RIB-16 - Beleidsregel mantelzorgwoningen

Gemeente Neder-Betuwe t.a.v. de raad Postbus 20 4043ZG OPHEUSDEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Z/25/106517/237966

Opheusden

13 februari 2025

Fysieke Pijler 1

Onderwerp Beleidsregel Mantelzorgwoningen Neder-Betuwe

Geachte raad, In de raadsvergadering van 9 november 2023 is bij de behandeling van de begroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 toegezegd dat er beleid ten aanzien van mantelzorgwoningen wordt opgesteld. Met deze brief wordt u geïnformeerd over de opgestelde beleidsregel Mantelzorgwoningen Neder-Betuwe. Mantelzorg Nederland vergrijst in snel tempo. Deze ontwikkeling heeft tot gevolg dat er steeds meer mensen zijn die hulp behoeven. Dit brengt grote uitdagingen met zich mee op het gebied van zorg. Er is onder andere sprake van een toenemende zorgvraag (deels veroorzaakt door de vergrijzing) en van financiële middelen die schaars zijn en een tekort aan zorgpersoneel. Dit maakt dat de zorg anders ingericht moet worden en mensen meer en langer voor elkaar moeten zorgen. Er zal dus een groter beroep worden gedaan op mantelzorg, doordat de alternatieven beperkt zijn. Volgens MantelzorgNL zijn in Neder-Betuwe van de ruim 19 duizend 15-plussers, bijna 7 duizend mantelzorger. Met het oog op toenemende vergrijzing en een groter aandeel hulpbehoevenden dat thuis blijft wonen, verwachten we dat in de toekomst er steeds vaker een beroep zal worden gedaan op mantelzorgers. Mantelzorgers worden (onbetaald en vaak langdurig) ingezet voor verzorging of hulp bij dagelijkse activiteiten.

De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) gaat ervan uit dat deze hulp in eerste instantie zelf wordt georganiseerd, alvorens aanspraak gemaakt kan worden op collectieve voorzieningen of individuele hulp. Eigen verantwoordelijkheid nemen is het uitgangspunt van de Wmo. Er zijn veel inwoners die graag zelf voor bijvoorbeeld hun zorgbehoevende ouders willen zorgen en die hiervoor ruimte willen creëren. De ouders worden dan in een min of meer zelfstandige woonruimte gehuisvest. De kinderen kunnen dan mantelzorg verlenen. Daarom voorzien bouwplannen vaak in voorzieningen die zelfstandige bewoning mogelijk maken, zoals een badkamer, toilet, keuken en slaapkamer. Het planologische probleem is dat er enerzijds de bereidheid bestaat om medewerking te verlenen aan het tegemoetkomen van de zorgvraag, maar dat anderzijds moet worden voorkomen dat in het kader van huisvesting voor mantelzorg een reguliere woning kan ontstaan. Daarom is het van belang hier duidelijke regels en uitgangspunten voor op te stellen.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Beleidsregel Op grond van artikel 4:81 Awb is college het bevoegd gezag voor het vaststellen van de beleidsregel Mantelzorgwoningen. Deze beleidsregel heeft tot doel aan te geven wanneer en onder welke voorwaarden de gemeente Neder-Betuwe medewerking wil verlenen aan huisvesting voor mantelzorg, en wat hiervoor het geschikte juridische instrumentarium is. Denk hierbij aan het verlenen van een omgevingsvergunning of het vergunningsvrij toestaan van een mantelzorgwoning. Het gaat dan om het realiseren van een mantelzorgwoning in bestaande bebouwing of in een nieuw te bouwen bouwwerk. Deze beleidsregel schetst de voorwaarden voor het verlenen van een omgevingsvergunning voor een mantelzorgwoning in de gevallen waarmee er strijd bestaat met het geldende omgevingsplan. Ook staat de beleidsregel een extra mogelijkheid toe op percelen binnen de kernen. Wanneer het achtererfgebied voor 50% onbebouwd blijft is het mogelijk om een mantelzorgwoning van maximaal 100 m2 tijdelijk toe te staan in aanvulling op het maximum toegestane oppervlakte bijgebouwen. Het moet hierbij gaan om een mantelzorgwoning die in zijn geheel of in delen verplaatsbaar is. Landelijke wetgeving maakt het al mogelijk om vergunningsvrij huisvesting in verband met mantelzorg te bouwen of plaatsen op eigen terrein, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.

Dit betekent dat er geen omgevingsvergunning nodig is voor huisvesting in verband met mantelzorg op eigen grond. De bouwvoorschriften voor huisvesting in verband met mantelzorg zijn eenvoudig en vergelijkbaar met die van een garage of tuinhuis waarvoor eveneens geen vergunning vereist is. Echter, het feit dat geen vergunning nodig is, betekent niet dat er geen regels gelden voor de bouw van huisvesting in verband met mantelzorg. De huisvesting moet nog voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving. De mogelijke ruimtelijke bezwaren die aan huisvesting in verband met een mantelzorg kleven, zijn zorgvuldig afgewogen tegen het bredere maatschappelijk belang. In de praktijk blijkt dat het niet altijd even duidelijk is welke voorwaarden er gelden voor een mantelzorgwoning. Daarom heeft de gemeente ervoor gekozen om de werkwijze te verankeren in deze beleidsregel. Dit beleid is in samenwerking met de sociale pijler opgesteld.

Vervolg Na het vaststellen van de beleidsregel gaan de regels in de nabije toekomst over naar het omgevingsplan. In het omgevingsplan staan regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. De beleidsregel die hier wordt vastgesteld wordt vertaald naar het omgevingsplan deelgebied kernen. Mantelzorg kan bij de behandeling in de raad worden besproken als één van de aandachtspunten. Ook wordt over 6 maanden deze beleidsregel geëvalueerd. Daarbij wordt de Adviesraad Sociaal Domein betrokken en worden de landelijke ontwikkelingen gevolgd. Ook is op dat moment ervaring opgedaan met enkele urgente aanvragen die met toepassing van de beleidsregel in behandeling worden genomen. Dit kan als input worden gebruikt in het verdere proces van het omgevingsplan, deelgebied Kernen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Pagina 2 van 2