Raadsvoorstel 3589 - IHP Onderwijs

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/25/107971/RAAD/25/03589

Raadsvoorstel Onderwerp

IHP Onderwijs

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Om grip te houden op de huisvestingsopgaven is door de Raad in 2019 een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vastgesteld. De raad heeft op 26 september 2024 krediet beschikbaar gesteld om het Integraal Huisvestingsplan te actualiseren. Het voorliggend IHP 2026-2041 en Uitvoeringsplan 2026-2029 is een resultaat van deze actualisatie. Hiermee heeft de gemeente de beschikking over een actueel instrument om in de komende vier jaar sturing en invulling te geven aan haar wettelijke taak en ambities op onderwijshuisvesting. Het IHP 2026-2041 en Uitvoeringsplan 2026-2029 kondigen de verwachte onderwijshuisvestingsopgaven aan. Indicatief is op basis van de huidige inzichten en kennis vastgesteld dat extra middelen nodig zullen zijn. Nader onderzoek is echter nodig om tot definitieve projectvoorstellen te komen. Deze investeringsbudgetten worden per project afzonderlijk aangevraagd en voorgelegd aan de raad tijdens de Planning & Control cyclus of separaat wanneer de voortgang van het project daarom vraagt.

Voorgesteld besluit

1 2

3 4 5

het “Integraal huisvestingsplan Neder-Betuwe 2026 – 2041” vast te stellen en kennis te nemen van het Uitvoeringsplan 2026-2029; een voorbereidingsinvesteringsbudget van € 230.000 beschikbaar te stellen voor de onderzoeken als genoemd in het “Uitvoeringsplan 2026-2029”; na uitvoering van de onderzoeken een besluit te nemen over de vaststelling van de projecten en bijhorende investeringsbudgetten; een incidenteel budget beschikbaar te stellen van € 40.000 voor het ontwikkelen van de beleidskaders als genoemd; in te stemmen met de bijgevoegde begrotingswijziging.

Inleiding De gemeente Neder-Betuwe en schoolbesturen werken samen aan toekomstbestendige huisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs. De samenwerking is erop gericht om tijdig in voldoende en kwalitatieve huisvesting te voorzien om het groeiende aantal leerlingen in Neder-Betuwe te huisvesten. De gemeente Neder-Betuwe heeft de wettelijke taak om in voldoende huisvesting te voorzien. Groeit het aantal kinderen, dan moet zij in huisvesting voorzien. Is een schoolgebouw aan vervanging toe, dan moet de gemeente investeren in vernieuwing of vervanging. Door samen met de schoolbesturen vooruit te blikken op de huisvestingsopgaven van de toekomst is er tijdig zicht op de investeringsopgaven. De verwachte huisvestingsopgaven zijn verwerkt in een nieuw Integraal Huisvestingsplan 2026-2041 (hierna IHP). Een nieuw beleidsplan waarvoor de raad op 26 Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

september 2024 onderzoeksbudget beschikbaar heeft gesteld. De huisvestingsopgaven voor de komende vier jaar zijn verwerkt in het bijbehorende Uitvoeringsplan 2026-2029. Het IHP 2026-2041 bevat een visie op het onderwijs met consequenties voor de huisvestingsprojecten. Daarnaast dient het IHP als kwaliteitskader voor nieuwbouw- en renovatieprojecten met bijbehorend financieel kader. Het kwaliteitskader gaat verder dan het wettelijk minimum voor het creëren van een gezonde en toegankelijke leeromgeving voor leerlingen en onderwijzend personeel. Een wijziging ten opzichte van het IHP 2019. Gemeente en schoolbesturen hebben in het IHP de werkwijze vastgelegd welke stappen ondernomen worden om tot uitvoering van projecten te komen. Een belangrijke toevoeging in het proces is dat projecten in samenhang met andere onderwijshuisvestingsopgaven worden onderzocht. Zo ontstaat een onderwijshuisvestingsstrategie per dorpskern. Het Uitvoeringsplan 2026-2029 bevat de projecten in uitvoering, lopende onderzoeken, verwachte onderzoeken en te ontwikkelen beleidskaders. Huisvestingsopgaven met prioriteit zijn de scholen De Wegwijzer en Het Palet Opheusden. Huisvestingsoplossingen worden onderzocht door middel van de dorpskern-brede onderzoeken voor het primair onderwijs in Kesteren en Opheusden.

Beoogd effect Voldoende en kwalitatieve huisvesting voor het primair en voortgezet onderwijs als invulling van de wettelijke taak op onderwijshuisvesting. Argumenten 1.1 Het IHP 2026-2041 wordt gedragen door de schoolbesturen wat leidt tot meer grip op de investeringen in onderwijshuisvesting. De Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Neder-Betuwe 2015 biedt ruimte aan schoolbesturen om huisvestingsaanvragen in te dienen. Deze werkwijze kan leiden tot een groot aantal huisvestingsverzoeken zonder samenhang. Met het risico van een onbeheersbare financiële opgave tot gevolg. Om dit te voorkomen maken gemeente en schoolbesturen afspraken over de huisvestingsopgaven, nu vastgelegd in het IHP. Er worden geen separate aanvragen gedaan, behoudens onvoorziene ontwikkelingen die gezamenlijk met de schoolbesturen worden besproken. Deze werkwijze sluit aan bij het besluit van de raad van 9 mei 2019 om de verordening te gebruiken als vangnetregeling. 1.2 Investeren in een hoger kwaliteitsniveau leidt tot een meer gezonde, toegankelijke en toekomstbestendige schoolgebouwen. Met het IHP 2026-2041 stelt de gemeente vast dat zij blijft investeren in een gezond binnenklimaat en flexibele- en toegankelijke schoolgebouwen. Een goed binnenklimaat heeft een positief effect op de gezondheid, leerprestaties en daarmee op het functioneren van leerlingen en onderwijzend personeel.

Om dit te bereiken wordt aangesloten bij het Programma van Eisen Frisse Scholen ontwikkeld door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Hoewel het Programma van Eisen Frisse scholen drie ambitieniveaus voorstelt klasse C (Voldoende), klasse B (Goed), en klasse A (Uitmuntend) achten de schoolbesturen en het college klasse B als ruim voldoende voor toekomstbestendige onderwijshuisvesting. Dit sluit aan bij de landelijke trend in te zetten op Frisse Scholen klasse B. Door bij nieuwbouw- en renovatieprojecten in te zetten op flexibiliteit wordt uitbreidbaarheid en aanpasbaarheid van schoolgebouwen geborgd. Zo kunnen onderwijslocaties beter meebewegen met groei van het aantal leerlingen en zijn toekomstige aanpassingen van een schoolgebouw beter uitvoerbaar om zo aansluiting te houden bij de veranderende ruimtebehoefte in het onderwijs. Met als kans langere levensduur van schoolgebouwen en een betere (financiële) beheersing van de wettelijke taak. Door te investeren in toegankelijke schoolgebouwen is er extra aandacht voor het ontwerp van het gebouw. Het draagt bij aan de ambitie voor inclusief onderwijs door leeromgevingen te creëren die ook Pagina 2 van 6

Z/25/107971/RAAD/25/03589

passend zijn voor kinderen met een handicap. Daarnaast gaat er met dit IHP ook aandacht uit naar de toegankelijkheid van onderwijslocaties. Scholen moeten bereikbaar blijven, ook bij groei. 1.3 Het IHP brengt investeringsverantwoordelijkheid van de gemeente en de exploitatieverantwoordelijkheid van schoolbesturen bij elkaar. Gemeente en schoolbesturen zijn beide verantwoordelijk voor het investeren in onderwijshuisvesting. De gemeente bij vernieuwing of uitbreiding. De schoolbesturen voor onderhoud en functionele aanpassingen tijdens de levensduur van het gebouw. In het IHP is de bereidheid van schoolbesturen opgenomen om exploitatievoordelen te benutten voor investeringen bij nieuwbouw- of renovatie. 2.1/3.1 Investeringskrediet voor onderzoek is noodzakelijk om zicht te krijgen op de benodigde investering in nieuwbouw- en renovatieprojecten. In het Uitvoeringsplan 2026-2029 zijn onderzoeken opgenomen waarin de huisvestingsopgaven worden vertaald in huisvestingoplossingen. Prioritaire opgaven zijn het ruimtetekort van De Wegwijzer en de staat van Het Palet in Opheusden. Deze projecten worden integraal en in samenhang met de huisvesting van de andere scholen in een kern onderzocht, waarna er zicht komt op de benodigde investeringen in maatregelen als nieuwbouw, renovatie en uitbreiding.

De onderzoeken leiden tot een raadsvoorstel per project met een aanvraag van een investeringsbudget welke ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de raad tijdens de Planning & Control cyclus of separaat wanneer de voortgang van het project daarom vraagt. 4.1 Implementatie van het IHP vraagt om aanvullende beleidskaders voor verhuur en kwaliteit. Om de kaders rondom verhuur, waaronder de verhuur aan kinderopvangorganisaties, te implementeren is een beleidskader gewenst. Het nieuwe beleidskader dient de procedure te verhelderen om de complexe wet- en regelgeving (o.m. Wet Markt en Overheid en het arrest van Didam) toepasbaar te maken. En duidelijkheid te creëren in de rol van de gemeente en het schoolbestuur op gebied van eigendom en beheer. Om de kaders van kwaliteit nieuwbouw en renovatie van de schoolgebouwen en de uitwerking naar verantwoordelijk van gemeente en schoolbestuur te implementeren is een beleidskader gewenst. Het nieuwe beleidskader is een hulpmiddel voor het maken van en komen tot afspraken in een project. De schoolbesturen investeren in onderwijshuisvesting op basis van exploitatievoordelen. Om het proces eenduidig te laten verlopen en de extra investering in schoolgebouwen zo veel als mogelijk te harmoniseren wordt een beleidskader kwaliteit uitgewerkt.

5.1 Begrotingswijziging Beslispunten 2 en 3 hebben gevolgen voor de begroting, Met het vaststellen van de begrotingswijziging worden de financiële gevolgen in de begroting verwerkt. Kanttekeningen 1.1 Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting In het IHP wordt voorgesorteerd op deze wet. Zo wordt renovatie een alternatief voor nieuwbouw en wordt het IHP verplicht gesteld. Echter, de wet is nog niet aangenomen door de Eerste en Tweede kamer. Besluitvorming wordt medio 2025 verwacht. Eventuele wijzigingen van het wetsvoorstel kunnen gevolgen hebben. 1.2 De gemeentelijke begroting is ontoereikend voor de investeringen van het Uitvoeringsplan 2026-2029 De stelpost kapitaallasten voor onderwijshuisvesting voorziet in een investeringsruimte van circa € 8 miljoen. De te verwachte investeringen van de projecten die gerealiseerd moeten worden in de periode van het Uitvoeringsplan 2026-2029 (De Wegwijzer en Het Palet) zijn indicatief € 16,3 miljoen. Opgaven die ook in het IHP 2019 zijn aangekondigd. Naast benutting van de stelpost kapitaallasten leiden deze projecten tot een aanvullende structurele last van circa € 295.000 (nieuwbouw afschrijven 40 jaar en renovatie afschrijven 25 jaar) na realisatie. Deze investering is exclusief ruimte voor kinderopvang, waarvan de dekking van de bijbehorende kapitaallast uit een (minimaal) kostprijs dekkende huur wordt gedekt.

Pagina 3 van 6

Z/25/107971/RAAD/25/03589

Gelet op de gemeentefinanciën (een niet sluitende begroting en meerjarenraming) wordt aan de hand van de onderzoeken de financiële opgave scherper in beeld gebracht. Daarna zullen investeringsbudgetten worden aangevraagd en ter besluitvorming worden aangeboden aan de raad. Op dit moment is onvoldoende ruimte in de begroting voor grote investeringen in onderwijshuisvesting en kan er geen financiële duidelijkheid worden gegeven. Op het moment dat een onderzoek is afgerond en er een duidelijke investeringsplan ligt is het aan het college en gemeenteraad om een investeringsplan in onderwijshuisvesting budgettair mogelijk te maken. Een voorstel dat volgt tijdens de Planning & Control cyclus of separaat wanneer de voortgang van het project daarom vraagt. Financiën Voor uitvoering van de onderzoeken als genoemd in het Uitvoeringsplan 2026-2029 wordt een voorbereidingsinvesteringsbudget gevraagd van € 230.000. De onderzoeken in het IHP 2026-2029 zijn bedoeld als voorbereiding op de bouwprojecten. Met de rentelast van € 2.300 per jaar is nog geen rekening gehouden in de begroting en komt vanaf 2026 ten laste van de financiële positie. Nadat het besluit door de raad genomen wordt een project daadwerkelijk te realiseren worden de voorbereidingskosten onderdeel van de vervaardigingsprijs van het project en geactiveerd.

Indien het project niet wordt gerealiseerd dienen de werkelijke kosten te worden afgeboekt. Indien dit zich voordoet wordt de raad hierover geïnformeerd. Voor uitwerking van de beleidskaders verhuur en kwaliteit wordt gevraagd een onderzoeksbudget van € 20.000 vast te stellen voor zowel 2025 als 2026. De bedragen komen ten laste van de financiële positie.

Onderzoeken rentelast voorbereidingskrediet Ondersteuning beleidskaders Incidenteel budget Totaal t.l.v. financiële positie

2025

2026 2.300

20.000

20.000

20.000

22.300

2027 2.300

2028 2.300

2.300

2.300

Met de vaststelling van de begrotingswijziging bijgevoegd bij het raadsvoorstel worden de benodigde budgetten verwerkt in de begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028. Daarnaast wordt u gevraagd een voorbereidingsinvesteringsbudget van € 230.000 beschikbaar te stellen. Het beschikbaar stellen van de benodigde budgetten t.l.v. de financiële positie heeft een gevolg voor de reeds ingezette ombuigingstraject voor de kadernota 2026-2029. Communicatie Na vaststelling door de raad van het IHP worden de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties hierover geïnformeerd. Vervolgstappen Na vaststelling door de raad wordt uitvoering gegeven aan het Uitvoeringsplan 2026-2029 in samenwerking met de schoolbesturen. De gemeenteraad ontvangt op basis van de uitkomsten van de onderzoeken investeringsvoorstellen om te voldoen aan de wettelijke taak. En om invulling te geven aan het Integraal Huisvestingsplan 2026-2041. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Pagina 4 van 6

Z/25/107971/RAAD/25/03589

Bijlagen Naam bijlage Integraal huisvestingsplan NederBetuwe 2026 – 2041 met een uitvoeringsplan voor de periode 2026-2029 Vergelijking IHP 2019 en IHP 2026 Begrotingswijziging behorend bij raadsvoorstel

Pagina 5 van 6

Zaaknummer Z/25/107971

Documentnummer 1

Z/25/107971 Z/25/107971

2 3

Z/25/107971/RAAD/25/03589

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in artikel 91 van de Wet op het primair onderwijs, artikel 6.1 van de Wet voortgezet onderwijs 2020 en de Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Neder-Betuwe 2015;

B E S L U I T:

1. 2. 3. 4. 5.

het Integraal huisvestingsplan Neder-Betuwe 2026-2041 vast te stellen en kennis te nemen van het Uitvoeringsplan 2026-2029; een voorbereidingsinvesteringsbudget van € 230.000 beschikbaar te stellen voor de onderzoeken als genoemd in het Uitvoeringsplan 2026-2029; na uitvoering van de onderzoeken een besluit te nemen over de vaststelling van de projecten en bijhorende investeringsbudgetten; een incidenteel budget beschikbaar te stellen van € 40.000 voor het ontwikkelen van de beleidskaders als genoemd; in te stemmen met de bijgevoegde begrotingswijziging.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 22 mei 2025 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 6 van 6

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/25/107971/RAAD/25/03589