Raadsvoorstel 3542 - Preventie- en handhavingsplan middelengebruik 2025-2028

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

27 maart 2025 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/24/104893/RAAD/24/03542

Raadsvoorstel Onderwerp

Preventie- en handhavingsplan middelengebruik 2025-2028

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouders Van Dijkhuizen en Kottenberg)

Samenvatting

De gemeenteraad is op grond van de Alcoholwet verplicht periodiek een preventie- en handhavingsplan alcohol vast te stellen. In het voorliggende preventie- en handhavingsplan is de aandacht verbreed naar alcohol-, tabaksen drugsgebruik (tezamen: middelengebruik). In het preventie- en handhavingsplan middelengebruik Neder-Betuwe 2025 t/m 2028 worden verbindingen gelegd met andere beleidsvoornemens van de gemeente die raakvlakken hebben met de aanpak middelengebruik. Daarbij kan gedacht worden aan de Integrale beleidsnota Sociaal Domein 2025-2028, Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), de kadernota integrale veiligheid en Gezond op eigen wijze. Jaarlijks worden de hoofdlijnen van het preventie- en handhavingsplan middelengebruik 2025 t/m 2028 onder leiding van een kernteam uitgewerkt in een uitvoeringsplan.

Voorgesteld besluit

1.

2.

Het preventie- en handhavingsplan middelengebruik Neder-Betuwe 2025 t/m 2028 vast te stellen, onder gelijktijdige intrekking van het preventie- en handhavingsplan alcohol Neder-Betuwe 2021-2024. De voorgestelde extra middelen toe te kennen middels bijgaande begrotingswijziging.

Inleiding De gemeente is lokaal de belangrijkste uitvoerder van de Alcoholwet en de regisseur van het lokale alcoholbeleid. Op grond van artikel 43a van de Alcoholwet is de gemeenteraad verplicht vierjaarlijks een preventie- en handhavingsplan alcohol vast te stellen. Het vorige plan liep af in 2024. Vanuit die wettelijke verplichting en de verantwoordelijkheid voor het lokale alcoholbeleid is er voor de derde keer een preventie- en handhavingsplan ontwikkeld, nu voor de periode 2025 tot en met 2028 en met aandacht voor alcohol, tabak en drugs. Het voorliggende plan is een uitbreiding ten opzichte van het eerdere plan omdat nalevings- en gezondheidscijfers hier aanleiding voor geven (zie bijlage 1 preventie- en handhavingsplan middelengebruik Neder-Betuwe). Daarnaast is het nieuwe plan op maat gemaakt om in harmonie met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving te kunnen bestaan. Beoogd effect • Afname van het middelengebruik en de schadelijke gevolgen van het middelengebruik onder jongeren tot 18 jaar. • Bewustwording over de effecten van middelengebruik • Verbeterde naleving van de leeftijdsgrens

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Argumenten 1.1 Vaststelling van het preventie- en handhavingsplan door de gemeenteraad is een wettelijk verplichte taak. In artikel 43a van de Alcoholwet zijn de minimale eisen vastgesteld waaraan een preventie- en handhavingsplan moet voldoen. De wetgever beoogt met dit artikel te waarborgen dat gemeenten op een integrale manier werken aan het terugdringen van alcoholgerelateerde schade, met name onder jongeren. 1.2 Met het preventie- en handhavingsplan Middelengebruik 2025 t/m 2028 sluit Neder-Betuwe aan bij de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord en Gezond en Actief Leven Akkoord. Het Nationaal Preventieakkoord (NPA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) richten zich op het verminderen van alcoholgebruik, tabaksgebruik en drugsgebruik. Doelen zijn onder meer een rookvrije generatie in 2040, het terugdringen van problematisch alcoholgebruik (NIX18-campagnes) en bewustwording rond drugsgebruik. Het GALA legt extra nadruk op lokale samenwerking, vroegsignalering van verslavingen en het creëren van rook- en alcoholvrije omgevingen, zoals sportkantines en scholen. Gemeenten spelen een sleutelrol bij de uitvoering via lokale programma’s en integrale gezondheidsaanpak. Doelstellingen uit het NPA zijn opgenomen in het nieuwe Preventie- en handhavingsplan. 1.3 We zetten in op integraal beleid.

Het nieuwe preventie- en handhavingsplan schetst de inzet op middelengebruik in de komende vier jaar vanuit zowel het voorkomen van het gebruik en de schadelijke effecten als vanuit toezicht en handhaving op de naleving. We blijven inzetten op de pijlers “educatie en bewustwording”, “signalering, advies en ondersteuning” en “regelgeving en handhaving”. Daar voegen we voor de komende vier jaar “de omgeving” aan toe1. Daarom liggen er ook nadrukkelijk met andere beleidsvoornemens van de gemeente die raakvlakken hebben met middelengebruik, zoals de Integrale beleidsnota Sociaal Domein 2025-2028, de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, de kadernota integrale veiligheid en het merk en platform Gezond op eigen wijze. 1.4 Het beleid richt zich op een kwetsbare, maar meest kansrijke groep. We willen jongeren de kans geven zo gezond mogelijk op te groeien. Middelengebruik onder de 18 jaar draagt niet bij aan een gezonde ontwikkeling. In deze leeftijdsgroep is de kwetsbaarheid voor de schadelijke gevolgen van alcohol, tabak en drugs groot. Daarnaast is het makkelijker de gezonde keuze te stimuleren dan ongezonde gewoonten af te leren. Met deze focus kiezen we bovendien voor een efficiënte en effectieve inzet van de beperkt beschikbare menskracht en middelen. 1.5 Lokale stakeholders hebben meegedacht en advies gegeven over de voorgestelde aanpak.

Naast verschillende gemeentelijke afdelingen (gezondheid, veiligheid, jeugd, evenementen en vergunningverlening, toezicht en handhaving) hebben IrisZorg, Mozaïek welzijn, GGD Gelderland-Zuid, de politie, Koninklijke Horeca Nederland, Centraal Bureau voor Levensmiddelen, preventiewerker van de kerk en sportverenigingen en de buurtsportcoach in een vroegtijdig stadium meegedacht en de mogelijkheid gehad om te reageren op de voorgestelde aanpak in het plan. Hiermee is belangrijke lokale kennis benut, is de integrale werkwijze direct gehanteerd en vergroten we het draagvlak voor het preventie- en handhavingsplan bij onze partners. Kanttekeningen 1.1 Het preventie- en handhavingsplan middelengebruik wordt niet gelijktijdig met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vastgesteld. De Alcoholwet verplicht de gemeenteraad om het preventie- en handhavingsplan gelijktijdig met de nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast te stellen. De nota gezondheidsbeleid is in onze gemeente onderdeel van de integrale beleidsnota sociaal domein. Deze lag op 12 december 2024 voor bij uw gemeenteraad. Ondanks dat de plannen niet exact gelijktijdig worden vastgesteld, ligt besluitvorming wel dicht bij elkaar en lopen beide beleidsdocumenten parallel aan elkaar.

1 Conform de integrale Aanpak Gezonde Gemeente

Pagina 2 van 5

Z/24/104893/RAAD/24/03542

1.2 Ombuigingen kunnen leiden tot aanpassingen in ambitie en uitvoering. Uw raad heeft opdracht gegeven tot het doorlopen van een ombuigingentraject. Dit traject kan mogelijk uitkomsten hebben die van invloed zijn op de uitvoering of ambitie van het gezondheidsbeleid of preventie- en handhavingsplan. Gelet op de verbreding van de aanpak naar middelengebruik en de eerder niet toereikend gebleken middelen zijn de extra gevraagde middelen wel noodzakelijk. Mochten deze middelen niet ter beschikking worden gesteld dan zal het college keuzes maken in de uitvoering van het beleid, zoals het verlagen van de frequentie of het geheel schrappen van benoemde activiteiten of het beëindigen of versoberen van de OKO-aanpak. Uw raad beslist hierover bij behandeling van de kadernota 2026-2029. 1.3 Het preventie- en handhavingsplan middelengebruik is wat anders dan de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Het P&H plan is een verplichting voor gemeenten vanuit de Alcoholwet. Het omschrijft naast gerichte preventieve activiteiten ook handhavende activiteiten. In 2023 heeft de gemeente gekozen voor een preventieve aanpak om middelengebruik onder minderjarigen te verminderen en jongerenwelzijn te vergroten: de OKO-aanpak.

Deze aanpak richt zich op het mentaal welbevinden van jongeren, structureel vrijetijdsaanbod en gezonde ouder-kindrelaties om de neiging naar middelengebruik te voorkomen. Er is een duidelijke verbinding tussen de doelstellingen van P&H en OKO, maar de aanpakken werken complementair aan elkaar. Dit komt ook duidelijk naar voren in het P&H plan, dat met behulp van het Trimbos is opgesteld. Het Trimbos is ook kennispartner voor de OKO-aanpak in Neder-Betuwe. 1.4 Het preventie- en handhavingsplan middelengebruik is wat anders dan Gezond op eigen wijze. Gezond op eigen wijze is een merk en platform dat de gemeente gebruikt om een gezonde leefstijl aan te moedigen. Partners, professionals en inwoners kunnen hier terecht voor inspiratie, tips en activiteiten. Het P&H plan richt zich louter op middelengebruik en gaat over het voorkomen van middelengebruik en handhaven van de regels hieromtrent. Gezond op eigen wijze wordt waar mogelijk en gewenst gebruikt als communicatiemiddel voor preventieve activiteiten uit het P&H plan. Op deze manier kan Gezond op eigen wijze een bijdrage leveren aan de doelstellingen uit het P&H plan. Financiën Voor uitvoering van het preventie- en handhavingsplan zijn reeds middelen begroot (€ 14.000). In 2024 bleek al dat hiervoor meer middelen nodig waren.

Die meerkosten zijn gedekt door inkomsten uit bestuurlijke boetes en vanuit rijksmiddelen voor preventie. Voor volledige uitvoering van het nieuwe preventie- en handhavingsplan zijn aanvullend middelen nodig voor 2025-2028. Deze worden toegekend middels bijgaande begrotingswijziging.

Inzet Communicatie Preventieactiviteiten Nalevingsactiviteiten Nalevingsonderzoek Inkomsten bestuurlijke boetes* Totaal Reeds structureel begroot P&H Dekking vanuit OKOmiddelen Benodigde middelen

2025 € 5000,€ 10.000,€ 10.000,PM

2026 € 5000,€ 10.000,€ 10.000,€ 15.000,PM

2027 € 5000,€ 10.000€ 10.000,PM

2028 € 5000,€ 10.000,€ 10.000,€ 15.000,PM

€ 25.000,- € 40.000,- €25.000,€ 14.000,- € 14.000,- € 14.000,-

€40.000,€ 14.000,-

€ 11.000,-

€ 11.000,-

-

€ 15.000,-

€ 11.000, - -** € 26.000

*Inkomsten van bestuurlijke boetes worden niet begroot. In 2022 betroffen de inkomsten daarvan ca. €12.000,- en in 2023 betroffen de inkomsten daarvan ca. €40.000,-. **Voor de OKO-aanpak zijn tot en met 2027 middelen begroot. Deze worden deels benut voor uitvoering van het P&H plan.

Pagina 3 van 5

Z/24/104893/RAAD/24/03542

Communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad worden samenwerkingspartners en alcohol- en tabaksverstrekkers geïnformeerd over het nieuwe plan en wat dit voor hen betekent. Daarnaast wordt het plan gepubliceerd op overheid.nl en via de reguliere mediakanalen van de gemeente bekend gemaakt. Gedurende de looptijd waarin aan de uitvoering van het plan wordt gewerkt wordt continu bekeken hoe en welke communicatie-uitingen gedaan kunnen worden om de aanpak te versterken. Een voorbeeld van een eerdere communicatie-uiting is de recente lokaal gemaakte NIX18 campagne. Waar mogelijk wordt, naast de gemeentelijke kanalen, ook gebruik gemaakt van de communicatiekanalen van Gezond op eigen wijze. Vervolgstappen Het preventie- en handhavingsplan treedt in werking op de dag na bekendmaking. In het kernteam wordt het uitvoeringsplan voor 2025 ontwikkeld. Tijdens de looptijd van het preventie- en handhavingsplan middelengebruik Neder-Betuwe 2025 t/m 2028, wordt jaarlijks het uitvoeringsplan geëvalueerd. Op basis daarvan en de resultaten uit de nalevingsonderzoeken en gezondheidsmonitoren wordt het uitvoeringsplan voor het jaar daarop aangepast. In 2028 vindt een uitgebreide eindevaluatie plaats naar de effecten van het gevoerde beleid en wordt het preventie- en handhavingsplan voor de periode 2029 tot en met 2032 voorbereid.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Bijlagen 1. Preventie- en handhavingsplan middelengebruik 2025 t/m 2028 2. Financiële begrotingswijziging voor uitvoering van het P&H plan 3. RIB-53 inzake P&H plan 2025 t/m 2028

Pagina 4 van 5

Z/24/104893/RAAD/24/03542

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in artikel 43a van de Alcoholwet;

B E S L U I T: 1. Het preventie- en handhavingsplan middelengebruik Neder-Betuwe 2025 t/m 2028 vast te stellen, onder gelijktijdige intrekking van het preventie- en handhavingsplan alcohol Neder-Betuwe 2021-2024; 2. De voorgestelde extra middelen toe te kennen middels bijgaande begrotingswijziging.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 27 maart 2025 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 5 van 5

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/24/104893/RAAD/24/03542