RIB-57 - Netcongestie Neder-Betuwe

Gemeenteraad Neder-Betuwe Postbus 20 4043 ZG OPHEUSDEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

26 september 2022 Z/21/075969/178504 Fysieke Pijler -

Opheusden

26 september 2022

Onderwerp Netcongestie gemeente Neder-Betuwe Geachte raad,

Het Nederlandse elektriciteitsnet behoort tot de betrouwbaarste ter wereld maar op een groeiend aantal plekken heeft het net de grenzen van zijn capaciteit bereikt. Het elektriciteitsnet is op veel plekken maximaal belast. Dit noemen we ‘netcongestie’. Ook in onze gemeente hebben we hiermee te maken. Het capaciteitsprobleem op het elektriciteitsnet is het gevolg van een explosieve vraag naar elektriciteit. Verduurzaming speelt daarin een belangrijke rol. Onder andere elektrisch vervoer, het in recordtempo bouwen van huizen met warmtepompen, het afkoppelen van aardgas, elektrische boilers voor bedrijven nemen in snel tempo toe, etc. Tegelijkertijd neemt het aanbod aan duurzame energie toe: op steeds meer plekken wordt elektriciteit opgewekt met zon en wind. Omdat productie en gebruik niet op dezelfde plek en niet op hetzelfde moment plaatsvinden, is het gevolg van al die ontwikkelingen dat het elektriciteitsnet op steeds meer plaatsen vol raakt waardoor het knelt op het elektriciteitsnet. Meer transport van elektriciteit betekent dat uitbreidingen van het elektriciteitsnet nodig zijn. Dit kost tijd. Werking van het elektriciteitsnet (zoals dat vroeger is ontworpen) Van de energiecentrale gaat de stroom via hoogspanningskabels van TenneT naar het middenspanningsnet van Liander.

Hierna wordt het verdeeld naar de transformatorhuisjes, waar het wordt omgezet naar 230 volt (geschikt voor woningen en bedrijven). Knelpunten op het elektriciteitsnet Gemeente Neder-Betuwe wordt door drie verdeelstations van Liander voorzien van elektriciteit. Hier zijn momenteel al knelpunten. Het betreft de stations Dodewaard, Tiel en Veldsteeg (zie afbeeldingen): 

Verdeelstation Dodewaard: Liander voorziet dat de maximale grenzen van verdeelstation Dodewaard zijn bereikt voor de levering van elektriciteit. Er geldt vanaf heden een transportbeperking voor verdeelstation Dodewaard. In de praktijk betekent dit dat klanten met een grootverbruikaansluiting niet meer elektriciteit geleverd kunnen krijgen dan dat zij nu krijgen. Daarnaast kunnen er geen nieuwe klanten met een grootverbruikaansluiting worden aangesloten voor de levering van elektriciteit. Nieuwe klantaanvragen worden op een wachtlijst geplaatst totdat er weer capaciteit beschikbaar is. Op dit moment breidt Liander het verdeelstation Dodewaard uit met een installatie waardoor er extra aansluitmogelijkheden en beperkte extra capaciteit wordt gegenereerd. Daarnaast onderzoekt Liander of ze de trafocapaciteit verder kunnen vergroten, wat

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

op korte termijn ook extra capaciteit geeft. Deze verruiming zal echter nog niet voldoende zijn om de periode tot de bouw van een nieuw 150/20 kV station volledig te kunnen overbruggen. Deze werkzaamheden zijn naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 afgerond. Intussen is het onderzoek gestart naar congestiemanagement en/of dat er individuele klantafspraken tijdelijk uitkomst bieden. Dit heeft naast grootverbruikers ook impact voor de kleinverbruikers. 

Verdeelstation Tiel: Een van de middenspanningskabels van station Tiel, die de gemeente NederBetuwe voedt, is overbelast voor levering van elektriciteit. Liander lost dit op door het elektriciteitsnet te verzwaren en verwacht de werkzaamheden in het vierde kwartaal van 2025 afgerond te hebben.



Verdeelstation Veldsteeg: Twee van de middenspanningskabels van station Veldsteeg die de gemeente Neder-Betuwe voeden zijn overbelast voor levering van elektriciteit. Liander lost dit op door het elektriciteitsnet te verzwaren en verwacht de werkzaamheden in het vierde kwartaal van 2024 afgerond te hebben.

Nieuwe knelpunten niet te voorkomen Nieuwe knelpunten zijn niet uit te sluiten, ondanks dat er hard wordt gewerkt om het elektriciteitsnet op meerdere plekken in de regio te verzwaren. Een knelpunt kan namelijk sneller ontstaan dan verwacht, door diverse (eerder genoemde) maatschappelijke ontwikkelingen, waardoor de elektriciteitsvraag de laatste jaren fors toeneemt. Hierdoor kan het zijn dat door één of twee nieuwe klantvragen de capaciteit van een kabel ineens volledig benut wordt. Teruglevering stroom Alle regionaal geproduceerde wind- en zonne-energie die niet regionaal wordt verbruikt, wordt getransporteerd naar het bovenliggende hoogspanningsnet van TenneT. TenneT heeft aangegeven dat onder andere in de provincie Gelderland de maximale capaciteit voor teruglevering is bereikt. Het is nu niet meer mogelijk om in Gelderland nieuwe bedrijven aan te sluiten die duurzame elektriciteit willen terug leveren aan het net. Bedrijven die al elektriciteit terug leveren, kunnen dit nog wel blijven doen. De terugleverknelpunten van TenneT veroorzaken terugleverbeperkingen op de onderliggende stations bij Liander. Wanneer het hoogspanningsnet zijn maximale capaciteit bereikt, is er ook bij Liander geen ruimte meer voor nieuwe aanvragen voor transport van duurzame elektriciteit van bijvoorbeeld wind- of zonneparken of grote zonnedaken.

TenneT verwacht de benodigde netuitbreiding in 2029 gerealiseerd te hebben. TenneT heeft aangegeven vanaf 10 oktober 2022 meer duidelijkheid te kunnen geven over het onderzoek dat nu plaats vind. Zonnepanelen op woningen, kunnen wel worden aangesloten op het laagspanningsnet van Liander maar ook hier is het druk. Als de zon schijnt, wordt veel duurzame elektriciteit tegelijk opgewekt. Die gaat dan in grote hoeveelheden door een ondergrondse kabel. Op heel zonnige momenten kan die kabel de duurzaam opgewekte elektriciteit niet allemaal verwerken, als er tegelijkertijd weinig vraag naar elektriciteit is. Daardoor loopt de netspanning in huis op tot de kritische grens van 253 volt. Zonnepanelen worden dan automatisch uitgeschakeld door de beveiliging die is ingebouwd in de omvormers die de gelijkstroom van de zonnepanelen omzet in wisselstroom. Daarmee wordt schade aan elektrische apparaten in huis voorkomen. Wat betekent dit? Om aan de stijgende vraag naar energie tegemoet te komen, onderzoekt Liander per situatie wat de beste oplossing is. Eén van de oplossingen is het uitbreiden van het elektriciteitsnet. Dit betekent meer of dikkere kabels in de grond, maar ook nieuwe verdeelstations bouwen voor transport van meer elektriciteit. Daarnaast worden er de komende jaren fors meer middenspanningsruimtes in de wijken gebouwd.

Naast de uitbreiding van het elektriciteitsnet werkt Liander ook aan innovaties om het net efficiënter te gebruiken. Om het elektriciteitsnet fors uit te breiden op veel plaatsen, investeert Liander in 2022 meer dan 1 miljard euro hierin. Een structurele uitbreiding van het net kost veel tijd en is daarom niet op korte termijn gerealiseerd. Liander is in gesprek met aannemers in het land om door hen meer werkzaamheden uit te laten voeren. Door het huidige tekort aan materialen krijgen klanten van Liander - tot het moment dat de langetermijnoplossingen hun uitwerking krijgen - vaker te maken met langere wachttijden voor een nieuwe

Pagina 2 van 8

Z/21/075969/178504

aansluiting op het elektriciteitsnet of de verzwaring van een bestaande aansluiting. Dit geldt voor zowel consumenten als bedrijven. NB. Voor zowel Dodewaard als Tiel en Veldsteeg is al rekening gehouden met de bij Alliander bekende plannen voor woningbouw en bedrijventerreinen (d.d. 19 aug. 2022). Opiniërende avond Op 6 oktober vindt er een opiniërende avond plaats waarbij Liander inhoudelijk vertelt over dit onderwerp. We nodigen u als raad uit om deel te nemen aan deze avond. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

Gerrit Stam Secretaris

Pagina 3 van 8

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Jan Kottelenberg Burgemeester

Z/21/075969/178504

Plaatjes van knelpunten voor Neder Betuwe: (zie ook vooraankondigingen op Liander site: Overzicht knelpunten) Verdeelstation Dodewaard: Vooraankondiging Dodewaard

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Tiel 10-2V2.14 : Vooraankondiging Tiel

Pagina 5 van 8

Z/21/075969/178504

Veldsteeg 10-1V8 : Vooraankondiging Veldsteeg

Pagina 6 van 8

Z/21/075969/178504

Veldsteeg 10-1V10 : Vooraankondiging Veldsteeg

Pagina 7 van 8

Z/21/075969/178504

Alle congestiegebieden in totaalplaatje:

Pagina 8 van 8

Z/21/075969/178504