RIB-35 - Waarborgen van legale en goede huisvesting arbeidsmigranten

Gemeente Neder-Betuwe t.a.v. de raad Postbus 20 4043ZG OPHEUSDEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Z/24/097919/243117

Opheusden

4 april 2025

Fysieke Pijler -

Onderwerp Waarborgen legale en goede huisvesting arbeidsmigranten Geachte raad, In de raadsinformatiebrief (RIB) van 18 februari jl. hebben wij u op de hoogte gebracht van ons voornemen om geen verhuurvergunning in te voeren voor de huisvesters van arbeidsmigranten in Neder-Betuwe, maar op andere wijze de legale en goede huisvesting van arbeidsmigranten te waarborgen. In het regionale convenant met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten hebben we ons daartoe verplicht.1 Als vervolg op deze raadsinformatiebrief informeren we u over de verdere uitwerking van dit voornemen. Op dit moment wordt al actief gewerkt aan het invoeren van een nieuw digitaal nachtregister voor de registratie van arbeidsmigranten die minder dan vier maanden in onze gemeente verblijven. Parallel hieraan pakken we de uitvoering van de Wet goed verhuurderschap op, waarbij het ook gaat om specifieke regels voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Tot slot gaan we aan de slag met locatie- en kwaliteitseisen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Belangrijk is dat voor alle drie de sporen sprake zal zijn van actieve handhaving, waarbij het toezicht zoveel mogelijk wordt geïntegreerd. Digitaal nachtregister en Basisregistratie Personen In het verleden is een digitaal nachtregister van X-com ingevoerd.

Door omstandigheden, waarop bij de evaluatie van het beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten in 2024 is ingegaan, is onvoldoende gebruik gemaakt van de inzet van het nachtregister. Op dit moment wordt gewerkt aan de invoering van het nieuwe systeem Equivario, dat zowel voor de overnachtingen van arbeidsmigranten als voor toeristische overnachtingen zal worden gebruikt. Equivario voldoet aan de eisen van de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). Bovendien gaan ook andere gemeenten in de regio Rivierenland gebruik maken van Equivario, zoals Tiel en West-Betuwe. Zaltbommel werkt al met Equivario. Op basis van het nachtregister zal tevens weer verblijfsbelasting worden geïnd, op dit moment € 1,27 per persoon per nacht. In de vorige RIB is een inschatting gemaakt dat dit zo’n € 60.000 per jaar aan inkomsten oplevert, die gedeeltelijk zullen worden ingezet voor beheer van het nachtregister, toezicht en handhaving (zie hieronder). De gemeente heeft de offerte voor het invoeren van Equivario ontvangen en deze goedgekeurd. Naar verwachting zal het systeem voor de zomer operationeel zijn. Een ambtelijke werkgroep draagt hier 1 ‘Convenant huisvesting internationale werknemers’ dat door de gemeenten in de Regio Rivierenland en een

aantal werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters is ondertekend. Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

zorg voor. We zijn met Tiel en West-Betuwe in overleg of wij gezamenlijk kunnen optrekken. Zaltbommel werkt al met Equivario. De intergemeentelijke samenwerking heeft niet alleen efficiency voordelen, maar kan ook leiden tot een regionaal systeem, waar ook andere gemeenten in de regio bij kunnen aansluiten. Uitgangspunt voor de gemeente is wel dat de intergemeentelijke samenwerking niet mag leiden tot een vertraging van de uitvoering van onze eigen aanpak. Het digitaal nachtregister betekent niet alleen inkomsten voor de gemeente, maar maakt het ook mogelijk zicht te krijgen op de verblijfsplaats van de arbeidsmigranten, waarmee gecontroleerd kan worden of de huisvesting legaal is en voldoet aan de gestelde kwaliteitseisen. Terzijde kan worden opgemerkt dat arbeidsmigranten die langer dan vier maanden in de gemeente verblijven zich dienen in te schrijven in de Basisregistratie Personen (BRP). De verantwoordelijkheid hiervoor ligt momenteel geheel bij de arbeidsmigrant zelf. Als onderdeel van de nieuwe ‘Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs’ moeten werkgevers die arbeidsmigranten uitlenen in de toekomst verplicht bij het begin van een dienstverband ondersteuning bieden bij de inschrijving. Bijvoorbeeld door het geven van de juiste informatie in de taal van de arbeidsmigrant.

Vervolgens moeten ze ook controleren bij de arbeidsmigrant of ze daadwerkelijk zijn ingeschreven. Wet goed verhuurderschap In de voorgaande RIB is uiteengezet dat deze wet eist dat arbeidsmigranten een afzonderlijk arbeidsen huurcontract krijgen, goede informatie ontvangen over hun rechten als huurder, een niet meer dan redelijke huur betalen, tijdig een schriftelijke mededeling over het beëindigen van het huurcontract ontvangen en niet worden gediscrimineerd en geïntimideerd. De gemeente heeft op basis van de wet een meldpunt ingericht, waar ook arbeidsmigranten terecht kunnen. De wet biedt ook een grondslag voor toezicht en handhaving, waarmee wij direct aan de slag kunnen. Het streven is om dit voor de zomer, dus tegelijkertijd met de invoering van het digitaal nachtregister, te hebben geregeld. Kwaliteit huisvesting arbeidsmigranten We willen kwalitatief goede huisvesting voor arbeidsmigranten juridisch borgen. Een eenduidig en helder gemeentelijk beleid ondersteunt marktpartijen bij het opstellen van plannen voor de huisvesting en maakt een objectievere beoordeling van deze plannen mogelijk. Bij de gemeente worden momenteel veel initiatieven voor de huisvesting van arbeidsmigranten ingediend.

Het gaat zowel om grootschalige initiatieven (100-400 arbeidsmigranten per locatie) als kleinschalige initiatieven voor bijvoorbeeld de huisvesting van arbeidsmigranten bij werkgevers als agrarische bedrijven. In ruimtelijke zin is een goede afweging noodzakelijk omdat de optelsom van alle initiatieven de totale behoefte aan huisvesting voor arbeidsmigranten in Neder-Betuwe mogelijk gaat overschrijden. Op korte termijn zullen we een beoordelingskader opstellen voor ingediende initiatieven. Het gaat daarbij zowel om criteria voor de locatie van de huisvesting als het formuleren van de kwaliteitseisen waaraan de huisvesting moet voldoen. De adviezen van de Commissie Roemer uit 2020 en het SNF-keurmerk zijn hierbij richtinggevend. De gemeente Neder-Betuwe heeft het Convenant huisvesting internationale werknemers van de regio Rivierenland getekend, waarin het SNF-keurmerk als minimum eisenpakket is opgenomen. Op enkele punten gaan de adviezen van de Commissie Roemer iets verder. We willen deze in het beoordelingskader overnemen. Bij een aantal initiatieven zien we dat deze eisen al worden gevolgd en soms zelfs nog iets hoger liggen. Het beoordelingskader is op korte termijn gereed en wordt na vaststelling door het college met de Raad gedeeld.

Toezicht en handhaving De huidige handhaving vindt vooral plaats nadat een melding is gedaan van illegale of slechte huisvesting, dan wel van overlast voor omwonenden. Daarmee komt vaak niet meer dan het topje van een ijsberg in beeld en blijven mogelijke misstanden verborgen. Arbeidsmigranten zullen misstanden vaak zelf niet bij de gemeente melden.

Pagina 2 van 3

We willen daarom naar een actievere vorm van toezicht en handhaving. Op dit moment is de gemeente al actief als het gaat om de aanpak van illegale bewoning waaronder arbeidsmigranten op vakantieparken (Rivierendal, in de toekomst ook andere), maar bij andere huisvesting gaan we een actief beleid voeren door regelmatig onaangekondigde inspecties te doen. Het ligt voor de hand dit integraal te doen voor zowel de verplichting om het nachtregister in te vullen en verblijfsbelasting te betalen, als om te voldoen aan de eisen van Wet Basisregistratie Personen, de Wet goed verhuurderschap, de omgevingswet en de gestelde kwaliteitseisen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. De kwaliteitseisen worden in eerste instantie gehanteerd bij de beoordeling van de huisvestinginitiatieven, maar sommige eisen vragen ook daarna om een periodieke controle, bijvoorbeeld als het gaat om de feitelijke bezettingsgraad, hygiëne en (brand-)veiligheid. De integrale aanpak vereist een nauwe samenwerking tussen bijvoorbeeld Legitiem (die adressenonderzoek doet) en de ODR. Daarnaast kunnen mogelijk ook de BOA’s worden betrokken en zal afstemming worden gezocht met het sinds 2025 operationele bestuurlijk interventieteam De Waarden.

In het uitvoeringsplan huisvesting arbeidsmigranten is al aangegeven dat intensiever toezicht en handhaving mogelijk zijn binnen de huidige financiële kaders voor de inzet van Legitiem en het veldtoezicht door de ODR. Toezicht en handhaving zijn alleen zinvol als sprake is van de mogelijkheid om sancties op te leggen. Als eerste stap zien wij een goed gesprek met de huisvester dan wel werkgever of uitzendbureau. Mocht dat onvoldoende helpen, bestaat de mogelijkheid tot het voornemen van het opleggen van een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete. Communicatie Als gemeente hechten we aan een goede samenwerking met onze werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters. Voorafgaand aan de invoering van het nieuwe digitale nachtregister zullen zij daarom een flyer ontvangen, waarin het in deze RIB beschreven gemeentelijke beleid wordt uiteengezet. In de flyer wordt tevens ingegaan op de eisen van de Wet goed verhuurderschap en het voorgenomen beleidskader voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarnaast maken wij een eenvoudige (fysieke en digitale) flyer voor onze arbeidsmigranten in een voor hen begrijpelijke taal.

Het verder betrekken van de Raad De voorliggende raadsinformatiebrief maakt duidelijk dat de gemeente in het verlengde van het eind 2024 vastgestelde uitvoeringsplan huisvesting arbeidsmigranten haar beleid wil intensiveren, zowel als het gaat om regelgeving en de inzet van instrumenten hiervoor als voor toezicht en handhaving. We zullen hierbij de raad periodiek op de hoogte houden van de voortgang. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Pagina 3 van 3