RIB-81 - Septembercirculaire 2025

Gemeente Neder-Betuwe Postbus 20 4043ZG OPHEUSDEN

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Z/25/112008/257800 Behandeld door Bedrijfsvoering Bijlage(n) 1

Opheusden, 23 september 2025 Onderwerp: Septembercirculaire 2025 Geachte raad, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de financiële effecten van de septembercirculaire 2025. De ontwikkelingen in de algemene uitkering uit het gemeentefonds, volgens de septembercirculaire 2025, hebben samengevat de volgende invloed op onze financiële positie; Effect septembercirculaire 2025 op de financiele positie Verschil septembercirculaire 2025 t.o.v. meicirculaire 2025 Totaal op te nemen extra of minder baten en of lasten Effect op financiele positie Neder-Betuwe meerjarig

2025 -1.297.203 184.284 -1.112.919

2026 -503.879 1.030.190 526.311

2027 70.397 318.456 388.853

2028 154.503 275.767 430.270

2029 199.600 276.571 476.171

- is toename van de financiele positie en + is een afname van de financiele positie

Naast het feit dat de septembercirculaire een beleidsarme circulaire is heeft deze circulaire een fors negatief effect op de financiële positie meerjarig. Het accres, zowel het volumedeel als het LPOdeel (loon- en prijsontwikkeling), worden meerjarig naar beneden bijgesteld. In combinatie met het gegeven dat de inflatie voor 2026 voor zowel lonen al prijzen licht naar boven worden bijgesteld, wat een structureel karakter heeft, resulteert deze combinatie van ontwikkelingen in een structureel negatief financieel effect van afgerond € 450.000 op onze financiële positie. Daarnaast is sprake van een incidenteel voordeel van afgerond € 1 miljoen dat is gebaseerd op het achteraf deels tegemoetkomen aan de tekorten op de jeugdbudgetten voor de jaren 2023 en 2024. Van een verdere structurele tegemoetkoming op de jeugdbudgetten is op dit moment nog geen sprake. Dat zal grotendeels afhangen van het nieuw te vormen kabinet en zal op zijn vroegst bekend zijn bij de meicirculaire 2026. Per saldo heeft deze septembercirculaire een incidenteel positief effect op onze financiële positie voor het jaar 2025 van afgerond € 1,1 miljoen, waarna het vanaf 2027 omslaat naar een structureel nadeel van afgerond € 0,5 miljoen. Verschil met de vorige circulaire van het Gemeentefonds Door de volgende stappen wordt u duidelijk gemaakt hoe het effect op onze financiële positie tot stand is gekomen: 1.

Verschil septembercirculaire 2025 t.o.v. meicirculaire 2025. 2. Extra op te nemen baten en lasten. 3. Financieel effect septembercirculaire 2025. 4. Financieel effect op de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

1. Verschil septembercirculaire 2025 t.o.v. meicirculaire 2025. Hieronder ziet u het verschil van de septembercirculaire 2025 t.o.v. de meicirculaire 2025. Ontwikkeling septembercirculaire 2025 t.o.v. meicirculaire 202 Totaal septembercirculaire 2025 (excl stelposten) Stelpost onderuitputting BCF Stelpost bommenregeling Stelpost jeugdzorg (vereffend) Totaal septembercirculaire 2025 (incl stelposten) Totaal meicirculaire 202 (incl stelposten) Ontwikkeling septembercirculaire 2025 t.o.v. meicirculaire 2025

2025 2026 2027 2028 2029 -51.475.243 -50.930.808 -51.495.361 -51.077.991 -52.785.822 0 -100.000 -100.000 -100.000 -100.000 -102.000 -102.000 -102.000 -102.000 -102.000 0 0 0 0 0 -51.577.243 -51.132.808 -51.697.361 -51.279.991 -52.987.822 -50.280.040 -50.628.928 -51.767.757 -51.434.494 -53.187.421 -1.297.203 -503.879 70.397 154.503 199.600

- is een toename van de algemene uitkering en + is een afname van de algemene uitkering

Verklaring verschillen op hoofdlijnen A. Algemene ontwikkelingen van de algemene uitkering Voorschot ruimte onder BCF-plafond 2025 Bijstelling volume accres, LPO accres, uitkeringsbasis Hoeveelheidsverschillen en overige kleine bijstellingen Subtotaal algemene ontwikkeling van de algemene uitkering

2025

2026

2027

2028

2029

-507.489 0 305.083 -202.406

0 107.301 206.010 313.311

0 178.186 -2.333 175.853

0 206.650 10.620 217.270

0 241.551 21.620 263.171

B. Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (€ 728 miljoen) Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Spreidingswet Wet integrale suïcidepreventie Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp Subtotaal specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering

-1.010.513 -30.205 -85.007 -32.778 0 0 -1.158.503

0 -12.785 0 0 -10.207 -33.038 -56.030

0 -3.097 0 0 -10.521 -28.094 -41.712

0 -878 0 0 -10.822 -28.818 -40.518

0 -904 0 0 -11.143 -29.295 -41.342

C. Mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen DU Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) DU Overheidsbrede Diensverlening IU Participatie Subtotaal mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen

0 0 -36.294 -36.294

-699.987 -22.542 -38.631 -761.160

0 -22.542 -41.202 -63.744

0 -22.542 293 -22.249

0 -22.542 313 -22.229

D.Mutaties in stelposten Stelpost onderuitputting BCF Subtotaal mutaties in stelposten

100.000 100.000

0 0

0 0

0 0

0 0

-1.297.203

-503.879

70.397

154.503

199.600

Totaal - is toename van de financiele positie en + is een afname van de financiele positie

Verklaring/toelichting van de verschillen op hoofdlijnen: A. Algemene ontwikkeling van de algemene uitkering Hier ziet u een drietal onderwerpen terugkomen die een impact hebben op deze septembercirculaire: Het onbenutte deel van het btw-compensatiefonds (BCF) voor het jaar 2025 resulteert vooralsnog voor het jaar 2025 in een incidenteel voordeel van € 507.000. Dit dient u wel in combinatie te zien met de stelpost onderuitputting BCF van € 100.000 die hier tegenover wegvalt en gemeld wordt bij onderdeel ‘D Mutaties in stelposten’. Het accres wordt zowel voor het volumedeel als het LPO deel (loon- en prijsontwikkeling) meerjarig in negatieve zin bijgesteld en resulteert in een structureel nadeel van € 241.000 in 2029. Dit dient u in combinatie te zien met de bijstellingen van de loon- en prijsstijging die verderop voor het jaar 2026 wordt gemeld bij ‘2. Extra op te nemen baten en lasten’. De hoeveelheidsverschillen laten met name voor de jaren 2025 en 2026 een negatief effect zien. Dit heeft met name te maken met de bijstelling van de maatstaaf ‘huishoudens met lage inkomens’ die relatief gezien een forse impact heeft op de hoogte van de algemene uitkering. Het betreft hier een nadeel van € 305.000 voor 2025 en € 206.000 voor 2026. Verderop bij het onderdeel ‘4. Financieel effect op de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029’ komen we hierop terug.

Bij elkaar hebben deze componenten een incidenteel positief effect op de algemene uitkering voor het jaar 2025 van afgerond € 0,2 miljoen dat vervolgens vanaf 2026 omslaat naar een structureel nadeel van afgerond € 0,3 miljoen. B.

Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering

Pagina 2 van 4

Z/25/112008/257800

De septembercirculaire is een beleidsarme circulaire en bevat enkele onderwerpen waarvoor marginaal middelen beschikbaar worden gesteld. Voorgesteld wordt om deze middelen dan ook volgens ons beleid één op één als budget beschikbaar te stellen voor deze onderwerpen. Het betreffen de onderwerpen: implementatie Participatiewet in balans, vervroegde Tweede Kamer verkiezingen, spreidingswet, wet integrale suïcidepreventie en loon- en prijsbijstellingen van enkele jeugdhulp onderwerpen. Daarnaast valt op de achteraf beschikbaar gestelde middelen voor de jeugdtekorten voor de jaren 2023 en 2024. Het betreft hier een incidenteel bedrag van afgerond € 1 miljoen. Op macroniveau betreft dit de landelijke tegemoetkoming van € 728 miljoen op de jeugdtekorten 2023 en 2024. Aangezien het tekort op de jeugdbudgetten voor 2023 en 2024 al zijn verwerkt in de betreffende jaarstukken en ten laste zijn gekomen van de financiële positie, wordt dan ook voorgesteld om dit incidentele voordeel achteraf ten gunste van de financiële positie te laten komen. Ook met name omdat in deze incidentele tegemoetkoming geen structurele component is opgenomen. C. Mutaties integratie- en decentralisatie uitkeringen Hier valt met name op de middelen die voor 2026 beschikbaar worden gesteld voor capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Het betreft hier een bedrag van afgerond € 0,7 miljoen.

Eerder zijn via een specifieke uitkering (SPUK) hiervoor middelen beschikbaar gesteld, maar vanaf 2026 vindt de financiering plaats via de algemene uitkering in de vorm van een decentralisatie uitkering. In eerste instantie vooralsnog voor 2026 en vanaf 2027 volgen in een latere circulaire de CDOKE-middelen. De € 0,7 miljoen zal in eerste instantie verrekend worden met de eerder via de SPUK beschikbaar gestelde middelen en het resterende deel zal als beschikbaar budget voor klimaat- en energiebeleid worden opgenomen (zie onderdeel 2. Extra op te nemen baten en lasten). Zodoende heeft dit onderwerp dan een budgettair neutraal karakter op de financiële positie. Daarnaast wordt vanaf 2026 een decentralisatie uitkering Overheid brede Dienstverlening geïntroduceerd waarbij voorgesteld wordt hiervoor een budget beschikbaar te stellen van gelijke hoogte. Dit geldt ook voor de marginale bijstelling van de integratie uitkering Participatie. Zodoende heeft per saldo de mutaties op de integratie- en decentralisatie uitkeringen een budgettair neutraal karakter op de financiële positie. D. Mutaties in stelposten Het betreft hier één mutatie en dat is de vereffening van de stelpost BCF. Deze stelpost van € 100.000 voor het jaar 2025 valt weg tegenover de onderuitputting van € 507.000 die nu voor 2025 beschikbaar is gesteld.

Per saldo is voor de onderdelen A tot en met D in totaliteit sprake van een positieve ontwikkeling van de algemene uitkering van € 1,3 miljoen voor 2025, € 0,5 miljoen voordelig in 2026, € 0,1 miljoen nadelig in 2027 en vanaf 2028 € 0,2 miljoen nadelig. 2. Extra op te nemen baten en lasten Het college stelt voor om als gevolg van de bijstellingen van de hoogte van de algemene uitkering de volgende lasten en baten aan te passen. Op te nemen extra of minder baten en of lasten Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Spreidingswet Wet integrale suïcidepreventie Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp DU Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) DU Overheidsbrede Diensverlening IU Participatie Aanpassing stelpost loonstijging 2026 (van 2% naar 2,9% over € 17 miljoen) Aanpassing stelpost prijsstijging 2026 (van 2,1% naar 2,4% over € 20 miljoen) Totaal

2025 30.205 85.007 32.778 0 0 0 0 36.294 0 0 184.284

2026 12.785 0 0 10.207 33.038 699.987 22.542 38.631 153.000 60.000 1.030.190

2027 3.097 0 0 10.521 28.094 0 22.542 41.202 153.000 60.000 318.456

2028 878 0 0 10.822 28.818 0 22.542 -293 153.000 60.000 275.767

2029 904 0 0 11.143 29.295 0 22.542 -313 153.000 60.000 276.571

- is een afname van de exploitatiebudgetten en + is een toename van de exploitatiebudgetten

De eerste 8 onderdelen betreffen extra beschikbaar gestelde middelen van onderwerpen waarop wordt voorgesteld deze één op één bij te stellen op de betreffende budgetten. Per saldo heeft dit een budgettair neutraal effect. Daarna vindt de bijstelling plaats van de stelposten loonstijging en prijsstijging op basis van de percentages zoals deze in de septembercirculaire zijn opgenomen voor het jaar 2026. Per saldo is voor de extra op te nemen baten en lasten sprake van een nadelig effect van afgerond € 0,2 miljoen in 2025, € 1 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 0,3 miljoen. Pagina 3 van 4

Z/25/112008/257800

3. Financieel effect septembercirculaire 2025 Per saldo heeft deze septembercirculaire voor het jaar 2025 een incidenteel positief effect van afgerond € 1,1 miljoen, waarna het vanaf 2026 omslaat naar een structureel nadelig effect van afgerond € 0,5 miljoen. Hieronder ziet u het financiële effect van deze septembercirculaire rekening houdend met de extra op te nemen baten en lasten zoals deze worden voorgesteld. Effect septembercirculaire 2025 op de financiele positie Verschil septembercirculaire 2025 t.o.v. meicirculaire 2025 Totaal op te nemen extra of minder baten en of lasten Effect op financiele positie Neder-Betuwe meerjarig

2025 -1.297.203 184.284 -1.112.919

2026 -503.879 1.030.190 526.311

2027 70.397 318.456 388.853

2028 154.503 275.767 430.270

2029 199.600 276.571 476.171

- is toename van de financiele positie en + is een afname van de financiele positie

De financiële verwerking van deze septembercirculaire vindt plaats in de tweede bestuursrapportage 2025. 4. Financieel effect op de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Om het totale financiële effect van de algemene uitkering op de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 dient u ook voor jaarschijf 2025 de samenhang te zien met het effect van de meicirculaire en nakomend nadelig effect van de maatstaaf ‘huishoudens met lage inkomens’. De meicirculaire is vanaf jaarschijf 2026 verwerkt in de begroting 2026 en meerjarenraming 20272029 en het effect over 2025 dat u hieronder kunt zien zal verwerkt worden in de tweede bestuursrapportage 2025. Daarnaast is voor 2025 nog sprake van een fors nadelig effect dat voortkomt uit voorgaande jaren en dat betreft de bijstelling van de maatstaaf ‘huishoudens met lage inkomens’. Voor de jaren 2023 en 2024 is in de afrekening die recentelijk is ontvangen sprake van een nadelig effect van € 545.000. Dit zal ook verwerkt worden in de tweede bestuursrapportage 2025 op jaarschijf 2025. Het nadelige effect van deze maatstaaf heeft ook invloed op de uitwerking van deze septembercirculaire en wel op de hoeveelheidsverschillen zoals aangegeven bij onderdeel ‘A. Algemene ontwikkelingen van de algemene uitkering’.

We benoemen het onderwerp van de maatstaaf ‘huishoudens met lage inkomens’ specifiek, aangezien wij een gemeente zijn waarbij over het algemeen de hoogte van de verschillende maatstaven een constante factor betreft. Aan de andere kant zijn wij ook een groeigemeente en hebben we de afgelopen jaren honderden woningen per jaar inclusief toename van het inwoneraantal gezien dat heeft geleid tot een toename van de algemene uitkering. Echter omdat de maatstaaf ‘huishoudens met lage inkomens’ niet evenredig is toegenomen heeft dit achteraf tot een nadeel geleid. Het kan daarom zijn dat voor de komende jaren hier nogmaals een nadeel uit gaat voortkomen afhankelijk van inkomens van de huishoudens in onze nieuwbouwwoningen. Anders gezegd is dit een nadelig effect van de geleidelijke toename van onze welvaart in Neder-Betuwe door onze nieuwbouwprojecten. Financieel effect op de Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 Financieel effect septembercirculaire 2025 Financieel effect meicirculaire 2025 (jaarschijf 2025) Financieel effect voorgaande jaren (maatstaaf huishoudens lage inkomens) Effect op financiele positie Neder-Betuwe meerjarig

2025 3.819.000 -1.112.919 -962.682 545.000 2.288.399

2026 1.075.000 526.311 0 0 1.601.311

2027 286.000 388.853 0 0 674.853

2028 482.000 430.270 0 0 912.270

2029 -606.000 476.171 0 0 -129.829

- is toename van de financiele positie en + is een afname van de financiele positie

Per saldo heeft deze septembercirculaire een structureel nadelig effect op de financiële positie van afgerond € 0,5 miljoen vanaf 2026. De verwerking van dit negatieve effect zal plaatsvinden in de tweede bestuursrapportage 2025 en samengaan met aanvullende maatregelen tot het terugdringen van dit structurele tekort op de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Met vriendelijke groet, Namens burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}} {{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Pagina 4 van 4

Jan Kottelenberg Burgemeester

Z/25/112008/257800