Raadsvoorstel 3558 - Locatie voor huisvesting van bijzondere doelgroepen

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

27 maart 2025 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/24/100572/RAAD/25/03558

Raadsvoorstel Onderwerp

Locatie Medel-Noord benoemen als definitief te onderzoeken locatie voor huisvesting van bijzondere doelgroepen en instemmen met de uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek.

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

In Neder-Betuwe hebben we meerdere uitdagingen op het gebied van huisvesting van bijzondere doelgroepen, zoals arbeidsmigranten en asielzoekers. De raad wordt voorgesteld een locatie in Medel-Noord aan te wijzen als definitief te onderzoeken beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. Deze locatie wordt gezien als kansrijk, vanwege de nabijheid van werkgelegenheid op industrieterrein Medel en eventuele samenwerking met buurgemeenten. De raad wordt voorgesteld een haalbaarheidsonderzoek uit te laten voeren om (on)mogelijkheden van deze locatie inzichtelijk te maken.

Voorgesteld besluit

1. Het perceel in Medel-Noord aan te wijzen als definitief te onderzoeken beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. 2. In te stemmen met de uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek voor de locatie in Medel-Noord. 3. Een budget van € 55.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van dit haalbaarheidsonderzoek en hiervoor bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen.

Inleiding In Neder-Betuwe hebben we meerdere uitdagingen op het gebied van huisvesting van bijzondere doelgroepen. Er is behoefte aan huisvesting voor arbeidsmigranten en we hebben een opgave voor het huisvesten van asielzoekers op basis van de Spreidingswet. Daarbij komt dat de woningnood en vraag naar bedrijfsruimte groot is in onze gemeente. Uw raad heeft eerder opdracht gegeven om te zoeken naar een geschikte locatie voor het huisvesten van asielzoekers. Op basis van dit onderzoek bevat dit raadsvoorstel een voorstel om één locatie nader te onderzoeken als beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. Doel van dit haalbaarheidsonderzoek is om in kaart te brengen voor welke doelgroepen deze beoogde locatie allemaal geschikt is, welke scenario’s mogelijk zijn en welke zaken hierbij allemaal in beeld gebracht moeten worden. Vanwege de druk op de woningmarkt en de wettelijke verplichting van de Spreidingswet, doelen wij met bijzondere doelgroepen in eerste instantie op arbeidsmigranten en asielzoekers. Het is mogelijk dat de uitkomsten van het haalbaarheidsonderzoek een bredere doelgroep beslaan. Denkbaar zijn bijvoorbeeld huisvesting voor spoedzoekers of doorstroomlocaties voor statushouders. Hieronder staan we stil bij de opgaven waar de gemeente voor staat m.b.t. deze bijzondere doelgroepen.

Arbeidsmigranten Nederland heeft een lange traditie van het aantrekken van arbeidskrachten uit het buitenland om tekorten op de binnenlandse arbeidsmarkt op te vangen. Zij zijn vooral afkomstig uit Midden en Oost-Europese landen. Ook in de Regio Rivierenland vullen buitenlandse werknemers een deel van de huidige werkgelegenheid in. Uit oogpunt van een goed functionerende economie en arbeidsmarkt is hun aanwezigheid belangrijk. In Neder-Betuwe gaat het vooral om de agrarische sector (laanboomteelt en fruitteelt), de industrie, de bouw en de logistiek. Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

De werkzaamheden van deze arbeidsmigranten zijn divers en variëren van seizoensarbeid tot arbeid gedurende het hele jaar. Naar schatting werken in onze gemeente circa 800 arbeidsmigranten structureel en nog eens 800 á 1.000 seizoensarbeidsmigranten per jaar gedurende het pluk- en oogstseizoen. Omdat het een flexibele arbeidsmarkt en dus wisselende populatie betreft, is het moeilijk om het precieze aantal arbeidsmigranten te bepalen dat in Neder-Betuwe woont. Voor de arbeidsmigranten moet goede en veilige huisvesting worden geregeld. Dat is in de praktijk niet altijd het geval. Tot op heden zijn er onvoldoende private initiatieven om de behoefte aan huisvesting voor arbeidsmigranten in onze gemeente op een fatsoenlijke en waardige manier te regelen. Het gaat soms om niet legale huisvesting op recreatieparken of bedrijventerreinen. Ook worden reguliere woningen in de kernen en het buitengebied kamergewijs verhuurd. Sinds enkele jaren is dit verboden, waardoor er geen nieuwe kamergewijze verhuur meer bijkomt. Naast mogelijke overbewoning, is een bijkomend probleem dat de beschikbaarheid van betaalbare woningen voor andere inwoners in het gedrang raakt. Dit komt omdat werkgevers woningen opkopen voor huisvesting van arbeidsmigranten.

Asiel Het afgelopen jaar hebben wij u meerdere keren geïnformeerd over de lokale uitvoering van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, ook wel Spreidingswet genoemd. De Spreidingswet is 31 januari 2024 in werking getreden en geeft gemeenten een expliciete wettelijke taak om asielopvangvoorzieningen mogelijk te maken. Taakstelling en verdeelbesluit Volgens de verdeelsleutel van de Spreidingswet kreeg gemeente Neder-Betuwe de indicatieve opgave om aan minstens 145 asielzoekers opvang te bieden. Deze plekken moesten per 1 juli 2025 gerealiseerd zijn. Uiterlijk 1 oktober 2024 hebben alle gemeenten in subregionaal verband hun plannen voor de opvang van asielzoekers aangeleverd bij de Commissaris van de Koning. Omdat onze gemeente toen nog geen besluit had genomen over de manier waarop de gemeentelijke taakstelling gerealiseerd zou worden, stond de geplande realisatie voor onze gemeente op nul. De Commissaris van de Koning heeft vervolgens een provinciaal plan aangeboden aan de minister van Asiel en Migratie. De minister heeft vervolgens op 20 december 2024 een verdeelbesluit genomen. Daarmee krijgen gemeenten een wettelijke taak om de in het verdeelbesluit opgenomen aantallen opvangplekken mogelijk te maken. De asielopvangplekken moeten vanaf 1 juli 2025 beschikbaar zijn.

De definitieve opgave voor de gemeente Neder-Betuwe die in het verdeelbesluit is opgenomen, is 39 reguliere plekken. Gemeenten kunnen nog in beroep gaan tegen het verdeelbesluit, waardoor dit aantal nog gewijzigd kan worden. In februari 2026 ontvangen gemeenten hun nieuwe tweejaarlijkse indicatieve opgave, die in de plaats komt van het verdeelbesluit uit december 2024. Locatieonderzoek Om kaders te geven aan de zoektocht naar een geschikte locatie voor asielopvang, heeft uw raad in juni 2024 de volgende locatie uitgangspunten vastgesteld: 1. Een opvang op 1 locatie met maximaal 150 plekken. 2. Een locatie die tenminste 5 jaar beschikbaar is. 3. Een locatie die geen belemmering vormt voor woningbouw of uitbreiding van bedrijventerreinen. 4. Een locatie waarbij de veiligheid van zowel inwoners van de gemeente als de asielzoekers geborgd wordt. 5. Een locatie die aan de voorwaarden voldoet om het COA zoveel mogelijk werkzaamheden ten behoeve van de daadwerkelijke opvang, exploitatie, begeleiding en verzorging van voorzieningen op zich te laten nemen. 6. Een locatie die niet te dicht op bestaande woonwijken ligt en aan de andere kant niet te veraf van voorzieningen. 7. Een locatie waarbij het mogelijk is om samen te werken met één of meerdere buurgemeenten. 8.

Er vindt transparante communicatie plaats richting inwoners en andere belanghebbenden over het proces om te komen tot een locatiekeuze. Vervolgens zijn we gestart met een locatieonderzoek. We hebben een groslijst samengesteld van gemeentelijke gronden of percelen waar verkennende gesprekken over zijn geweest met of initiatieven Pagina 2 van 6

Z/24/100572/RAAD/25/03558

voor zijn ingediend bij de gemeente. Daarnaast stonden er locaties op deze lijst die zijn aangedragen door inwoners en grondeigenaren na een oproep om locatie-ideeën aan te dragen. In verschillende fases van het locatieonderzoek hebben het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), de Omgevingsdienst Rivierenland en interne gemeentelijke disciplines de locaties beoordeeld. In onze kwartaalbrief van december 2024 berichtten wij u dat de lijst was gereduceerd tot een shortlist van drie locaties. Deze locaties betreffen een perceel tegenover het Tree Valley Business Centre in Opheusden, een perceel aan de Kerkstraat in Dodewaard en een perceel aan de Bredesteeg in Medel-Noord. Het college acht de locatie in Medel-Noord het meest kansrijk en stelt met haar besluit van 18 februari 2025 deze locatie voor als definitief te onderzoeken beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. Beoogd effect - Aanwijzen van een definitief te onderzoeken beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. - Uitvoering geven aan een haalbaarheidsonderzoek. Argumenten 1.1 Locatie Medel-Noord komt het meest kansrijk naar voren uit het locatie-onderzoek. In opdracht van de gemeenteraad is locatieonderzoek gedaan naar een geschikte locatie voor het huisvesten van asielzoekers. Er zijn circa 50 locaties onderzocht.

De drie resterende locaties waren een perceel tegenover het Tree Valley Business Centre in Opheusden, een perceel aan de Kerkstraat in Dodewaard en een perceel in Medel Noord. Deze zijn alle drie in potentie geschikt voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. Het college acht het perceel in Medel-Noord het meest kansrijk. Vanwege de ligging van dit perceel is samenwerking met buurgemeenten goed mogelijk en met het naastgelegen industrieterrein is er veel werkgelegenheid dichtbij. Daarnaast komt de locatie tegemoet aan veel uitgangspunten die uw raad in juni heeft gesteld voor de opvang van asielzoekers. Zo is de locatie voor langere tijd beschikbaar en belemmert het geen ontwikkelingen als woningbouw of uitbreiding van bedrijven. Er zijn weinig omwonenden, waardoor eventuele (geluids)overlast zoveel mogelijk voorkomen wordt. Ook samenwerking met een buurgemeente was één van de uitgangspunten van de raad, met als doel dat het COA alle werkzaamheden rondom de daadwerkelijke opvang, exploitatie, beveiliging, begeleiding en verzorging van voorzieningen op zich kan nemen. 1.2 Met een locatie die geschikt is voor gebruik door meerdere doelgroepen, kan de gemeente tegemoet komen aan meerdere huisvestingsopgaven waar zij voor staat. Vanuit de Spreidingswet heeft de gemeente een verplichting opvangplekken voor asielzoekers te realiseren.

Daarnaast is er behoefte aan huisvesting voor arbeidsmigranten. Met het aanwijzen van een te onderzoeken beoogde locatie voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen, zetten we een stap in de richting om tegemoet te komen aan deze behoeften. Verder ontzien we daarmee de reguliere woningmarkt en voorkomen we onwenselijke situaties op recreatieparken. 1.3 Een locatie die geschikt is voor gebruik door meerdere doelgroepen biedt flexibiliteit. Flexibiliteit is belangrijk, omdat de behoefte aan huisvesting van verschillende doelgroepen kan fluctueren. Een voorbeeld is onze opgave in het kader van de Spreidingswet, waarbij de indicatieve opgave elke twee jaar bekend wordt gemaakt, en het verdeelbesluit daar nog eens van kan afwijken. Bovendien heeft het kabinet het voornemen om de Spreidingswet in te trekken. Of dit voornemen werkelijkheid wordt en op welke termijn dit dan gebeurt, is echter nog onduidelijk. Een huisvestingslocatie die door meerdere doelgroepen gebruikt kan worden, kan dergelijke fluctuaties opvangen. 2.1 Een haalbaarheidsonderzoek geeft inzicht in de (on)mogelijkheden van de locatie. De locatie is reeds door interne disciplines en de Omgevingsdienst Rivierenland beoordeeld op ruimtelijke mogelijkheden en kwaliteit. Uit deze eerste ‘bureaustudies’ zijn naast mogelijkheden ook aandachtspunten gekomen die nader onderzocht moeten worden.

Verder moeten we bijvoorbeeld onderzoeken voor welke bijzondere doelgroepen de locatie geschikt is, hoeveel plekken er gerealiseerd kunnen worden, onder welke voorwaarden de huidige eigenaren hun grond willen verkopen, wie de beoogde eigenaar is van de gronden en opstallen en hoe we de samenwerking met buurtgemeenten en inwonersparticipatie vorm kunnen geven.

Pagina 3 van 6

Z/24/100572/RAAD/25/03558

2.2 Een haalbaarheidsonderzoek is een tussenstap vóórafgaand aan een definitief besluit over de locatie. Uit het onderzoek moet blijken of het realiseren van een huisvestingslocatie voor bijzondere doelgroepen ruimtelijk en financieel haalbaar is, en welke rol verschillende belanghebbenden daar in hebben. Het onderzoek voorziet uw raad van input en advies voor een definitief te nemen besluit over het al dan niet realiseren van huisvesting op deze locatie. 3.1 Aan het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek zijn kosten verbonden. De kosten zitten bijvoorbeeld in projectleiderschap en regisseurs, ruimtelijke onderzoeken, het opstellen van een ontwerpvisie en massastudie en het uitwerken van businesscases. De totale kosten worden geschat op € 55.000. In de decembercirculaire 2024 heeft de gemeente € 32.778 ontvangen voor de zoektocht naar opvangplekken voor asielzoekers. Het besluit van de raad (juli 2025) om bij de Jaarstukken 2024 dit bedrag te bestemmen naar 2025 ter dekking van de kosten voor het haalbaarheidsonderzoek komt te laat om het traject in gang te zetten. Bij de jaarstukken 2024 zal het bedrag uit de decembercirculaire 2024 t.g.v. de financiële positie komen. Om die reden wordt nu voorgesteld om de raad incidenteel middelen t.l.v. de financiële positie beschikbaar te stellen.

Daarnaast is de verwachting dat in 2024 er middelen overblijven uit de Rijksvergoeding die wij hebben ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen in 2024. Echter de hoogte hiervan is voor nu nog onbekend. Kanttekeningen 1.1 Een aandachtspunt is de bereikbaarheid van voorzieningen. De ligging van het perceel, en daarmee de bereikbaarheid van voorzieningen, is een aandachtspunt. Het beoogde perceel is ruim 9 hectare groot. Onderzocht moet worden welke voorzieningen ter plaatse gerealiseerd kunnen worden voor de bijzondere doelgroepen. In ons land zijn al meerdere arbeidsmigranten huisvestingslocaties gerealiseerd met onder andere sportvoorzieningen en kleine winkels. Het COA hanteert als richtlijn een locatie op maximaal 30 minuten loopafstand van een supermarkt. Dit is momenteel niet het geval. Onderzocht kan worden of er met vervoersmiddelen ook mogelijkheden zijn. Aan de andere kant geeft het COA aan dat de afwezigheid van nabije voorzieningen niet onoverkomelijk is als een opvanglocatie met een bepaald volume zelf voorzieningen biedt. 1.2 De realisatiedatum van 1 juli 2025 is niet haalbaar. In de Spreidingswet is opgenomen dat de opvangplekken per 1 juli 2025 beschikbaar moeten zijn. Een locatie die aan de criteria van uw raad voldoet is niet haalbaar voor 1 juli. 1.3 De toekomst van de Spreidingswet, en daarmee de gemeentelijke opgave voor asielopvang, is onzeker.

Het kabinet heeft aangekondigd de Spreidingswet te willen intrekken. Of en wanneer de Spreidingswet daadwerkelijk wordt ingetrokken is nog onzeker. Zolang de wet van kracht is, zal het college hier gehoor aan blijven geven. Door in te zetten op een locatie voor meerdere doelgroepen kan bij intrekking van de Spreidingswet de locatie blijvend gebruikt worden voor andere doelgroepen. 2.1 Succes is niet gegarandeerd Een uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek kan zijn dat de beoogde locatie niet geschikt of haalbaar is om huisvesting voor bijzondere doelgroepen te realiseren. Wanneer dat het geval is, gaan we met u in gesprek over het vinden van een andere locatie. Financiën De kosten voor het haalbaarheidsonderzoek worden geschat op € 55.000. De kosten zitten bijvoorbeeld in projectleiderschap en regisseurs, ruimtelijke onderzoeken, het opstellen van een ontwerpvisie en een massastudie en het uitwerken van businesscases. In de begroting 2025 is geen dekking aanwezig voor deze kosten, waarbij het bedrag incidenteel ten laste van de financiële positie komt. Na vaststelling van bijgevoegde begrotingswijziging wordt het budget verwerkt in de begroting 2025.

De kosten van eventuele realisatie van de huisvestingslocatie zijn hier buiten beschouwing gelaten Pagina 4 van 6

Z/24/100572/RAAD/25/03558

Communicatie We communiceren over het besluit om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de geschiktheid van de locatie in Medel-Noord voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen. Indien uw raad na uitvoering van het haalbaarheidsonderzoek besluit tot realisatie over te gaan, starten we een traject voor inwonersparticipatie om hen mee te nemen in het proces en mee te laten denken over randvoorwaarden. Vervolgstappen Na een positief besluit op dit raadsvoorstel, zullen wij u in de gelegenheid stellen de opzet voor het haalbaarheidsonderzoek te verrijken. Vervolgens voeren we het haalbaarheidsonderzoek uit, waarna wij in het najaar van 2025 de uitkomsten met u hopen te delen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Bijlagen 1. Begrotingswijziging haalbaarheidsonderzoek 2025 voor beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. 2. Bovenaanzichten beoogd perceel Medel-Noord.

Pagina 5 van 6

Z/24/100572/RAAD/25/03558

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; ; gelet op het bepaalde in artikel 6 en 7 van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen.

B E S L U I T: 1. Het perceel in Medel-Noord aan te wijzen als definitief te onderzoeken beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen. 2. In te stemmen met de uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek voor de locatie in MedelNoord. 3. Een budget van € 55.000 beschikbaar te stellen voor de uitvoering van dit haalbaarheidsonderzoek en hiervoor bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 27 maart 2025 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 6 van 6

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/24/100572/RAAD/25/03558