RIB-65 - Kwartaalbrief Asiel en Migratie - september 2024

Amv in dodewaard

Gemeente Neder-Betuwe t.a.v. de raad Postbus 20 4043ZG OPHEUSDEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Z/23/096357/227589

Opheusden

17 september 2024

Sociale Pijler -

Onderwerp Kwartaalbrief Asiel en Migratie - september 2024

Geachte raad, In onze RIB van 27 augustus (beantwoording raadsvragen over de opvang van AMV jongeren in Dodewaard) hebben wij voorgesteld u via een kwartaalbrief op de hoogte te brengen van de ontwikkelingen rondom migratie en asiel in onze gemeente. Het eerste exemplaar ligt nu voor u en gaat over de opvang van Oekraïense ontheemden, de huisvesting van statushouders en onze voorbereidingen in het kader van de Spreidingswet. 1. Opvang Oekraïense ontheemden Richtlijn Tijdelijke Bescherming De Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) is met een jaar verlengd, tot en met 4 maart 2026. Hierdoor kunnen vluchtelingen uit Oekraïne een jaar langer in EU-lidstaten verblijven. Onder de RTB hebben vluchtelingen uit Oekraïne in alle EU-lidstaten tijdelijk recht op opvang, medische zorg, werk en onderwijs. Opgave en realisatie De opgave voor Neder-Betuwe is verhoogd van 153 naar 184 opvangplekken per 1 januari 2025. Wij hebben 119 plekken gerealiseerd. Locaties Wij hebben twee gemeentelijke opvanglocaties. Namelijk in de voormalige Isandraschool in IJzendoorn en op de Hoge Wei in Kesteren. IJzendoorn In de Isandraschool hebben voor de zomer verbouwingen plaatsgevonden, waardoor het aantal gerealiseerde opvangplekken is verhoogd van 34 naar 49. Momenteel huisvesten wij hier 31 Oekraïners.

Alle 4 persoonskamers (en één 5-persoonskamer) zijn bewoond, maar in de meeste kamers zijn niet alle bedden in gebruik. Verschillende huishoudens plaatsen wij niet bij elkaar. Wij gunnen de bewoners hun privacy en daarnaast speelt hier een veiligheidsaspect. Het bij elkaar plaatsen van verschillende huishoudens in één kamer vergroot namelijk de kans op spanningen en conflicten.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Kesteren Onze gemeentelijke opvanglocatie in Kesteren is in juni in gebruik genomen. De kinderen uit het Oekraïense weeshuis die eerder waren ondergebracht in het voormalige politiebureau in Kesteren zijn hier met hun begeleiders heen verhuisd. Daarnaast worden er in vier losstaande units andere Oekraïense ontheemden opgevangen. Van de in totaal 70 gerealiseerde plekken zijn er momenteel circa 50 bezet. Door adoptie vermindert het aantal kinderen, waardoor er leegstand ontstaat. We kunnen echter geen andere ontheemden bij de kinderen in het weeshuis plaatsen. Daarnaast is enige leegstand te verklaren doordat medewerkers van het weeshuis zijn teruggekeerd naar Oekraïne. Het weeshuis verwacht nieuwe medewerkers, waar we plekken voor gereserveerd houden. Mocht er permanent leegstand zijn, dan zullen wij zoeken naar manieren om andere ontheemden op te vangen op de locatie en het aantal onbezette plekken te verminderen. Stichting Ruth heeft zich met haar vele vrijwilligers sinds de komst van de weeskinderen in onze gemeenten bekommert om de weeskinderen en haar begeleiders. Met de verhuizing van het weeshuis naar de nieuwe locatie heeft de stichting het merendeel van haar werkzaamheden overgedragen aan de gemeente. De stichting zal nog tot het eind van het jaar, met name op administratief gebied, betrokken blijven.

Echteld Eerder dit jaar hebben wij u geïnformeerd dat wij graag een derde opvanglocatie willen openen aan de Stationsweg in Echteld. Hier worden 56 plekken gerealiseerd. Op de verleende vergunning zijn helaas bezwaren binnengekomen. Dit vertraagt de realisatie van de opvanglocatie. Op dit moment is het nog onzeker wanneer we realisatie kunnen verwachten. Tekort aan plekken Wellicht heeft u in de media gehoord dat er een nijpend tekort is aan opvangplekken voor Oekraïners. In een eerdere prognose heeft het Rijk aangegeven dat er per 1 januari 2025 120.000 gemeentelijke opvangplekken nodig zijn. Op 13 augustus 2024 waren er z’n 92.000 opvangplekken gerealiseerd, waarvan er op 21 augustus 2024 nog minder dan 200 beschikbaar waren. Het lijkt gemeenten niet te lukken om aan hun inspanningsverplichting te voldoen, terwijl er wekelijks nog steeds 300 Oekraïners aankomen in ons land. Omdat de doorstroom naar de gemeentelijke opvang gestokt is, is de centrale opvang in Utrecht voor onbepaalde tijd gesloten. Oekraïners die aankomen in Nederland wordt verzocht zelf een verblijfplaats te zoeken. Ook Neder-Betuwe voldoet nog niet aan haar opgave. Wij hopen dat de opvang in Echteld op korte termijn doorgang mag krijgen, zodat ons aanbod uitgebreid wordt. Eigen bijdrage Oekraïners die werken zijn verplicht een eigen bijdrage te betalen als zij gebruik maken van de gemeentelijke opvang.

Gemeenten hebben tot 1 januari 2025 de tijd om deze nieuwe regeling te implementeren. Wij treffen hiervoor de nodige voorbereidingen en verwachten per 1 januari de eigen bijdrage te gaan innen. Particuliere opvang Volgens onze gemeentelijke basisadministratie worden ruim 60 Oekraïense ontheemden opgevangen door particulieren. De gemeente verstrekt aan sommigen van hen leefgeld indien zij daar recht op hebben. Het aantal leefgeldverstrekkingen is echter erg laag, waardoor wij denken dat de meesten van hen werken. 2. Huisvesting van statushouders Wettelijke opdracht Een statushouder is een voormalige asielzoeker die een vergunning heeft gekregen om in Nederland te blijven. Gemeenten hebben een wettelijke taak om voor huisvesting voor statushouders te zorgen. Wanneer een asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt, verbindt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) de statushouder binnen 2 weken aan een gemeente. Gemeenten hebben 10 weken de tijd om woonruimte te vinden. Als de gemeente een woning heeft gevonden, hebben statushouders 7 werkdagen de tijd om te verhuizen. In de praktijk worden deze termijnen nauwelijks gehaald.

Pagina 2 van 4

Taakstelling Elk half jaar krijgt de gemeente te horen hoeveel statushouders zij moet huisvesten. Eventuele nareizigers worden hierin meegeteld. Eventueel te veel of te weinig geplaatste statushouders in een half jaar worden meegenomen naar het volgende half jaar. Stand 31-12-2023 Taakstelling 1e helft 2024 Gerealiseerd Tekort

-1 27 6 20

Taakstelling 2e helft 2024 Gerealiseerd Tekort

25+20=45 1 44

Het totaal aantal nog te huisvesten statushouders in 2024 bedraagt 44. Dit betekent dat wij een forse achterstand hebben. Hiervoor zijn meerdere verklaringen te geven. Door de krappe woningmarkt worden er minder woningen beschikbaar gesteld door woningcorporatie Thius. Naast de krappe woningmarkt speelt hier een mismatch tussen vraag en woningaanbod. Een alleenstaande statushouder huisvesten wij bijvoorbeeld liever niet in een ééngezinswoning, terwijl eenpersoonswoningen schaars zijn in onze gemeente. Verder merken wij dat het lang duurt voordat na-reizigers overkomen naar Nederland. Momenteel verwachten wij nog meer dan 30 na-reizigers, waarvan het onduidelijk is wanneer zij in Nederland aankomen. Thius Om statushouders passende woonruimte te bieden, heeft de gemeente de afspraak gemaakt met Thius dat zij woningen beschikbaar stelt. Wij zijn met Thius in overleg gegaan en zij probeert een inhaalslag te maken. Echter, door de schaarste aan woningen is het de vraag of wij dit jaar zullen voldoen aan onze taakstelling. Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen Onderdeel van de taakstelling statushouders is de huisvesting van Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV) met status. Momenteel loopt er een traject om huisvesting voor AMV te realiseren in Dodewaard. Hierover bent u met de raadsinformatiebrief van 27 augustus geïnformeerd.

Voogdijorganisatie NIDOS en begeleidingsorganisatie NAAST zijn initiatiefnemer van deze opvangvoorziening. Zij verwachten half september hun vergunningaanvraag in te dienen. Indien deze huisvesting gerealiseerd wordt, kunnen hier 14 (minderjarige) statushouders gehuisvest worden. 3. Asielopvang Spreidingswet Het afgelopen jaar hebben wij u meerdere keren geïnformeerd over de lokale uitvoering van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, ook wel Spreidingswet genoemd. De Spreidingswet is 31 januari 2024 in werking getreden en geeft gemeenten een expliciete wettelijke taak om asielopvangvoorzieningen mogelijk te maken. De gemeente Neder-Betuwe moet aan minstens 145 asielzoekers opvang bieden. Om kaders te geven aan de zoektocht naar een geschikte locatie voor asielopvang, heeft uw raad in juni locatie uitgangspunten vastgesteld. Wij hebben vervolgens een locatieonderzoek opgestart. Over de werkwijze en tussenresultaten van dit locatieonderzoek hopen wij u 10 oktober tijdens een College Informatie Avond te berichten. Planning Een grove planning van het locatieonderzoek vindt u in onderstaand schema. September - Mogelijke locaties beoordelen op wenselijkheid en haalbaarheid door gemeentelijke disciplines.

- Overleg met COA - Overleg met grondeigenaren Oktober - Raadsinformatiebrief met tussenresultaten locatieonderzoek - College Informatie Avond 10 oktober - Verdiepend onderzoek en dialoogsessies met inwoners November - Collegebesluit over locatie asielopvang December - Raadsbesluit over locatie asielopvang Pagina 3 van 4

-

Opstarten benodigde ruimtelijke procedures en overige voorbereidingen

Regionale en provinciale samenwerking Gemeenten wordt gevraagd om aan hun eigen provinciale regietafel (PRT) te bespreken hoe zij de gezamenlijke opgave gaan invullen. De PRT staat onder leiding van de Commissaris van de Koning in zijn rol als Rijksorgaan. De provincie Gelderland is opgedeeld in subregio’s. Onze gemeente werkt in subregionaal verband met de andere gemeenten in Rivierenland aan een dekkend plan voor de opvang van asielzoekers en Oekraïense ontheemden en de huisvesting van statushouders. Ook wordt in subregionaal verband onderzocht of er mogelijkheden zijn voor regionale samenwerking. De subregio levert uiterlijk 1 oktober haar plan in bij de Commissaris van de Koning. Die biedt op zijn beurt uiterlijk 1 november het provinciaal plan in bij het Rijk. Op basis van deze verslagen neemt de minister van Asiel en Migratie voor 31 december 2024 het zogenaamde verdeelbesluit. Daarbij kunnen eventueel gemeenten worden aangewezen als blijkt dat op basis van het provinciaal plan onvoldoende plekken worden gerealiseerd. Indien het regionale plan gereed is zullen wij deze naar u toesturen. Vooralsnog ziet het er naar uit dat de gemeenten in Rivierenland zich voldoende inzetten om tot een dekkend plan te komen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Pagina 4 van 4