte Condenswarmte is restwarmte uit koelprocessen. Supermarkten, koel - en vrieshuizen en datacenters gebruiken veel energie voor koelsystemen. Die energie wordt nagenoeg volledig omgezet in warmte. Een deel van de bedrijven hergebruikt de warmte zelf, maar veel energie wordt op dit moment naar buiten geventileerd en gaat verloren. Deze warmte kan in potentie ingezet worden voor de verwarming van gebouwen.

TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 35 Asfaltwarmte Systemen gebaseerd op asfaltwarmte maken gebruik van warmte die via asfaltcollectoren wordt opgewekt. De collectoren worden in het wegdek verwerkt en bevatten water. Dit water neemt warmte op die ontstaat wanneer de zon op het asfalt schijnt. De warmte wordt vervolgens in een WKO opgeslagen en wordt in de winter gebruikt voor de verwarming van gebouwen. Dit concept bevindt zich op dit moment nog in de experimentele fase.

TRANSITIEVISIE WARMTE NEDERWEERT 36 BIJLAGE 3 BELEIDSMATIGE VERANKERING Omgevingswet De transitievisie warmte wordt vastgesteld als het warmtebeleid van Nederweert. Daarmee heeft het thema warmte een beleidsmatige status. Op basis hiervan is het niet zonder meer mogelijk om collectieve oplossingen verplicht te stellen . Dit is bijvoorbeeld sterk gewenst om een aquatthermie- oplossing rendabel te maken. Collectieve oplossingen zullen op termijn verankert moeten worden in de omgevingsvisie of in een omgevingsplan van Nederweert. Vooralsnog wordt de Omgevingswet (2022) gezi en als enig kader op basis waarvan een gebiedsaanwijzing kan worden gegeven en dus waarmee projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties of particulieren kunnen worden verplicht om aan te sluiten op de collectieve voorziening. Nederweert kan in het Omgevingsplan warmte als thema uitwerken en algemene maatregelen uitwerken in dit kader. Voor Nederweert is deze aanwijsplicht dus vooralsnog niet nodig, omdat de oplossingen voornamelijk individueel georiënteerd zijn. Warmtewet De Warmtewet 2.0 moet vanaf 2022 in werking treden. De Wet gaat leveringszekerheid en betaalbaarheid van warmte voor consumenten bewaken. Een nieuw doel van de nieuwe wet is het aantrekkelijker maken voor publieke of private bedrijven om ergens een warmtebedrijf op te zetten.

In het wetsvoorstel voor de Warmtewet 2.0 wijzen gemeenten gebieden aan als ‘warmtekavels’. De gemeente zal via een toewijzingsprocedure uiteindelijk één (publiek of privaat) warmtebedrijf de wettelijke taak toebedelen voor het leveren van de warmte aan iedereen in de k avel. Voor Nederweert is deze wet niet relevant zolang er geen warmtenet in beeld is . Collectieve oplossingen moeten een plek krijgen in een omgevingsplan.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nederweert.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/75abf79c-3258-4044-a517-6fccab2c1061?agendaItemId=eb0f807d-ff17-47e9-a891-7b36842e0d88