RIB-87 - Stijging jeugdhulpkosten 2025

Gemeente Neder-Betuwe t.a.v. de raad Postbus 20 4043ZG OPHEUSDEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Z/25/112619/259202

Opheusden

28 oktober 2025

Sociale Pijler -

Onderwerp Stijging jeugdhulpkosten 2025

Geachte raad, In eerdere raadsinformatiebrieven van 4 maart, 6 mei en 1 juli 2025 hebben wij u geïnformeerd over de oplopende financiële druk op het jeugdbudget en de stappen die we zetten om meer grip te krijgen op de uitgaven binnen de jeugdhulp. Met de nu beschikbare cijfers over 2025 vinden wij het noodzakelijk u op de hoogte te stellen van de recente trends in de uitgaven voor jeugdhulp. Tekorten Ten opzichte van 2024 zijn de uitgaven voor jeugdzorg in 2025 wederom aanzienlijk toegenomen. Hoewel een stijging van de kosten in lijn ligt met zowel regionale als landelijke ontwikkelingen, is de toename dit jaar uitzonderlijk hoog. Op basis van de analyse van de cijfers tot en met augustus 2025, wordt een tekort van €2.3 miljoen verwacht op het totaal begrote bedrag van €9.5 miljoen. De bijstellingen in de tweede bestuursrapportage en de jaarstukken van 2024 blijken niet voldoende om de doorzettende stijging op te vangen. De onderstaande analyse beschrijft de belangrijkste ontwikkelingen. Analyse Uit een analyse van de cijfers over 2024 blijkt dat de aanzienlijke stijging van de uitgaven voor jeugdzorg voornamelijk is toe te schrijven aan twee oorzaken: een toename van het aantal jongeren dat jeugdhulp ontvangt (volumestijging van 7% ten opzichte van 2023) en een stijging van de kosten per jeugdige.

In 2025 zien we met name die laatste ontwikkeling terug: de kosten per jeugdige nemen verder toe, vooral binnen de behandel- en verblijfsproducten: Jeugdhulp ambulant regionaal Binnen dit taakveld valt (voornamelijk) de regionaal ingekochte ambulante jeugdhulp. In 2025 is het aantal jeugdigen dat hiervan gebruikmaakt stabiel gebleven ten opzichte van voorgaande jaren. Toch zien we, net als vorig jaar, een aanzienlijke kostenstijging. Dit komt vooral doordat de gemiddelde kosten per jeugdige zijn toegenomen. Daarvoor zijn twee belangrijke oorzaken aan te wijzen. Ten eerste is binnen de jeugd-GGZ sprake van een verschuiving naar intensievere en specialistischere zorg. Een groeiende groep jongeren heeft zwaardere ondersteuning nodig. Daarnaast zien we bij een klein aantal cliënten de inzet van zeer intensieve, specialistische ambulante ondersteuning. Jeugdhulp met verblijf regionaal Dit taakveld omvat jeugdhulp met verblijf, waarbij jongeren formeel niet thuis wonen, maar elders overnachten. In 2025 daalt het aantal jongeren dat van deze zorg gebruikmaakt licht, maar de kosten nemen desondanks toe. Bij een aantal jongeren is dit jaar duurdere, specialistische zorg ingezet die

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

buiten het gecontracteerde aanbod viel. Hoewel dit meespeelt, is dit niet de belangrijkste oorzaak van de kostenstijging. De grootste kostenstijging komt voort uit plaatsingen via Gecertificeerde Instellingen, waar de gemeente beperkte sturingsmogelijkheden heeft. Een relatief kleine toename van jongeren met complexe zorgvragen binnen deze groep leidt tot een forse stijging van de gemiddelde kosten per jeugdige. Externe verwijzers Externe verwijzingen, met name vanuit Gecertificeerde Instellingen, blijken in de praktijk regelmatig samen te gaan met hogere uitgaven binnen de jeugdhulp. Dit komt enerzijds doordat deze partijen vaker te maken hebben met complexe casuïstiek (zoals GGZ-problematiek en onveiligheid binnen gezinnen). Anderzijds leidt dit ook tot vaker inzet van niet-gecontracteerde, en daardoor vaak duurdere, zorg en tot zorgstapeling. Omdat deze partijen volgens de Jeugdwet zelfstandig mogen verwijzen naar specifieke zorgvormen, heeft de gemeente minder invloed op welke zorg wordt ingezet en bij welke zorgaanbieders. Dit resulteert in minder grip op zowel de kosten als het zorgproces. Conclusie Een deel van de bovenstaande trends sluit aan bij bredere regionale en landelijke ontwikkelingen.

Gemeenten worden steeds vaker geconfronteerd met complexere casuïstiek: de problematiek onder jongeren neemt toe in zwaarte, wat leidt tot een intensievere en langdurigere zorgbehoefte. Andere lokale ontwikkelingen zijn weliswaar minder algemeen van aard, maar hun impact is niet minder groot. Ze zijn namelijk niet het directe gevolg van lokaal beleid, maar ontstaan door enkele uitzonderlijk complexe en kostbare jeugdhulptrajecten waarin de gemeente beperkte sturingsmogelijkheden heeft. Juist deze trajecten zorgen, vanwege hun complexiteit, voor een structurele financiële druk. Verwerking tekorten 2025 Voor het derde jaar op rij zien we een tekort op de jeugdbudgetten. Hoewel een aanzienlijk deel van de huidige overschrijding vermoedelijk structureel is, is op dit moment nog niet precies vast te stellen welk deel dat betreft. Dit komt onder meer door het open karakter van de Jeugdwet, de inzet van zorg via externe verwijzers (waarop de gemeente beperkte sturing heeft), en de effecten van beheersmaatregelen. Van een deel van de kosten kunnen we op dit moment wel zekerheid zeggen In de tweede bestuursrapportage wordt daarom voorgesteld een structureel nadeel van €780.000 op te nemen.

Vervolgstappen De impact van de tekorten op de begroting is aanzienlijk, en geeft nadrukkelijk aanleiding tot zorg, zeker gezien de geplande landelijke substantiële besparingen binnen het jeugddomein vanaf 2028. Om meer grip te krijgen op deze ontwikkeling zijn we in 2025 gestart met het opstellen van beheersmaatregelen. Deze maatregelen zijn bedoeld om het jeugdhulpbudget op termijn beter beheersbaar te maken. In september 2025 is gestart met de gefaseerde implementatie van (een deel van) deze maatregelen. Een belangrijk onderdeel hiervan is de actualisatie van de verordening jeugdhulp, die in december 2025 ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Daarnaast zijn in het kader van datagedreven werken maandelijkse verdiepende analysesessies ingericht om meer inzicht te verkrijgen in de jeugdhulpcijfers en onderliggende trends. Ook zijn de eerste stappen gezet richting een herziening van de samenwerkingsafspraken met het onderwijs. De implementatie van de beheermaatregelen is echter een langetermijnproces: de effecten zijn nu nog niet zichtbaar en zullen pas op langere termijn merkbaar worden. Bovendien verwachten we, mede gezien de landelijke trend van toenemende complexiteit en zorgzwaarte, dat de financiële opbrengsten beperkt blijven.

Deze zullen naar verwachting niet opwegen tegen de structurele kostenstijging waarmee we al langere tijd te maken hebben, en die bovendien lijkt door te zetten. Gezien de omvang en het structurele karakter van de kostenstijging hebben we besloten om aanvullend onderzoek te laten uitvoeren. Dit onderzoek richt zich met name op de taakvelden waar de uitgaven de afgelopen jaren het sterkst zijn toegenomen, zoals de ambulante jeugdhulp en jeugdhulp met verblijf. De resultaten worden benut om te analyseren waar in de jeugdhulpketen efficiëntere en meer kostenbewuste keuzes mogelijk zijn. Dit kan leiden tot aanvullende beheersmaatregelen, waarmee wij op korte termijn aan de slag gaan.

Pagina 2 van 3

Zodra het onderzoek is afgerond, zullen wij u via een raadsinformatiebrief informeren over de resultaten en de daaruit voortvloeiende vervolgstappen. Wij verwachten u hierover in het eerste kwartaal van 2026 te kunnen berichten. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Pagina 3 van 3