Raadsvoorstel 3294 - Groeifonds - Instelling groeifonds Neder-Betuwe

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/23/095459/RAAD/23/03294

Raadsvoorstel Onderwerp

Instellen Groeifonds Neder-Betuwe

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

Dit voorstel gaat over het instellen van een Groeifonds Neder-Betuwe. Het is een uitwerking van het verzoek van uw raad aan het college om te komen met voorstellen om de precariogelden terug te geven aan onze inwoners. Het Groeifonds geeft een algemeen kader. De programmalijnen die worden voorgesteld vormen tezamen het Groeifonds. Dit voorstel vraagt nog geen budget.

Voorgesteld besluit

1. 2.

Instemmen met het instellen van een Groeifonds Neder-Betuwe Instemmen met drie programmalijnen: vitale samenleving, vitale economie en vitale leefomgeving.

Inleiding U heeft ons college gevraagd om voorstellen ter besluitvorming aan te bieden, waarin opbrengsten uit de voormalige precariobelasting ten goede komen aan onze inwoners. De precariobelasting over netwerken van nutsbedrijven is een paar jaar geleden afgeschaft door het Rijk. Belangrijk motief voor de afschaffing was dat deze belasting betaald werd door alle inwoners via de tarieven van de nutsvoorzieningen. De ontvangen gelden van de afgelopen jaren zijn weggezet in een bestemmingsreserve precario. Al in 2019 heeft u een eerste verkennende sessie met elkaar georganiseerd om te bespreken wat u wil doen met de opbrengsten van de precariobelasting. Een belangrijk kader is dat u dit terug wil geven aan de inwoners van de gemeente. U heeft een raadscommissie Precario ingesteld die naar verschillende voorstellen heeft gekeken. Een van de voorstellen was een eenmalig bedrag uitkeren aan alle inwoners. In 2022 heeft uw raad besloten twee miljoen euro als eenmalige bijdrage aan alle inwoners terug te geven. In 2023 is dit besluit uitgevoerd. Dit raadsvoorstel gaat over het instellen van een “Groeifonds Neder-Betuwe”. Beoogd effect Instellen van een groeifonds met verschillende programmalijnen om regelingen in onder te brengen die ten goede komen aan inwoners van onze gemeente. Argumenten 1.1

De raadscommissie Precario is akkoord met het uitwerken van een Groeifonds Een van de voorstellen in 2019 voor de inzet van de precariomiddelen is de instelling van een leefbaarheidsfonds geweest. Dit voorstel is omarmd door uw raad. Het is voor ons college lang de vraag geweest hoe dit eruit moest komen te zien? We hebben daarover met de commissie Precario van gedachten gewisseld. Dat resulteerde uiteindelijk in een plan van aanpak met drie programmalijnen.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Daarbij heeft de commissie uiteindelijk niet gekozen voor de naam leefbaarheidsfonds, maar noemt dit het “Groeifonds”. De gedachte hierachter is dat we het als impuls teruggeven aan inwoners met als doel dat het bijdraagt aan de groei van de samenleving als geheel. Zo verbeteren we de ‘brede welvaart’1. Het Groeifonds stelt middelen beschikbaar voor niet-structurele subsidies. Het idee is dat met een Groeifonds gewenste maatschappelijke middelen eenmalig een financiële impuls kunnen krijgen. 1.2

Het Groeifonds is een kader, waar verschillende soorten regelingen in kunnen vallen Uw raad wil het geld van de precario-inkomsten teruggeven aan onze inwoners. Het fonds hoeft dus niet één doel na te streven. U geeft daarbij ook geen specifiek probleem aan dat moet worden opgelost. De doelen mogen dus heel divers zijn. Wat we vooral terug hoorden in de gesprekken met de commissie Precario zijn de zorgen of onze inwoners het nog wel redden met de opgaven waar we nu voor staan. Wij zijn een kleine gemeente en de grote problemen kunnen we niet oplossen. Maar we kunnen wel zichtbaar maken dat we er zijn voor onze inwoners. En handreikingen doen, die de omslag voor onze inwoners gemakkelijker maken. Het Groeifonds willen we daarom flexibel opzetten. Niet één subsidieregeling voor alle onderwerpen, maar maatwerk. Passend bij het doel waar we de regeling voor opzetten.

2.1

We stellen drie programmalijnen voor in het Groeifonds Er zijn veel verschillende ideeën bij wat zo´n fonds in zou kunnen houden. Om daar enige structuur in aan te brengen hebben we gekozen om daar drie hoofdlijnen uit te destilleren. Die noemen we programmalijnen.

2.1.1.

Vitale samenleving De programmalijn Vitale samenleving sluit aan op de maatschappelijke resultaten die we geformuleerd hebben in de nota Sociaal Domein. In de bijbehorende uitvoeringsplannen is per leefgebied uitgewerkt welke resultaten we willen behalen om tot een vitalere samenleving te komen. Denk hierbij aan initiatieven vanuit onze samenleving om elkaar te ontmoeten, ondersteunen en meer te bewegen. Ook kunnen we ervoor kiezen bepaalde projecten of activiteiten een eenmalige impuls te geven.

2.1.2.

Vitale economie Deze programmalijn gaat om financiering van initiatieven/projecten/activiteiten vanuit de samenleving die ten goede komen aan de versterking van de economische welvaart. Projecten hebben een begin- en een einddatum. Zowel vanuit inwoners en ondernemers, van individuele aanvragers, en/of van collectieve samenwerkingsverbanden. Het kan ook gaan om ideeën die zich zouden kunnen lenen van een tijdelijke kickstart, zoals een initiatief van een winkeliersvereniging of een bedrijventerrein. .

2.1.3.

Vitale leefomgeving Vanuit deze programmalijn stimuleren we maatregelen die bijdragen aan een veilige, gezonde, sociale en toekomstbestendige leefomgeving in het openbaar gebied en particuliere terreinen. Dit kan gaan over het stimuleren van klimaat adaptieve maatregelen, zoals meer vergroening, minder tegels, meer opvang van water, geveltuintjes, etc. die aansluiten bij onze doelstellingen van de lokale adaptatiestrategie. Ook kan het gaan om eenmalige maatregelen ter bevordering van initiatieven op het gebied van veiligheid en leefbaarheid, zoals ontmoetingsplaatsen, sport/speelvoorzieningen, kwaliteitsimpuls openbare ruimte, etc.

2.2

De programmalijn Vitale leefomgeving is inmiddels uitgewerkt in een concreet raadsvoorstel

1 Onder brede welvaart omvat alles wat mensen van waarde vinden. Naast materiele welvaart gaat het

om om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid. Bron: “Planbureau voor de Leefomgeving”. Pagina 2 van 5

Z/23/095459/RAAD/23/03294

Voor de Programmalijn Vitale Leefomgeving is een voorstel gereed. Dat voorstel treft u in een afzonderlijk raadsvoorstel aan. Dit voorstel bestaat uit een subsidieregeling met verschillende onderdelen voor verschillende activiteiten in en rond het eigen huis en tuin van inwoners. 2.3

Stand van zaken van de programmalijn Vitale samenleving De programmalijn Vitale Samenleving moet nog verder vormgegeven worden. De programmalijn hangt zoals aangegeven nauw samen met de nota Sociaal Domein. Dit jaar heeft het Rijk de regeling Brede SPUK / GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) in het leven geroepen, waarbij extra middelen beschikbaar zijn gesteld voor gemeenten. Deze regeling benoemt meerdere resultaten die behaald moeten worden, waarbij veel overlap is met onze nota Sociaal Domein. Gemeenten die de middelen voor deze regeling willen ontvangen moeten daarvoor een plan van aanpak schrijven en indienen. Wij hebben een plan ingediend. In ons plan van aanpak zijn de resultaten uit onze nota Sociaal Domein leidend. Medio november 2023 verwachten wij een akkoord te ontvangen op ons plan van aanpak. Nu dit plan is afgerond, ontstaat er ruimte om deze programmalijn van het Groeifonds verder uit te werken. De resultaten uit de Brede SPUK regeling en nota Sociaal Domein staan hierbij centraal. Dit gaan wij doen met een werkgroep waaraan onder meer vertegenwoordigers van de drie leefgebieden uit de nota Sociaal Domein deelnemen. Wij betrekken daarnaast in ieder geval de Adviesraad Sociaal Domein bij de uitwerking. Wij komen in de 2e helft van 2024 bij u terug met de uitwerking van de programmalijn Vitale Samenleving van dit Groeifonds.

2.4

Stand van zaken van de programmalijn Vitale economie In het recente verleden kenden we het Lokaal Investeringsfonds (LIF). Via dit fonds is geld in de lokale economie geïnvesteerd door subsidie voor projecten van ondernemers(collectieven). In het kader van de heroverwegingen is dit fonds beëindigd. We evalueren nog dit jaar wat dit heeft opgeleverd. Was het effectief, wat kan verbeterd worden? In 2024 zal, als uitwerking van onze Omgevingsvisie, een meerjarige economische agenda worden opgesteld. Het idee is dat er mogelijk actiepunten uit deze uitvoeringsagenda via deze programmalijn mede gerealiseerd zouden kunnen worden. Het doel is het hebben van goede economische kostendragers en behoud en groei van werkgelegenheid. Wij komen in de 2e helft van 2024 bij u terug met de uitwerking van de programmalijn Vitale Economie van dit Groeifonds.

Kanttekeningen 1.1

Beperking bij de uitwerking is dat er bestedingsdoelen écht eenmalig moeten zijn De gemeente Neder-Betuwe verleent jaarlijks al diverse subsidies om de leefbaarheid te versterken. Niet alleen met subsidies op het gebied van sport, welzijn, zorg en cultuur, maar ook bijvoorbeeld met duurzaamheidsleningen of de innovatiesubsidies. Veel van deze subsidies hebben een structureel karakter. Belangrijk verschil is dat de subsidies uit het Groeifonds altijd een eenmalig karakter hebben. Het budget is immers incidenteel. In de commissie Precario werd bijvoorbeeld de vraag gesteld of bestaande subsidies uit de begroting gehaald kunnen worden en ondergebracht kunnen worden in dit groeifonds? Het antwoord op deze vraag is overwegend negatief. Overzetten naar het groeifonds kan alleen als de bestaande subsidieregeling ook een eenmalig karakter heeft.

1.2.1

Beperking bij de uitwerking is er geen beheer/ en-of onderhoudskosten of vervangingsinvestering volgt Die eenmaligheid geldt niet alleen voor de “ investering” of de aanschaf, maar geldt ook voor het vervolg. Als er iets wordt aangeschaft dat structureel moet worden onderhouden of op termijn leidt tot een verplichting tot een vervangingsinvestering, is het ook niet eenmalig. Ook dit is een belangrijke beperking waardoor er veel voorstellen afvallen.

Pagina 3 van 5

Z/23/095459/RAAD/23/03294

2.1

Het is een uitdaging om de uitvoeringskosten beperkt te houden We zien het liefst dat de precariomiddelen zoveel mogelijk bij onze inwoners terechtkomen. Bij het uitwerken van de Programmalijnen zullen we aangeven of bijdragen mogelijk zijn in natura of door middel van eenmalige subsidies gedaan worden. In dat laatste geval zijn de uitvoeringskosten hoger, omdat we dan ook een beschikking moeten sturen. Een budget voor uitvoeringskosten is dan onvermijdelijk gelet op de eisen van de Algemene wet bestuursrecht waar we ons als bestuursorgaan aan moeten houden. Bij de uitwerking van een programmalijn nemen we de uitvoeringskosten mee.

Financiën De budgetten vanuit de reserve Precario koppelen we aan de individuele programmalijnen. Met dit voorstel geeft u dus nog geen budgetten vrij, maar schetst u wel het kader wat u met het Groeifonds beoogt. Per programmalijn komt een eigen budgetvoorstel. Communicatie De communicatie vindt plaats via de uitwerking van de afzonderlijke programmalijnen. Vervolgstappen Bijgaand treft u de uitwerking van de eerste Programmalijn Vitale Leefomgeving aan. De andere programmalijnen volgen dus later. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}} Gerrit Stam secretaris

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg burgemeester

Bijlagen 1. -

Pagina 4 van 5

Z/23/095459/RAAD/23/03294

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders;

B E S L U I T: 1. 2.

in te stemmen met het instellen van een Groeifonds Neder-Betuwe in te stemmen met drie programmalijnen: vitale samenleving, vitale economie en vitale leefomgeving.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 8 februari 2024 de griffier,

de voorzitter,

{{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Pagina 5 van 5

Jan Kottelenberg

Z/23/095459/RAAD/23/03294