Raadsvoorstel 3654 - Participatiebeleid Neder-Betuwe 2025

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

25 september 2025 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/25/110454/RAAD/25/03654

Raadsvoorstel Onderwerp

Participatiebeleid Neder-Betuwe 2025

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Kottelenberg)

Samenvatting

Vanwege de Wet versterking participatie op decentraal niveau is er gewerkt aan nieuw participatiebeleid. Met dit beleid wordt de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op decentraal niveau versterkt zoals de wet van ons verlangt. Om dit op een realistische manier mogelijk te maken bevat het beleid duidelijke doelen, afspraken, uitgangspunten en een werkwijze over participatie. Om ook daadwerkelijk uitvoering te geven aan de afspraken, is er een uitvoeringsagenda opgesteld met concrete acties. Verder bevat het beleid de eerste stappen op het gebied van de ontwikkeling richting de faciliterende overheid die Neder-Betuwe wil zijn (overheidsparticipatie). We staan open voor kleinschalige initiatieven en bereiden ons voor op de invoering van het uitdaagrecht middels een 2-jarige pilot.

Voorgesteld besluit

1. De raad van gemeente Neder-Betuwe besluit het nieuwe participatiebeleid vast te stellen.

Inleiding Op 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau ingegaan. Met deze wet wordt de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid op decentraal niveau versterkt. De nieuwe wet betekent voor gemeenten dat ze een participatieverordening moeten opstellen. Een participatieverordening vervangt de huidige inspraakverordening en stelt duidelijkere kaders voor participatie. Ook wordt het uitdaagrecht wettelijk verankerd. Met het uitdaagrecht kunnen inwoners een verzoek indienen om een taak van de overheid over te nemen. We moeten dus een nieuwe participatieverordening opstellen die voldoet aan de nieuwe eisen. Om participatie te versterken en te stimuleren, is er echter meer nodig dan alleen maar een participatieverordening opstellen. Er zijn concrete afspraken en acties nodig die als houvast bieden als het gaat over participatietrajecten. Daarom stellen we nu eerst nieuw participatiebeleid vast, conform het advies van de VNG. Inwonersparticipatie betekent dat de gemeente inwoners betrekt bij haar eigen plannen. Wij vragen dan om meningen of ideeën van inwoners. Overheidsparticipatie betekent dat inwoners zelf met een initiatief naar de gemeente komen. De gemeente kan deze initiatieven dan ondersteunen. Ook het uitdaagrecht is onderdeel van overheidsparticipatie.

Beoogd effect Het nieuwe participatiebeleid moet zorgen voor duidelijkheid bij participatieprojecten. Zowel inwoners als gemeente weten welke stappen we doorlopen bij participatie. In het beleid is daarvoor een werkwijze opgenomen. Verder zorgt dit beleid voor duidelijkheid als het gaat over onze zienswijze op participatie. De doelen, afspraken en uitgangspunten uit het beleid laten zien waar we in Neder-Betuwe voor staan aangaande participatie. Het versterken van participatie zorgt voor kwalitatief betere plannen, breder gedragen plannen en een verbeterende relatie tussen inwoner en overheid. Ten slotte zorgt dit beleid ervoor dat we voldoen aan landelijke wetgeving omtrent overheidsparticipatie. Daartoe starten we in het eerste kwartaal van 2026 een tweejarige pilot op waarbij we initiatieven uit de samenleving proberen te ondersteunen. Ook het uitdaagrecht is daar onderdeel van.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Argumenten 1.1 Het nieuwe participatiebeleid draagt bij aan de versterking van participatie op decentraal niveau. Met dit nieuwe participatiebeleid voldoet onze gemeente aan de gestelde eisen uit de Wet versterking participatie op decentraal niveau. 1.2 Neder-Betuwe wil in de toekomst een faciliterende overheid zijn volgens de Toekomstvisie NederBetuwe 2050. Neder-Betuwe start met het bewegen in de richting van een faciliterende overheid door een pilot op te starten waarmee we kleinschalige initiatieven uit de samenleving ondersteunen. Dat sluit aan bij de kenmerken van een faciliterende overheid. Een faciliterende overheid wordt namelijk gekenmerkt door het aansluiten bij initiatieven uit de samenleving. Met de pilot aangaande overheidsparticipatie sluiten we dus aan bij het uitgangspunt uit de Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050. 1.3 Inwoners vinden het belangrijk om betrokken te worden Onze inwoners vinden het belangrijk dat ze betrokken worden bij nieuwe ontwikkelingen. Dat blijkt uit de enquête die is uitgezet. Daarnaast blijkt dat ook uit recente projecten waar veel interesse in wordt getoond. Met het nieuwe participatiebeleid proberen we participatie te versterken en zodoende ook betrokkenheid van inwoners te vergroten.

Kanttekeningen 1.1 Het aanvullend budget voor overheidsparticipatie is mogelijk niet toereikend Het is nog ongewis hoeveel gebruik er gemaakt wordt van de mogelijkheid om initiatieven te ondersteunen. Mogelijk blijft een deel van het budget over, of is het budget niet toereikend om alle kleinschalige initiatieven te ondersteunen. 1.2 De werkwijze participatie vraagt om een andere mindset Wat betreft inwonersparticipatie vraagt dit nieuwe beleid dat participatie als iets vanzelfsprekends wordt gezien. Dat is een verandering ten opzichte van de huidige situatie. Wat betreft overheidsparticipatie (inwonersinitiatieven en het uitdaagrecht) wordt van collega’s een “ja, tenzij” houding gevraagd i.p.v. een “nee, geen capaciteit” houding. Dit kan spanning opleveren aangezien dit een verandering is. Door te beginnen met kleinschalige initiatieven die door een werkgroep van enthousiaste collega’s worden opgepakt proberen we deze spanning in het begin zo klein mogelijk te houden. Financiën Inwonersparticipatie ten behoeve van plannen, projecten of beleidsvorming, wordt bekostigd uit het budget dat er voor die activiteit beschikbaar is. Voor participatie bij onze plannen wordt vooraf budget aangevraagd. Dat is geen verandering ten opzichte van de huidige situatie. Voor overheidsparticipatie maken we een budget beschikbaar van 25.000 euro per jaar, voor de jaren 2026 en 2027.

Dit budget is reeds opgenomen in de kadernota 2026-2029. Daarmee kunnen we kleinschalige initiatieven ondersteunen. Dat doen we tot en met 5000 euro per initiatief. Als een initiatief groter is en meer ondersteuning verlangt, komt een initiatief niet meer in aanspraak voor het vrijgemaakte budget. Dan is het aan het college (tot 25.000 euro) of de raad (vanaf 25.000 euro) om hier middelen voor vrij te maken. Voor het uitdaagrecht is het niet nodig om nu extra middelen vrij te maken. Een uitdager krijgt namelijk het budget van de taak die hij uitvoert. Communicatie In 2026 zullen we communiceren over de pilot overheidsparticipatie. Dit betekent dat we kleinschalige initiatieven stimuleren en ondersteunen, zonder ze over te nemen. Met het uitdaagrecht treden we niet actief naar buiten, maar we beoordelen iedere uitdaging mocht die binnenkomen. Verder is communicatie een belangrijk onderdeel van participatie. In het beleidsdocument zijn daar afspraken en uitgangspunten over opgeschreven. Vervolgstappen In december 2025 verankeren we alle afspraken en uitgangspunten uit dit beleid in de nieuwe participatieverordening. In 2026 en 2027 voeren we de uitvoeringsagenda uit het beleid uit. Dat betekent dat we hulpmiddelen ontwikkelen die ervoor zorgen dat we op een uniforme manier met participatie omgaan. Bijvoorbeeld een afwegingskader en een participatietoolbox.

Ook starten we met een 2-jarige pilot overheidsparticipatie. We staan open voor initiatieven en willen die voor een deel ondersteunen. Om het bovenstaande te kunnen uitvoeren richten we een participatiewerkgroep op die de werkwijze uitdraagt en initiatieven Pagina 2 van 4

Z/25/110454/RAAD/25/03654

beoordeelt. Verder wordt participatie een vast onderdeel van raads- en collegevoorstellen. Dat betekent niet dat participatie bij elk voorstel van toepassing is, maar dat de afweging wel altijd wordt gemaakt. In 2027 wordt de pilot overheidsparticipatie geëvalueerd en waar nodig aangepast. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Bijlagen 1. Participatiebeleid Neder-Betuwe 2025

Pagina 3 van 4

Z/25/110454/RAAD/25/03654

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in de Gemeentewet, artikel 150;

B E S L U I T:

het Participatiebeleid Neder-Betuwe 2025 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 25 september 2025 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 4 van 4

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/25/110454/RAAD/25/03654