Raadsvoorstel 3694 - Verordening jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2026

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

11 december 2025 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/25/112316/RAAD/25/03694

Raadsvoorstel Onderwerp

Actualisatie verordening jeugdhulp

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

Recente ontwikkelingen, zoals uitspraken van de Centrale Raad van Beroep, stijgende jeugdhulpkosten en een nieuwe modelverordening van de VNG, maken een actualisatie van de Verordening Jeugdhulp noodzakelijk. Hoewel de verordening in 2023 al is aangepast, vragen deze nieuwe inzichten om een geactualiseerde versie.

Voorgesteld besluit

1. 2.

De Verordening jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2026 per 1 januari 2026 vast te stellen. De Verordening jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2023 in te trekken.

Inleiding De Jeugdwet, die op 1 januari 2015 in werking trad, legt de verantwoordelijkheid voor passende en tijdige jeugdhulp bij gemeenten. In datzelfde jaar stelde de gemeenteraad van Neder-Betuwe de Verordening Jeugdhulp vast. Sindsdien is de verordening meerdere keren aangepast om aan veranderende inzichten en regelgeving te voldoen. Op basis van recente landelijke ontwikkelingen en signalen uit de lokale uitvoering is een hernieuwde actualisatie noodzakelijk om de verordening actueel en uitvoerbaar te houden. Aanleiding vormt onder andere recente jurisprudentie van de Centrale Raad van Beroep, de hoogste bestuursrechter op het gebied van jeugdhulp. Gemeenten zijn verplicht om in hun verordening concreter te omschrijven hoe zij oordelen over ‘eigen mogelijkheden’ en ‘probleemoplossend vermogen’ van jeugdigen en hun ouders, en onder welke voorwaarden jeugdhulp wordt ingezet. Deze duidelijkheid is van belang voor de rechtszekerheid van jeugdigen en hun ouders. De VNG heeft hiervoor een aangepaste modelverordening gepubliceerd, die als basis heeft gediend voor deze herziening. Daarnaast ziet de gemeente zich geconfronteerd met een aanhoudende stijging van de jeugdhulpkosten. Dit vormt een tweede belangrijke reden voor de actualisatie. Ook de voorgestelde wijzigingen van de Centrale Raad van Beroep spelen hierin een rol.

De modelverordening van de VNG houdt bovendien rekening met de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd, die gericht zijn op de financiële uitdagingen waar gemeenten mee te maken hebben. Door aansluiting te zoeken bij deze modelverordening, dragen de voorgestelde aanpassingen al in de voorbereidingsfase bij aan de herziening van de reikwijdte van de Jeugdwet. Dit helpt om de uitgaven voor jeugdhulp op termijn beter financieel beheersbaar te maken. De wijzigingen zijn grotendeels technisch van aard. Daarnaast zijn enkele bepalingen uit bestaande beleidsregels overgeheveld naar de verordening, en zijn op basis van praktijkervaringen onderwerpen als de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp, de overgang 18-/18+, vervoer en kwaliteitseisen voor de toegang verduidelijkt. Ook is de volgorde van artikelen aangepast om de leesbaarheid te verbeteren. De uitgangspunten van Jeugdwet blijven leidend: opvoeden is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van ouders. Inwoners worden gestimuleerd om, waar mogelijk, op eigen kracht of met ondersteuning uit hun netwerk of algemene voorziening, zelf tot oplossingen te komen. Jeugdhulp is tijdelijk en gericht op het versterken van zelfredzaamheid. Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

De wijzigingen zijn afgestemd met het jeugdteam en juridische zaken. Verdere uitwerking in beleidsregels, werkprocessen en de praktijk van de toegang volgt na vaststelling. Beoogd effect Het realiseren van een actuele, werkbare en juridisch houdbare regeling die niet alleen bijdraagt aan de financiële beheersbaarheid van de uitvoeringskosten van de Jeugdwet, maar ook aansluit bij beleidsdoelstelling 1.2.2 uit de begroting: "Een verantwoorde in- en uitvoering van beleid, wetgeving en regelingen." Door de actualisatie wordt de Jeugdhulp beter afgestemd op de huidige wet- en regelgeving, wat zorgt voor een efficiëntere uitvoering en een verantwoorde besteding van publieke middelen. Daarnaast draagt de herziening van de verordening bij aan de ambitie van de gemeente om een faciliterende en samenwerkende gemeente te zijn, zoals verwoord in de Toekomstvisie. Argumenten 1.1 Met de actualisatie van de verordening wordt deze weer in lijn gebracht met de landelijke ontwikkelingen en geldende wet- en regelgeving Met deze actualisatie wordt de verordening jeugdhulp in overeenstemming gebracht met recente landelijke ontwikkelingen en jurisprudentie. Hiermee wordt de verordening toekomstbestendig gemaakt en wordt voldaan aan de wettelijke vereisten. In 2024 heeft de Centrale Raad van Beroep belangrijke uitspraken gedaan om de rechtszekerheid van jeugdigen en hun ouders te versterken.

Gemeenten zijn sindsdien verplicht om de volgende aspecten explicieter te omschrijven in hun verordening:  Begrippen ‘eigen mogelijkheden’ en ‘probleemoplossend vermogen’ (art. 11) In mei 2024 heeft de Centrale Raad van Beroep geoordeeld dat gemeenten expliciet moeten omschrijven wat zij verstaan onder ‘eigen mogelijkheden’ en ‘probleemoplossend vermogen’, en op welke wijze deze worden beoordeeld. De onderliggende gedachte is dat inwoners in eerste instantie zelf verantwoordelijk zijn voor het zoeken naar een passende oplossing voor hun hulpvraag. Daarbij kan ondersteuning worden geboden vanuit het eigen netwerk of via algemene en voorliggende voorzieningen. Professionele jeugdhulp wordt pas ingezet wanneer deze mogelijkheden ontoereikend blijken.  Kwaliteitseisen gemeentelijke toegang (art. 9) Op basis van deze uitspraak is een nieuw artikel toegevoegd waarin de kwaliteitseisen voor de gemeentelijke toegang tot jeugdhulp zijn vastgelegd.  Vervoer (art. 14) Hierin zijn de voorwaarden opgenomen waaronder vervoer als onderdeel van jeugdhulp kan worden ingezet. Ook hierbij geldt dat eerst gekeken wordt naar de mogelijkheden binnen het eigen netwerk van het gezin. Dit artikel sluit aan bij de bestaande werkwijze, maar maakt de voorwaarden explicieter en legt deze formeel vast.

De aangebrachte wijzigingen volgen voor het grootste deel de modelverordening van de VNG, die naast de genoemde uitspraken ook rekening houdt met de toenemende uitgaven in de jeugdhulp en de richtlijnen uit de Hervormingsagenda Jeugd. 1.2 De actualiseerde verordening vormt de basis voor het houdbaar houden van jeugdhulpkosten De actualisatie van de verordening jeugdhulp is niet alleen nodig vanwege landelijke ontwikkelingen en jurisprudentie, maar vormt ook een belangrijk instrument om lokaal regie te behouden op de groeiende uitgaven binnen het jeugdhulpdomein. Net als andere gemeenten wordt ook de gemeente Neder-Betuwe geconfronteerd met stijgende kosten en toenemende druk op het sociaal domein. Hoewel deze actualisatie vooral technische wijzigen bevat, is er waar mogelijk al aangesloten bij de actielijnen van de Hervormingsagenda Jeugd en de toekomstige Jeugdwet. Belangrijke aanpassingen die hieraan bijdragen zijn:  Artikel 11 over ‘eigen mogelijkheden’ en ‘probleemoplossend vermogen’: versterkt het uitgangspunt dat eerst gekeken wordt naar wat inwoners zelf of met hun netwerk kunnen organiseren.  Aanvullingen op bestaande artikelen, zoals: o Het niet met terugwerkende kracht bekostigen van al ingezette hulp zonder verwijzing (art.11);

Pagina 2 van 5

Z/25/112316/RAAD/25/03694

Het uitgangspunt dat externe verwijzers zich houden aan het gecontracteerde aanbod (art. 6); o Het hanteren van het principe van de goedkoopst passende jeugdhulpvoorziening (art. 11). Een deel van deze bepalingen was eerder opgenomen in de nadere regels bij de verordening. In de actualisatie zijn deze explicieter vastgelegd in de verordening zelf, waarmee de juridische basis is versterkt. De verordening fungeert zo niet alleen als juridisch kader, maar ook als strategisch sturingsinstrument waarmee de gemeente beter in staat is om passende hulp te blijven bieden binnen een financieel houdbaar systeem. o

1.3 Ervaringen vanuit de uitvoering vragen om aanpassingen om het zowel voor de inwoners als voor de consulenten duidelijker te maken. Twee thema’s springen hierin in het bijzonder uit:  Samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp In de praktijk is regelmatig sprake van onduidelijkheid over de grens tussen de verantwoordelijkheid van het onderwijs en die van de jeugdhulp. Dit leidt tot verwarring bij ouders, scholen en consulenten. In de aangepaste verordening is de afbakening van verantwoordelijkheden tussen beide domeinen explicieter omschreven, om zo misverstanden te voorkomen en de samenwerking te verduidelijken. Dit wordt op korte termijn aangevuld met geactualiseerde samenwerkingsafspraken.  Overgang van 18- naar 18+ De overgang van jeugdhulp naar volwassenenzorg is een gevoelig en bepalend moment in de ondersteuning van jongeren. Uit de praktijk blijkt dat de verwachtingen rondom deze overgang vaak onvoldoende helder zijn voor jongeren, ouders en hulpverleners. In de geactualiseerde verordening is daarom nader uitgewerkt welke verantwoordelijkheden de gemeente heeft tijdens deze overgangsfase, evenals de rol van zorgaanbieders. 1.4 De raad is het bevoegd orgaan voor het vaststellen van de Verordening Jeugdhulp De gemeenteraad is wettelijk bevoegd om gemeentelijke verordeningen vast te stellen. Dit volgt uit de Gemeentewet, artikel 147.

2.1 intrekken van oude verordening is noodzakelijk Met de vaststelling van de nieuwe Verordening Jeugdhulp vervalt de geldigheid van de huidige verordening. Om juridische duidelijkheid te waarborgen en tegenstrijdige regelgeving te voorkomen, is het noodzakelijk de oude verordening formeel in te trekken. Kanttekeningen 1.1 Er zitten beperkingen aan verscherping zolang de reikwijdte van de Jeugdwet niet is aangepast Hoewel de actualisatie van de Verordening Jeugdhulp een noodzakelijke stap is, kent deze ook zijn beperkingen. Zolang de Jeugdwet niet is gewijzigd, blijft de gemeentelijke jeugdhulpplicht in brede zin van kracht. Met name de vraag wat jeugdhulp precies inhoudt en wat binnen de huidige wettelijke kaders onder jeugdhulp moet vallen en wat niet. Dat betekent dat we binnen de bestaande wettelijke kaders en jurisprudentie moeten blijven opereren, ook als deze niet altijd aansluiten bij de lokale wens tot een doelmatiger of soberdere inzet van hulp. Wel is waar mogelijk al voorgesorteerd op de Hervormingsagenda Jeugd en de verwachte aanpassingen in de nieuwe Jeugdwet, die momenteel nog in behandeling is. Eén van de actielijnen uit de Hervormingsagenda Jeugd is het explicieter afbakenen van de reikwijdte van de gemeentelijke jeugdhulpplicht.

Uitgangspunten hierbij zijn onder andere dat:  Niet elke hulpvraag automatisch tot inzet van jeugdhulp hoeft te leiden;  Jeugdhulp beschikbaar moet zijn voor de meest kwetsbare gezinnen;  Ingezette hulp aantoonbaar effectief moet zijn. Door nu al de noodzakelijke aanpassingen door te voeren en waar mogelijk aan te sluiten bij de richting van de Hervormingsagenda Jeugd, bereiden we ons voor op de toekomst en vergroten we de uitvoerbaarheid van het jeugdhulpbeleid. Tegelijk blijft aanpassing van de wet essentieel om daadwerkelijk tot een structureel houdbaar jeugdstelsel te komen. De nieuwe Jeugdwet en de verdere uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd zullen op termijn leiden tot aanvullende aanpassingen van de verordening zoals die nu voorligt. Deze wijzigingen worden op een kortere termijn verwacht dan u als raad wellicht gewend bent vanuit eerdere actualisaties.

Pagina 3 van 5

Z/25/112316/RAAD/25/03694

1.2 De verordening vormt het juridische kader, maar vraagt om nadere uitwerking in beleidsregels en werkprocessen De Verordening Jeugdhulp beschrijft welke voorzieningen de gemeente aanbiedt en hoe de toegang tot deze voorzieningen is geregeld. Niet alle onderdelen van het jeugdhulpbeleid kunnen echter in de verordening worden opgenomen. Bepaalde onderwerpen worden dienen verder uitgewerkt te worden in beleidsregels en werkprocessen en -afspraken. Wat betreft de bestaande beleidsregels en nadere regels: in deze actualisatie zijn enkele bepalingen uit de nadere regels overgenomen in de verordening. Dit maakt het noodzakelijk om de betreffende beleidsregels te herzien, zodat deze inhoudelijk en juridisch weer aansluiten op de geactualiseerde verordening. Deze aanpassingen vallen onder de bevoegdheid van het college en worden vóór 1 januari doorgevoerd. Daarnaast wordt de komende periode gewerkt aan het versterken van de samenwerking met onder andere de regio en het onderwijs. De basis hiervoor ligt mede in de beheersmaatregelen die in 2025 zijn vastgesteld. Financiën Door het wijzigen van de verordening zijn geen directe financiële consequenties. Het doel van de nieuwe Verordening is het beschikbaar houden, ook in financiële zin, van jeugdhulp voor diegene die dat nodig hebben.

De actualisatie draagt echter bij aan het behalen van de taakstelling voor het taakveld jeugd, die in totaal €750.000 bedraagt. Deze taakstelling is al opgenomen in de begroting van 2026 en bestaat uit €300.000 vanuit een lokale ombuiging (structureel vanaf 2027) en €450.000 vanuit de landelijke Hervormingsagenda Jeugd (structureel vanaf 2028). Communicatie Naast de publicatie van de vastgestelde verordening, willen we deze onder meer met onze ketenpartners (huisartsen, jeugdartsen, onderwijs) bespreken. Vervolgstappen Na vaststelling door de raad wordt het besluit op de gebruikelijke wijze bekendgemaakt. Op korte termijn wordt een aanpassing van de reikwijdte van de Jeugdwet verwacht. Omdat de precieze impact daarvan nog niet bekend is, zijn deze wijzigingen op dit moment niet in de verordening verwerkt. Het is daarom mogelijk dat op korte termijn opnieuw een wijzigingsvoorstel aan u wordt voorgelegd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Bijlagen 1. Verordening jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2026 2. Was/Wordt tabel

Pagina 4 van 5

Z/25/112316/RAAD/25/03694

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in Artikel 147 van de Gemeentewet en artikelen 2.9, 2.10, 2.11 en 8.1.1, derde lid van de Jeugdwet;

B E S L U I T:

1. de Verordening jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2026 per 1 januari 2026 vast te stellen; 2. de Verordening jeugdhulp gemeente Neder-Betuwe 2023 in te trekken.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 11 december 2025 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 5 van 5

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/25/112316/RAAD/25/03694