REK-7 - Rekenkamerbrief nr.7

Rekenkamerbrief Neder-Betuwe, nr. 7 Augustus 2025 Aan: CC:

De leden van de gemeenteraad Neder-Betuwe Het college van B&W Het management Overige belangstellenden (via de website)

Geachte raadsleden, Hierbij ontvangt u de Rekenkamerbrief van de rekenkamer Neder-Betuwe. In deze brief geven wij u informatie over de volgende onderwerpen: 1. Arbeidsmigranten, ook onze zorg?! 2. Digitale dienstverlening 3. DoeMee-onderzoek onderbesteding 4. Samenstelling rekenkamer Mocht deze brief aanleiding geven tot vragen en/of opmerkingen, dan horen wij dat graag via griffie@nederbetuwe.nl. Met vriendelijke groet, Rekenkamer Neder-Betuwe, Chris Papjes Marijke van de Plasse Geertje de Witt

1. Arbeidsmigranten, ook onze zorg?! De rekenkamer heeft met de tweede fase ook het totale onderzoek naar de situatie rond arbeidsmigranten in Neder-Betuwe afgerond. Inmiddels is ook de fase van het ambtelijk en bestuurlijk wederhoor gereed en heeft de rekenkamer het rapport onder de titel “arbeidsmigranten, ook onze zorg?!” aangeboden aan de gemeenteraad. In september zal de raad het rapport naar verwachting bespreken. Het onderzoek is opgesplitst in twee fasen. De eerste, verkennende, fase vond plaats in het voorjaar van 2024 en was gericht op inzicht verkrijgen in de feitelijke situatie rond arbeidsmigranten in Neder-Betuwe. Dit ging zowel over beleid als cijfers. Na afronding van deze fase is de gemeenteraad in september 2024 geïnformeerd over de uitkomsten en heeft er een gedachtewisseling plaats gevonden over de uitkomsten. De behandeling van de resultaten van de eerste fase liet zien dat er vooral vragen zijn over de rol van de gemeente bij de huisvesting van arbeidsmigranten en ervaren overlast (onder andere door ondermaatse huisvesting). Dit gesprek met de gemeenteraad is mede de basis geweest voor de tweede, verdiepende, fase van het onderzoek. De verdiepende fase richtte zich vooral op de praktijk, hoe werken beleid en afspraken uit in de praktijk. Daarbij zijn de nodige interviews gehouden door de onderzoekers.

De vraag welke partij ‘probleemeigenaar’ is als het gaat om arbeidsmigranten, kwam steeds nadrukkelijker naar boven. Bij het onderzoek zijn ook de evaluatie van het lokale beleidsplan Huisvesting arbeidsmigranten, het regionaal convenant en de samenwerking met andere stakeholders meegenomen. Naar aanleiding van de bespreking van de eerste fase met de gemeenteraad in oktober 2024, heeft de rekenkamer overwogen nader onderzoek te doen naar de overlast door arbeidsmigranten. Uiteindelijk heeft de rekenkamer hier niet toe besloten. De onderzoekers hebben in diverse interviews zeer nadrukkelijk stil gestaan bij het punt van de mogelijke overlast, maar geen signalen gehoord, die verder onderzoek rechtvaardigen. Er zijn nauwelijks klachten over overlast bekend bij de toezichthouders van de gemeente. Voor verdere informatie verwijzen wij graag naar het rapport. 2. Digitale dienstverlening Parallel aan de afronding van het rapport rond de arbeidsmigranten, heeft de rekenkamer een volgend onderzoek voorbereid. Dat is een onderzoek naar de digitale dienstverlening van de gemeente. Dit is een onderwerp dat als een belangrijk onderwerp naar voren kwam uit een enquête onder raadsleden. Daar komt bij dat uit een bespreking van de rekenkamer

met het MT van de gemeentelijke organisatie, bleek dat dit onderwerp ook op een groot draagvlak in de organisatie kan rekenen. De rekenkamer heeft drie bureaus gevraagd om een pitch te houden over hun aanpak van dit onderwerp. Twee bureaus hebben hier gehoor aan gegeven en op basis daarvan heeft de rekenkamer het bureau BMC geselecteerd om offerte uit te brengen en het onderzoek uit te voeren. De hoofdvraag voor het onderzoek is: Op welke manier heeft de gemeente Neder-Betuwe haar digitale dienstverlening vormgegeven, en in welke mate is deze dienstverlening doeltreffend en toegankelijk voor haar inwoners? Aspecten die aan de orde komen zijn ervaringen van inwoners, in hoeverre de gemeente klaar is voor nieuwe eisen die binnenkort aan de dienstverlening gesteld gaan worden en wat de digitale dienstverlening betekent voor de efficiëntie van de gemeentelijke organisatie. Het is de ambitie van de rekenkamer om het onderzoek (inclusief ambtelijk en bestuurlijk wederhoor) nog dit jaar af te ronden, zodat de gemeenteraad dit rapport nog voor de verkiezingen zou kunnen bespreken. 3. DoeMee-onderzoek onderbesteding Onze rekenkamer heeft weer ingeschreven voor het “Doe Mee-onderzoek” dat ook dit jaar weer wordt georganiseerd door de landelijke vereniging van rekenkamers. Wij zijn daarbij in het gezelschap van ruim 150 andere rekenkamers en dit jaar gaat het over onderbesteding.

Dat lijkt vooral een financieel-technisch onderwerp en de aanlevering van gegevens wijst ook in die richting. Want er zijn door de organisatie van Neder-Betuwe via de rekenkamer al heel wat financieel-technische documenten naar de onderzoekers gestuurd (waarvoor dank!). Maar het is toch ook een bestuurlijk zeer relevant onderwerp. Immers, budgetten die structureel met onderbesteding te maken hebben, leggen wel beslag op kostbare begrotingsruimte. En die begrotingsruimte kan dus niet voor andere doeleinden gebruikt kunnen worden. Bovendien leidt dit dan weer tot (forse) overschotten bij de jaarrekening. Een situatie die ook door leden van de Tweede Kamer aan de orde is gesteld, bij de oproep van de gemeenten om “het financiële ravijn” te dichten. Kortom, de zoektocht naar structurele onderbesteding is op dit moment een zeer relevant onderwerp. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de Radboud Universiteit. Vanuit onze kant is alle informatie ingezonden en het wachten is nu op een analyse van de situatie in Neder-Betuwe. De onderzoekers sturen die analyse binnenkort naar de rekenkamer en de rekenkamer zal die analyse dan bespreken met de concerncontroller en met een delegatie van de gemeenteraad. Voor dat laatste gesprek is al een datum geprikt: 9 oktober.

Na deze beide gesprekken, stuurt de rekenkamer een verslag daarvan naar de onderzoekers en dat alles bij elkaar moet leiden tot een rapport voor Neder-Betuwe, met ook informatie over de situatie bij andere gemeenten. 4. Samenstelling rekenkamer Marijke van de Plasse heeft de gemeenteraad verzocht haar ontslag te verlenen als voorzitter van de rekenkamer.

Zij schrijft in haar ontslagverzoek: “Sinds 29 oktober 2015 ben ik voorzitter/lid van de rekenkamer (voorheen rekenkamercommissie). Dit betekent dat ik dit jaar 10 jaar werkzaam ben voor de gemeente Neder-Betuwe. Dat is wat mij betreft een goed en natuurlijk moment om het stokje over te dragen aan een nieuwe voorzitter. Daarom verzoek ik u mij met ingang van 1 november 2025 ontslag te verlenen op grond van artikel 81c lid 6 onder a van de Gemeentewet.” Na de aankondiging van het vertrek van Marijke, heeft de griffie een sollicitatieprocedure in gang gezet om in de vacature te voorzien. Een advertentie leverde maar liefst 22 kandidaten op en met een aantal van hen heeft een sollicitatiecommissie in juni gesproken. In die commissie was ook de gemeenteraad vertegenwoordigd in de persoon van Jan Woldberg. Uit deze procedure is Addy Plieger naar voren gekomen. Aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om op 25 september haar te benoemen per 1 november 2025. Addy woont in Hemmen en heeft ruime ervaring als lid van de gemeenteraad van Arnhem en ook in het adviseren van gemeenteraadsleden vanuit het partijbureau van een politieke partij. Op dit moment is zij in dienst van een belangenorganisatie in de gezondheidszorg. De andere leden van de rekenkamer zien in Addy een collega die weer nieuwe inzichten in kan brengen en een goede aanvulling op hun kwaliteiten kan vormen.

Naast de benoeming van Addy, stelt de rekenkamer de gemeenteraad voor om Chris Papjes te benoemen als nieuwe voorzitter van de rekenkamer. Marijke, Geertje en Chris zijn tot dit voorstel gekomen in het belang van de continuïteit van het werk van de rekenkamer en de wijze waarop de rekenkamer functioneert.