RIB-36 - Veer Opheusden-Wageningen, gewijzigde rol provincie

Gemeente Neder-Betuwe t.a.v. gemeenteraad Postbus 20 4043 ZG OPHEUSDEN uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Z/24/100552/220384 Fysieke Pijler -

Opheusden

18 april 2024

Onderwerp Veer Opheusden – Wageningen, gewijzigde rol provincie

Geachte raad,

Aanleiding Jarenlang zijn veel veren in Gelderland, waaronder ook het veer Opheusden – Wageningen ondersteund met financiële middelen van het Gelderse Verenfonds. De middelen van dit fonds zijn in 2024 uitgeput. De afgelopen periode is hierover het nodige te doen geweest, met name omdat aanvankelijk de provincie voor zichzelf geen rol meer zag voor de instandhouding van de Gelderse veren. Mede door een lobby van gebruikersgroepen, exploitanten, (oever)gemeente en niet in de laatste plaats VNG-Gelderland, heeft de provincie voor zichzelf een nieuwe rol bepaald. In een Statenbrief van 28 februari 2024 informeert de provincie Gelderland over haar nieuwe koers. De (oever)gemeenten zijn hierover ook per brief geïnformeerd. In deze raadsinformatiebrief informeren we u over deze brieven en geven we aan wat de consequenties zijn voor de gemeente. Eerder bent u al geattendeerd op deze brieven (dagmail 29-022024).

Voorgeschiedenis Gemeentelijke bijdrage In onze gemeente vaart een van de oudste veren van Nederland, het Opheusdense veer. In het Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan (NBVVP) hebben we het belang van dit veer aangegeven. Jaarlijks heeft dit veer een exploitatietekort. Dit tekort fluctueert (mede door de coronaperiode), maar bedraagt tussen de € 150.000 en € 200.000 per jaar. De beide oevergemeenten nemen jaarlijks ieder 50% van het exploitatietekort voor hun rekening. Vanuit het Verenfonds kregen de gemeenten weer een subsidie van 80% op deze gemeentelijke bijdrage. Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Einde Verenfonds Al ruim 25 jaar bestond het Verenfonds in Gelderland, om tekorten bij veerponten gedeeltelijk af te dichten. Het Verenfonds is door de provincie en VNG Gelderland gezamenlijk in het leven geroepen en beheerd. Vanuit de provincie kwamen er in het verleden financiële middelen naar het fonds. Daarnaast werd het fonds lang gevoed door rente-inkomsten. De laatste jaren was duidelijk dat het Verenfonds leeg aan het lopen was en er nieuwe oplossingen voor het probleem van de tekorten moet komen om de veren duurzaam in de vaart te houden. Duidelijk was dat het Verenfonds (De Stichting Gelderse Veren) door het terugtrekken van de provincie zou ophouden te bestaan. Lobby In eerste instantie heeft de provincie aangegeven dat zij geen provinciale taak meer zagen voor de veren en daarom het Verenfonds wilde beëindigen. Dit heeft geleid tot een lobby door VNG Gelderland, waar ook onze gemeente en de regio Rivierenland intensief bij betrokken was. Uiteindelijk heeft dit geleid tot het rapport “Perspectief voor de veren” van VNG Gelderland (maart 2023) . Hierin worden diverse voorstellen gedaan om de veren in vaart te houden, ook na de opheffing van het Verenfonds. Uitgangspunt is, dat alle betrokken partijen samen aan een oplossing moeten werken.

De lobby heeft er mede voor gezorgd dat in het Gelders coalitieakkoord is aangegeven dat de provincie wil bijdragen aan het voortbestaan van de veren. En dat zij samen met gemeenten en buurprovincies wil samenwerken aan een nieuw plan voor 2024 en verder. Overleg met gemeente Wageningen en exploitant De afgelopen periode hebben we via deelname aan een stuur-/werkgroep (VNG-Gelderland, regio Rivierenland en provincie) contact gehad met de provincie over de invulling van de nieuwe rol van de provincie. Met de gemeente Wageningen en de veerexploitant hebben wij daarnaast ook meerdere malen contact gehad over de nieuwe situatie. Zo is onder meer gesproken over afstemming van de tarieven en een verhoging hiervan voor bepaalde categorieën gebruikers.

Nieuwe rol provincie Ondersteuning op twee vlakken In de statenbrief van 28 februari jl. geeft Gedeputeerde Staten aan dat de provincie op twee manieren de veren wil ondersteunen. Het gaat om (1) een financiële ondersteuning voor de veren met de grootste tekorten en (2) een jaarlijkse informatie-uitwisseling met belanghebbenden. De statenbrief is een antwoord op het rapport van VNG Gelderland en een uitwerking van de inzet in het coalitieakkoord. Enerzijds sluit dit voor een groot deel aan op de aanbevelingen uit het VNG-rapport, maar anderzijds zijn bepaalde adviezen afgezwakt of niet overgenomen, zoals een revolverend fonds voor verduurzaming van de veren. Subsidie 2023 Het college van Gedeputeerde Staten heeft bij de Najaarsnota 2023 eenmalig € 500.000,gereserveerd voor vaarseizoen 2023 om de helft van het bedrag dat de gemeente minder ontvangt van het Verenfonds aan te vullen. Deze aanvulling zal niet via het Verenfonds plaatsvinden maar via een begrotingssubsidie.

Pagina 2 van 4

Z/24/100552/220384

Gevolgen Neder-Betuwe Rekenvoorbeeld Het is positief dat de provincie heeft besloten om een structurele financiële bijdrage te leveren bij de grootste exploitatietekorten. Hiervoor wordt jaarlijks een bedrag beschikbaar gesteld van €500.000,-. Dit is ook gunstig voor het de gemeente en daarmee het veer Opheusden – Wageningen. Dit heeft echter wel financiële gevolgen voor de gemeente. Onderstaand rekenvoorbeeld moet duidelijk maken wat dit precies voor de gemeente betekent. Met een jaarlijks nadelig saldo van € 160.000 van het pontveer zouden wij in de oude regeling € 80.000 bijdragen, evenals de gemeente Wageningen en hiervan € 64.000 terugkrijgen. Per saldo draagt de gemeente dan € 16.000 (‘netto’) bij aan het veer. In de nieuwe regeling (per 2024) wordt dat anders. Zowel Wageningen als Neder-Betuwe dragen € 25.000 bij, tot aan de ondergrens van € 50.000. De provincie krijgt pas een rol bij (grote) tekorten vanaf € 50.000. Dan blijft er dus nog € 110.000 aan ‘groot’ exploitatietekort over, daarvan is € 55.000 voor de provincie en € 55.000 voor Neder-Betuwe en Wageningen gezamenlijk. Wij moeten dus dan dus nog € 27.500 extra bij betalen, net als de gemeente Wageningen. Samen met de € 25.000 die al betaald is voor de eerste € 50.000 van het tekort, komt dat neer op een totale bijdrage van € 52.500 aan het veer. Dat is een stijging van € 36.500 ten opzichte van de oude situatie.

In de begroting voor 2024 is destijds rekening gehouden met een structureel nadeel van € 90.000, op basis van de huidige inzichten is dit ruim voldoende. Over het jaar 2023 moet de definitieve afrekening nog plaats vinden. Het is de verwachting dat de financiële consequenties beperkt zijn, door zowel de (laatste) bijdrage uit het Verenfonds als de eenmalige extra bijdrage van de provincie over het jaar 2023. Daarnaast valt het exploitatietekort lager uit door de tariefaanpassing van begin 2023. Vervolgactie De provincie moet de subsidieregeling nog verder vorm gaan geven. Vanuit eerdere deelname aan de werkgroep zijn we hier als gemeente ook bij betrokken. Belangrijk is dat ook het overleg met de gemeente Wageningen en de exploitant structureel plaatsvindt. Aan de hand van het ontwikkelde rekenmodel moet gestreefd worden naar een zo gunstig mogelijke exploitatie, onder meer door een goede tariefstelling. Daarbij is het van belang dat structurele gebruikers (scholieren/forenzen) een gunstig tarief blijven houden (onder meer door de prijsstelling van meerrittenkaarten). Voor andere doelgroepen is een tariefsverhoging redelijker.

Op het moment dat er meer duidelijkheid komt over de subsidieregeling van de provincie (eisen/voorwaarden etc.) moet de subsidierelatie met de veerexploitant op een (juridische) correct wijze vormgegeven worden, zodat de gemeentelijke en provinciale regeling goed op elkaar aansluiten. De gewijzigde gemeentelijke bijdrage zal ook verwerkt moeten worden in de meerjarenbegroting. Wij verwachten u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben over de wijzigingen rond het veer Opheusden – Wageningen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

Pagina 3 van 4

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Z/24/100552/220384

Nicolien de Geus Secretaris

Pagina 4 van 4

Jan Kottelenberg Burgemeester

Z/24/100552/220384