RIB-28 - Meicirculaire 2023

Gemeente Neder-Betuwe Postbus 20 4043ZG OPHEUSDEN

Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Z/23/093912/203653 Behandeld door Marco Seuntjens Bijlage(n) 1

Opheusden

12 juni 2023

Onderwerp Meicirculaire 2023

Geachte raad, Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de uitkomsten van de meicirculaire 2023. De ontwikkelingen in de algemene uitkering uit het gemeentefonds, conform de meicirculaire 2023, hebben samengevat de volgende invloed op onze financiële positie; Financiële positie Neder-Betuwe meerjarig Verschil meicirculaire 2023 t.o.v. decembercirculaire 2022 Totaal op te nemen extra of minder baten en of lasten Effect op financiele positie Neder-Betuwe meerjarig

2023 -482.328 -467.308 -949.636

2024 -711.423 650.381 -61.042

2025 -1.213.448 1.546.349 332.901

2026 -732.384 1.182.198 449.814

2027 -1.487.928 1.523.311 35.383

- is toename van de financiele positie en + is een afname van de financiele positie

Per saldo heeft deze meicirculaire een wisselend financieel effect op onze financiële positie van afgerond € 950.000 positief in 2023 naar aflopend een nadeel van € 35.000 in 2027. Vooraf signaleerde diverse media dat deze meicirculaire zeer negatief uit zou pakken met forse kortingen op onder andere de jeugdzorg en het accres. Aangezien wij behoudend zijn geweest in de eerdere berekeningen van de rijkscirculaires is met diverse kortingen reeds rekening gehouden en valt achteraf bezien deze meicirculaire enigszins mee. Deze meicirculaire biedt de gemeente de komende jaren weinig tot geen (extra) financiële ruimte voor nieuw beleid. Het miljard dat bij de septembercirculaire 2022 voor jaarschijf 2026 incidenteel beschikbaar is gesteld is nu structureel doorgetrokken, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Voor de Jeugdzorg zijn nu de extra middelen beschikbaar gesteld voor de jaren 2024 en 2025, conform de Hervormingsagenda Jeugd van begin dit jaar, en worden in deze meicirculaire vereffend met de stelpost die hier reeds voor opgenomen was. Vanaf 2026 is nog steeds sprake van stelpost te verwachten extra middelen Jeugdzorg en deze is in overleg met de toezichthouder van de Provincie Gelderland gehouden op 100% van de middelen die eerder zijn bepaald in het onderzoek van de commissie Wijzen.

Daarnaast staat in onze begroting meerjarig nog steeds opgenomen een stelpost te realiseren bezuinigingen op de jeugdzorg gekoppeld aan de € 500 miljoen op macroniveau zoals vorig jaar door het rijk is besloten.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Zoals verwacht is het accres vanaf 2023 extra bijgesteld ter compensatie van de stijging van onder andere de hogere loonkosten op basis van de nieuwe CAO voor ambtenaren. Echter de compensatie dekt maar een deel van de werkelijke hogere lasten zoals deze in de eerste bestuursrapportage 2023 zijn verantwoord. Naar verwachting zal voor het jaar 2024 wederom sprake zijn van een relatief forse stijging in loonkosten en derhalve wordt in deze meicirculaire de stelpost behoedzaamheid voor de jaren 2023 en 2024 volledig ingezet. Hierna resteert alleen nog een stelpost behoedzaamheid voor het jaar 2025 voor een bedrag van incidenteel € 500.000. Verschil met de vorige circulaire van het Gemeentefonds Middels de volgende stappen wordt u duidelijk gemaakt hoe het effect op onze financiële positie tot stand is gekomen: 1. Verschil meicirculaire 2023 t.o.v. decembercirculaire 2022. 2. Extra op te nemen baten en lasten. 3. Afgezet tegen de kadernota. 1. Verschil meicirculaire 2023 t.o.v. decembercirculaire 2022. Hieronder ziet u het verschil van de meicirculaire 2023 t.o.v. de decembercirculaire 2022. De stelposten die zijn gevormd ter demping van de (verwachte) negatieve ontwikkelingen in het gemeentefonds zijn daaronder opgenomen. De inzet van deze stelposten wordt verwerkt in de begroting en ter besluitvorming aan u aangeboden. Ontwikkeling meicirculaire 2023 t.o.v.

decembercirculaire 2022 Totaal meicirculaire 2023 (excl stelposten) Stelpost onderuitputting BCF Stelpost areaaluitbreiding (kadernota 2020) Stelpost bommenregeling Stelpost behoedzaamheid Stelpost jeugdzorg (RIB septembercirculaire 2021) Totaal meicirculaire 2023 (incl stelposten) Totaal decembercirculaire 2022 (incl stelposten) Ontwikkeling meicirculaire 2023 t.o.v. decembercirculaire 2022

2023 -42.800.854 -100.000 0 -102.000 750.000 0 -42.252.854 -41.770.526 -482.328

2024 -45.205.273 -100.000 0 -102.000 750.000 0 -44.657.273 -43.945.850 -711.423

2025 -46.952.349 -100.000 0 -102.000 500.000 0 -46.654.349 -45.440.901 -1.213.448

2026 -44.100.594 -100.000 0 -102.000 0 -543.160 -44.845.754 -44.113.370 -732.384

2027 -44.955.298 -100.000 0 -102.000 0 -444.000 -45.601.298 -44.113.370 -1.487.928

- is een toename van de algemene uitkering en + is een afname van de algemene uitkering

Verklaring verschillen op hoofdlijnen A. Algemene ontwikkelingen van de algemene uitkering Accresontwikkeling, uitkeringsbasis, WOZ mutaties en hoeveelheidsverschillen Financieringssystematiek (1 miljard 2026 wordt structureel) Subtotaal algemene ontwikkeling van de algemene uitkering

2023

2024

2025

2026

2027

-376.436 0 -376.436

-715.403 0 -715.403

-998.847 0 -998.847

-931.390 0 -931.390

-587.046 -1.098.923 -1.685.969

B. Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie Jeugdhulp (taakstelling tbv vereffening stelpost jeugdhulp) Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Herinvoering eigen bijdrage WMO Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Compensatieregeling voogdij 18+ Leerlingenvervoer Oekraine Taal voor ontheemden uit Oekraine Maatschappelijke begeleiding Subtotaal specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering

-5.468 -38.311 -30.649 0 -71.119 -5.135 0 0 0 0 41.431 -81.154 -44.479 -49.770 -284.654

-5.762 0 0 -112.192 -75.134 -5.489 -1.872.639 0 0 0 0 0 0 0 -2.071.216

-6.023 0 0 -67.939 -78.563 -6.004 -1.194.892 -99.941 0 -88.158 0 0 0 0 -1.541.520

-5.850 0 0 -1.474 0 29 -23.596 -97.079 199.218 -85.634 0 0 0 0 -14.386

-5.812 0 0 -1.464 0 29 -23.448 -96.451 197.929 -85.080 0 0 0 0 -14.297

C. Mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen Participatie (IU) Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) Suppletie-uitkering Bommenregeling Voorschoolse voorziening peuters (DU) Armoedebestrijding kinderen Subtotaal mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen

-94.839 127.598 -27.237 -3.560 0 1.962

-85.787 127.598 0 -3.560 -12.055 26.196

-83.704 127.598 0 -3.560 -12.055 28.279

-75.391 127.598 0 -3.560 -12.055 36.592

-76.445 127.598 0 -3.560 -12.055 35.538

D. Muaties in stelposten Stelpost areaaluitbreiding Stelpost jeugdzorg Subtotaal mutaties in stelposten

176.800 0 176.800

176.800 1.872.200 2.049.000

176.800 1.121.840 1.298.640

176.800 0 176.800

176.800 0 176.800

-482.328

-711.423

-1.213.448

-732.384

-1.487.928

Totaal - is een toename van de algemene uitkering en + is een afname van de algemene uitkering

Pagina 2 van 5

Z/23/093912/203653

Verklaring/toelichting van de verschillen op hoofdlijnen: A. Algemene ontwikkeling van de algemene uitkering Hier ziet u enerzijds terugkomen de ontwikkeling van het accres, uitkeringsbasis, WOZ mutaties en hoeveelheidsverschillen. Met name het onderdeel accres is bepalend en ziet u oplopen tot en met het jaar 2025, waarna dit weer afloopt. Zodoende dient u dit in samenhang te zien met anderzijds de € 1 miljard die vanaf 2027 structureel is doorgetrokken, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Het algemene beeld dat hieruit naar voren komt is dat deze ontwikkeling in de toekomst onvoldoende zal zijn om de werkelijke inflaties op te kunnen vangen. Zodoende ziet u verderop ook terugkomen dat voor de jaren 2023 en 2024 de stelpost behoedzaamheid, die vorig jaar tot stand is gekomen, volledig wordt ingezet voor 2023 en 2024. Hierna resteert alleen nog een incidentele stelpost behoedzaamheid voor het jaar 2025 ter hoogte van € 500.000. B. Specifieke ontwikkelingen van de algemene uitkering Het Rijk heeft voor het jaar 2023 besloten enkele incidentele middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van flankerend beleid energiearmoede, dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden, leerlingenvervoer Oekraïne, taal voor ontheemden uit Oekraïne en maatschappelijke begeleiding.

Bij het onderdeel op te nemen baten en lasten wordt voorgesteld deze middelen 1 op 1 beschikbaar te stellen als budget voor het betreffende doel. Structureel vinden voor een laatste keer enkele specifieke loon- en prijsbijstellingen plaats met betrekking tot het sociaal domein. De volgende loon- en prijsbijstellingen vinden plaats binnen het onderdeel ontwikkeling van het accres. Van belang is dat het Rijk nu de extra middelen voor de Jeugdzorg voor de jaren 2024 en 2025 beschikbaar heeft gesteld. Zodoende wordt dan ook de eerder opgenomen stelpost hiervoor vereffend. Per saldo heeft dit nagenoeg een budgettair neutraal effect in deze meicirculaire. Voor de jaren vanaf 2026 is nog steeds sprake van een stelpost te verwachten extra Jeugdmiddelen die op 100% is gehouden in overleg met de toezichthouder van de Provincie Gelderland gekoppeld aan de bedragen die eerder zijn bepaald in het onderzoek Wijzen. Een andere ontwikkeling die van belang is en plaats vindt binnen het sociaal domein is het terugdraaien van de eigen bijdrage huishoudelijke hulp vanaf 2025 en de hieraan gekoppelde invoering eigen bijdrage Wmo per 2026. Vooralsnog worden voor deze ontwikkeling de bedragen gevolgd die het Rijk aangeeft, maar in de toekomst zullen wij middels de reguliere Planning en Control documenten verantwoorden of deze bedragen reëel zijn en mogelijk bijgesteld dienen te worden.

Bij het onderdeel op te nemen baten en lasten ziet u dan ook deze bedragen 1 op 1 terugkomen als bijstelling van de betreffende budgetten. C. Mutaties integratie- en decentralisatieuitkeringen Vanaf het jaar 2023 zijn enkele integratie- en decentralisatieuitkeringen door het Rijk structureel bijgesteld. Het college stelt voor deze bijstellingen op de budgetten 1-op-1 bij dan wel af te ramen, aangezien het Rijk de uitvoering van deze integratie- en decentralisatieuitkeringen monitort. Met name springt hieruit naar voren het stopzetten van de doeluitkering brede impuls combinatiefuncties / buurtsportcoaches. Dat heeft ermee te maken dat de bekostiging van deze uitvoering gaat verschuiven naar een specifiek uitkering die buiten de algemene uitkering valt. Zodoende wordt de bekostiging van deze uitvoering op een later moment in de tweede bestuursrapportage weer bijgesteld. D. Mutaties in stelposten Bij de Kadernota 2020 (vertaald in de begroting 2020 en meerjarenraming 2021-2024) heeft u rekening gehouden met een verwacht areaaluitbreiding voor de komende jaren. Op basis van onze woningbouwplannen worden de komende jaren extra woningen en een toename van de inwoners verwacht, waardoor de algemene uitkering met die verwachting mee zou gaan stijgen.

Hiervoor is een stelpost in onze begroting meerjarig opgenomen (extra te verwachten algemene uitkering op basis van een verwachte stijging van het aantal inwoners en woningen) die jaarlijks vereffend wordt met de daadwerkelijke stijging van de algemene uitkering. Voor nu wordt voorgesteld om het restant van de structurele stelpost areaaluitbreiding 2023 te vereffenen. Dit betreft een bedrag van € 176.800 structureel vanaf 2023. Na deze vereffening is de eerder opgenomen stelpost areaaluitbreiding volledig gerealiseerd. Naast de stelpost areaaluitbreiding wordt in de uitwerking van deze meicirculaire ook de stelpost extra middelen Jeugdzorg 2024 en 2025 vereffend. Voor 2024 betreft dit een incidenteel bedrag van afgerond € 1,9 miljoen en voor 2025 een incidenteel bedrag van afgerond € 1,1 miljoen en dient u zoals onder B. is Pagina 3 van 5

Z/23/093912/203653

aangegeven in relatie te zien met de extra middelen die nu door het Rijk voor 2024 en 2025 aan extra Jeugdmiddelen beschikbaar zijn gesteld. Per saldo is voor de onderdelen A tot en met D in totaliteit sprake van een positieve ontwikkeling van de algemene uitkering van € 0,5 miljoen in 2023 oplopend naar € 1,5 miljoen in 2027.

2. Extra op te nemen baten en lasten Het college stelt voor om als gevolg van de bijstellingen van de hoogte van de algemene uitkering de volgende lasten en baten aan te passen. Op te nemen extra of minder baten en of lasten Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ Loon- en prijsbijstelling 2023 participatie Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Herinvoering eigen bijdrage WMO Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Compensatieregeling voogdij 18+ Leerlingenvervoer Oekraine Taal voor ontheemden uit Oekraine Maatschappelijke begeleiding Participatie (IU) Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) Suppletie-uitkering Bommenregeling Voorschoolse voorziening peuters (DU) Armoedebestrijding kinderen Aanpassing stelpost loonstijging 2024 (van 1% over € 8 milj naar 5,2% over € 14 milj) Aanpassing stelpost prijsstijging 2024 (van 1% naar 3,9% over € 20 miljoen) Op te nemen 1% loonstijging 2027 (1% van € 8 miljoen) Op te nemen 1% prijststijging 2027 (1% van € 20 miljoen) Inzet stelpost behoedzaamheid Totaal op te nemen extra of minder baten en of lasten

2023 5.468 38.311 30.649 0 71.119 5.135 0 0 0 -41.431 81.154 44.479 49.770 94.839 -127.598 27.237 3.560 0

2024 5.762 0 0 112.192 75.134 5.489 0 0 0 0 0 0 0 85.787 -127.598 0 3.560 12.055

2025 6.023 0 0 67.939 78.563 6.004 99.941 0 88.158 0 0 0 0 83.704 -127.598 0 3.560 12.055

2026 5.850 0 0 1.474 0 -29 97.079 -199.218 85.634 0 0 0 0 75.391 -127.598 0 3.560 12.055

2027 5.812 0 0 1.464 0 -29 96.451 -197.929 85.080 0 0 0 0 76.445 -127.598 0 3.560 12.055

0

648.000

648.000

648.000

648.000

0 0 0 -750.000 -467.308

580.000 0 0 -750.000 650.381

580.000 0 0 0 1.546.349

580.000 0 0 0 1.182.198

580.000 140.000 200.000 0 1.523.311

- is een afname van de exploitatiebudgetten en + is een toename van de exploitatiebudgetten

Het eerste deel van bovenstaande tabel van Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag tot en met extra middelen armoedebestrijding kinderen betreffen onderdelen die in deze raadsinformatiebrief eerder zijn toegelicht, waarbij wordt voorgesteld de betreffende budgetten 1-op-1 bij dan wel af te ramen. Vervolgens ziet u de reguliere onderdelen bij de meicirculaire terugkomen: - Aanpassing stelposten loon- en prijsstijging 2024 naar de percentages zoals aangegeven in deze meicirculaire. - Opnemen van het jaarlijks cumulerend meerjarig percentage van 1% voor de stelposten loon- en prijsstijging voor de nieuwe jaarschijf 2027 voor de komende begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027. - Ter dekking van de stijging van de loonkosten, die maar deels gedekt worden door de stijging van het accres, wordt voorgesteld de stelpost behoedzaamheid voor het jaar 2023 en 2024 volledig in te zetten. Hierna resteert de stelpost behoedzaamheid nog voor het jaar 2025 ter hoogte van incidenteel € 500.000. Per saldo is voor de extra op te nemen baten en lasten sprake van een voordelig effect van € 0,5 miljoen in 2023 aflopend naar nadelig effect van € 1,5 miljoen in 2027.

Pagina 4 van 5

Z/23/093912/203653

3. Afgezet tegen de kadernota In de kadernota hebben wij u een perspectief op de financiële positie van onze gemeente laten zien. Als we de effecten van de meicirculaire en de demping daarvan door de inzet van de eerder benoemde stelposten daartegen afzetten dan geeft dat het volgende beeld; Financiële positie Neder-Betuwe meerjarig Financiele positie kadernota 2024 Financieel effect meicirculaire 2023 Effect op financiele positie Neder-Betuwe meerjarig

2023 867.302 -949.636 -82.334

2024 -311.839 -61.042 -372.881

2025 -1.757.300 332.901 -1.424.399

2026 -93.266 449.814 356.548

2027 -13.266 35.383 22.117

- is toename van de financiele positie en + is een afname van de financiele positie

Als we kijken naar de financiële positie van de kadernota na verwerking van de meicirculaire, dan zien we tot en met 2025 een positieve financiële positie. Vanaf 2026 zien we echter dat het financiële resultaat negatief is. Hoe verder? De meicirculaire 2023 biedt de gemeente de komende jaren geen (extra) financiële ruimte voor nieuw beleid. Deze meicirculaire geeft aansluitend op de kadernota 2024 een negatief financieel beeld voor de jaren 2026 en 2027. Het college doet hierover de raad een voorstel om de meicirculaire, de kadernota en de eerder genoemde stelposten te verwerken in de Begroting 2024 en te komen tot een sluitende meerjarenraming 2025-2027.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

Gerrit Stam Secretaris

Pagina 5 van 5

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Jan Kottelenberg Burgemeester

Z/23/093912/203653