Raadsvoorstel 3360 - Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

8 februari 2024 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/23/096731/RAAD/23/03360

Raadsvoorstel Onderwerp

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

Op basis van de bestuursopdracht “versneld verduurzamen vastgoedportefeuille” is in 2023 onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om het gemeentelijk vastgoed ten tijde van hoge energieprijzen versneld te verduurzamen. Per gebouw zijn aanbevelingen gedaan over het beste verduurzamingscenario1, het meest geschikte moment van uitvoering en kosten en terugverdientijden die daarmee zijn gemoeid.

Voorgesteld besluit

1. Het rapport “plan verduurzaming gemeentelijke gebouwen” vast te stellen; 2. Hiervoor een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen van € 167.174 , afschrijving in 15 jaar en de lasten hiervan te dekken uit het saldo van de rekening van baten en lasten; 3. De bijgevoegde begrotingswijzigingen vast te stellen.

Inleiding Op basis van de bestuursopdracht “versneld verduurzamen vastgoedportefeuille” is in 2023 onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om 12 gemeentelijke gebouwen versneld te verduurzamen. Aanleiding vormde de sterk gestegen energieprijzen om duurzame en energiebesparende maatregelen in beschouwing te nemen, die pas vanaf de volgende beheercyclus (2026-2029) stonden gepland. In het rapport “plan verduurzaming gemeentelijke gebouwen” worden per gebouw aanbevelingen gedaan over het beste verduurzamingscenario en het meest geschikte moment van uitvoering. Daarbij zijn overwegingen in beschouwing genomen, zoals de aard en intensiteit van gebruik, terugverdientijden op kosten en investeringen, omvang en snelheid van energiebesparingen en/of het voorkomen van mogelijke problemen rondom de huidige (verouderde) (klimaat)voorzieningen. Waar mogelijk is rekening gehouden met natuurlijke momenten om te verduurzamen. Ter voorbereiding op de vanaf 2025 uit te voeren en aanbevolen duurzame en energiebesparende maatregelen, wordt uw raad verzocht een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen. In de kadernota 2025 worden de kredieten voor de daadwerkelijke duurzaamheidsmaatregelen aangevraagd die vanaf 2025 starten.

Beoogd effect De aanbevolen maatregelen dragen bij aan de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed, het opvolging geven aan daarmee samenhangende wet- en regelgeving, het realiseren van energiebesparingen, voorkomen van desinvesteringen, gebruik maken van beschikbare subsidies en het ter beschikking stellen van een gezonde en comfortabele omgeving voor gebruikers en huurders. Argumenten 1.1 Opvolging geven aan de verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed. Met het realiseren van de aanbevolen maatregelen wordt versneld opvolging gegeven aan het programmaplan duurzaamheid met betrekking tot ons gemeentelijk vastgoed. In de onderliggende hoofdrapportage treft u per gebouw een toelichting aan op het meest geschikte duurzaamheidscenario. 1 Gaat om de volgende verduurzamingsscenario’s: BENG: Bijna Energieneutraal Gebouw, ENG;

Energieneutraal Gebouw en NoM; Nul-op-de-Meter). Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Deze strategie kan per gebouw verschillen. Dit heeft te maken met het type gebouw en de aard en intensiteit van het gebruik. In de fasering van de aanpak is rekening gehouden met deze componenten. 1.2

Om gebruik te maken van de subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) is een vastgesteld plan door de gemeenteraad nodig. Voor het aanvragen van de DUMAVA subsidie dient bij het RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) een investeringsbegroting en tijdsplanning ingediend te worden waaruit blijkt wanneer en volgens welke raming het verduurzamingsproject voor de aan te vragen gebouwen wordt uitgevoerd. Voor het aanvragen van de subsidie voor het verduurzamen van de gebouwen wordt een horizon van 10 jaar aangehouden. Op een later moment kan besloten worden in welk jaar de verduurzaming plaats gaat vinden. Dit kan effect hebben op de hoogte van het te verkrijgen subsidiebedrag. 1.3 Fasering Bij de fasering van de verduurzaming is zoveel mogelijk rekening gehouden met natuurlijke momenten, zodat bouwkundige onderhoudsmomenten en installatietechnische vervangingen gecombineerd kunnen worden met de verduurzaming van de gebouwen. Voor de berekening van de terugverdientijden is gerekend met een gemiddeld energietarief, gebaseerd op een hoog energietarief in 2023 en lagere tarieven in de jaren 2020, 2021 en 2022. Toekomstige tariefstijgingen of -dalingen zijn niet geheel te voorzien, aangezien dit van vele factoren afhankelijk is. Hogere energietarieven hebben een verlaging van de terugverdientijden tot gevolg.

Lagere energietarieven zullen de terugverdientijden verhogen. Bij de gebouwen waar de terugverdientijden lang zijn, de installaties nog niet aan vervanging toe zijn of het strategisch nut van een gebouw onduidelijk is, is ervoor gekozen om de verduurzaming uit te stellen, zodat de beslissing om wel of niet te verduurzamen in een later stadium genomen kan worden. 1.4 Realiseren van energie- en kostenbesparingen en voorkomen van desinvesteringen. Ten tijde van hoge energieprijzen dragen de verduurzamingsmaatregelen bij aan besparingen op de energiekosten en voorkomt dat we blijven investeren in traditionele (gasgestookte) voorzieningen die op termijn hun technische levensduur naderen en door duurzame oplossingen vervangen moeten worden. Dit voorkomt desinvesteringen op traditionele oplossingen en draagt ten tijde van hoge energiekosten door efficiëntere energieprestaties bij aan snelle terugverdientijden. 1.5 Verbeterd comfort en luchtkwaliteit in onze gemeentelijke gebouwen. Duurzame oplossingen dragen bij aan verbeterde en gezondere binnenklimaatbeheersing, zoals het vervangen van gasgestookte installaties, waardoor de Co2 uitstoot wordt gereduceerd en het voorkomen van luchtrecirculatie die een gezonde omgeving ten goede komt (zoals verspreiden van virussen en bacteriën).

2.1 Onderbouwing voorbereidingskredieten De benodigde voorbereidingskredieten zijn gebaseerd op 17% van de totale kosten voor verduurzaming van de gebouwen. Dit betreft de drie gebouwen die zijn opgenomen in onderstaande tabel: Sporthal De Leede – voorbereiding verduurzaming gebouw Gymzaal Echteld – voorbereiding verduurzaming gebouw Gymzaal Kesteren & Welzijnsgebouw De Hoenderik – voorbereiding verduurzaming gebouw Totaal:

Pagina 2 van 6

Z/23/096731/RAAD/23/03360

€ 111.878 € 27.677 € 27.619 € 167.174

Deze bedragen zijn benodigd voor het voorbereiden van de verduurzaming van de gebouwen in 2024, zodat in de jaren 2025 en 2026 met de verduurzaming begonnen kan worden. Bij gymzaal Kesteren en welzijnsgebouw De Hoenderik is kritisch gekeken in hoeverre onderwijsontwikkelingen in de nabijheid (IHP) effect hebben op de positionering en gebruik van dit gebouw. Op langere termijn (>10 jaar) is dat niet aan de orde, waardoor duurzaamheidsmaatregelen en bijbehorende investeringen gerechtvaardigd zijn. Ook voor dit gebouw geldt dat er vervangingsinvesteringen gepland zijn voor de technische installaties. 3.1 Het budgetrecht ligt bij de gemeenteraad Het is aan de raad om de begrotingswijziging te accorderen, te besluiten tot mutaties in reserves, (voorbereidings-)kredieten te verstrekken en inzet van het budget te accorderen. Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording is de raad het bevoegde orgaan om dergelijke financiële besluiten te nemen. Met het vaststellen van de begrotingswijziging worden deze mutaties door de raad geaccordeerd. Kanttekeningen 1.1 Aanspraak maken op subsidies voor verduurzaming van ons gemeentelijk vastgoed. Bij duurzame en energiebesparende oplossingen kan aanspraak worden gemaakt op de investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE).

Deze subsidie wordt onder voorwaarden door de overheid (Rijksdienst voort Ondernemend Nederland, RVO) ter beschikking gesteld. De DUMAVA subsidie komt eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed tegemoet in de kosten van verduurzaming. Dit gaat om maximaal 30% van de uitvoeringskosten voor een integraal verduurzamingsproject per gebouw. In de berekeningen die zijn gemaakt voor de bepaling van de benodigde budgetten is geen rekening gehouden met deze subsidie. Indien deze subsidie wordt toegekend zal dit een gunstig effect hebben op zowel de terugverdientijden en de benodigde budgetten. 1.2 Inachtneming Specifieke Uitkering stimulering sport (zogenaamde SPUK regeling). Dit betreft een compensatieregeling op de BTW voor de sportaccommodaties en loopt tot en met 2023. Over de voortzetting van de SPUK regeling is nog geen definitief besluit genomen. Voor nu is bekend dat de middelen bij de gemeenten terechtkomen, maar de wijze waarop en de hoogte hiervan is voor nu nog onbekend. Zodra hier meer over bekend is, zal de raad via de geijkte P&C cyclus worden geïnformeerd. 1.3 Onvoorziene ontwikkelingen en aanvullend onderzoek De verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed leunt in belangrijke mate op de stand van de techniek die in de toekomst van invloed kan zijn op de aanbevelingen door aanvullende of nieuwe inzichten en/of ontwikkelingen.

Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op aanvullend onderzoek naar de verzwaring van dakconstructies en elektriciteitsaansluitingen, proefboringen voor warmte koude opslag, positionering van zonnepanelen, etc. Bovengenoemde onderzoeken kunnen een onmogelijkheid aantonen van het beoogde verduurzamingsscenario, wat mogelijk tot aanpassing van het scenario vraagt, met vooralsnog niet te voorziene uitkomsten en kosten. Uiteraard zal in geval van budgettaire consequenties via de geijkte P&C cyclus de raad worden geïnformeerd in het kader van haar budgetrecht. 1.4 Aandacht voor inkooprichtlijnen. De duurzaamheidsmaatregelen zijn aanzienlijk van omvang en worden met inachtneming van de inkooprichtlijnen aanbesteed. Dit zal in nauwe samenwerking met Inkoop geschieden, waarbij de aanbestedingstermijn invloed kan hebben op het moment van uitvoering van de duurzaamheidsmaatregelen. 1.5 Er moet natuurinclusief worden geïsoleerd. Op 2 augustus 2023 heeft de Raad van State geoordeeld dat er eerst ecologisch onderzoek uitgevoerd moet worden naar de aanwezigheid van vleermuizen, voordat er geïsoleerd mag worden (ECLI:NL:RVS:2023:2969). Er wordt steeds meer duidelijk over de aanpak die de minister wil doorlopen om na-isolatie van gebouwen weer mogelijk te maken. Ook in het voorliggende plan zitten maatregelen die vragen om aanpassing van de schil van het gebouw.

Om de natuurbescherming te verbeteren, moeten gemeenten een soortenmanagementplan (SMP) gaan opstellen. Dit betekent dat er op gebiedsniveau of in één keer voor de gehele gemeente een ecologisch onderzoek plaatsvindt en maatregelen worden genomen ter bescherming van de aanwezige soorten. Hiervoor komt 44 miljoen Pagina 3 van 6

Z/23/096731/RAAD/23/03360

subsidie beschikbaar voor provincies en gemeenten. Tijdens het opstellen van het SMP kunnen gemeenten (via een pre-SMP methodiek) alvast een tijdelijke ontheffing voor een deel van de isolatiewerkzaamheden krijgen. De provincie Gelderland is bevoegd gezag voor het verlenen van een tijdelijke ontheffing en zij verwachten pas in de loop van volgend jaar duidelijkheid te kunnen bieden over de aanpak in Gelderland. Effecten uit het verduurzamingsplan worden ingebracht in het SMP. Financiën De investeringen vinden plaats vanaf 2025. In 2024 moeten we starten met de voorbereidingen voor deze investeringen. Zoals opgenomen in onderstaande tabel vragen we voorbereidingskredieten aan, ter hoogte van: Sporthal De Leede – voorbereiding verduurzaming gebouw Gymzaal Echteld – voorbereiding verduurzaming gebouw Gymzaal Kesteren & Welzijnsgebouw De Hoenderik – voorbereiding verduurzaming gebouw Totaal:

€ 111.878 € 27.677 € 27.619 € 167.174

Deze voorbereidingskredieten bestaan uit 17% van de berekende kosten voor verduurzaming van bovenstaande gebouwen. De kapitaallasten van deze investering bedragen vanaf 2025 € 12.816 en worden gedekt uit het saldo van rekening van baten en lasten. In de Kadernota 2025 worden de noodzakelijke investeringen voor de verduurzaming van de gebouwen aan de gemeenteraad voorgelegd. De overige kredieten worden meegenomen in de actualisatie van het beheerplan Gebouwen en het MJOP dat in 2025 wordt opgepakt. Hierover beslist uw raad op een later moment. Communicatie Na vaststelling van het plan voor verduurzaming, worden gebruikers en/of huurders van onze gemeentelijke gebouwen geïnformeerd over de aard, planning en uitvoering van de duurzaamheidsmaatregelen. Vervolgstappen De volgende vervolgstappen zullen worden genomen: -

Subsidie aanvragen bij het RVO; Duurzaamheidsmaatregelen verwerken in het MJOP/gebouwenbeheerplan; Communiceren van duurzaamheidsmaatregelen richting huurders en gebruikers; Duurzaamheidsmaatregelen voorbereiden en vervolgens ten uitvoer brengen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}} Nicolien de Geus Secretaris

Pagina 4 van 6

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg Burgemeester

Z/23/096731/RAAD/23/03360

Bijlagen 1. Begrotingswijziging 2. Plan Verduurzamen gemeentelijke gebouwen.docx 3. 2023-11-30 Maatwerkrapport Gemeentewerf Opheusden.pdf 4. 2023-11-30 Maatwerkrapport Gemeentewerf Kesteren.pdf 5. 2023-11-29 Maatwerkrapport Notenbalk.pdf 6. 2023-11-28 Maatwerkrapport Snellenburg en Biezenwei.pdf 7. 2023-11-27 Maatwerkrapport Hoenderik en Gymzaal Kesteren.pdf 8. 2023-11-21 Maatwerkrapport Gemeentehuis Opheusden.pdf 9. 2023-11-22 Maatwerkrapport Sporthal De Linie.pdf 10. 2023-11-20 Maatwerkrapport Gymzaal Echteld.pdf 11. 2023-11-16 Maatwerkrapport ’t Trefpunt.pdf 12. 2023-11-01 Maatwerkrapport Sporthal De Leede.pdf

Pagina 5 van 6

Z/23/096731/RAAD/23/03360

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

B E S L U I T: 1. 2. 3.

het rapport ‘Plan verduurzaming gemeentelijke gebouwen’ vast te stellen; hiervoor een voorbereidingskrediet beschikbaar te stellen van € 167.174 , afschrijving in 15 jaar en de lasten hiervan te dekken uit het saldo van de rekening van baten en lasten; de bijgevoegde begrotingswijzigingen vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 8 februari 2024 de griffier,

de voorzitter,

{{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Pagina 6 van 6

Jan Kottelenberg

Z/23/096731/RAAD/23/03360