Raadsvoorstel 3287 - Groeifonds - Programmalijn vitale leefomgeving

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/23/095024/RAAD/23/03287

Raadsvoorstel Onderwerp

Groeifonds: programmalijn vitale leefomgeving

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Klein)

Samenvatting

In lijn met het Groeifonds van de gemeente Neder-Betuwe hebben een regeling opgesteld voor de programmalijn “Vitale leefomgeving”. We hebben een regeling ontwikkeld om inwoners te stimuleren klimaatadaptieve maatregelen te treffen op eigen terrein.

Voorgesteld besluit

1. De raad besluit in te stemmen met een subsidie voor klimaatadaptieve maatregelen als invulling van programmalijn 3 van het Groeifonds 2. De raad besluit ten behoeve hiervan een bedrag van € 150.000,- te onttrekken uit de reserve precariobelasting middels de bijgesloten begrotingswijziging 3. De raad besluit kennis te nemen van de ontwerp subsidieregeling klimaatadaptatie, en het budget van € 150.000,- vast te stellen als subsidieplafond

Inleiding Dit voorstel gaat over het onderdeel “Vitale leefomgeving” uit het Groeifonds. Het voorstel voor het groeifonds benadrukt het stimuleren van initiatieven van inwoners, door precariogelden op een zichtbare maar ook uitvoerbare manier terug te geven aan de bewoners. Gezien de wens dit geld dicht bij inwoners te investeren en het eenmalige karakter is dit een uitstekende kans om subsidie te geven op maatregelen die de leefomgeving vitaler maken. Dit kan onder meer worden bereikt door het ondersteunen van burgerinitiatieven. We willen een deel van de reserve precariobelasting gebruiken om initiatieven te ondersteunen die gericht zijn op het creëren van een groenere of klimaatadaptievere buitenruimte. Particulier terrein beslaat een groot deel van onze gemeente, en ook hier kunnen we wat betekenen. In de toekomst zullen we te maken krijgen met hogere temperaturen, grotere neerslagtekorten en extremere buien. Om goed om te kunnen gaan met de bijbehorende hitte, droogte en waterproblemen, is het raadzaam om aanpassingen aan onze omgeving te doen. Het Beleidskader Klimaatadaptatie NederBetuwe 2022-2027, ook wel bekend als de Lokale Adaptatiestrategie (LAS), bevat de klimaatambities en speerpunten die uw raad voor de komende jaren heeft vastgesteld. In de bijbehorende uitvoeringsagenda zijn deze verder uitgewerkt in concrete maatregelen.

Een van de speerpunten is het stimuleren van participatie bij klimaatadaptatie. Dit bouwt voort op het faciliteren en stimuleren van een andere omgang met hemelwater, zoals beschreven in het PRW 2024-2028. Veel maatregelen die bijdragen aan een duurzamere leefomgeving vereisen investeringen, variërend van klein tot groot. Wij willen deze investeringen stimuleren. Door financieel bij te dragen, maken we het aantrekkelijker om te investeren in klimaatadaptatie. In het voorstel “Instellen Groeifonds Neder-Betuwe” worden kleinschalige en uitvoerbare maatregelen die de leefbaarheid verbeteren, expliciet genoemd. Door de precariogelden op deze manier ten goede te laten komen aan de inwoners, laten we zien dat we er voor onze inwoners zijn. Beoogd effect Onze inwoners ondersteunen bij het treffen van klimaataanpassingen op eigen terrein, onder andere door groen toe te voegen. Uiteindelijk verkleinen we daarmee de gevolgen van extreem weer en eventuele kosten die daaruit voortvloeien.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Argumenten 1.1. Dit is een uitwerking van een programmalijn uit het Groeifonds De gemeenteraad heeft uitgesproken de z.g.n. precariogelden naar de samenleving terug te willen laten vloeien. Een subsidie voor klimaatadaptatie past uitstekend in een programmalijn van het Groeifonds: de Vitale Leefomgeving. Met deze invulling kunnen we onze inwoners direct te betrekken bij het vitaliseren van de (eigen) omgeving. 1.2. Dit biedt directe ondersteuning aan inwoners Op deze manier invulling geven aan de programmalijn vitale leefomgeving geeft een passende invulling aan de precariogelden door op een directe, zichtbare en toegankelijke manier initiatieven van bewoners te ondersteunen. Dit betreft kleine, tastbare projecten, die leefbaarheid vergroten dicht bij de inwoners. 2.1. Ongebruikte gelden komen weer in reserve De reserve precariobelasting moet doelmatig en verantwoordelijk worden uitgegeven. Indien onverhoopt onvoldoende initiatieven ontplooid worden en dus geen gebruik gemaakt wordt van de beschikbaar gestelde bedragen vloeien deze terug in de reserves. 2.2. Dit stimuleert aanpassing aan extremere weersomstandigheden. Aanpassingen aan klimaatextremen kunnen problemen verminderen of voorkomen die kunnen ontstaan door extremere buien, langere perioden van droogte, en hittegolven.

Wateroverlast, verdroging en verhitting, waar met name het bebouwd gebied vatbaar voor is, brengen potentieel grote kosten met zich mee. Door het anticiperen op extreme weersomstandigheden wordt hierin zowel de gemeente als inwoner - in potentie - ontlast. Dit kan onder andere relatief eenvoudig door bijvoorbeeld bestrating of dakverharding plaats te laten maken voor groen; dit verkoelt tijdens hete dagen, zorgt dat er minder droogte is, het water beter infiltreert als het regent en bovendien dat er een prettigere plek ontstaat voor mensen en dieren. Ook het planten van een boom heeft deze effecten. 3.1. Het heeft positief effect op de leefomgeving en biodiversiteit Dit type maatregelen leidt direct – dus ook zonder veranderingen in het klimaat – tot een verbetering van de leefomgeving. Het is bewezen dat een groene leefomgeving meerdere positieve effecten heeft op mensen. Het vergroten van biodiversiteit is daar een belangrijk onderdeel van. 3.2. Dit bevordert participatie voor een vitale leefomgeving Bij de uitvoering van gemeentelijk beleid is betrokkenheid van inwoners essentieel. Door klimaatadaptieve maatregelen te subsidiëren, stimuleren we betrokkenheid van inwoners bij de veranderende leefomgeving. Bij het subsidiëren zoals bedoeld in de voorgestelde subsidieregeling kunnen inwoners tot 1000 euro aan subsidie ontvangen voor klimaatmaatregelen.

Het waterschap heeft een subsidie voor gezamenlijke vergroeningsinitiatieven vanaf 1000 euro. Het is waarschijnlijk dat de subsidie voor individuele inwoners een inspiratie kan betekenen voor het benutten van de waterschapssubsidie. Kanttekeningen: 1.1. Particulier terrein is niet het werkgebied van de gemeente We stimuleren maatregelen, waardoor de verantwoordelijkheid voor het nemen van deze maatregelen bij de inwoners ligt. De positieve effecten hiervan zijn merkbaar op het eigen terrein en daarbuiten, en kunnen de gemeentelijke voorzieningen in de toekomst ontlasten. Een subsidieregeling is daarom het juiste instrument: het stimuleert particulieren om maatregelen te treffen, zonder harde voorschriften op te leggen voor het eigen terrein van de inwoner. 2.1. Ook het Waterschap Rivierenland heeft een dergelijke subsidie Het waterschap streeft met de “Samen Vergroenen” subsidie grotendeels dezelfde doelen na als voorliggende subsidie. Echter, de drempels voor de subsidie van het waterschap zijn hoger. Voorliggende subsidieregeling maakt vergroenen toegankelijker door lagere drempels te hanteren, uitgaande van vertrouwen in onze inwoners. 3.1. Misbruik van de regeling is niet geheel te voorkomen Zowel subsidie als participatie vragen om wederzijds vertrouwen tussen inwoner en gemeente.

Wij hebben in de subsidieregel enkele kaders opgenomen waarbinnen de maatregelen moeten vallen om misbruik te voorkomen, maar werken tevens vanuit het vertrouwen dat de regeling voor de juiste doelen

Pagina 2 van 4

Z/23/095024/RAAD/23/03287

wordt aangewend. Er is nadrukkelijk een voorwaarde voor het in stand houden van de getroffen maatregelen toegevoegd. Financiën: De uitvoering van deze regeling vereist een beperkte inzet en kan naar verwachting worden opgevangen binnen de huidige formatie door het proces van beschikking en vaststelling te vereenvoudigen. De subsidieuitkeringen uit deze subsidieregeling worden volledig gefinancierd uit de reserve precariobelasting (Groeifonds). Het subsidieplafond van de regeling bedraagt in eerste instantie 150.000 euro, voor een periode van drie jaar. Voor de begroting is een eerste inschatting gemaakt voor de raming van financiële lasten per jaar. In 2024 wordt een bedrag van 40.000 euro verwacht, in 2025 zal dit naar verwachting stijgen naar 50.000 euro en in 2026 wordt het resterende bedrag van 60.000 euro verwacht. Communicatie: Naast de gebruikelijke publicatie van besluiten wordt via de website samendetoekomst.nl en het gemeentenieuws deze subsidieregeling in de publiciteit gebracht. Het zal een instrument zijn om op een prettige manier met inwoners samen aan te pakken. Tevens wordt er op flyers en ander promotiemateriaal voor vergroening van tuinen verwezen naar samendetoekomst.nl alwaar het laatste nieuws over deze, en andere subsidies, te volgen is. Vervolgstappen: Communicatie- en publiciteitsproces en uitvoering regeling starten.

Medio 2024 wordt een eerste evaluatie uitgevoerd, aan de hand daarvan kunnen eventueel additionele voorstellen of aanpassingsverzoeken volgen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}} Nicolien de Geus secretaris

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg burgemeester

Bijlagen 1. Begrotingswijziging 2. Ontwerp subsidieregeling klimaatadaptatie

Pagina 3 van 4

Z/23/095024/RAAD/23/03287

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in artikel 189 van de Gemeentewet, B E S L U I T: 1. 2. 3.

in te stemmen met een subsidie voor klimaatadaptieve maatregelen als invulling van programmalijn 3 van het Groeifonds; ten behoeve hiervan een bedrag van € 150.000 te onttrekken uit de reserve precariobelasting middels de bijgesloten begrotingswijziging; kennis te nemen van de ontwerp-subsidieregeling klimaatadaptatie, en het budget van € 150.000 vast te stellen als subsidieplafond.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 8 februari 2024, de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 4 van 4

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/23/095024/RAAD/23/03287