RIB-68 - Bijlage 1 - Effecten septembercirculaire 2021

Bijlage 1 - Effecten septembercirculaire 2021 Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar circulaires met informatie over de uitkeringen uit het Gemeentefonds: in mei, in september en in december. Na Prinsjesdag heeft het ministerie van Binnenlands Zaken en Koninkrijkrelaties de septembercirculaire 2021 uitgebracht. In deze bijlage wordt aangeven wat de inhoud van de septembercirculaire is, welke gevolgen deze circulaire heeft voor de uitkeringen die wij krijgen vanuit het Gemeentefonds en wat dit betekent voor de behandeling van de Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025. Algemeen Over het algemeen kan gezegd worden dat deze septembercirculaire voor de gemeente NederBetuwe positief uitvalt. Ondanks dat bij het verschijnen van de rijksbegroting op Prinsjesdag (basis voor de septembercirculaire) nog geen nieuw kabinet was gevormd, heeft de kabinet toch plannen om met name in 2022 fors geld uit te geven. Als gevolg van de systematiek ‘samen trap op samen trap af’ stijgt hierdoor het accres fors in 2022 dat een positieve structurele doorwerking kent. Daarbij komt dat voor het jaar 2022 de opschalingskorting vanuit het rijk nogmaals is doorgeschoven en resulteert in een aanvullend incidenteel voordeel voor 2022. Al bij al forse meevallers voor gemeenten. Daarnaast zijn de extra middelen voor de Jeugdzorg voor het jaar 2022 geëffectueerd in deze circulaire.

Dat betekent op macroniveau extra € 1,3 miljard bovenop de reeds € 300 miljoen die reeds eerder beschikbaar was gesteld. Aangezien wij in de kadernota 2022 hierop reeds hebben geanticipeerd met het opnemen van een aanvullende stelpost van € 1,2 miljoen, kunnen we deze stelpost op basis van de septembercirculaire nu verevenen. In totaal betreft het een stelpost van € 1,644 miljoen (€ 1,2 miljoen gebaseerd op de € 1,3 miljard en eerder € 444.0026 gebaseerd op de eerdere € 300 miljoen) aan extra middelen Jeugdzorg voor 2022. Op advies van Provinciaal toezicht kunnen wij een meerjarige stelpost “te ontvangen extra middelen Jeugdzorg” opnemen. Deze stelpost is per jaar gevuld met 75% van de te ontvangen extra middelen jeugdzorg. Voor 2023 een stelpost van € 1.170 miljoen aflopen naar een bedrag van 0,952 miljoen in 2025. Het voorstel voor deze stelpost nemen wij op in de Bestuursrapportage najaar 2021. Naast voordelen is helaas ook sprake van een forse wijziging in het verwacht financieel effect van de nieuwe herverdeling van de algemene uitkering. Tot voor de zomer was voor de gemeente NederBetuwe sprake van forse structurele effecten in positieve zin, dat echter in de zomer met tussentijdse berekeningen is omgeslagen naar mogelijk negatieve effecten.

Vooralsnog lijkt het ons verstandig om de in de kadernota 2022-2025 opgenomen stelpost herverdeeleffect van € 250.000 vanaf 2023 terug te draaien. Daarvoor doen wij een voorstel in de Bestuursrapportage najaar 2021. Tevens is in de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 hiervoor een risico opgenomen. Ten slotte heeft het Rijk in deze septembercirculaire aanvullende compensatiepakketten rondom corona uitgewerkt.

Inhoud en effect van de septembercirculaire 2021 Naast de forse ontwikkelingen van het accres bevat de septembercirculaire een aantal nieuwe ontwikkelingen en tegemoetkomingen. In de tabel hierna zijn die samengevat en vervolgens meer in detail toegelicht: Inhoud septembercirculaire 2021 Omschrijving

Begroting 2021

Begroting 2022

raming 2023

raming 2024

raming 2025

A. Algemene ontwikkelingen van de algemene uitkering

-532.629

-1.291.973

-1.066.776

-1.077.564

-1.198.325

B. Corona compensatie Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Buurt- en dorpshuizen Lokale cultuur Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand

-125.612 -9.474 -51.383 0 0 0 0

0 0 0 -4.266 -12.573 -18.767 -9.383

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

-186.469

-44.989

0

0

0

C. Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering Uitvoering en implementatie Breed offensief Toezicht en handhaving gastouderschap Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden Jeugdhulp, extra middelen

-11.947 0 0 -78.776 0

0 -5.932 -4.970 0 -1.936.379

0 -5.980 -4.993 0 0

0 -6.047 -5.043 0 0

0 -6.163 -5.143 0 0

Subtotaal specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering

-90.723

-1.947.281

-10.973

-11.090

-11.306

28.636 4.576

28.636 4.509

28.636 7.125

28.636 9.719

28.636 12.625

33.212

33.145

35.761

38.355

41.261

100.000 0

0 444.026

0 0

0 0

0 0

100.000

444.026

0

0

0

Totaal verklaard -676.609 - is een toename van de algemene uitkering en + is en afname van de algemene uitkering

-2.807.072

-1.041.988

Subtotaal corona compensatie

D. Mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen Suppletie-uitkering integratie sociaal domein Integratie-uitkering Participatie Subtotaal mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen E. Mutaties in stelposten Stelpost onderuitputting BCF Stelpost Jeugdzorg Subtotaal mutaties in stelposten

-1.050.299 -1.168.370

A. Algemene ontwikkeling van de algemene uitkering. Zoals eerder aangegeven gaat het rijk voor de eerstkomende jaren vanaf 2022 fors extra geld uitgeven. Met name met betrekking tot klimaatmaatregelen, compenseren gedupeerden van de kinderopvangtoeslag, zorg, EU-afdrachten en het gevolg van hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Als gevolg hiervan is sprake van een positief structureel effect op het accres van afgerond € 700.000 vanaf 2022. Aanvullend heeft het Rijk besloten om in aansluiting op 2021 ook voor het jaar 2022 de opschalingskorting te schrappen en dit resulteert in een aanvullend incidenteel voordeel van afgerond € 300.000 voor 2022. De opschalingskorting betreft het verwachte voordeel in de apparaatskosten dat zou ontstaan wanneer gemeenten grootschalig zouden herindelen. Ook heeft er een voorlopige afrekening van de verwachte onderuitputting van het Btw compensatiefonds (BCF) plaatsgevonden voor het jaar 2021. Hierdoor is sprake van een incidenteel voordeel van afgerond € 250.000 voor het jaar 2021. Daartegenover staat wel de aframing van de stelpost BCF die wij hanteren ter hoogte van jaarlijks € 100.000. Zie verderop in deze raadsinformatiebrief. Tenslotte zijn er de afgelopen maanden door het ministerie BZK de nodige maatstaven geactualiseerd en hoeveelheidsverschillen bijgesteld.

Dit levert structureel een voordeel op van afgerond € 300.000 structureel vanaf 2021.

Per saldo is sprake van een voordeel van € 532.629 in 2021, oplopend naar € 1.291.973 voor 2022 en daarna aflopend naar € 1.198.325 in 2025. B. Compensatie corona In deze septembercirculaire zijn aanvullende compensatiepakketten corona uitgewerkt. In totaliteit is voor Neder-Betuwe sprake van een compensatie voor het jaar 2021 van € 186.469 en voor 2022 € 44.989. Deze compensatie is onder andere bedoeld voor culturele aangelegenheden en voor de bijstandsgerechtigden. In de bovenstaande tabel is gespecificeerd voor welke doelen deze compensatie beschikbaar is gesteld. C. Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering Zoals u in het bovenstaande overzicht ziet is er sprake van een klein aantal specifieke ontwikkelingen in deze septembercirculaire met relatief geringe bedragen. Voor deze ontwikkelingen worden de bijbehorende budgetten beschikbaar gesteld voor het achterliggende doel. Verderop ziet u dit terugkomen bij de extra op te nemen lasten. Echter één ontwikkeling springt er met name uit en dat betreft de effectuering van de extra middelen voor de jeugdzorg voor het jaar 2022. Het Rijk heeft besloten € 1,3 miljard extra op de eerder toegezegde € 300 miljoen aan gemeenten beschikbaar te stellen. Voor Neder-Betuwe betekent dit voor het jaar 2022 een extra algemene uitkering ter hoogte van € 1.936.379.

Echter, grotendeels hebben wij hier in onze Begroting 2022 en meerjarenraming al rekening mee gehouden door het opnemen van een stelpost ter hoogte van € 444.026 (begroting 2021) en aanvullend € 1,2 miljoen (kadernota 2022-2025) aan extra te ontvangen algemene uitkering voor het jaar 2022. Deze stelpost wordt nu afgeraamd voor het jaar 2022 zoals u verderop kunt zien. D. Mutaties integratie- en decentralisatie-uitkeringen Binnen het sociaal domein zijn twee integratie- en decentralisatie-uitkeringen licht bijgesteld. Daarvoor is incidenteel iets minder budget beschikbaar. E. Mutaties in stelposten Zoals aangegeven bij onderdeel A en C worden als gevolg van de verwerking van deze septembercirculaire enkele stelposten afgeraamd. Het betreft voor het jaar 2021 de stelpost onderuitputting BCF ter hoogte van € 100.000 (zie onderdeel A) en voor het jaar 2022 wordt de stelpost extra te ontvangen middelen Jeugdzorg afgeraamd ter hoogte van € 444.026 (zie onderdeel C). De aframing van de extra te ontvangen middelen Jeugd ter hoogte van € 1,2 miljoen voor 2022 (zie onderdeel C) alsmede de aframing van de stelpost herverdeling algemene uitkering ter hoogte van € 250.000 vanaf 2023 (zie onderdeel algemeen) ziet u verderop terugkomen. n de kadernota 20222025, aanvullend op de uitwerking van de meicirculaire 2021.

Samengevat: het effect van de septembercirculaire: De septembercirculaire bouwt voort op de meicirculaire van het Gemeentefonds. Wanneer we de effecten van die beide circulaires afzetten tegen de begrotingscijfers, zien we dat er voor alle jaren een flink voordeel is ten opzichte van wat we aan baten hadden geraamd.

Te ontvangen algemene uitkering uit het gemeentefonds Omschrijving

Begroting 2021

Begroting 2022

raming 2023

raming 2024

raming 2025

Totaal meicirculaire 2021 inclusief stelposten BCF, areaaluitbreiding en jeugd

-35.575.844

-35.246.688

-35.335.137

-35.743.910 -36.455.055

Totaal septembercirculaire 2021 inclusief stelposten BCF, areaaluitbreiding en jeugd

-36.252.453

-38.053.760

-36.377.125

-36.794.209 -37.623.425

-676.609

-2.807.072

-1.041.988

-1.050.299 -1.168.370

Effect van het verschil op onze financiele positie -=overschot, +=tekort

Wat betekent deze circulaire voor de begroting van Neder-Betuwe? De septembercirculaire biedt een flink aantal voordelen. Maar het is niet verstandig het saldo zonder meer toe te voegen aan de gemeentelijke financiële positie. Tegenover een deel van de voordelen en tegemoetkomingen staan namelijk ook extra (verwachte) lasten of eerder opgenomen stelposten. B. Compensatie corona We gaan ervan uit dat de compensatie voor de coronakosten nodig is voor het dekken van de extra kosten die we hiervoor gemaakt hebben en nog maken. Daarom zullen we in de Bestuursrapportage najaar 2021 voorstellen deze budgettair neutraal op te nemen. Bij de Jaarrekening 2021 zal duidelijk zijn of deze compensatie al dan niet voldoende is. C. Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering Voor enkele specifieke ontwikkelingen die u in de eerdere tabel kunt terugzien wordt voorgesteld ook de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen concreet ter beschikking te stellen middels aanvulling op bestaande budgetten. Daarom zullen we in de Bestuursrapportage najaar 2021 voorstellen deze budgettair neutraal op te nemen. D. Mutaties integratie- en decentralisatie-uitkeringen Het Rijk heeft enkele algemene integratie- en decentralisatie-uitkeringen met betrekking tot het sociaal domein licht naar beneden bijgesteld.

We zullen daarom in de Bestuursrapportage najaar 2021 voorstellen deze integratie- en decentralisatie-uitkeringen in mindering te brengen op de respectievelijke budgetten. Per saldo heeft dit een budgettair neutraal effect op de financiële positie. E. Mutaties in stelposten In aanvulling op de eerder genoemde bijstelling onderuitputting BCF (jaarschijf 2021, € 100.000) en extra te ontvangen jeugdmiddelen (jaarschijf 2022, € 444.026) dienen de in de kadernota afzonderlijk opgenomen stelposten extra te ontvangen jeugdmiddelen voor 2022 ter hoogte van € 1,2 miljoen en het eerder verwachte positief herverdeeleffect op de algemene uitkering afgeraamd te worden. De extra jeugdmiddelen voor jaarschijf 2022 zijn in deze septembercirculaire geëffectueeerd en zodoende kunnen ook de hiermee samenhangende stelposten vereffend worden. Aanvullend zoals eerder aangegeven geldt dit ook voor het eerder verwachte positieve herverdeeleffect op de Algemene Uitkering dat afgelopen zomer ineens is verdampt op basis van nieuwe berekeningen die het Rijk heeft gemaakt. Momenteel is de verwachting dat wij geconfronteerd worden met een nadelig herverdeeleffect, maar zekerheid hierover krijgen wij pas begin 2022 en verder bij de uitwerking van de meicirculaire 2022. Vooralsnog is in de begroting 2022 melding gemaakt van een risico voor dit onderdeel in de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement.

Bovendien: positieve bijstelling van loon- en prijsontwikkeling In deze septembercirculaire is sprake van een positieve bijstelling van de loon- en prijsstijging voor het jaar 2022. Dit betekent dat de betreffende stelposten die hiervoor in de begroting zijn opgenomen, naar boven bijgesteld kunnen worden. Dat heeft een negatief effect op de financiële positie.

Samengevat zullen wij in de Bestuursrapportage najaar 2021 daarom voorstellen de volgende mutaties door te voeren op grond van deze septembercirculaire. Extra op te nemen lasten/baten Begroting 2021

Begroting 2022

raming 2023

raming 2024

raming 2025

Corona compensatie Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering (m.u.v. jeugdmiddelen 2022) Mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen Vereffening stelpost extra jeugdmiddelen jaarschijf 2022 (kadernota 2022) Aframeng stelpost positief herverdeeleffect algemene uitkering Aanpassing stelpost loonstijging 2022 (van 1,5% naar 3,1% over € 8 miljoen) Aanpassing stelpost prijsstijging 2022 (van 1,7% naar 1,9% over € 20 miljoen)

186.469 90.723 -33.212 0 0 0 0

44.989 10.902 -33.145 1.200.000 0 128.000 40.000

0 10.973 -35.761 0 250.000 128.000 40.000

0 11.090 -38.355 0 250.000 128.000 40.000

0 11.306 -41.261 0 250.000 128.000 40.000

Totaal aan extra op te nemen lasten/baten exploitatie

243.980

1.390.746

393.212

390.735

388.045

- is een afname van de exploitatiebudgetten en + is een toename van de exploitatiebudgetten

Op advies van Provinciaal toezicht stellen wij ook voor een meerjarige stelpost “te ontvangen extra middelen Jeugdzorg” op te nemen. Deze stelpost is per jaar gevuld met 75% van de te ontvangen extra middelen jeugdzorg. Voor 2023 een stelpost van € 1,170 miljoen aflopen naar een bedrag van 0,952 miljoen in 2025. Wat betekent dit voor de begrotingsbehandeling? Wanneer wij de effecten van de septembercirculaire corrigeren met de hierboven opgenomen vereveningen en verwachte uitgaven en dat vervolgens combineren met de financiële positie uit de Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025, geeft dit het volgende effect.

Overzicht financiele positie 2021-2025 na verwerking septembercirculaire 2021 Omschrijving

Begroting 2021

Begroting 2022

raming 2023

raming 2024

raming 2025

Begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 Uitkomsten septembercirculaire 2021 Extra op te nemen lasten en baten o.b.v. septembercirculaire 2021 Extra op te nemen stelpost jeugd vanaf 2023

-399.141 -676.609 243.980 0

-51.201 -242.699 -2.807.072 -1.041.988 1.390.746 393.212 0 -1.169.940

-366.084 -817.609 -1.050.299 -1.168.370 390.735 388.045 -1.071.150 -952.380

Financiele positie van de gemeente Neder-Betuwe

-831.770

-1.467.527 -2.061.415 -2.096.798 -2.550.314

- is overschot / toename financiele positie + is tekort / afname financiele positie

Uit dit overzicht blijkt dat deze septembercirculaire voor alle jaarschijven fors positief uitpakt. Het geprognosticeerde overschotten voor alle jaren vallen naar verwachting hoger uit dan begroot. Bij dit positieve effect passen de volgende belangrijke kanttekeningen: 

 

Er is nog steeds onduidelijkheid over de financiële impact van het nieuwe verdeelstelsel van het Gemeentefonds. Het Rijk verwacht dat bij de meicirculaire 2022 bekend te kunnen maken en dat de gewijzigde verdeling ingaat per 2023. Hiervoor is overigens een risico opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement. Het is op dit moment niet goed te voorspellen wat de structurele effecten zijn van de coronapandemie op onze samenleving, de rijksuitgaven en dus onze uitgaven. Op advies van Provinciaal toezicht hebben wij een meerjarige stelpost “te ontvangen extra middelen Jeugdzorg” opgenomen. Deze stelpost is per jaar gevuld met 75% van de te ontvangen extra middelen jeugdzorg. Voor 2023 een stelpost van € 1,170 miljoen aflopen naar een bedrag van 0,952 miljoen in 2025.

Wat het college betreft, gaan we dan ook behoedzaam om met het voordeel uit deze septembercirculaire. We stellen voor de bedragen te verwerken in de Bestuursrapportage najaar 2021.