RIB-36 - Bijlage - Concept-inkoopstrategie

In onderstaande schema is de programma-organisatie samengevat:

21

Regionale samenwerking/DVO Regio Rivierenland. Wisselwerking tussen structuur en cultuur, BMC november 2020.

44

Programma-organisatie implementatie Projectgroepen Pilots

(Beleidsadviseurs, contractmanagers)

A

Portefeuillehoudersoverleg Wmo & Jeugd

Colleges van BenW

Verlenging

(Contractmanagers Regio en gemeenten)

Inkoop 2023

Colleges van BenW

C

Programmateam

B

(trekkers projectgroepen)

Managersoverleg

(Inkopers Regio en gemeenten)

Data/Monitoring

(informatiemanagers regio en gemeenten)

DVO

(Regionale uitvoeringsorganisatie) 10

Figuur 11: Figuurmatige uitwerking programma-organisatie Het programmateam bestaat uit de projectleiders van de deelprojecten. Het programmateam zet de lijn voor de projectgroepen uit, bewaakt het overzicht en voortgang van het programma en levert de gestelde resultaten op. De projecten bereiken het resultaat binnen de gestelde termijn, kwaliteit, budget. Het programmateam en de projectgroepen van de programmaorganisatie bestaat uit ambtenaren van de gemeenten en de regionale uitvoeringsorganisatie. Deelnemende gemeenten wordt gevraagd om beleidsmatige of inkoop-technische expertise voor de nadere uitwerking en voorbereiding van documenten en bijeenkomsten. Het programmateam wordt geleid door een programmamanager. De projectgroepen staan onder leiding van een projectleider. Het managers-overleg wijst de programmamanager en projectleiders aan. De taken en verantwoordelijkheden van deze programmamanager en projectleiders zijn op hoofdlijnen als volgt: - Aanbrengen van focus en prioritering in projecten - Bijsturing van project- en pilotactiviteiten - Ketenregie van de regionale en bovenregionale inkoop - Monitoring van voortgang op acties - Monitoring van invulling van de uitgangspunten en inkoopstrategie - Tussentijdse evaluatie en rapportering van activiteiten en resultaten Het programmateam biedt in eerste instantie aan het managers overleg van de regio de documenten aan.

Dit overleg fungeert als eerste escalatieniveau bij knelpunten in de uitvoering. De teammanager van de regionale uitvoeringsorganisatie sluit zeker op dit soort momenten aan bij het managers-overleg. Het portefeuillehouders-overleg Wmo en Jeugd van de samenwerkende gemeenten is de bestuurlijke opdrachtgever voor deze samenwerkingsopgave. De individuele portefeuillehouders leggen op hun beurt verantwoording af aan hun respectievelijke colleges van B&W en gemeenteraden. Sommige vormen van zorg en ondersteuning zijn een bovenregionale verantwoordelijkheid. Het programmateam waarborgt de afstemming over de samenhang en snijvlakken tussen deze twee niveaus in de keten.

45

Een belangrijke randvoorwaarde is dat de regionale uitvoeringsorganisatie in staat is om deze implementatieopgave te kunnen borgen. Door BMC zijn hiervoor aanbevelingen gedaan22. Aanbevelingen en adviezen BMC: Formuleer een duidelijke governance waarin ambtelijk en bestuurlijk leiderschap en verantwoordelijkheden helder zijn belegd. Aanvullen van de samenwerking tussen de gemeenten op het terrein van beleid en het duidelijk beleggen van deze taak en verantwoordelijkheid bij de gemeenten. Leg verbinding tussen de ambtelijk-bestuurlijke samenwerking via de ‘driehoek’ met een programmanager Geef de managers als verbinder een positie in de governance Mee gestructureerd samenwerken met duidelijke (besluitvormings)processen. Het beter bij elkaar brengen van taken in de dagelijkse uitvoeringspraktijk

-

Werken met jaarplannen en regionale agenda’s

Deze aanbevelingen zullen vertaald moeten worden in een versterkte governance van de samenwerking tussen de gemeenten op het gebied van inkoop, uitvoering en contractmanagement in het sociaal domein. In het project DVO moet dit verder vorm krijgen. Hierin wordt ook de verbeteragenda die op basis van de besluitvorming in het PFO van 11 februari opgesteld wordt betrokken23. Bij de besluitvorming over de opdracht voor de regionale uitvoeringsorganisatie (voorzien op 8 juli a.s. in het PFO) is deze verbeteragenda een belangrijk onderdeel. Het managers overleg is trekker van deze ontwikkeling en vervult de rol van ambtelijk opdrachtgever. Financiën en middelen Voor de financiering van de personele inzet van programma-organisatie stellen we voor om reguliere ambtelijke capaciteit van gemeenten en de regionale uitvoeringsorganisatie beschikbaar te stellen. Deze reguliere capaciteit wordt aangevuld met tijdelijke extra capaciteit voor uitvoering van de pilots, de inkoop in 2022 en programmamanagement. In het PFO van 9 juli 2020 is een eerste raming gepresenteerd voor de personele inzet. Daarbij is als uitgangspunt gehanteerd dat door samen te werken de zes gemeenten de beschikbare capaciteit en kwaliteit bij medewerkers doelmatig inzetten. Met andere woorden: de capaciteit kunnen we slimmer inzetter door samen te werken.

Daarnaast is aanvullende capaciteit nodig daar waar het om tijdelijke projecten of om specifieke expertises gaat. Indicatie Op basis van de eerste contouren van de programma-organisatie geven we een eerste indicatie van de inzet van de reguliere formatie voor de implementatie van de inkoopstrategie24. Het betreft in totaal inzet van circa 7 fte gedurende 2022, in 2023 is er naar schatting circa 5 fte nodig voor de verdere implementatie. De huidige formatie van team Wmo/Jeugd van Regio Rivierenland en afzonderlijke gemeenten is toegesneden op het uitvoeren van leveranciers- en contractmanagement in de huidige context. Het uitvoeren van een inkooptraject in 2022 is geen structurele activiteit van dit team en vraagt dus tijdelijk extra inzet in spoor 1. Regio Rivierenland heeft deze inzet geraamd op circa 3 fte gedurende 2022, met nog tijdelijke inzet van circa 0,5 fte resterend in het begin van 2023.

22

BMC rapport Regionale Samenwerking/DVO Regio Rivierenland; wisselwerking tussen structuur en cultuur d.d. 2 november 2020.

23

Memo Advies t.a.v. verlengen DVO t.b.v. PFO 11 februari. Onder andere gebaseerd op het in het PFO van juli 2020 besproken Memo Inkoop PFO Rivierenland d.d. 06072020.

24

46

Voor het programmamanagement en de projectleiding van de pilots/projectgroepen is boven op de regulier beschikbare formatie nog extra inzet nodig. Wij ramen deze tijdelijke inzet op 1,5 fte in 2021 en op 2,5 fte in 2022. In 2023 schatten we deze tijdelijke inzet (met name uitvoering en afronding pilots) op 2 fte aflopend naar 1 fte eind 2023. Voor 2024 ramen we de inzet op circa 0,5 fte. We schatten de kosten van deze tijdelijke inzet (inkoop, pilots en programma-organisatie) voor de periode 2e helft 2021 t/m 2024 in totaal op circa € 1,5 miljoen incidenteel waarbij 2022 het jaar is waarin de meeste uitgaven voorzien zijn. In deze uitgaven is geen rekening gehouden met het feit dat de zes gemeenten de reguliere ambtelijke capaciteit kunnen ‘delen’ o; de kosten te drukken. Bij deze raming van inzet en financiën gaan we uit van het afstemmen van gemeentelijke capaciteit zoals eerder genoemd onder ‘organisatorische risico’s, sub 1. Indien dat niet efficiënt gebeurt, zal de kostenraming hoger uitvallen. Bij de uitwerking van de programma-organisatie hoort ook een gedetailleerde onderbouwing voor de totale (regulier en aanvullend) personele inzet voor uitvoering van het programma-plan. De inzet van de reguliere capaciteit voor de implementatie is daar ook een onderdeel van. Tot slot moet het op te stellen programmaplan ook een dekkingsvoorstel voor de incidentele uitgaven bevatten.

Het programmaplan wordt naar verwachting in het PFO van 8 juli vastgesteld (incl. begroting en dekkingsvoorstel). Projectgovernance Als bestuurlijk opdrachtgever fungeert het PFO Wmo & Jeugd. Ambtelijk opdrachtgever is het managersoverleg regio Rivierenland en als opdrachtnemer stellen we voor een programmamanager ‘implementatie inkoopstrategie’ aan te stellen. Onder leiding van programmamanager wordt gestuurd op samenhang en resultaat (inhoudelijk en financieel). Het programmateam bestaat uit de trekkers van de verschillende projecten. Deze projecten zijn gebaseerd op de hiervoor omschreven sporen. Vervolgproces Nadat de projectorganisatie in het tweede kwartaal van 2021 is opgericht kan het proces van spoor 1 en 2 definitief starten. Na vaststelling van de inkoopstrategie door de afzonderlijke colleges ziet het vervolgproces voor wat betreft de bestuurlijke besluitvorming er als volgt op hoofdlijnen uit:

Implementatie: vervolg bestuurlijke besluitvorming

Bestuurlijk besluit

Verlenging contracten

Uitwerking pilots

Selecteren aanbieders pilots

Uitvoering pilots

Kaders pilots

Opbrengsten pilots

Inkoop 2023

Opdracht en selectie regionale uitvoeringsorganisatie

Kaders pilots

Afronding

Leveranciersmanagement

DVO

Welke?

Data-gedreven werken/monitoring

Q2 2021

Q3 2021

2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023 Q3 2023 Q4 2023 Q1 2024 Q2 2024

2023 e.v

47

Figuur 12: Vervolgproces en bestuurlijke besluitvormingsmomenten De sterren in figuur 12 laten duidelijk zien dat er tot en met medio 2022 een nauwe bestuurlijke betrokkenheid op kwartaalbasis gevraagd wordt van het PFO Wmo en Jeugdhulp. Besluitvorming of kennisgeving vindt op regelmatige basis plaats omtrent   

de kaders van pilots (Q3 2021 en Q1 2022), het voorbereiden en instemmen met een dienstverlening-overeenkomst met gecontracteerde regionale uitvoeringsorganisatie (Q2 2022 met aanvang in Q2 2021) en de definitieve inkoopvoorbereidingen gedurende 2022 met oog op de definitieve contractering per eind 2022.

48

Bijlage 1 Begrippenlijst (werkdocument) Begrip Open house

Europese aanbesteding

SAS-procedure

Zorglandschap

Definitie Open House is een inkoopvorm voor de levering van (zorg)voorzieningen op basis van een vooraf bekendgemaakte toelatingsprocedure. Een gemeente stelt binnen een Open House slechts geschiktheidseisen en/of minimumeisen. Europees aanbesteden is een vorm van aanbesteden volgens door de Europese Unie voorgeschreven procedures. Deze gelden voor alle overheden en nutssectoren in de Europese Unie. De term 'aanbesteden' wordt vaak gebruikt voor dat gedeelte van het inkoopproces dat gaat over het specificeren, selecteren en contracteren, ook wel de sourcingsfase geheten. Een openbare aanbesteding begint met een openbare aankondiging van een opdracht. Alle geïnteresseerde partijen kunnen in beginsel een offerte indienen. Het komt ook voor dat alleen degenen die voldoen aan bepaalde geschiktheidseisen (eisen aan de ondernemer/onderneming) een offerte mogen indienen. De aanbestedingsprocedure voor sociale en andere specifieke diensten (SAS-procedure) biedt veel ruimte om naar eigen inzicht in te richten. Zo is er veel ruimte voor dialoog met de markt, u hoeft zich niet te houden aan de Europese standaardtermijnen en de regels voor gunningscriteria en u hoeft geen geschiktheidseisen te stellen of uitsluitingsgronden toe te passen.

Is de waarde van uw opdracht in het sociaal domein hoger dan € 750.000,- dan bent u verplicht de opdracht Europees aan te besteden en kunt u geen gebruik maken van de SAS-procedure Een systeem met verschillende (groepen) personen en organisaties en relaties daartussen die gericht zijn op het verlenen van zorg voor (en deels met) een bepaalde populatie, zoals dat in de loop van de tijd tot stand is gekomen en zich voortdurend verder ontwikkelt.

VNG Inkooppiramidemodel Inkoopsysteem Extramuraal Intramuraal Lokaal Regionaal Bovenregionaal Bekostiging

Bij het plaatsen van een opdracht op de markt gelden voor een publieke organisatie speciale regels om ervoor te zorgen dat algemene beginselen van objectiviteit, transparantie, gelijkheid, non-discriminatie en proportionaliteit worden gewaarborgd. Verblijf in een instelling of kliniek.

Er zijn drie vastgestelde uitvoeringsvarianten voor de bekostiging van de geleverde zorg en ondersteuning. Te weten inspanningsgerichte bekostiging(PxQ), Outputgerichte bekostiging(resultaat) en Taakgerichte bekostiging(lump sum of populatiebekostiging).

Identiteitsgebonden 49

Ontwikkeldoel Inkoopstrategie Inkoopplan Partnerschap Sturingsinstrumenten

De focus ligt op samenwerking. Er is wederzijdse afhankelijkheid, open dialoog en ruimte om te leren. Sturingsinstrumenten hebben betrekking op de wijze waarop aanbieders worden geselecteerd en de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de afspraken die met aanbieders worden gemaakt om de gemeentelijke doelen en ambities te bereiken.

Segment

Leveranciersmanagement

Leveranciersmanagement is in essentie het programmamanagement van de transformatie. Er worden kwartaalgesprekken gevoerd, maar ook het nader formuleren van veranderopdrachten voor bepaalde aanbieders, het laten samenwerken van aanbieders en het uitzetten van projecten, onderzoeken en pilots om de Jeugdhulp en taken uit de Wmo2015 te verbeteren of te innoveren.

Toegang Zorgaanbieders Wmo2015 Jeugdwet Marktanalyse

Kwaliteit

Beheersing

regio Rivierenland Regio Rivierenland

Cijfermatige analyse van het zorglandschap door de inkopende regio. Denk aan aantallen inwoners, soorten indicaties, maar ook de aanwezige aanbieders. Daarnaast wordt er gekeken welke aanbieders nu geen Jeugdhulp en/of Wmo2015 leveren en onderzocht op welke voorwaarden zij dit wel zouden willen Kwaliteit kent vele facetten. Er wordt in deze handreiking vooral gedoeld op de door de gemeente te stellen eisen aan uitvoering van de opdracht en/of aanbieder. Er vindt sturing vanuit de opdrachtgever plaats. Er is een sterke beleidsfocus om ervoor te zorgen dat er geen groei dan wel zelfs daling plaatsvindt in dit segment. Denk aan lagere instroom, hogere uitstroom of verminderen uren inzet. De 6 samenwerkende gemeenten in de regio Rivierenland op het gebied van de Wmo2015 en Jeugdhulp. De gemeenten Zaltbommel en Maasdriel vallen ook onder de Jeugdregio Rivierenland, maar hebben ervoor gekozen om de inkoop Jeugd en Wmo2015 niet met de andere gemeenten in de regio maar samen in te kopen. De Gemeenschappelijke Regeling

50

Bijlage 2 Overzicht (Boven)regionale ontwikkelingen & werkgroepen Wijk GGZ

De Wijk GGZ Is laagdrempelig beschikbaar voor wijkbewoners en sociaal domein Betreft specialistische consultatie, advies, integrale triage en zo nodig gerichte verwijzing naar tweede lijn. -Levert een bijdrage aan verbetering van de wijkinfrastructuur voor psychisch kwetsbare wijkbewoners.

Startpunt 2021: Het uitgangspunt is dat per 2021, er een uitrol van de Wijk GGZ plaatsvindt in alle zes gemeenten in Rivierenland. Concept contouren Wijk GGZ Pro Persona, Iriszorg en de RIBW vormen samen een basisteam Wijk GGZ. Deze teams kunnen lokaal aangevuld worden met belangrijke lokale partners. De Wijk GGZ wordt gefinancierd vanuit de zorgverzekeraar en de gemeenten. De zorgverzekeraar financiert de behandeling van mensen in de wijk. De gemeenten financieren de begeleiding, consultatie en advies. WvGGZ GGD Gelderland-Zuid en VRGZ besloten om per 1 januari 2020 de volgende taken te beleggen bij de GGD: a. Het horen bij het voornemen om een crisismaatregel te nemen; b. De mogelijkheid voor inwoners en professionals om een melding te doen in het kader van de Wet verplichte ggz (Wvggz) en de behandeling en triage van deze melding; c. Het uitvoeren van verkennend onderzoek naar aanleiding van een melding in het kader van de Wvggz. De gemeenten Zaltbommel en Maasdriel hebben besloten om voor de aanpak Wvggz aan te sluiten bij de regio Noordoost-Brabant, sub-regio Meierij. De gemeente Mook en Middelaar sluit aan bij de regio Gelderland-Zuid. (MBZ Meldpunt Bijzondere ZorgCentrumgemeente Nijmegen) Gelderse Doel is om de Jeugdbescherming in Gelderland te verbeteren.

Verbeteragenda De visie “Gelderse kinderen, goed beschermd” vormt de rode draad voor het verbeteren van de jeugdbescherming in Gelderland. Aan de hand van het ‘Spoorboekje’ wordt er gewerkt aan een nieuwe en uniforme overeenkomst tussen de jeugdhulpregio’s en de Gecertificeerde Instellingen per 1 januari 2022 Werkgroep Terugdringen administratieveen organisatorische regeldruk voor Samenwerken in de jeugdbeschermers 1. Alle jeugdhulpregio’s voeren een goed contactbeheer tussen gemeenten praktijk en veiligheidspartners, op onderdelen waar dat nog nodig is. Er zijn heldere afspraken over contactpersonen als eerste aanspreekpunt. ( daar waar nog nodig ook bij casuïstiek) 2. Er zijn heldere afspraken over bijkomende bijzondere kosten voor bij jeugdzorgaanbieders wonende kinderen 3. Er is een uniforme werkwijze voorbepaling jeugdhulp met verblijf en samenwerkingsafspraken met zorgaanbieders over vereenvoudiging aanmeldproces jeugdhulp met verblijf(J&O/LVB/JeugdGGZ) Gelders zicht op beschikbaarheid hulp, en escalatieladder en monitor op ernstig onveilige situaties 4. Alle jeugdhulpregio’s hebben een escalatieladder voor onveilige situaties en leren gezamenlijk van deze casuïstiek 51

5. Er ligt een voorstel voor een Gelderse monitor voor onveilige situaties voor kinderen die wachten op hulp 6. Alle jeugdhulpregio’s hanteren eenzelfde Gelderse wijze van het elkaar informeren van beschikbaarheid van hulp en eventuele wachttijden. In Gelderland zijn goed werkende intersectorale overlegtafels 7. Alle jeugdhulpregio’s hebben een werkwijze voor de Jeugdbeschermingstafel die voldoet aan vastgestelde basisvereisten 8. Alle jeugdhulpregio’s hebben een werkwijze voor de regionale experttafel die voldoet aan vastgestelde basisvereisten. De Gelderse veiligheidspartners werken intensief samen met –en in opdracht van lokale teams 9. Alle jeugdhulpregio’s organiseren manieren om jeugd -en gezinsprofessionals om elkaars werkwijze beter te leren kennen en te oefenen met ontdubbelen van taken en efficiënter werken 10. Voor alle jeugdhulpregio’s ligt een voorstel voor het vormgeven van preventieve jeugdbescherming op lokaal niveau 11. Voor de veiligheidspartners ligt een voorstel voor het gezamenlijk opleiden en werven van personeel.

Werkgroep Ten behoeve van de Gelderse Verbeteragenda en het inspectierapport ‘Kwetsbare contracteren en kinderen onvoldoende beschermd’ komen tot een uniform contract per 1 januari normering 2022 en als vervolgstap te komen tot een doorontwikkeld contract die aansluit op de nieuwe te vormen visie en werkwijze Werkgroep data en Doel: ‘beschikbaarheid en tijdige inzet van passende hulp’ door middel van stuurinformatie dataverzameling, te ontwikkelingen sturingsinstrumenten en het proberen te ondersteunen van gewoonweg praktische oplossingen (andere organisatievormen). Werkgroep Doel is een plan van aanpak te maken waarmee het volume binnen de J-GGZ terug Volumebeheersing wordt gedrongen door middel van: 1. Normaliseren en starten van het maatschappelijke debat 2. Samenwerking met huisartsen (o.a. via POH’ers) 12. Verstevigen regievoering Transformatiefonds Samenwerken aan een sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren (2018-2020) via zes actielijnen: 1. Betere toegang tot jeugdhulp voor kinderen en gezinnen; 2. Meer kinderen zo thuis mogelijk laten opgroeien; 3. Alle kinderen de kans bieden zich optimaal te ontwikkelen; 4. Kwetsbare jongeren beter op weg helpen zelfstandig te worden; 5. Jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling gevaar loopt; 6. Investeren in vakmanschap van jeugdprofessionals.

Werkgroep Zorg en De verwijsindex (onderdeel van plan van eisen jeugdzorg) is een hulpmiddel bij de Veiligheid: zorg voor kinderen en jongeren. In de verwijsindex kan een professionele De Verwijsindex hulpverlener of behandelaar registreren dat hij contact heeft met een cliënt. Op deze manier weten professionals van elkaar dat zij bij een bepaalde cliënt betrokken zijn. Per regio of gemeente kunnen verschillende keuzes gemaakt worden over het gebruik van de index. December 2020 wordt voorgesteld om een regiocoördinator aan te stellen.

52

Bijlage 3 Gedifferentieerde inkoop per segment In deze bijlage werken we de nieuwe segmenten ter illustratie kort verder uit.

53

Wmo – Begeleiding In het kort Omschrijving

Begeleiding in groepsverband of individueel met inzet van professionals en eigen netwerk is gericht op het krijgen/behouden van een dagstructuur, het ontwikkelen, verbeteren of aanleren van sociale vaardigheden, of dingen leren in groepsverband. Begeleiding in groepsverband kan ook persoonlijke verzorging omvatten.

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders Uitwerking inkoopdoelen Bevorderen van leefsituatie zodat zelfstandigheid mogelijk blijft Samenwerking met huisarts en wijkverpleging vergroten Systeem rondom de ouderen zo veel mogelijk faciliteren Aansluiting 18-/18+ verbeteren Aansluiting met lokaal aanbod/sociale basis versterken Verbeteren verbinding ‘zwakke’ en ‘sterke’ groepen op lokaal niveau Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant Inspanningsgerichte bekostigingsvariant. Pilot: mogelijkheden om begeleiding en dagbesteding als één arrangement aan te bieden worden onderzocht vanwege de verwacht overlap. Mogelijkheden verkennen om hier ook kortdurend verblijf aan toe te voegen. Toegang Grip op (her-)indicatiestelling, voortgangsbewaking (procesregie) en nadruk op aansluiten bij lokaal aanbod/sociale basis. Leveranciersmanagement Intensief leveranciersmanagement noodzakelijk Contract Onderzoeken of een minimaal aantal cliënten per aanbieder vereist kan worden. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

PM PM

54

Wmo – Dagbesteding In het kort Omschrijving

Dagbesteding is er voor mensen die zelf geen activiteiten meer kunnen ondernemen en daardoor weinig sociale contacten hebben. Hiermee blijft het voor veel mensen mogelijk om thuis te kunnen blijven wonen. Dagbesteding is bedoeld om structuur te bieden en een zinvolle invulling van de dag te geven. Daarbij helpt het om de zelfstandigheid waar mogelijk te vergroten. Het gaat hier om structurele activiteiten onder professionele begeleiding.

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders Inkoop- en ontwikkeldoelen Inzetten op basis dagbesteding Verminderen inzet specialistische dagbesteding Vergroten inzet van voorliggende voorzieningen/lokale sociale basisinfrastructuur Afschalen naar sociale basis en lokaal aanbod Vergroten doorstroom naar betaald werk (beschut werk of werk met loonwaarde) Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant. Pilot: mogelijkheden om begeleiding en dagbesteding als één arrangement aan te bieden worden onderzocht vanwege de verwacht overlap. Mogelijkheden verkennen om hier ook kortdurend verblijf aan toe te voegen. Pilot: mogelijkheid om voor specifieke doelgroep (dementie) taakgerichte bekostiging ingezet kan worden. Pilot: mogelijkheden van inzet dagbesteding als ontlasting mantelzorgers in te zetten. Toegang Aandacht voor aansluiten bij lokaal aanbod/sociale basis. Periodiek monitoren van op- en/of afschalen mogelijk. Leveranciersmanagement Intensief leveranciersmanagement noodzakelijk Contract Contractuele kwaliteitseisen voor dit segment komen voort uit landelijke beroepsstandaarden. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

PM PM

55

Wmo – Respijtzorg/Kortdurend verblijf In het kort Omschrijving

Respijtzorg is gericht op het ontlasten van mantelzorgers, dat kan door inzet van kortdurend verblijf. Hieronder vallen ook vormen van kortdurend verblijf die zijn gericht op opvang in geval van huiselijk geweld en/of dakloosheid in de lokale context daar waar de bovenregionaal ingekochte opvang/maatschappelijke opvang niet passend is omdat daar sprake is van een langduriger verblijf.

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders Inkoop- en ontwikkeldoelen Vergroten van flexibiliteit voor mogelijkheden van cliënten om planbaar een paar etmalen per week of langer aaneengesloten periode te logeren. Het bieden van logeeropvang in onverwachte situaties (o.a. ook huiselijk geweld of (dreigende) dakloosheid. Uitbreiden van variatie in en capaciteit van aanbod voor verschillende zorgvragen en doelgroepen. Stimuleren van gebruik door mantelzorgers en vergroten van aanbod. Vergroten inzet van vrijwilligers in de thuissituatie. Verbeteren samenwerking met zorgverzekeraars. Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant en inzetten op stimuleren van gebruik van deze ondersteuning. Toegang Indicatiestelling en toeleiding. Leveranciersmanagement Regulier leveranciersmanagement nodig. Contract Kwaliteitseisen gericht op flexibiliteit en inzet vrijwilligers. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

PM PM

56

Jeugdwet – Ambulante begeleiding In het kort Omschrijving

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders

Ambulante begeleiding is het bieden van ondersteuning bij vragen over ontwikkeling, lichamelijke gezondheid, opvoeding, gedrag, relaties, geestelijke gezondheid, onderwijs en de sociale omgeving. De hulp wordt geboden bij een zorgverlener of in het netwerk van de jeugdige. Het doel is om de zelfredzaamheid, het welbevinden en het participeren in de samenleving te verbeteren, ontwikkelen, stabiliseren (en/of compenseren). De doelgroepen zijn jeugdigen en gezinnen. De inzet is vaak minder tijdelijk van aard., 1.452 (17,23% van totaal) € 7.049.0176.- (16,77% van totale uitgaven) 140 Stichting ’s Heeren Loo Zorggroep, J.P. van den Bent, Zorg en Welzijn Nederland, Coöperatie Boer en Zorg, Boba Levensloopbegeleiding

Uitwerking van inkoopdoelen per segment Vergroten gecombineerd aanbod door aanbieders Verkorten behandelduur en begeleidingsduur Inkoopdoel 1: Het verbeteren van Inzet lokaal aanbod en sociale basis vergroten kwaliteit en de resultaten van de ingekochte zorg Versoepelen overgang 18-/18+ en waarborgen continuïteit van zorg Verbeteren afstemming hulp op leefwereld en dagelijkse structuur van jongere Inkoopdoel 2: Het zorgen voor een Verminderen inzet van specialistische ambulante hulp en overdragen financiële houdbare uitvoering van naar inzet reguliere begeleiding het sociaal domein Voorkomen stapeling van zorg en toewijzen heldere regievoerder Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant Mogelijkheden om begeleiding, dagbesteding en logeren als één arrangement aan te bieden worden onderzocht. Toegang Meer regie vanuit gemeenten Grip op (her-)indicatiestelling, afschaling en uitstroom in de Poort Verwijzers maken voor dit segment gebruik van een heldere, bestaande en beproefde productenlijst Leveranciersmanagement Intensief leveranciersmanagement noodzakelijk Contract Een contractduur van 4 jaar wordt geadviseerd Onderzoeken of een minimaal aantal cliënten per aanbieder vereist kan worden. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

PM PM

57

Jeugdwet – Ambulante behandeling In het kort Omschrijving

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders

Een behandeling is op herstel gericht en is per definitie eindig of kortdurend. Het aanbod van aanbieders is bij voorkeur gebaseerd op evidence based methodieken, of is een best practice waar evidence based kennis wordt toegepast. Het grootste deel van de instroom in dit deel van het segment komt via de huisarts. 5.686 (79,71% van totaal) € 16.511.447,- (46,41% van totale uitgaven) 115 Karakter Kinder- en Jeugd Psychiatrie, Entrea, Pro Persona, Stichting ’s Heeren Loo Zorggroep, Opdidakt, Pluryn, Syndion

Uitwerking van inkoopdoelen per segment Vergroten gecombineerd aanbod door aanbieders Verkorten behandelduur en begeleidingsduur Inkoopdoel 1: Het verbeteren van Inzet lokaal aanbod en sociale basis vergroten kwaliteit en de resultaten van de ingekochte zorg Versoepelen overgang 18-/18+ en waarborgen continuïteit van zorg Verbeteren afstemming hulp op leefwereld en dagelijkse structuur van jongere Inkoopdoel 2: Het zorgen voor een Verminderen inzet van specialistische ambulante hulp en overdragen financiële houdbare uitvoering van naar inzet reguliere begeleiding het sociaal domein Voorkomen stapeling van zorg en toewijzen heldere regievoerder Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant. Per productgroep onderzoeken of het zich leent voor een pilot met een andere bekostigingsvariant. Toegang Afspraken maken met huisartsen Verwijzers maken voor dit segment gebruik van een heldere, bestaande en beproefde productenlijst Stimuleren multidisciplinair overleg tussen aanbieders (first time right) Leveranciersmanagement Contract Contractuele kwaliteitseisen voor dit segment komen voort uit landelijke beroepsstandaarden. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

Veel aanbieders zijn wenselijk gelet op de wachtlijsten in de GGZ. PM

58

Jeugdwet – Logeren In het kort Omschrijving

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders

Logeren is een vorm van verblijf die is gericht op ontlasting van de ouders, stiefouders of anderen die een jeugdige als gezinslid verzorgen en opvoeden (respijtzorg). De jeugdige verblijft tijdelijk elders waar toezicht en de noodzakelijke hulp/ondersteuning geboden worden. Doel is te voorkomen dat de verzorgers/opvoeders overbelast raken. Daarmee wordt ook beoogd dat de jeugdige (langer) thuis kan blijven wonen. Doelgroep zijn jeugdigen waarvan de ouders, stiefouders of anderen die de jeugdige als gezinslid verzorgen en opvoeden, als een gevolg van factoren in de thuissituatie ontlast dienen te worden. Daarmee wordt ook beoogd dat de jeugdige langer thuis kan blijven wonen. Dit kortdurend verblijf wordt geboden bij logeerhuizen, opvanghuizen, zorgboerderijen en instellingen. 110 (1,54 van totaal) € 560.158,- (1,57% van totale uitgaven) 36 Entrea, Buitenhorst Rhenen, Zorgboerderij de Pluimhoeve, Landelijk Leven, Stichting ’s Heren Loo Zorggroep, GrandCare, KEI, Hartenhoeve

Uitwerking van inkoopdoelen per segment Garanderen van de snelle beschikbaarheid van een logeerplek Vereenvoudigen van de toeleiding naar logeeropvang Inkoopdoel 1: Het verbeteren van Verminderen uithuisplaatsingen kwaliteit en de resultaten van de ingekochte zorg Verbeteren spreiding van beschikbare plaatsen Vergroten aanbod in gezinshuizen en in nabijheid leefomgeving van jongeren, pleegzorg Inkoopdoel 2: Het zorgen voor een Reduceren van de gemiddelde logeerduur en eerder afschalen financiële houdbare uitvoering van het sociaal domein

Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant op basis van uur- of dagtarief. Wellicht aanbieden in combinatie met andere segmenten, zoals dagbesteding (waar valt dat onder) of begeleiding, waarmee ook de draagkracht van gezinnen vergroot wordt. Toegang Leveranciersmanagement Ontwikkelafspraken maken over het reduceren van de duur van een opname door bijvoorbeeld het organiseren van uitstroom naar passende woonvormen of over het reduceren van het aantal crisissen. Contract Afhankelijk van ontwikkelafspraken wenselijk om met aanbieders afspraken te maken. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

Wens om grote groep aanbieders te kunnen contracteren. PM

59

Jeugdwet – Wonen met begeleiding In het kort Omschrijving

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders

In de Jeugdhulp zijn er meer passende woonvormen nodig waar kinderen, wanneer noodzakelijk, langdurig in een situatie kunnen blijven wonen die zoveel mogelijk op een thuis lijkt. - Er is meer flexibele wooncapaciteit nodig om uitstroom uit het segment Wonen met Behandeling te bevorderen. - In tegenstelling tot veel jeugdhulpproducten is het bij wonen met begeleiding belangrijk dat het (zolang de thuissituatie dat niet toelaat) langdurig ingezet kan worden. 262 (3,67% van totaal) € 3.718.607 (10,45% van totale uitgaven) 28 Entrea, Timon, Stichting Vo Coach, William Schrikker, At Home, J.P. van den Bent Stichting, Hartenhoeve, Quovadis, Mesa Zorg, ELEOS

Uitwerking van inkoopdoelen per segment In één keer goed plaatsen Inkoopdoel 1: Het verbeteren van Stimuleren van differentiatie in het woonaanbod kwaliteit en de resultaten van de ingekochte zorg Een evenwichtige spreiding van het aanbod Behouden wat goed is, stimuleren waar meer van nodig is Inkoopdoel 2: Het zorgen voor een Ontwikkelen van flexibele capaciteit financiële houdbare uitvoering van het sociaal domein Scheiden van wonen en zorg mogelijk maken Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Inspanningsgerichte bekostigingsvariant Toegang First time right-principe door rekening te houden met verschillende soorten woonvoorzieningen Leveranciersmanagement Met aanbieders verkennen wat de huidige en toekomstige benodigde wooncapaciteit van de verschillende woonvormen in de regio eruitziet. Met een selectie van strategische partners worden afspraken gemaakt over de diversiteit in het aanbod, de gewenste toekomstige capaciteit, volume en intakesnelheden voor woonvoorzieningen Contract Een mix van langdurige contracten (strategische partners, vaste capaciteit) en kortere contracten (om tegemoet te komen aan de huidige capaciteitsvraag). Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

PM PM

60

Jeugdwet – Wonen met behandeling In het kort Omschrijving

Gebruikers Omvang in uitgaven (€) Ingeschreven aanbieders Grootste aanbieders

Cliënten met zware en (zeer) complexe hulpvragen. Het gaat hier vaak om dure en langdurige trajecten zoals intramurale behandeling, intensieve ambulante behandeling en meervoudige problematiek. De populatie is klein, het gaat om circa vier à vijf procent van de totale cliëntpopulatie. De jeugdhulp die deze cliënten krijgen is vaak meervoudig en heeft niet alleen betrekking op het kind, maar op het hele systeem 160 (2,24% van totaal) € 7.568.379,- (21,27% van totale uitgaven) 34 Pluryn, Entrea, De Driestroom, Timon, Gezinshuis Dromen Durven Delen, Karakter, Pactum, Vlinders, Quovadis

Inkoop- en ontwikkeldoelen

Inkoopdoel 1: Het verbeteren van kwaliteit en de resultaten van de ingekochte zorg

Inkoopdoel 2: Het zorgen voor een financiële houdbare uitvoering van het sociaal domein

Versoepelen overgang van 18-/18+ garanderen continuïteit van zorg en aansluiting Beschermd Wonen Vergroten breed zorgaanbod en verminderen toepassing van uitsluitingscriteria Regionale spreiding verbeteren en grotere diversiteit in aanbod realiseren passend bij doelgroepen Vergroten aanbod in ‘gezinshuizen’ lokaal Vergroten first time right en verminderen/voorkomen gesloten plaatsingen Verkorten van opnameduur en versnellen van doorstroom naar ‘wonen’ of (intensieve) ambulante hulp

Samenhangende sturingsinstrumenten Bekostiging Dit segment betreft relatief gezien hoge kosten voor hoog specialistische jeugdhulp aan een kleinere groep jeugdigen. Door in nauwe samenwerking met de betreffende zorgaanbieders te sturen op gemiddelde kosten per inwoner om grip te krijgen. Aanbevolen wordt om de mogelijkheden voor taakgerichte bekostigingsvariant in de vorm van een pilot te onderzoeken. Toegang Eenduidige processen ontwikkelen met de gemeenten en de Gecertificeerde Instellingen gericht op aanmelding, triage, diagnostiek, het opstellen van een perspectiefplan en de wijze waarop toegang en andere gemeentelijke instanties betrokken worden. Leveranciersmanagement Bereiken van overeenstemming over de invulling van dit instrument met de belangrijkste aanbieders van hoog specialistische jeugdhulp Contract Dit segment vraagt om intensieve en langdurige (vierjarig of langer) samenwerking tussen aanbieders en tussen gemeenten (inkoop en toegang) en de aanbieder. Aandachtspunten Inkoopvorm Implementatie

PM PM

61

Bijlage 4 Toelichting criteria inkoopvormen Publiek of privaat Bij het vormgeven van uw voorzieningen koopt u bepaalde activiteiten in. Hierbij kunt u in beginsel kiezen tussen subsidiëren binnen het publiekrechtelijk kader en inkopen (een opdracht verlenen) binnen het privaatrechtelijk kader (aanbesteden of Open House). Ruime keuzevrijheid en ruime toetredingsmogelijkheden U kiest de mate waarin u keuzevrijheid wil faciliteren. Ruime keuze- vrijheid impliceert een ruime hoeveelheid aanbieders waaruit de cliënt zijn keuze maakt. Indien u dit wenselijk acht, bieden ruime toetredingsmogelijkheden hiervoor een uitkomst. Hiervoor is Open House het meest geschikt. Andersom geldt ook dat indien u juist wenst te sturen op het aantal aanbieders, het aanbestedingsinstrument geschikt kan zijn. Bijvoorbeeld om een versnipperd zorglandschap tegen te gaan. In dat geval is selectiviteit en exclusiviteit wenselijk. Sturing Sturing ziet op de mate waarin u uitkomsten (vooraf, tussentijds en achteraf) kunt beïnvloeden en, waar nodig, kunt bijsturen (eigen regie). Veel sturing/zeggenschap is over het algemeen een indicatie dat er sprake is van een overheidsopdracht. Ingeval van subsidie is er over het algemeen minder sprake van sturing/zeggenschap, hoewel u ook bij een subsidierelatie grip kunt houden op de uitvoering van de subsidie activiteiten.

Dit kan door middel van heldere toetredingsvoorwaarden, tussentijdse monitoring en evaluatie en hieraan gekoppelde voorwaarden, al dan niet gecombineerd met een uitvoeringsovereenkomst (hetgeen afhankelijk van de inhoud van die uitvoeringsovereenkomst met zich mee kan brengen dat de subsidie alsnog zal moeten worden aanbesteed). Bij Open House gelden in beginsel gelijke sturingsmogelijkheden. Echter kunt u niet sturen op wie toetreedt tot Open House (de gemeente selecteert niet) of wie de voorziening (exclusief) levert. Eigen initiatief U stelt vast of u het initiatief bij uzelf houdt, door uw behoefte te stellen en de aanbieder hierop te laten reageren (aanbesteden/Open House), of bij de aanbieder legt, die moet bewijzen aan uw behoefte te voldoen (subsidie). Afdwingbaarheid prestaties U kiest of u afdwingbaarheid van de afspraken met aanbieders noodzakelijk acht, en zo ja, op welke wijze: door nakoming te vorderen (privaatrecht) of door middel van een lagere subsidie of nihil vaststelling (publiekrecht). Indien u wenst dat de activiteiten ook daadwerkelijk worden uitgevoerd en de mogelijkheid wil hebben een aanbieder te dwingen de overeengekomen prestatie te leveren, geldt in de regel dat (snel) sprake zal zijn van een overheidsopdracht welke moet worden aanbesteed.

Het daadwerkelijk kunnen afdwingen van de uitvoering van bepaalde activiteiten is van belang indien sprake is van een wettelijke plicht tot levering. Deze wettelijke plicht ontstaat wanneer de inwoner een afdwingbaar recht op zorg en/of ondersteuning is toegekend door de gemeente, (huis)arts of door een justitiële organisatie. Exclusiviteit en selectiviteit

62

Wenst u, in tegenstelling tot ruime keuzevrijheid en ruime toetredingsmogelijkheden juist meer te sturen op kwaliteit, dan kunnen exclusieve en selectieve afspraken met een (beperkter) aantal aan- bieders een uitkomst bieden. Toepassing van Open House is dan uitgesloten. Concurrentiestelling U kiest of u concurrentie tussen aanbieders wil stimuleren om een goede prijs voor kwalitatief goede zorg af te kunnen spreken. De mate van concurrentie tussen aanbieders, kan bepalend zijn voor het gezond functioneren van de markt zodat u goede en betaalbare voorzieningen kunt aanbieden. Indien in de praktijk veelal een vaste marktprijs wordt gehanteerd voor een bepaalde activiteit, is concurrentiestelling minder relevant. Ditzelfde geldt wanneer naast de wettelijke kwaliteitsstandaarden (kwaliteit, continuïteit en veiligheid) in beperkte mate aanvullende kwaliteitscompetenties door de gemeente worden gevraagd. Langdurige relatie aanbieders U bepaalt in hoeverre een langdurige relatie met aanbieders de voorkeur heeft. Gesteld zou kunnen worden dat het subsidie instrument hiervoor het meest geschikt is, omdat u bij het verstrekken van subsidie in beginsel niet aan bepaalde termijnen bent gebonden. U kunt een langjarig subsidieprogramma inrichten of jaarlijks eenvoudig opnieuw subsidie verstrekken aan dezelfde aanvrager.

U kunt echter ook kiezen voor een meerjarige overheidsopdracht met een lange looptijd of verleningsoptie. Gemeenten hebben contractvrijheid en kunnen langdurige contracten sluiten zolang de mededinging (markt) niet onevenredig wordt belemmerd. Belangrijke boodschap van deze handreiking is dat in beginsel met ieder instrument een langdurige relatie kan worden opgebouwd indien het gekozen instrument op juiste wijze wordt ingericht.

63

Bijlage 5 Juridische context pilots en inkoop 2023 De zes samenwerkende gemeenten werken aan een inkoopstrategie voor de inkoop van Wmo en Jeugdhulp per 1 januari 2022 e.v. Er wordt nagedacht over een groeimodel, waarmee ingezet wordt op geleidelijke ontwikkeling van het partnerschap tussen gemeenten en zorgaanbieders. Dit vindt plaats aan de hand van 5 sporen. Voor verkenning van de juridische context zijn de volgende sporen relevant: Spoor Verlenging. Dit betreft de verlenging van de huidige contracten. Deze lopen eind 2021 af. Het is nodig om de contracten voor de duur van één jaar eenmalig te verlengen, zodat de inkoopstrategie voorbereid kan worden. In aanloop van dit jaar wordt onderzocht welke nieuwe aanvullingen in de afspraken nodig zijn. Vervolgens wordt het bestek hiermee opgesteld en start de inkoop via de reguliere kanalen. Spoor Pilots Op basis van de inkoopstrategie zullen deze zich met name richten op bekostigingssystematiek in combinatie met contractvormen (zoals inkoop- en organisatievormen). Eerst wordt nader uitgezocht welke segmenten, doelgroepen, producten en randvoorwaarden in de pilot van toepassing zijn. Op basis van deze ontwerpen worden aanbiedersprofielen en een plan van aanpak voor een afgebakend aantal pilots opgesteld. Op basis van het plan van aanpak en profiel worden aanbieders geselecteerd.

Op basis van deze afspraken wordt de pilot uitgevoerd en gemonitord. Spoor Inkoop 2023 Dit spoor start uiterlijk in 2022 begint en betreft de inkoop van Wmo en Jeugdhulp die ná verlenging aan de orde is. Na het opstellen van programma van eisen, vaststelling van tarieven, inrichten en beschrijven van de procedure wordt de inkoop opengezet. Het proces van selecteren en contracteren zal gelet op de inkoopstrategie op andere wijze plaatsvinden dan in voorgaande jaren, juist omdat er op meer samenwerking en partnerschap wordt gekoerst. De benodigde informatie en details hierover volgt in de loop van 2022. Vraagstelling De complicatie van dit tijdpad is dat tijdens het Spoor Verlenging (1 januari 2022 – 31 december 2022) ook Spoor Pilots start (start in 2022 en doorloop in 2023 en – afhankelijk van de inhoud van de pilot – 2024. Het Spoor Inkoop start in 2022 en leidt tot contracten die per 1 januari 2023 starten, terwijl het Spoor Pilot nog loopt. De vragen die in deze situaties ontstaan zijn als volgt: “Onder welke juridische voorwaarden is het mogelijk om tijdens de looptijd van contracten die ingaan op 1 januari 2023 aanpassingen in deze lopende afspraken door te voeren naar aanleiding van de uitkomsten van de pilots?” Juridisch kader In beginsel is op deze samenwerking tussen gemeenten en zorgaanbieders het reguliere verbintenissenrecht van toepassing.

Daarnaast is op Spoor Pilots en Spoor Inkoop het aanbestedingsrecht van toepassing. Tot slot is ook de Wet maatschappelijk verantwoord inkopen Jeugdwet en Wmo 2015 van toepassing. Deze wet beoogt belemmeringen weg te nemen waardoor het voor gemeenten makkelijker wordt om overheidsopdrachten op terrein van jeugdzorg en Wmo te gunnen. Pilots die door deze laatste wetgeving mogelijk worden gemaakt zien op de volgende samenwerkingen: 1. Pilots met als doel een minimale hoeveelheid administratieve lasten tijdens het aanbesteden. 2. Pilots met als doel meer ruimte voor dialoog en onderhandeling. 3. Pilots met als doel innovatie samen met een aanbieder vorm te geven. 64

De samenwerking krijgt in beginsel vorm in de vorm van aanbod en aanvaarding. Het staat partijen in beginsel vrij om afspraken te maken over de uitvoering en duur van de overeenkomst. Deze vrije inrichting van de overeenkomst wordt ingekaderd door de regels omtrent aanbesteding (als vorm van reguleerde inkoop) en diverse specifieke regels in uitvoering van de Wmo en Jeugdwet (zoals de AMvB Reële prijs Wmo 2015). De wet- en regelgeving omtrent aanbesteding borgt dat de inkoop op eerlijke en transparante wijze plaatsvindt. De AMvB Reële prijs regelt hoe een reële kostprijs moet worden vastgesteld. Het starten van een aanbesteding komt dus neer op het doen van een onherroepelijk aanbod door de gemeenten. Indien zorgaanbieders dit aanbod aanvaarden komt er in feite wilsovereenstemming tot stand. Indien sprake is van een aanbestedingsplicht, dan betreft dit het aanbestedingsregime voor sociale en andere specifieke diensten van art. 2.38 Aw en art. 2.39 Aw. Op basis van de Wet maatschappelijk verantwoord inkopen Jeugdwet en Wmo 2015 is het mogelijk om voor sociale en andere specifieke diensten de ‘SAS-procedure’ te hanteren om aanbestedingen makkelijker vorm te geven25.

Het organiseren van pilots op terrein van sociale diensten en diensten op het terrein van de gezondheidszorg en onderwijs kennen enkel een bekendmakingsplicht voor opdrachten die de waarde van EUR 750.000,- niet overschrijden en kent minder vormvereisten. In dit geval is het wel noodzakelijk dat deze opdracht in vorm van een afzonderlijke opdracht wordt vormgegeven en een nuttig effect sorteert. Zolang de opdracht deze waarde niet overschrijdt is het niet noodzakelijk om een aparte aanbesteding te organiseren. Mocht dit wel het geval zijn, dan dient de opdracht in transparantie via een Europese aanbesteding te worden gegund. Het is mogelijk om wijzigingsbedingen op te nemen in de gegunde contracten, zodat tijdens de looptijd van de gunning wijzigingen kunnen plaatsvinden in de uitvoering van de overeenkomst. Dit is toegestaan zolang er geen sprake is van een wezenlijke wijziging van de gunning in de uitvoeringsfase, waardoor de opdracht dusdanige verschillen gaat vertonen met de oorspronkelijke opdracht waardoor andere aanbieders de gelegenheid hadden moeten krijgen om een aanbod te doen (art. 2.163a jis 2.163g Aw). Daarvoor wordt gekeken naar de potentiële kring van zorgaanbieders en of deze wijzigt, of andere inschrijvers zich bij wijziging anders hadden ingeschreven en of het economisch evenwicht van de opdracht zou verschuiven naar een marktpartij.

Toepassing van het juridisch kader Op dit moment zijn de contractwaardes van de beschreven pilots nog niet inzichtelijk. Daarmee is het nog niet met zekerheid te zeggen of onderhandse gunning kan plaatsvinden of dat de pilots via aanbesteding moeten worden gegund. Ongeacht of er via aanbesteding moet worden gegund zijn er contractuele afspraken nodig voor de uitvoering van de pilot. In principe staat er niets in de weg om in de aanbesteding van beide sporen afspraken te maken over de uitvoering en duur van de overeenkomst. Indien een bepaling in de overeenkomst wordt opgenomen dat de bekostigingssystematiek op initiatief van de gemeenten kan wijzigen (bijvoorbeeld naar aanleiding van uitkomsten in pilots), dan kunnen partijen dat met elkaar overeenkomen. In het geval van de pilots is het wel mogelijk om zonder gevolgen de pilot in overeenstemming met de zorgaanbieder eerder te beëindigen. In dit geval zal waarschijnlijk geen sprake zijn van een wijziging van de omstandigheden dat het perceel van de pilot opnieuw aanbesteed moet worden26. In het geval dat de contractwaardes de drempel wel overschrijden is het noodzakelijk om de aanbesteding van de pilots op te nemen als zelfstandig perceel naast de reguliere aanbesteding van Spoor inkoop 2023. In dat geval is het mogelijk om de inkoop van de beschreven pilots via een SAS-procedure plaats te laten

25 26

NB Wmo-hulpmiddelen en andere leveringen zijn in tegenstelling tot de beschreven producten van de situaties geen SAS-diensten. Vzr. Haarlem 27 september 2005, H.D. Airport Services cs./Schiphol, LJN: AU3320

65

vinden. Omdat de inhoud van de pilots nog niet duidelijk is kan niet met zekerheid worden gezegd of de Wet maatschappelijk verantwoord inkopen Jeugdwet en Wmo 2015 van toepassing is. Naar verwachting hebben de voornamelijk betrekking op sturingsinstrumenten en niet op inhoudelijke vernieuwing van Wmo en Jeugdwet. Daarmee is het juridisch kader vooral vormgegeven door de Aanbestedingswet en de Europese Richtlijn. Wel heeft het sterke voorkeur dat bij keuze voor een raamovereenkomst of aanbesteding in Spoor Inkoop 2023 de deelnemende partijen in de tender ook al hebben deelgenomen in de pilot, zodat de lessen en percelen van de aflopende pilots binnen de derde pilotvorm van de Wet maatschappelijk verantwoord inkopen Jeugdwet en Wmo 2015 over kunnen gaan in de gehele aanbesteding. Indien sprake is van een aanbestedingsplichtige pilot dient oog te worden gehouden voor de inkoopvorm en de mogelijke aanpassingen van de samenwerking in en na uitvoering van de pilots. De wijziging van de bekostigingssystematiek kan in beginsel worden opgenomen als mogelijk wijzigingsbeding in de contracten. Dit heeft vooral betrekking op de waarde van de opdracht.

Voor wat betreft de looptijd van de contracten in Spoor Inkoop 2023 is de voorlopige conclusie dat er geen langjarige contracten kunnen worden overeengekomen, indien de aanpassing van de afspraken ziet op de percelen en duur van de contracten zelf. Het risico bestaat daarnaast dat bij te korte looptijden geen interesse van zorgaanbieders in deelname zal ontstaan danwel om mee te innoveren en daarvoor investeringen te doen. Indien wijziging van duur en omvang van de opdracht wel wenselijk is, dan zal dit nadrukkelijk met de gecontracteerde zorgaanbieders in Spoor Inkoop 2023 moeten worden overeengekomen. Dit is waarschijnlijk niet aantrekkelijk vanuit bedrijfseconomisch oogpunt en komt ook niet tegemoet aan de wens voor langjarige contracten (uitgangspunt partnerschap). Mogelijk zijn er wel aanpassingen of wijzigingen mogelijk door de percelen en segmenten op andere wijzen in te richten.

66

67