Raadsvoorstel 3284 - Stopzetten papierinzameling door verenigingen

Datum raadsvergadering Inlichtingen bij Raadnummer

28 september 2023 Griffie (griffie@nederbetuwe.nl) Z/23/093505/RAAD/23/03284

Raadsvoorstel Onderwerp

Stopzetten papierinzameling door verenigingen

Ingediend door

College van burgemeester en wethouders (portefeuillehouder Van Someren)

Samenvatting

Het algemeen bestuur (AB) van Avri stelt voor om vanaf 1 januari 2024 volledig te stoppen met het inzamelen van papier via vrijwilligers van verenigingen. In de bestuursvergadering van oktober staat een voorstel hiertoe op de agenda. In dit raadsvoorstel gaan we in op de argumenten hiervoor en op de afbouwregeling voor de verenigingen.

Voorgesteld besluit

1.

De portefeuillehouder van Neder-Betuwe in het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Avri het standpunt mee geven in te stemmen met het stoppen van het inzamelen van oud papier via verenigingen en kerken.

Inleiding Sinds 1999 werkt Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) voor het inzamelen van het oud papier samen met vrijwilligers van 83 regionale verenigingen, kerken en maatschappelijke organisaties. Per 1 januari 2024 stelt het dagelijks bestuur van Avri voor om volledig te stoppen met het inzamelen van papier via vrijwilligers van deze organisaties. Dit voorstel komt aan bod in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de Avri op 12 oktober 2023. Uw raad heeft verzocht om een bijeenkomst om dit vraagstuk te bespreken. Beoogd effect Het bepalen van een standpunt over het stoppen met het inzamelen van papier via vrijwilligers van verenigingen en dit standpunt mee te geven aan de portefeuillehouder voor de vergadering van het Algemeen Bestuur van de Avri. Argumenten Er zijn verschillende redenen waarom de Avri wil stoppen met de inzet van verenigingen bij de inzameling van oud papier. 1.1 Avri wil papier gaan inzamelen met eigen personeel De beleidskeuze om te stoppen met de inzet van vrijwilligers is genomen vanuit het oogpunt van veiligheid. Avri is als inzamelorganisatie verantwoordelijk voor de inzameling van alle afvalstromen in de regio Rivierenland. Zij is daarbij als werkgever verantwoordelijk voor haar werknemers die worden ingezet op de verschillende taken en zal bij incidenten worden aangesproken op zorgvuldig werkgeverschap.

Heeft de werkgever er alles aan gedaan om ongevallen en incidenten te voorkomen? Ook de werknemers van de Avri hebben een belangrijke verantwoordelijkheid bij het veilig werken. Bij haar eigen en ingehuurde werknemers kan Avri voorwaarden stellen en consequenties verbinden aan overtredingen of afwijkingen van de veiligheidsregels. Bij het werken met vrijwilligers ontbreekt deze formele arbeidsrelatie en kunnen de veiligheidsvoorwaarden en de kennis hiervan slechts indirect getoetst worden.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

1.2 Er zijn meerdere incidenten met letsel of schade geweest met vrijwilligers Sinds de registratie, vanaf november 2019, zijn er negen incidenten gemeld met letsel of materiele schade. In vier gevallen betrof het letselschade. Avri heeft een bestand van ruim 1000 vrijwilligers. Sommigen lopen maar eens per jaar achter de wagen. Voor de Avri wordt deze controlerende en sturende taak voor de veiligheid van de vrijwilligers steeds lastiger. De risico’s nemen toe. Ook de toenemende eisen die verzekeraars stellen in aansprakelijkheidsprocedures, maken het werken met vrijwilligers achter de technisch complexer wordende voertuigen steeds risicovoller. 1.3 Inzamelen door eigen personeel levert een kostenbesparing op voor onze inwoners. De kosten van inzameling nemen af met € 3 tot € 4 per huishouden per jaar als Avri inzamelt met het eigen personeel. Dat komt omdat de inzameling efficiënter kan worden ingericht. Er hoeft geen rekening meer te worden gehouden met het aanpassen van de papierroutes op datgene wat een vereniging in de avonduren kan leveren. In plaats daarvan kan Avri inzetten op maximale beladingscapaciteit en optimale rijtijden. Door een deel van de papierinzameling te verplaatsen naar de dag en door nog meer gebruik te maken van zijbeladingsvoertuigen, kan veel winst geboekt worden.

En er zijn efficiëntere routes in te richten als gemeente- of wijkgrenzen niet meer bepalend zijn. 1.4 Veranderende maatschappelijke omstandigheden rond de inzameling van papier In 2022 is door Avri in totaal € 715.000 aan vergoedingen uitgekeerd aan de verenigingen in de regio. Er zijn in totaal 17.000 uren gemaakt. Dat resulteert in een gemiddelde vergoeding van € 42 per gewerkt uur. Toen ooit dit bedrag werd bepaald, was dit reëel gezien de papierprijs destijds. De papierinzameling droeg bij aan het hergebruik van grondstoffen en was daarmee één van de eerste vormen van afvalscheiding. Door de digitalisering is de hoeveelheid oud papier in de loop van de jaren afgenomen. Verder zijn de opbrengsten van papier zo grillig geworden dat er in 2022 moest worden bijbetaald voor de verwerking van oud papier. 1.5 De huidige regeling geeft een ongelijk speelveld voor verenigingen Welke verenigingen en organisaties nu inzamelen is historisch gegroeid. Er zijn verenigingen die momenteel niet deelnemen, maar dat wel graag zouden willen. Vanuit de transparantie rond aanbestedingen is het juridisch gezien discutabel dat slechts een deel van de verenigingen aanspraak kan maken op deze vergoeding met de bijhorende tegenprestatie. Dit levert een ongelijk speelveld op voor al onze verenigingen en dit vinden we niet meer van deze tijd.

De oorzaak hiervan is dat een groep verenigingen al actief was met de inzameling van papier in opdracht van de gemeenten. Deze groep is in 1999 met Avri gaan samenwerken. Dit is sindsdien nauwelijks veranderd. 1.6 Uitvoerbaarheid van de huidige inzameling staat onder druk. Avri is verantwoordelijk voor de begeleiding van de vrijwilligers tijdens de inzameling. Avri stelt eisen aan veiligheidskleding en voorziet in veiligheidsinstructies. Echter, er is een kleine groep verenigingen in de regio die zich niet altijd aan deze afspraken houdt of niet komt opdagen omdat er geen vrijwilligers beschikbaar zijn. De chauffeur van Avri, die op dat moment verantwoordelijk is, wordt dan geconfronteerd met lastige keuzes, wat in sommige gevallen resulteert in het niet kunnen inzamelen van het papierafval. Hierdoor worden inwoners gedupeerd. Daarnaast is de regeling zo opgezet dat deze verenigingen die niet opkomen dagen wel een vergoeding ontvangen, wat niet eerlijk is ten opzichte van verenigingen die graag willen inzamelen maar geen recht hebben op deze vergoeding. 1.7 Er is voorzien in een afbouwregeling voor de verenigingen Vanuit de verenigingen is betoogd dat zij het verlies van inkomsten moeilijk kunnen dragen. Daarom wordt voorgesteld om vanaf januari 2024 een afbouwregeling van drie jaar in te voeren. Deze regeling staat in het onderstaande schema.

Het doel van deze voorgestelde regeling is om de verenigingen de gelegenheid te geven zich aan te passen aan de gewijzigde omstandigheden. Onderstaand schema geeft de afbouwregeling aan.

Pagina 2 van 5

Z/23/093505/RAAD/23/03284

1.8 Afbouwperiode geeft gelegenheid voor verdere verkenning van alternatieven Met de uitwerking van deze afbouwregeling weet elke vereniging welke inkomsten zij de komende drie jaren kunnen verwachten. Op basis hiervan kan elke vereniging zijn eigen situatie bezien en beoordelen of er aanvullende inkomstenbronnen nodig zijn. Wij kunnen als gemeente hierin meedenken en hebben al verschillende mogelijkheden onderzocht. Wat geeft uw raad in dit kader aan ons college mee? Wilt u de verenigingen alternatieve mogelijkheden aanbieden en in welke vorm? Kanttekeningen 1.1 Wij hebben in de Kadernota rekening gehouden met een ruimere compensatie in het eerste jaar 2024. Wanneer de huidige manier van inzameling stopt, treedt de voorgestelde afbouwregeling in werking. Neder-Betuwe wil een extra handreiking doen voor de overbrugging. In de Kadernota 2024 hebben wij u daarom het voorstel gedaan om deze afbouwregeling het eerste jaar waar nodig nog aan te vullen tot 100%. We reserveren hiervoor € 26.250. U besluit hierover bij de vaststelling van de Programmabegroting 2024. 1.2 Afstemmen aanvullende vergoedingen op afbouwregeling. In theorie bestaat de mogelijkheid dat een vereniging in het eerste jaar meer inkomsten genereert dan tot nu toe werden verdiend met de papierinzameling.

Via de afbouwvergoeding (in 2024 75%) en aanvullende taken, kunnen zij boven de 100% van de vergoeding van dit jaar komen. Deze extra inkomsten worden van compensatievergoeding afgetrokken. Financiën Het extra aanvullen van de afbouwregeling voor 2024 is opgenomen in de Kadernota 2024. U besluit hierover bij de vaststelling van de Programmabegroting 2024. Dit geldt dan alleen voor de verenigingen in Neder-Betuwe. Communicatie Communicatie gaat via de Avri. Vervolgstappen Nadat het AB Avri in oktober 2024 het kaderstellende besluit heeft genomen om te stoppen met de huidige manier van oud papier inzamelen met verenigingen, geeft het dagelijks bestuur van de Avri hieraan uitvoering. Het is een bevoegdheid van het dagelijks bestuur op basis van de Afvalstoffenverordening om partijen aan te wijzen als (mede) inzamelaar. Dat aanwijzingsbesluit moet ook middels een beschikking worden beëindigd. Daarnaast worden de overeenkomsten opgezegd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}} Gerrit Stam secretaris

Pagina 3 van 5

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg burgemeester

Z/23/093505/RAAD/23/03284

Bijlagen -

Pagina 4 van 5

Z/23/093505/RAAD/23/03284

Raadsbesluit De raad van de gemeente Neder-Betuwe gelezen het voorstel van het auditcomite;; gelet op het bepaalde in het op 10 oktober geagendeerde AB-voorstel om te stoppen met inzamelen van papier door verenigingen.

B E S L U I T: De portefeuillehouder van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Avri de opdracht te geven om in te stemmen met het advies van het Algemeen Bestuur (AB) om te stoppen met het inzamelen van papier via verenigingen en grondig te onderzoeken welke alternatieve inkomsten mogelijk zijn.

Aldus vastgesteld in de raadvergadering van 28 september 2023 de griffier, de voorzitter, {{esl:signer3:Capture:size(150,40)}} /signer1/ Erwin van der Neut

Pagina 5 van 5

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}} Jan Kottelenberg

Z/23/093505/RAAD/23/03284