Raadsvoorstel 3494 - Tariefgrondslag, riool- en waterzorgheffing 2025

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

7 november 2024 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/24/102528/RAAD/24/03494

Raadsvoorstel Onderwerp

Tariefgrondslag, riool- en waterzorgheffing 2025

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Van Someren)

Samenvatting

Met de vaststelling van het Programma Riolering en Water (PRW) in september 2023 heeft de raad besloten om vanaf 2024 een grondslag voor de riool- en waterzorgheffing te hanteren die bijdraagt aan het versterken van bewustzijn omtrent duurzaam leven. Daarna zijn de verschillende mogelijkheden en de standaarden die de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hiervoor biedt geanalyseerd en afgewogen. Hierbij is ook gekeken naar de landelijke tendens en de grondslagen in de regio. De tussenresultaten zijn tijdens de collegeinformatieavond van 16 mei 2024 met de raad gedeeld. Het voorstel is over te stappen naar de standaard VNG-modelverordening 3. Dit is een heffing bestaande uit een vast bedrag per perceel gecombineerd met een heffing naar waterverbruik: ▪ Woningen: dit blijft een eigenarenheffing, bestaande uit één tarief (lager dan huidige vast bedrag); ▪ Niet-woningen (bedrijven en instellingen): dit blijft een eigenarenheffing, bestaande uit één tarief (lager vast bedrag) met daarnaast een (nieuwe) gebruikersheffing bij groot waterverbruik vanaf 500 m³ op jaarbasis.

Voorgesteld besluit

1. In te stemmen met het nieuwe voorstel voor de heffingsgrondslag van de riool- en waterzorgheffing waarin naast het bestaande eigenarendeel een nieuw gebruikersdeel wordt geïntegreerd voor niet-woningen. 2. In te stemmen met het opnemen van de component “oninbaar” in de tariefberekening en deze te dekken vanuit de inkomsten riool- en waterzorgheffing.

Inleiding De gemeente Neder-Betuwe hanteert op dit moment een vast heffingstarief voor de riool- en waterzorgheffing. Daarin zit geen prikkel om duurzamer met lozing van (schoon) water op onze rioolvoorzieningen om te gaan. Bij het vaststellen van het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) 2019-2023 heeft de raad als visie op de waterketen het college de (bestuurs)opdracht meegegeven het principe de “vervuiler betaalt” te hanteren. Dit sluit ook aan bij één van de thema’s uit het coalitieakkoord namelijk “Het bewustzijn bij de inwoners omtrent duurzaam leven versterken”. In het planvormingsproces van het nieuwe PRW 2024-2028 is deze bestuursopdracht bij de start direct meegenomen. De analyses en resultaten die beschikbaar waren, zijn vergeleken met de mogelijkheden van de nieuwe modelverordeningen van de VNG. Uiteindelijk is er voor gekozen de overgang naar een andere heffingsgrondslag niet in het planvormingsproces van het nieuwe PRW 2024-2028 te integreren maar separaat op te pakken in 2024. De Raad is wel gevraagd in te stemmen met een overgang naar een ander heffingssysteem. De Raad heeft daar in haar besluit van 28 september 2023 mee ingestemd.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Eind 2023 is gestart met de verkenning/analyse naar een andere heffingsgrondslag voor de riool- en waterzorgheffing. De tussenresultaten zijn tijdens de college-informatieavond van 16 mei 2024 met de raad gedeeld. Daarin is aangegeven dat het college voor gaat stellen over te stappen naar de standaard VNG-modelverordening 3. Met deze grondslag wordt, naast de bestaande eigenarenheffing, een nieuwe heffing naar waterverbruik geïntroduceerd. Dit betreft een gebruikersheffing die opgelegd wordt aan de niet-woningen (bedrijven en instellingen). Beoogd effect 1. We geven invulling aan de bestuursopdracht uit 2019. 2. De nieuwe grondslag doet zoveel mogelijk recht aan het principe van “kostenveroorzaker/baathebbende betaalt”. 3. De nieuwe grondslag draagt bij aan het versterken van bewustzijn omtrent duurzaam leven. Argumenten 1.1 Met de introductie van een gebruikersheffing geven we invulling aan de bestuursopdracht uit 2019. Een rechtvaardigere verdeling van kosten, duurzaamheid, toekomstbestendigheid en bewustwording waren in 2019 belangrijke thema’s die ten grondslag lagen aan de bestuursopdracht. Doel is het lozen van schoon water op het riool te beperken en/of te ontmoedigen. Daarbij profiteert iedereen van de voordelen als een lagere belasting op het milieu kan worden bereikt.

Door de hoogte van de (nieuwe) gebruikersheffing afhankelijk te maken van het (drink)waterverbruik creëren wij een prikkel om duurzamer om te gaan met (drink)water. 1.2 Een gering aantal niet-woningen levert verhoudingsgewijs een onevenredig grote belasting (hoeveelheid water) op onze rioolvoorzieningen. Verreweg de meeste aansluitingen op onze gemeentelijke rioolvoorzieningen zijn woningen (88%). Uit waterverbruik gegevens blijkt dat de niet-woningen (bedrijven en instellingen), ondanks hun geringe aantal, gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor een derde van het totale verbruik (33%). De gewogen verhouding waterverbruik / aantal aansluitingen bedraagt 25/75. Oftewel alle niet-woningen te samen zijn voor een kwart verantwoordelijk voor de belasting op onze rioolvoorzieningen. Verdeling rioolaansluitingen woningen/niet-woningen

Verdeling waterverbruik woningen/niet-woningen

Gewogen verhouding woningen/niet-woningen

1.3 Met een (nieuwe) gebruikersheffing bij groot waterverbruik worden de kosten eerlijker verdeeld. Op dit moment betaalt iedere eigenaar met een indirect of directe rioolaansluiting riool- en waterzorgheffing. Het tarief is voor iedereen gelijk, ongeacht de hoeveelheid water die op onze voorzieningen wordt afgevoerd. Van de totaal inkomsten vanuit de riool- en waterzorgheffing is op dit moment circa 12% afkomstig van de niet-woningen. Dit staat niet in verhouding tot de belasting van deze groep op onze voorzieningen. Om de kosten eerlijker te verdelen, naar rato van de hoeveelheid water die wordt geloosd op onze voorzieningen, worden de volgende verdeelsleutels voorgesteld: ▪ ▪ Pagina 2 van 6

75% van de totaalinkomsten riool- en waterzorgheffing wordt gekoppeld aan woningen; de resterende 25% aan niet-woningen. Z/24/102528/RAAD/24/03494

o o

60% van de totaalinkomsten riool- en waterzorgheffing voor niet-woningen is gekoppeld aan waterverbruik vanaf 500 m³ op jaarbasis; 40% van de totaalinkomsten riool- en waterzorgheffing voor niet-woningen betreft het vaste eigenarentarief.

1.4 De nieuwe heffingsgrondslag geeft een prikkel om duurzamer met drinkwater om te gaan. Schoon drinkwater wordt in Nederland steeds schaarser. Door de hoogte van de (nieuwe) gebruikersheffing afhankelijk te maken van het (drink)waterverbruik creëren wij een prikkel om duurzamer om te gaan met (drink)water. 1.5 Door een regressieve staffelopbouw te hanteren is zuinig(er) omgaan met water naar verhouding voor iedereen financieel aantrekkelijk. Op dit moment zijn er 314 objecten met een jaarlijks waterverbruik van meer dan 500 m³. Veruit het grootste aandeel objecten (276 objecten, 88% van het totaal) valt in de jaarlijkse verbruiksrange van 500 tot 2.000 m³ water. Om deze grote groep objecten een aantrekkelijkere prikkel te bieden om duurzamer om te gaan met (drink)water hanteren wij een regressieve staffelopbouw. Waarbij de eerste staffels grootverbruik zwaarder worden belast. Bij kleinere lozingen is er dan eerder een financieel voordeel te halen. Voor grote lozers is ook financieel voordeel te behalen. Echter, zij moeten daarvoor wel meer inspanningen verrichten. In onderstaande tabel is de staffelopbouw gepresenteerd en is voor drie waterverbruik scenario’s weergegeven wat het nieuwe totaaltarief (eigenarenheffing inclusief gebruikersheffing) wordt: Eigenarenheffing Woningen Niet-woningen Gebruikersheffing Gebruik minder dan 500 m³

€ €

208,56 Daling van € 31,94 ten opzichte van huidig tarief 212,41 Daling van € 28,36 ten opzichte van huidig tarief

€

0,00

Gebruik tussen 500 m³ en 1.000 m³

€

1,13 per m³

Gebruik tussen 1.000 m³ en 2.000 m³

€ €

565,81 Voor het verbruik tot 1.000 m³, vermeerderd met: 0,90 per m³

Gebruik tussen 2.000 m³ en 5.000 m³

€ €

1.465,81 Voor het verbruik tot 2.000 m³, vermeerderd met: 0,77 per m³

Gebruik tussen 5.000 m³ en 10.000 m³

€ €

3.770,97 Voor het verbruik tot 5.000 m³, vermeerderd met: 0,64 per m³

Gebruik tussen 10.000 m³ en 50.000 m³

€ €

6.954,84 Voor het verbruik tot 10.000 m³, vermeerderd met: 0,51 per m³

Gebruik boven 50.000 m³

€ €

27.161,28 Voor het verbruik tot 50.000 m³, vermeerderd met: 0,37 per m³

€ € € €

208,56 212,41 (alleen tarief eigenarenheffing) 777,94 (tarief eigenarenheffing + gebruikersheffing) 3.983,11 (tarief eigenarenheffing + gebruikersheffing)

Voorbeeldtarief riool- en waterzorgheffing: Woningeigenaar Niet-woning < 500 m³ Niet-woning met 1.000 m³ waterverbruik Niet-woning met 5.000 m³ waterverbruik

1.6 Wij hanteren de standaard model verordening van de VNG. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft in 2021 nieuwe standaard modelverordeningen beschikbaar gesteld voor de riool- en waterzorgheffing. De nieuwe verordening wordt gebaseerd op het standaardmodel 3. Daarmee zijn de formeel juridische kaders goed geborgd. 1.7 We maken gebruik van beschikbare datamodellen en softwareapplicaties om de uitvoering zo pragmatisch mogelijk te laten verlopen. Jaarlijks vertrekt drinkwaterbedrijf Vitens ons data van drinkwaterverbruik. Wij zijn op dit moment bezig een geautomatiseerde koppeling in te richten in onze software zodat wij jaarlijks de vertaling Pagina 3 van 6

Z/24/102528/RAAD/24/03494

van het waterverbruik naar de aanslag riool- en waterzorgheffing nagenoeg volledig geautomatiseerd kunnen laten verlopen. 2.1 Via de component oninbaar reserveren wij budget om inkomensfluctuaties op te vangen. Bij een gebruikersheffing op basis van waterverbruik is het risico op inkomensfluctuatie(s) groter. Wanneer bedrijven en instellingen door deze nieuwe grondslag aanleiding zien het waterverbruik te reduceren zal dit resulteren in lagere inkomsten riool- en waterzorgheffing. Maar ook wijzigingen in bedrijfsproces waardoor er meer of juist minder water wordt verbruikt heeft impact op de totale inkomsten. Om deze fluctuaties op te vangen wordt een component oninbaar opgenomen in de tariefberekening; uitgaande van 2,5% op het gebruikersdeel. Dit komt op peiljaar 2024 uit op een bedrag van circa € 9.500,-. Kanttekeningen 1.1 We zullen op een andere manier de prikkel om duurzamer om te gaan met (drink)water moeten creëren. Iedere woningeigenaar met een indirect of directe rioolaansluiting blijft een vast tarief riool- en waterzorgheffing betalen dat voor iedereen gelijk is. Vanuit de hoogte van het tarief riool- en waterzorgheffing zal er geen prikkel ontstaan om duurzamer om te gaan met (drink)water. Dit zal via andere sporen en initiatieven gestimuleerd moeten worden.

1.2 We houden na de invoering van de nieuwe grondslag rekening met extra inzet voor team gegevensbeheer en belastingen. De invoering van een gebruikersheffing op basis van het (drink)waterverbruik vraagt jaarlijks om extra administratieve handelingen. Daarnaast verwachten we in de eerste periode dat er meer bezwaren ingediend zullen worden die afgehandeld dienen te worden. Hiervoor zijn extra uren voor team gegevensbeheer en belastingen nodig. Financiën Als gevolg van de component oninbaar nemen de totaal te dekken lasten op peiljaar 2024 toe met een bedrag van circa € 9.500,-. Dit is een aandeel van circa 0,5% op de totale lasten. Dit aandeel is verwaarloosbaar en kan eenvoudig opgevangen worden vanuit de voorziening. De component oninbaar heeft daarom geen impact op de tarieven riool- en waterzorgheffing. Communicatie Vooruitlopend op dit raadsvoorstel zijn alle niet-woningen (bedrijven en instellingen) in onze gemeente in augustus 2024 per brief geïnformeerd over het voorstel voor de nieuwe heffingsgrondslag. Daarnaast is op de gemeentelijke website, in de omgeving rioolheffing (www.nederbetuwe.nl/rioolheffing), een aparte pagina ingericht met een toelichting op de nieuwe heffingsgrondslag.

Op deze pagina staat ook een rekenmodel waarmee bedrijven en instellingen aan de hand van hun waterverbruik gegevens zelf alvast een indicatie van het nieuwe tarief riool- en waterzorgheffing kunnen bepalen. Ook bevat deze pagina een vraag- en reactieformulier voor het stellen van vragen en/of het reageren op het voorstel. Afhankelijk van aard en omvang van het aantal binnengekomen reacties en vragen publiceren we daar de komende periode een top 10 van vragen met de antwoorden. Via de periodieke column heeft wethouder Van Someren recent (maandag 16 september jl.) het voorstel voor de (nieuwe) gebruikersheffing toegelicht. Deze column is via de gangbare sociale media kanalen gedeeld en daarnaast in het Gemeentenieuws van 18 september gepubliceerd.

Pagina 4 van 6

Z/24/102528/RAAD/24/03494

Vervolgstappen 1. Het vaststellen van de tarieven én de nieuwe Verordening op de heffing en de invordering van rioolen waterzorgheffing 2025 bij het vaststellen van de belastingverordeningen in december 2024.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Nicolien de Geus Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Bijlagen n.v.t.

Pagina 5 van 6

Z/24/102528/RAAD/24/03494

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; ; gelet op het bepaalde Artikel 228a van de Gemeentewet:

B E S L U I T: 1. In te stemmen met het nieuwe voorstel voor de heffingsgrondslag van de riool- en waterzorgheffing waarin naast het bestaande eigenarendeel een nieuw gebruikersdeel wordt geïntegreerd voor nietwoningen. 2. In te stemmen met het opnemen van de component “oninbaar” in de tariefberekening en deze te dekken vanuit de inkomsten riool- en waterzorgheffing.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 7 november 2024 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 6 van 6

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/24/102528/RAAD/24/03494