Raadsvoorstel 3352 - Regiovisie jeugdhulp

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

8 februari 2024 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) /RAAD/23/03352

Raadsvoorstel Onderwerp

Regiovisie jeugdhulp

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

Voor alle jeugdigen en hun ouders moet te allen tijde goede en betaalbare jeugdhulp beschikbaar zijn. Om dit te realiseren is intensieve samenwerking tussen de acht regiogemeenten noodzakelijk. Aan de basis van deze samenwerking ligt de regiovisie jeugdhulp, een breed gedragen visie waarin de ambities omtrent de samenwerking ten behoeve van de realisatie van goede en betaalbare jeugdhulp vastgelegd staan. De regiovisie jeugdhulp dient door de gemeenteraad van Neder-Betuwe vastgesteld te worden.

Voorgesteld besluit

1. 

De raad wordt voorgesteld de regiovisie jeugdhulp vast te stellen

Inleiding Gemeenten hebben de taak om voor hun inwoners de zorg en ondersteuning mogelijk te maken die ze nodig hebben, zo ook op het gebied van jeugdhulp. Hierbij is het de ambitie dat voor alle jeugdigen en hun ouders te allen tijde goede en betaalbare jeugdhulp beschikbaar is. Het vinden van een balans tussen goede én betaalbare zorg is echter een grote uitdaging. Vandaag de dag kampen veel gemeenten met financiële tekorten op jeugdhulp en er zijn bovenregionale ontwikkelen (zoals de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming1) en landelijke ontwikkelingen (zoals de Hervormingsagenda Jeugd) waar we op in moeten spelen. Deze ontwikkelingen sluiten aan op de breed gedragen wens om jeugdzorg effectiever en efficiënter te maken. Om dit te realiseren is een goede samenwerking tussen de acht regiogemeenten noodzakelijk. Samenwerking is nodig om alle omvangrijke uitdagingen in het sociaal domein het hoofd te kunnen bieden. Door goed samen te werken, kunnen we één front vormen en kunnen we een sterke partner zijn in het jeugddomein. Daarnaast verminderen we tevens de kwetsbaarheid van de afzonderlijke gemeenten. In de afgelopen jaren zijn er al grote stappen gezet om de samenwerking tussen de regiogemeenten op het gebied van jeugdhulp te verbeteren.

De acht gemeenten binnen Rivierenland nemen bijvoorbeeld gezamenlijk deel aan de Beschermingstafel en het Regionaal Expertteam, initiatieven die bijdragen aan het tijdig realiseren van de juiste hulp voor kwetsbare jeugdigen. De huidige uitdagingen in het sociaal domein vereisen echter een doorontwikkeling op het gebied van regionale samenwerking. Aan de basis van deze doorontwikkeling ligt de regiovisie jeugdhulp. Met deze gezamenlijke visie wordt vastgelegd hoe we de samenwerking voor ons zien, hoe we deze vorm willen geven en welke ambities we hebben als het gaat om goede en betaalbare jeugdhulp. Een goed samenspel met onze (zorg)partners is daarbij cruciaal. De zorgaanbieders zijn immers veelal regionaal of bovenregionaal georganiseerd en per gemeente is het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van complexe en specialistische zorg meestal te gering om dat zelf efficiënt te kunnen inkopen. In de regiovisie jeugdhulp staan vier actielijnen centraal:

1 De Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming is een pakket aan samenwerkingsafspraken tussen alle Gelderse gemeenten,

de vier GI’s, Raad voor de Kinderbescherming en Veilig Thuis. Deze samenwerkingsafspraken hebben als doel de bescherming van onze jeugdigen te verbeteren. Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

-

-

-

Normaliseren; niet elk probleem vereist de inzet van jeugdhulp. Tegenslagen horen bij het leven en we zetten in op het voeren van de dialoog over deze problemen en op het versterken van het alledaagse leven. Een brede blik; een hulpvraag van jeugdigen of hun ouders kunnen we alleen goed begrijpen als we de omgeving goed zien en de diepere oorzaken onderzoeken. We zetten in op het versterken van de lokale teams, zodat zij in staat zijn met brede blik te kijken en een integrale benadering verder te ontwikkelen. Zo thuis mogelijk; iedere jeugdige heeft het recht om in een veilige en stabiele omgeving op te groeien, bij voorkeur in de eigen thuissituatie. Waar dat tijdelijk niet lukt, dan is het streven ‘zo thuis mogelijk’. Daarmee bedoelen we een pleeggezin, of kleine gezinsgerichte woonvormen. We streven naar zo min mogelijk uithuisplaatsingen en daar waar het toch nodig is, doen we dat zo kleinschalig en zo gezinsgericht mogelijk. Dit doen we door bovenregionaal samen te werken om de grote residentiele verblijfsvormen (jeugdzorgplus, driemilieuvoorzieningen) af- en om te bouwen (pilot drie milieuvoorzieningen en samenwerken op essentiële functies). Duurzaam en betaalbaar; voor goede en betaalbare jeugdhulp gaan grip op de kwaliteit en de kosten hand in hand. We moeten daarom scherpe keuzes maken over hoe we de beschikbare middelen inzetten.

Dit vereist betrouwbare gegevens die inzicht geven in de trends en ontwikkelingen van de ingezette jeugdhulp. Daarom gaan we inzetten op leren en sturen op basis van gedeelde kwalitatieve en kwantitatieve data.

De beschreven ambities worden later uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsagenda, waarin het tijdpad wordt beschreven voor de realisatie van de visie. De realisatie van de ambities zal in belangrijke mate lokaal plaatsvinden. Aan uw raad wordt gevraagd om in te stemmen met de regiovisie jeugd. Beoogd effect Het creëren van een duurzame, robuuste jeugdhulpregio die als krachtige partner fungeert binnen het jeugddomein en sterk staat tegenover de opgaves die ons te wachten liggen op het gebied van specialistische jeugdhulp, (boven)regionale en landelijke ontwikkelingen. Argumenten 1.1 Met de vaststelling van de regiovisie jeugdhulp zijn de acht regiogemeenten goed voorbereid op de robuustheidseisen voor jeugdhulpregio’s vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda jeugdhulp is een pakket van ingrijpende maatregelen die nodig zijn om het huidige jeugdhulpstelsel aan te passen. Een van de maatregelen heeft betrekking op het creëren van robuuste jeugdhulpregio’s, een regio waarin efficiëntie en het leren van elkaar centraal staan. Het is immers van belang dat de regio’s waarbinnen de zorg regionaal wordt ingekocht en georganiseerd voldoende robuust zijn. In samenspraak met gemeenten en jeugdhulpaanbieders zijn criteria opgesteld op grond waarvan kan worden besloten of regio’s aan deze ‘robuustheidseisen’ voldoen om als regio te opereren.

Op dit moment is het onderzoek naar de robuustheid van onze jeugdhulpregio in volle gang. Het is om deze reden op dit moment nog niet zeker dat we met deze visie volledig voldoen aan alle de ‘robuustheidseisen’ vanuit de Hervormingsagenda. Deze eisen zijn namelijk zijn namelijk breder dan de opzet van een regiovisie, maar de verwachting is dat we al wel voldoen aan een deel van deze eisen. 1.2 Met de vaststelling van de regiovisie jeugdhulp voldoen de acht regiogemeenten aan de Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd. In juni 2020 is door gemeenten in VNG-verband met de ‘Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd’ ingestemd. Deze norm, opgesteld naar aanleiding van de wens van het Rijk, pleit voor meer robuuste jeugdregio’s die intensiever samenwerken. Met het instemmen hebben gemeenten zich gecommitteerd aan de acht afspraken van deze norm. De eerste afspraak van de Norm voor Opdrachtgeverschap heeft betrekking op het opstellen van een regiovisie waarin de regio de gewenste inhoudelijke ontwikkeling van het zorglandschap, vraag & aanbod, lokale toegang, governance en sturing & bekostiging beschrijft. Met het opstellen van de regiovisie jeugdhulp voldoet jeugdhulpregio Rivierenland aan deze eerste afspraak. 1.3 Een regiovisie jeugd draagt bij aan de eenduidige vormgeving van de inkoop van zorg en het leveranciersmanagement hierop.

Als gemeente zijn we te klein om bepaalde vormen van jeugdhulp in te kopen en hier leveranciersmanagement op uit te voeren. De gemeente Neder-Betuwe koopt daarom jeugdhulp in via de serviceorganisatie Regio Rivierenland samen met de gemeenten West Maas en Waal, West-Betuwe, Pagina 2 van 5

/RAAD/23/03352

Buren, Culemborg en Tiel. Voor de meest specialistische vormen van jeugdhulp sluiten ook de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel aan bij de inkoop via deze serviceorganisatie. Bij de inkoop van jeugdzorg is het van belang om een gezamenlijk visie te hebben over hoe deze jeugdhulp eruit moet komen te zien. Deze visie benadrukt dat we als regiogemeenten op een lijn zitten met betrekking tot de onderwerpen die we met elkaar belangrijk vinden: normaliseren, het hebben van een brede blik bij/op jeugdproblematiek, dat jeugdigen zo thuis mogelijk kunnen opgroeien en het realiseren van duurzame en betaalbare jeugdhulp. Met deze visie versterken we als regio tevens onze strategische bovenregionale positie en onze positie richting regionale zorgaanbieders als aantrekkelijke samenwerkingspartner. 1.4 Er is breed maatschappelijk draagvlak voor de voorliggende regiovisie jeugdhulp Bij de totstandkoming van de regiovisie zijn alle betrokken partijen binnen de jeugdhulpketen geraadpleegd. In verschillende werksessies zijn ervaringen en wensen opgehaald van jongeren, ouders, zorgaanbieders, verwijzers en gemeenten. Een projectgroep, waar verschillende gemeenten aan deelnamen, heeft de informatie verwerkt tot een conceptversie die is voorgelegd aan de gemeenten en adviesraden. Zij hebben inhoudelijk kunnen reageren op deze versie en hun reacties zijn verwerkt in de definitieve visie.

Ook de Adviesraad Sociaal Domein Neder-Betuwe heeft naar de conceptversie gekeken en heeft naar aanleiding hiervan een aantal inhoudelijke vragen gesteld. Deze vragen zijn door ons naar tevredenheid beantwoord en de Adviesraad Sociaal Domein Neder-Betuwe heeft vervolgens een positief advies uitgebracht. Zie hiervoor ook de bijlagen ‘Vraag en antwoord regiovisie jeugdhulp: Adviesraad Sociaal Domein Neder-Betuwe’ en ‘Advies Adviesraad Sociaal Domein Neder-Betuwe: Regiovisie jeugdhulp’. Om de gemeenteraden te informeren over de regiovisie jeugdhulp, is er op 18 september jongstleden tevens een informatieve regionale raadbijeenkomst georganiseerd. Een aantal gemeenteraadsleden van Neder-Betuwe hebben deze bijeenkomst bijgewoond. Vanuit Neder-Betuwe zijn toen geen inhoudelijke meer vragen gesteld. 1.5 De regiovisie jeugdhulp is in lijn met onze lokale visie op jeugdhulp De regiovisie jeugdhulp vertoont op inhoud veel gelijkenissen met onze Nota Sociaal Domein. Het onderwerp ‘normaliseren’ is bijvoorbeeld één van de actielijnen in de regiovisie, maar ook een leidend principe in onze Nota. Ook de overige actielijnen van de regiovisie jeugdhulp zijn in lijn met onze gemeentelijke visie. De realisatie van de actielijnen zal bovendien in belangrijke mate lokaal plaats gaan vinden, waarbij er ruimte blijft voor couleur locale.

De regiovisie jeugdhulp zal dus geen beperkende factor zijn in het opstellen en uitvoeren van lokaal jeugdbeleid. 1.6 Er zijn financiële risico’s als het gebruik van de jeugdhulp niet aanzienlijk vermindert. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp in Nederland is historisch hoog. Op dit moment maakt 1 op de 7 jeugdigen in Nederland (én Neder-Betuwe) gebruik van een vorm van jeugdhulp. Dit gaat gepaard met hoge kosten die blijven stijgen indien er niet wordt ingezet op het verminderen van het gebruik van jeugdhulp. Het is dus noodzakelijk dat we hier als regio actie op ondernemen. Niet alle hulpvragen vereisen immers de inzet van professionele hulp. Een deel van de ambities die beschreven staan in de regiovisie dragen hier aan bij. Met name het versterken van de pedagogische basis rondom jeugdigen, het verbeteren van de samenwerking met belangrijke ketenpartners en het optimaliseren van de inrichting/werkwijze van onze lokale teams kunnen hieraan bijdragen. Kanttekeningen 1.1 Er is onzekerheid over de toekomstige wijzigingen van de Jeugdwet; we kennen de inhoud van de wetswijziging nog niet exact. In de in juni 2023 vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd wordt aangegeven dat de Jeugdwet in 2024 door het Rijk wordt aangepast zodat de jeugdhulpplicht voor gemeenten scherper wordt geduid en beter wordt afgebakend.

Dit moet ertoe leiden dat jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties, sneller de noodzakelijke hulp ontvangen. Vooruitlopend op deze wetswijziging wordt er door gemeenten al gestart met het maken van de vertaalslag van de Hervormingsagenda maatregelen en de regiovisie naar lokaal beleid. Dit brengt als risico met zich mee dat de weg die we nu inslaan mogelijk niet voor honderd procent aansluit op de wetswijziging. Hoewel de precieze inhoud van de wetswijziging nog niet duidelijk is, is de verwachting dat deze in lijn is met de maatregelen van de Hervormingsagenda. In juli 2023 is het kabinet Rutte IV gevallen. Op 12 september 2023 heeft de Tweede Kamer de Hervormingsagenda Jeugd niet controversieel verklaard. Dit houdt in dat het demissionaire kabinet voorlopig verder kan met de voorbereidingen te treffen om deze hervormingsplannen uit te voeren. Pagina 3 van 5

/RAAD/23/03352

De verwachting is dan ook dat de val van het kabinet hooguit impact heeft op de voortgang van het proces en niet op de inhoud. 1.2 Er zijn diverse uitvoeringsrisico’s, bijvoorbeeld krapte op de arbeidsmarkt en het tekort aan vrijwilligers in de informele zorg. Bovenstaande uitvoeringsrisico’s maken duidelijk dat we er met enkel een regionale visie op jeugdhulp niet komen. We zullen als regio concrete stappen moeten zetten om gestelde doelen te behalen. De vertaalslag van de visie naar concrete stappen wordt gedaan middels de opzet van een uitvoeringsagenda. Hierin worden de stappen het tijdspad beschreven voor de realisatie van de visie en komen tevens de uitvoeringsrisico’s aan bod. 1.3 We hebben de uitvoeringsagenda nog niet opgesteld. De regiovisie jeugdhulp omvat een flink pakket aan maatregelen om de gewenste ontwikkelingen in het jeugddomein gang te zetten. De vertaalslag naar concrete stappen in de vorm van een uitvoeringsagenda mist echter nog, hiervoor zijn al wel voorbereidingen getroffen. Voor het opstellen van de uitvoeringsagenda worden alle tot nu toe betrokken partijen verzocht om mee te denken en mee te werken. De verwachting is dat de uitvoeringsagenda in de tweede kwartaal van 2024 aan de colleges kan worden voorgelegd. Financiën De vaststelling van de visie heeft geen directe financiële consequenties.

De visie levert sturingsinstrumenten om de jeugdhulp ook in de toekomst betaalbaar te houden. Deze worden na het vaststellen van de regiovisie uitgewerkt in een uitvoeringsagenda. In de uitvoeringsagenda zal tevens een financiële paragraaf worden opgenomen waarin de verwachte kosten voor de uitvoering van de visie worden geduid. De verwachting is dat de uitvoering van de visie voor het overgrote deel op te vangen is doormiddel van ambtelijke capaciteit. Communicatie Na vaststelling van de visie zal deze worden verspreid onder alle betrokken partijen. Vervolgstappen Na vaststelling van de visie door alle gemeenteraden van de regiogemeenten wordt de uitvoeringsagenda uitgewerkt. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}} Nicolien de Geus secretaris

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg burgemeester

Bijlagen 1. Oplegger bij regiovisie jeugdhulp 2. Vraag en antwoord regiovisie jeugdhulp Adviesraad Sociaal Domein Neder-Betuwe 3. Advies Adviesraad Sociaal Domein Neder-Betuwe Regiovisie jeugdhulp 4. Regiovisie jeugdhulp

Pagina 4 van 5

/RAAD/23/03352

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in afspraak 1 van de ‘Norm voor Opdrachtgeverschap’ en de in juni 2023 vastgestelde Hervormingsagenda jeugd; B E S L U I T: de Regiovisie jeugdhulp vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 8 februari 2024 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 5 van 5

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

/RAAD/23/03352