Raadsvoorstel 3690 - Aanpassing verordeningen Participatiewet

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

11 december 2025 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) /RAAD/25/03690

Raadsvoorstel Onderwerp

Aanpassing verordeningen Participatiewet

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Van Dijkhuizen)

Samenvatting

Vanaf 1 januari 2026 voert Werkzaak Rivierenland de Participatiewet uit voor Neder-Betuwe. Dit houdt in dat een aantal verordeningen aangepast moeten worden aan de nieuwe situatie. Ook de daaruit volgende beleidsregels worden ingetrokken of aangepast, nadat de raad heeft ingestemd met de verordeningen. Inhoudelijk levert dit weinig beleidswijzigingen op, aangezien de huidige verordeningen en beleidsregels al grotendeels regionaal zijn afgestemd. De meeste veranderingen hebben betrekking op de gebruikte opmaak, volgorde en woordkeuze. Daar waar sprake is van gewijzigd beleid ten opzichte van het bestaande beleid, is dit weergegeven in het bijgevoegde overzicht.

Voorgesteld besluit

1. De Re-integratieverordening Neder-Betuwe 2026 vast te stellen; 2. De Afstemmingsverordening Neder-Betuwe 2026 vast te stellen; 3. De Verordening Cliëntenparticipatie Participatiewet Neder-Betuwe 2026 vast te stellen; 4. Kennis te nemen van de wijzigingen in beleidsregels in het kader van de Participatiewet

Inleiding Vanaf 1 januari 2026 voert Werkzaak Rivierenland de Participatiewet uit voor Neder-Betuwe. Dit houdt in dat een aantal verordeningen aangepast moeten worden aan de nieuwe situatie. Ook de beleidsregels Re-integratie worden aangepast, nadat de raad heeft ingestemd met de Re-integratieverordening waaruit deze beleidsregels volgen. Andere beleidsregels worden ingetrokken of aangepast, omdat de beleidsregels van Werkzaak van toepassing worden. Inhoudelijk levert dit weinig beleidswijzigingen op, aangezien de huidige verordeningen en beleidsregels al grotendeels regionaal zijn afgestemd. De meeste veranderingen hebben betrekking op de gebruikte opmaak, volgorde en woordkeuze. In het bijgevoegde overzicht is te zien welke aanpassingen worden gedaan en worden deze aanpassingen toegelicht. De Adviesraad Sociaal domein heeft een positief advies gegeven bij dit voorstel. Beoogd effect Actualisatie van verordeningen op het terrein van Werk en Inkomen, met als doel de uitvoerder werkbare kaders mee te geven in overeenstemming met de afspraken in de Gemeenschappelijke regeling. Argumenten 1.1 In verband met de wijziging van uitvoerder van de Participatiewet per 1 januari 2026 worden verschillende verordeningen aangepast. Vanaf 2026 voert Werkzaak Rivierenland de Participatiewet uit voor Neder-Betuwe. Deze wet kent op een aantal punten een verordeningsplicht.

Daarom worden huidige verordeningen aangepast aan de verordeningen van de overige zeven Werkzaakgemeenten. In de GR is namelijk afgesproken ten bate van een efficiënte uitvoering zoveel als mogelijk inhoudelijk af te stemmen (artikel 3 lid 2 van de GR Werkzaak) Veelal houdt dit een tekstuele wijziging in of een wijziging in opmaak, aangezien beleidsmatig er al grote overlappen zijn. In bijlage 1 staat een compleet overzicht van de wijzigingen. De verordeningen die ter vaststelling worden voorgelegd aan de raad zijn: Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

 Re-integratieverordening Participatiewet  Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ  Verordening cliëntenparticipatie Werkzaak Rivierenland (nieuw) Met vaststelling van deze verordeningen worden de huidige Re-integratieverordening uit 2023 en Afstemmingsverordening uit 2017 ingetrokken. 1.2 Met aanpassing van de Re-integratieverordening wijzigt het re-integratiebeleid inhoudelijk niet. In verband met een wetswijziging werd in 2023 het re-integratiebeleid aangepast. Destijds is, omdat binnen de arbeidsmarktregio wordt samengewerkt op dit vlak, het Neder-Betuwse re-integratiebeleid inhoudelijk al afgestemd op het beleid van de andere zeven gemeenten in de regio. Wel nieuw is dat een aantal in de verordening als “kan-bepaling” genoemde instrumenten in de praktijk momenteel niet worden ingezet, maar vanaf 2026 wel benut gaan worden. Het gaat om detacheringsplaatsen, proefplaatsingen en beschut werk. 2.1. De aanpassing van de Afstemmingsverordening is beperkt. Als een bijstandsgerechtigde niet (voldoende) meewerkt aan de verplichtingen van de Participatiewet, kan het college een sanctie opleggen. Dit is het verlagen van de bijstandsuitkering met een bepaald percentage en voor een bepaalde duur. Daarbij is het college verplicht te onderzoeken of de gedraging verwijtbaar is.

Als dit niet, of in mindere mate het geval is (bijvoorbeeld in overmacht situaties of als iemand niet goed is voorgelicht over zijn of haar verplichtingen), kan het collega afzien van de maatregel of een lagere sanctie opleggen. Met het aanpassen van de Afstemmingsverordening wordt expliciet gemaakt dat bepaalde gedragingen zicht niet alleen moeten hebben voorgedaan, maar dat ook “ondubbelzinnig moet blijken” dat betrokkene niet meewerkt. Een aantal gedragingen verschuiven naar een categorie die minder zwaar gesanctioneerd wordt. Wel wordt niet meewerken aan re-integratie naar werk of taalcursus zwaarder gesanctioneerd. In grote lijnen blijft de verordening hetzelfde, aangezien de beleidsvrijheid van gemeenten op dit vlak in de wet sterk is ingekaderd door wetgeving en jurisprudentie. In bijlage 1 treft u een compleet overzicht aan van de aanpassingen. 3.1. Met vaststelling van de Verordening cliëntenparticipatie wordt extra vertegenwoordiging vanuit onze gemeente in de Cliëntenraad van Werkzaak mogelijk. In de Participatiewet is de verplichting opgenomen cliënten en/of belangenbehartigers van cliënten te laten participeren in beleidsvorming. De Werkzaakgemeenten hebben dit georganiseerd door het instellen van een gezamenlijke Cliëntenraad. Op dit moment neemt Neder-Betuwe alleen voor de SWdeel aan de GR en daarmee ook aan de Cliëntenraad.

Verordeningen en beleidsregels op grond van de Participatiewet worden lokaal voor advies aangeboden aan de Adviesraad sociaal domein (ASD). Na de GR-wijziging en vaststelling van de Cliëntenraadverordening kan de ASD een extra vertegenwoordiger afvaardigen in de cliëntenraad van Werkzaak. De lokale Verordening Adviesraad Sociaal domein behoeft overigens geen aanpassing, aangezien zij hun adviesfunctie met betrekking tot het lokale minimabeleid en de samenhang in het beleid binnen het sociaal domein behouden. 4.1 De wijziging van uitvoerder heeft ook effect op beleidsregels in het kader van de Participatiewet. Binnen de GR Werkzaak ligt het mandaat om wet- en regelgeving voor de Participatiewet uit te werken in beleidsregels bij het Dagelijks Bestuur van Werkzaak. Inhoudelijk worden deze uiteraard vooraf met gemeenten afgestemd. Daarom worden een aantal beleidsregels die door het college van Neder-Betuwe zijn vastgesteld, ingetrokken om dubbeling te voorkomen. Inhoudelijk zijn de verschillen in beleid gering, aangezien de afgelopen jaren al actief regionale afstemming is gezocht. Wel hanteert Werkzaak een andere werkwijze dan de huidige uitvoerder, wat in deze beleidsregels tot uiting komt. In bijlage 2 wordt een overzicht gegeven van de inhoudelijke verschillen.

Ook worden een aantal aangepaste beleidsregels vastgesteld, omdat het beleid dat van invloed is op lokale uitvoering van Bijzondere bijstand (artikel 35 van de Participatiewet) in stand blijft. Beleidsmatig wijzigen deze regels niet, het gaat om voortzetting van het huidige beleid onder een andere titel. Deze beleidsregels zijn dan aanvullend op de beleidsregels die Werkzaak hanteert voor de algemene bijstand. Kanttekeningen Waarschijnlijk worden voorliggende verordeningen in 2026 opnieuw aangepast. Door de val van twee achtereenvolgende kabinetten hebben wetgevingstrajecten vertraging opgelopen. De Eerste kamer heeft inmiddels ingestemd met een aantal aanpassingen in de Participatiewet (in balans), die waarschijnlijk van invloed gaan zijn op de Re-integratieverordening en -beleidsregels, de Pagina 2 van 4

/RAAD/25/03690

Afstemmingsverordening en Beleidsregels m.b.t. vrijlating van giften. Wat de precieze invloed is, wordt op dit moment nog onderzocht door Werkzaak. De VNG heeft nieuwe modelverordeningen aangekondigd die naar verwachting begin 2026 worden gepubliceerd. Helaas was het daardoor niet haalbaar deze beleidswijzigingen in dit voorstel mee te nemen. Wel wordt zo snel mogelijk na inwerkingtreding van dit beleid opnieuw een raadsvoorstel verwacht waarin verordeningen worden geactualiseerd. Financiën De gemeentelijke begroting is met een raadsbesluit op 3 juli reeds aangepast op de werkwijze die Werkzaak hanteert voor het beleid in de voorliggende verordeningen. Daarmee heeft dit voorstel geen verdere financiële consequenties. Communicatie Na vaststelling van de verordeningen en beleidsregels worden deze gepubliceerd op Overheid.nl Vervolgstappen Na vaststelling van de verordeningen door de raad wordt het Dagelijks bestuur van Werkzaak Rivierenland in kennis gesteld. Het Dagelijks bestuur zal besluiten dat de bestaande beleidsregels met betrekking tot de uitvoering van de Participatiewet, Ioaw, Ioaz en Bbz ook voor Neder-Betuwse inwoners van kracht zijn per 1 januari 2026.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Bijlagen 1. Was-wordtlijst 2. Concept Re-integratieverordening 3. Concept Afstemmingsverordening. 4. Conceptverordening Clientenparticipatie 5. Advies Adviesraad Sociaal domein

Pagina 3 van 4

/RAAD/25/03690

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in de Participatiewet en de gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland;

B E S L U I T:

1. 2. 3. 4.

de Re-integratieverordening Neder-Betuwe 2026 vast te stellen; de Afstemmingsverordening Neder-Betuwe 2026 vast te stellen; de Verordening Cliëntenparticipatie Participatiewet Neder-Betuwe 2026 vast te stellen; kennis te nemen van de wijzigingen in beleidsregels in het kader van de Participatiewet.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 11 december 2025 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 4 van 4

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

/RAAD/25/03690