Raadsvoorstel 3154 - Status graven KNIL-militairen

Raadsvoorstel

Zaaknr.: Z/21/078348/RAAD/22/03154

Raadsvergadering d.d.

:

Agendapunt

:

Portefeuillehouder

:

15 december 2022 Wethouder Klein

Inlichtingen bij : Griffie Telefoonnr.

: 14 0488

E-mailadres

: griffie@nederbetuwe.nl

Onderwerp: Kaders vaststellen om graven KNIL-militairen en hun echtgenotes te beschermen

Voorgesteld besluit U wordt voorgesteld: 1. De raad besluit in te stemmen met de voorgestelde kaders inzake het geven van een speciale status aan circa 50 tot 70 graven van KNIL-militairen en hun echtgenotes op de gemeentelijke begraafplaatsen. 2. De raad besluit in te stemmen met extra structurele kosten van € 15.650,-- per jaar om dit voorstel uit te voeren.

Samenvatting voorstel: In september 2021 diende de raad een motie in met het verzoek de graven van KNILmilitairen een bijzondere status te geven. Afgelopen jaar zijn de mogelijkheden hiertoe onderzocht.

Inleiding: De raad heeft op 23 september 2021 het college verzocht om: 1. “De graven van de eerste generatie KNIL-veteranen een bijzondere status te verlenen; 2. In overleg met de Molukse gemeenschap Opheusden de graven van de Molukse oud-KNILmilitairen een eerbetoon te geven, door ze toe te voegen aan de lijst van ‘graven met een historische betekenis’ en ze daarmee een historische beschermde status te geven; 3. Te komen met een voorstel ter dekking van de wegvallende legesinkomsten.“ De raad acht het wenselijk om de betreffende graven op onze gemeentelijke begraafplaatsen een bijzondere status te geven; dit als gebaar van respect naar de Molukse gemeenschap, waarvan de geschiedenis sterk verweven is met de inwoners van de gemeente, alsmede als blijk van waardering naar betrokkenen voor hun inzet voor het Koninkrijk der Nederlanden. In het najaar van 2021 heeft de gemeente een oproep gedaan aan nabestaanden van KNIL-militairen en hun echtgenotes om zich te melden. Naar aanleiding van deze oproep zijn er ongeveer 50 reacties binnengekomen van nabestaanden. Met deze nabestaanden is contact gezocht om de benodigde gegevensop te vragen. Tevens vroegen we alle melders of zij willen meedenken of mee helpen als vrijwilliger in dit proces. Deze inventarisatie is begin januari 2022 afgerond. Hierna zijn de gegevens gecontroleerd aan de hand van onze begraafplaatsadministratie.

De kaders voor de beschermende status van graven van KNIL-veteranen lichten we hieronder kort toe. Kaders m.b.t. toewijzing bescherming graven KNIL-militairen en hun echtgenotes: a) Het graf komt in aanmerking voor toewijzing als: i. van de overledene het nummer uit het KNIL-registratiesysteem bekend is; Pagina 1 van 5

*ZA97591A114*

ii. de rechthebbende bekend is en akkoord gaat. b) Mocht er een partner/echtgenote in hetzelfde graf of elders op de gemeentelijke begraafplaats liggen, dan wordt deze tevens opgenomen. c) Na toekenning van de status is het graf een ‘Historisch waardevol graf’ volgens de uitgangspunten van het hiervoor vastgestelde beleid (‘Lijst historisch waardevolle graven en gedenktekens’, door de raad vastgesteld 6 december 2018). De aangewezen graven worden toegevoegd aan de lijst met historisch waardevolle graven. d) De aanmelding is vrijwillig. e) Gemeente Neder-Betuwe neemt na aanwijzing de grafrechten over waarbij de eventueel resterende betalingen voor het in standhouden van de grafrechten en bijdrage aan het algemeen onderhoud komen te vervallen. f) Dit kan ingaan op het moment dat er door de rechthebbende leges voor het verlenen van het uitsluitend recht op een graf (particulier graf) inclusief kosten voor algemeen onderhoud begraafplaatsen betaald moeten worden. Per graf is de ingangsdatum dus verschillend. Eerder ingaan (wanneer de regeling in gaat) is ook mogelijk als de rechthebbende dit aangeeft. Er vindt in dat geval een terugbetaling plaats. g) Eventueel betaalde leges na het aannemen van de motie (1 oktober 2021) worden terugbetaald. h) Het beheer en het dagelijks onderhoud van de graven komt te liggen bij de gemeente NederBetuwe.

Gezocht wordt naar ondersteuning vanuit de samenleving om te participeren in het beheer en onderhoud om daarmee de betrokkenheid te vergroten. i) Groot onderhoud komt te liggen bij de gemeente Neder-Betuwe. j) Iedere 10 jaar evalueren we de samenwerking en het onderhoud. Bij positief resultaat verlengen we de beschermde status inclusief bijbehorende afspraken. Een uitgebreide toelichting op het voorstel is te vinden in bijlage 2: Voorstel uitgangspunten beleid KNIL-graven Gemeente Neder-Betuwe. Beoogd effect: Een beschermde status betekent dat de gedenktekens eigendom worden van de gemeente en niet zomaar verwijderd mogen worden. Op de begraafplaatsen van de gemeente Neder-Betuwe zijn al graven met een historische betekenis en een beschermde status. Deze graven hebben veelal een monumentaal karakter. Door de graven van KNIL-militairen en hun echtgenotes een beschermde status te bieden, erkennen we wat deze veteranen voor ons land betekend hebben en spreken we onze waardering daarover uit. Argumenten: 1.1 In de gemeente Neder-Betuwe is er veel aandacht voor de Molukse gemeenschap. Begin jaren ‘50 belandde een groot aantal “eerste generatie” KNIL-militairen met hun gezinnen in Nederland, onder hen velen afkomstig van de Zuid-Molukken.

In veel Nederlandse dorpen en steden, waar de eerste generatie Molukkers terecht zijn gekomen, groeiden tweede, derde én vierde generaties op en ontstonden hechte gemeenschappen. In Neder-Betuwe werden in het begin van de jaren ‘50 ruim 50 ex-KNIL-militairen met hun gezinnen gehuisvest. Sindsdien maakt de Molukse gemeenschap deel uit van de inwoners van NederBetuwe. 1.2 Met dit beleid volgen wij het aangenomen beleid van de gemeente Tiel. De Molukse gemeenschappen van Tiel en Neder-Betuwe zijn met elkaar verweven. Op 8 maart 2021 heeft het college van de gemeente Tiel beleid met betrekking op een beschermde status van KNIL-militairen aangenomen. Door aan te sluiten op het beleid van de gemeente Tiel voorkomen we dat er verschillen zijn die tot vragen leiden binnen de gemeenschappen. 1.3 Op deze manier geven we eer aan de oud KNIL-militairen Om recht te doen aan de geschiedenis kunnen wij de oud KNIL-militairen en hun familie eer betonen en laten zien dat wij erkennen dat zij een grote bijdrage hebben geleverd. 2.1 De gemeenteraad is het bevoegd orgaan om een beslissing te nemen. Pagina 2 van 5

In de verordening is bepaald dat het college de lijst historisch waardevolle graven opstelt, zie artikel 34. De raad is het bevoegde orgaan om beslissingen te nemen inzake het begraafplaatsenbeleid en budget. Kanttekeningen: 1.1 Gedeeltelijk verlies van inkomsten. Doordat de gemeente de grafrechten van de graven overneemt verliezen we inkomsten bij het verlengen van de grafrechten. Van het totaal van de inkomstenderving is geen reële inschatting te maken omdat het enerzijds nog niet bekend is hoeveel rechthebbenden meedoen aan deze regeling en het anderzijds niet duidelijk is of de grafrechten van deze graven wel zouden worden verlengd als de regeling er niet zou zijn. Het tarief voor het verlengen van een particulier graf voor 10 jaar is € 858,36 (tarief 2022). Op basis van de reacties van de nabestaanden schatten wij dat in totaal ongeveer 50 tot 70 graven de nabestaanden meedoen aan deze regeling. Naar verwachting komen deze graven de komende 10 jaar in aanmerking voor verlenging. De totale inkomstenderving ligt in dat geval gemiddeld tussen € 4.292 en € 6.008,50 per jaar.

verlengen particulier graf 50 nabestaanden 70 nabestaanden

10 jaar

858,36 tarief 2022 42.918,00 60.085,20

4.291,80 6.008,52

1.2 Kosten klein en groot onderhoud gaat gemeente op zich nemen. De gemeente voert het groot onderhoud van de graven (het opnieuw rechtzetten van het gedenkteken en het uitvoeren van herstellingen van het gedenkteken, voor zover dat nodig is) en het reinigen van het gedenkteken uit. De extra kosten voor de gemeente Neder-Betuwe bestaan uit de toekomstige kosten voor het groot onderhoud. Het reinigen van de gedenktekens voert de gemeente nu ook al uit. Uit een eigen inventarisatie is gebleken dat nagenoeg van alle gedenktekens de staat van het gedenkteken goed is. We verwachten daardoor dat het groot onderhoud de komende jaren gering is. Financiën: De inkomsten vanuit grafrechten komen te vervallen. Deze inkomsten zijn deels voor beheer en onderhoud bestemd. De komende jaren monitoren we het effect van deze regeling op de baten. Wanneer er significant wordt afgeweken van de begrote baten lichten we dit toe in de bestuursrapportage. Voor nu betekent het een negatieve last van tussen de 4.292 en 6.009 per jaar, is gemiddeld € 5.150 per jaar. In de Actualisatie beleids- en beheerplan 2022-2026, Begraafplaatsen Neder-Betuwe (november 2021) is bepaald dat er jaarlijks een bedrag van € 12.000 beschikbaar is voor het onderhoud van de historisch waardevolle graven. In dit bedrag zijn de KNIL-graven nog niet meegenomen.

Dit bedrag is leidend voor de jaarlijks uit te voeren werkzaamheden voor de instandhouding van deze graven. Daarbij heeft het voorkomen van risicovolle situaties steeds de grootste prioriteit. Het groot onderhoud van de aangemelde graven van de KNIL-militairen valt daar nu niet onder. Omdat in dit stadium het aantal graven nog niet bekend is stellen we voor om het beschikbare budget te verhogen met € 10.500 per jaar. Mocht blijken dat het nodig is om over een groter budget te beschikken dan nemen we dat mee in de actualisering van het begraafplaatsenbeleid voor de periode na 2026. De inkomstenderving is gemiddeld € 5.150 per jaar plus extra onderhoud van € 10.500 per jaar is per saldo dus een last voor onze financiële positie van € 15.650,- per jaar. Dit gaat dan om structurele kosten vanaf 2023. Communicatie: In mei 2022 organiseerden we twee bewonersavonden om wensen op te halen bij de nabestaanden. De avonden zijn beide goed bezocht. Er is veel informatie opgehaald en gedeeld met de Molukse samenleving. Vragen en antwoorden zijn na afloop gedeeld met de bezoekers van de avonden en andere belanghebbenden (zie bijlage 3). De zomermaanden zijn gebruikt om alle opgehaalde informatie te ordenen, in overleg te treden Pagina 3 van 5

met gemeente Tiel en om een voorstel te maken over de beschermde status van KNIL-graven. In oktober 2022 organiseerden we een laatste informatieavond om bewoners te informeren over de stand van zaken en het voorstel dat we voorleggen aan het college en de raad. Na vaststelling door de raad sturen we begin 2023 brieven naar de nabestaanden, waarin wij hen informeren. Daarnaast communiceren we hierover in de lokale krant, op de gemeente site en via sociale media. Vervolgstappen: Communicatie met belanghebbenden en belangstellenden over actualisatie beleids- en beheerplan, verordening en nadere regels

Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, de secretaris, de burgemeester,

mr. G.S. Stam

A.J. Kottelenberg

Bijlagen Naam bijlage 1. Voorstel uitgangspunten beleid KNILgraven gemeente Neder-Betuwe 2. Vraag en antwoord tabel van veel gestelde vragen

Pagina 4 van 5

Zaaknummer Z/21/078348

Documentnummer 190748

Z/21/078348

190750

Raadsbesluit

Zaaknr.: Z/21/078348/RAAD/22/03154

De raad van de gemeente Neder-Betuwe; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in Beleids- en beheerplan 2022-2026 Begraafplaatsen Neder-Betuwe BESLUIT: 1. De raad besluit in te stemmen met de voorgestelde kaders inzake het geven van een speciale status aan circa 50 tot 70 graven van KNIL-militairen en hun echtgenotes op de gemeentelijke begraafplaatsen. 2. De raad besluit in te stemmen met extra structurele kosten van € 15.650,-- per jaar om dit voorstel uit te voeren.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van de griffier, de voorzitter,

E. van der Neut

A.J. Kottelenberg