Raadsvoorstel 3127 - Beleidskader klimaatadaptatie 2022-2027

Raadsvoorstel

Zaaknr.: Z/21/079516/RAAD/22/03127

Raadsvergadering d.d.

:

15 december 2022

Inlichtingen bij : Griffie

Agendapunt

:

16

Telefoonnr.

: 14 0488

Portefeuillehouder

:

Wethouder van Someren

E-mailadres

: griffie@nederbetuwe.nl

Onderwerp: Vaststellen Beleidskader Klimaatadaptatie 2022-2027

Voorgesteld besluit U wordt voorgesteld: 1. Het ‘Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027’ vast te stellen. 2. In te stemmen met het opstellen van een subsidieregeling (€ 150.000,-- voor de jaren 2024 – 2026) voor particuliere woningeigenaren en hiervoor, onder voorbehoud van besluitvorming, het Groeifonds te benutten. 3. Voor het Beleidskader en de daaruit voortvloeiende Uitvoeringsagenda een bedrag van € 252.500,-beschikbaar te stellen ten laste van de stelpost Beleidsvoornemens. 4. De bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen en de middelen (€ 82.500 in 2023, € 60.000 in 2024, € 55.000 voor 2025 en € 55.000 voor 2026) vrij te maken in de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026.

Samenvatting voorstel: In 2050 wil Neder-Betuwe klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Deze ambitie is uitgesproken in samenspraak met medeoverheden en Rijksoverheid. Het Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027 beschrijft de visie en strategie voor Neder-Betuwe. Het Beleidskader bevat de beleidsmatige, financiële en fysieke inspanningen die de komende jaren nodig zijn om de visie voor 2050 uit te voeren. De visie is geschreven voor een periode van 5 jaar, daarna wordt deze geactualiseerd.

Inleiding: Het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is een plan waarin Nederlandse gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk samenwerken om Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te hebben ingericht. Dit is ook vastgelegd in het bestuursakkoord Klimaatadaptatie. Het plan voorziet in een overkoepelende aanpak op vier thema’s: wateroverlast als gevolg van hevige neerslag; droogte; hittestress; overstromingsrisico. De weg daar naartoe is maatwerk en sterk afhankelijk van de fysieke omstandigheden en kwetsbaarheden in de lokale omgeving. Elke klimaatadaptatieregio en gemeente in Nederland maakt daarom een eigen klimaatadaptatiestrategie. De klimaatadaptatieregio Rivierenland heeft zo’n visie geschreven: de Regionale Adaptatiestrategie (RAS). De RAS voor het Rivierenland richt zich op gemeenteoverschrijdende maatregelen en verwoordt regionale ambities en opgaven van klimaatadaptatie (op het gebied van wateroverlast, droogte en hitte) en is reeds door uw raad vastgesteld. Het DPRA en de RAS zijn bouwstenen voor het opstellen van dit

Pagina 1 van 6

*ZA9468EC9CC*

document, het lokale Beleidskader Klimaatadapatie Neder-Betuwe 2022-2027 (in het vervolg: Beleidskader). Daarin geven we invulling aan de ambities uit de RAS. Klimaatadaptatie als onderdeel van de deelopgave Toekomstbestendige Leefomgeving Binnen het programma Duurzaamheid zijn verschillende deelopgaven die concreet invulling geven aan de duurzaamheidsambities van de gemeente. In Figuur 1 zijn de deelopgaven weergegeven. Klimaatadaptatie valt onder deelopgave ‘Toekomstbestendige Leefomgeving’.

Figuur 1 Deelopgaven duurzaamheidsprogramma

Beoogd effect: Neder-Betuwe wil in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust zijn. Dit Beleidskader (en de daaruit voortvloeiende Uitvoeringsagenda) geeft het inhoudelijke en financiële kader aan het college om hierin in de periode 20222027 uitvoering aan te geven. Argumenten: 1.1 Het veranderend klimaat vraagt om inspanningen van gemeente, inwoners, bedrijven en instellingen om te kunnen blijven wonen en werken in onze gemeente Als gemeente zetten we enerzijds in op het bestrijden van de oorzaak van klimaatverandering, namelijk onze CO2-uitstoot zoveel mogelijk terug te brengen (via de RES). Anderzijds passen we ons leven en de leefomgeving aan voor nu en de toekomst, daarover gaat klimaatadaptatie. Het Beleidskader biedt de kaders om ervoor te zorgen dat Neder-Betuwe een prettige woon- en leefomgeving blijft. 1.2 Het Beleidskader zorgt voor fundamentele borging van klimaatadaptieve activiteiten en richtlijnen in de verschillende werkvelden. Een uitwerking van dit Beleidskader is dat klimaatadaptieve maatregelen worden uitgewerkt in het IBOR (Integraal Beheerplan Openbare Ruimte) en in instrumenten van de Omgevingswet. Daardoor worden klimaatadaptieve maatregelen structureel meegenomen bij bijvoorbeeld prestatieafspraken met woningcorporaties, overeenkomsten met ontwikkelaars, etc.

Zo worden klimaatadaptieve maatregelen geborgd en streven we naar een bundeling van onze kracht in de toepassing daarvan. Dat werkt mee aan een toekomstbestendig Neder-Betuwe. 1.3 De ambities en lokale speerpunten liggen in lijn met de vastgestelde ambities en opgaven van Regionale Adaptatiestrategie Rivierenland (2021) We hebben met het lokale Beleidskader bewust gekozen om aan te sluiten bij de regionaal vastgestelde ambities en opgaven van de RAS. Daarmee werken we efficiënt en effectief samen aan opgaven die passen bij de lokale situatie. Want een deel van de opgaven is grensoverschrijdend en eenzelfde benadering zorgt voor een eenduidige communicatie naar inwoners en bedrijven. Pagina 2 van 6

1.4 Instemmen met het Beleidskader is in lijn met de opdracht vanuit het Rijk In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (2018) heeft het Rijk een transitie in gang gezet waar gemeenten aan mee moeten doen. In het Deltaplan is de ambitie vastgelegd dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk hebben samen afgesproken in een bestuursakkoord om deze transitie te doorlopen. 1.5 De raad is het bevoegde orgaan om dit Beleidskader vast te stellen Omdat binnen de gemeente nog geen inhoudelijke kaderstelling heeft plaatsgevonden op dit thema bieden wij het Beleidskader ter vaststelling aan u aan. Het College is vervolgens het bevoegde orgaan om de Uitvoeringsagenda vast te stellen. Aangezien het opstellen van een subsidieregeling financiële consequenties heeft, vragen wij hiervoor ook uw instemming. De Uitvoeringsagenda is ter kennisname bijgevoegd. 2.1 / 3.1 Voor uitvoeren van het Beleidskader en de Uitvoeringsagenda is € 252.500 aan extra middelen nodig We brengen in Figuur 2 de jaarlijkse kosten voor de uitvoering in beeld. Voor de uitvoering van het ‘Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027’ en de daaruit voortvloeiende ‘Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027’ is voor de jaren 2022 – 2026 € 839.300,-- aan middelen nodig.

Een groot deel van deze kosten, namelijk € 586.800,-- zijn of worden gedekt in bestaande middelen. Voor de aanvullend benodigde middelen (€ 252.500,--) stellen wij voor dit in de begroting van 2023 en meerjarenbegroting 2024 – 2026 te ramen door vaststelling van de bijgevoegde begrotingswijziging. Jaar

Totaal jaarkosten

2023 2024 2025 2026 Totalen

€ 232.700 € 208.200 € 203.200 € 195.200 € 839.300

Dekking in bestaande middelen € 150.200 € 148.200 € 148.200 € 140.200 € 586.800

Te dekken kosten € 82.500 € 60.000 € 55.000 € 55.000 € 252.500

Figuur 2 Jaarlijkse kosten voor uitvoering

Kanttekeningen: 1.1 Klimaatadaptatie vraagt om blijvende aanpassingen Na vaststelling van dit Beleidskader zijn we niet klaar. Het Beleidskader geeft met de kennis van nu een doorkijk voor de komende jaren. De gevolgen van een veranderend klimaat voor onze leefomgeving zijn soms pas na langere tijd merkbaar of zichtbaar. Daarom werken we via een cyclische aanpak om blijvend in te kunnen spelen in veranderende inzichten. Op basis daarvan stellen we in 2026/2027 waar nodig het Beleidskader, speerpunten of maatregelen bij. 1.2 Geen beleid formuleren op het thema klimaatadaptatie U kunt kiezen geen beleid te voeren op klimaatadaptatie. Naast dat een aantal ambities zijn overgenomen uit het de omgevingsvisie en het coalitieakkoord is dat een risicovol besluit. Toenemende hittestress bij hittegolven heeft negatieve gevolgen voor de volksgezondheid en schades door wateroverlast worden vaker verwacht. Met als gevolg financiële schades voor de gemeente als in het gemeentelijk beleid niet geanticipeerd wordt op het veranderend klimaat.

Pagina 3 van 6

Financiën: Voor de uitvoering van het ‘Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027’ en de daaruit voortvloeiende ‘Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027’ is voor de jaren 2022 – 2026 € 839.300,-- aan middelen nodig. Een groot deel van deze kosten, namelijk € 586.800,-- zijn gedekt in bestaande middelen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om maatregelen in de openbare ruimte die worden meegenomen in de integrale projecten (IBOR) en het verwerken van klimaatadaptatie in het omgevingsplan (budget omgevingswet), zie ook de Uitvoeringsagenda. Voor maatregelen in de Uitvoeringsagenda die betrekking hebben op voor- en achtertuinen stellen wij voor het Groeifonds te benutten. Dit past binnen de doelstellingen van de conceptnotitie voor het Groeifonds maar is echter nog onder voorbehoud van besluitvorming. Het Beleidskader vraagt ook financiële inzet voor maatregelen waar nog geen dekking voor is (in de Uitvoeringsagenda in de kolom Dekking aangeduid als Besluit). We stellen voor, middels een begrotingswijziging, jaarlijks een bedrag tot een totaal van € 252.500,-- (€ 82.500 in 2023, € 60.000 in 2024, € 55.000 voor 2025 en € 55.000 voor 2026) te ramen in de begroting 2023 en meerjarenbegroting 2024-2026 en dit ten laste te brengen van de stelpost Beleidsvoornemens.

Jaarlijks staat in de planning en control cyclus van de gemeente een overzicht van de projecten en plannen die we uitvoeren. Dit wordt integraal gecoördineerd vanuit het programma Duurzaamheid. Als onderdeel van de deelopgave Toekomstbestendige Leefomgeving is hiervoor reeds inzet gereserveerd in het programma. Personele gevolgen en de financiële consequenties daarvan zijn al in de begroting verwerkt. Communicatie: Tijdens de totstandkoming van de RAS bent u geïnformeerd over het proces met betrekking tot klimaatadaptatie in regio Rivierenland. Tijdens ‘Het Gesprek’ op 8 september 2022 is de raad verder geïnformeerd over het lokale Beleidskader en is aan de hand van vragen en stellingen input opgehaald voor het definitieve Beleidskader. Bij het opstellen van het Beleidskader hebben we van 25 mei tot 13 juni 2022 bewoners geraadpleegd over hun visie op klimaatadaptatie. We vroegen of en welke overlast ze ervaren van hitte, droogte en wateroverlast. En ook welke rol ze voor zichzelf en gemeente zien om hier invloed op uit te oefenen. Er zijn 125 reacties binnengekomen. De resultaten van de enquête zijn verwerkt in de speerpunten van het Beleidskader. In het Beleidskader zijn een aantal belangrijke uitkomsten weergegeven in het hoofdstuk Intermezzo. Ook is contact geweest met een vertegenwoordiging van Tree Center Opheusden.

We informeren onze inwoners na goedkeuring van de raad over de vaststelling van het kader via website, krant en sociale media. Vervolgstappen: Wanneer u instemt met het Beleidskader gaat het college aan de slag met het uitvoeren van de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027. In dit plan wordt communicatie en participatie en ook de aansluiting met andere ontwikkelingen en opgaven meegenomen. Bij de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen is samenwerking met externe partijen van groot belang. Zonder hen kunnen we de doelen niet behalen. Onze inwoners, wijk- en dorpsraden, ondernemers en organisaties betrekken wij bij de uitvoering. Dit zorgt voor betrokkenheid en draagvlak. Wij informeren u als raad tenminste één keer per jaar over de voortgang van het uitvoeringsprogramma. In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (2018) is vastgelegd dat klimaatadaptatie een proces is dat regelmatig geëvalueerd en bijgesteld moet worden. De uitvoering van dit Beleidskader is voor de periode 2022-2027. In Pagina 4 van 6

2026 beginnen we met een evaluatie of beleid afdoende werkt, welke maatregelen zijn uitgevoerd en welke (nog) niet. Waarna op basis van de evaluatie in 2026/2027 het Beleidskader waar nodig bijgesteld kan worden. Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, de secretaris, de burgemeester,

mr. G.S. Stam

A.J. Kottelenberg

Bijlagen: 1. Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027 2. Begrotingswijziging ten behoeve van de Uitvoeringsagenda behorend bij het Beleidskader Klimaatadaptatie 3. Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027 (ter kennisgeving)

Pagina 5 van 6

Raadsbesluit

Zaaknr.: Z/21/079516/RAAD/22/03127

De raad van de gemeente Neder-Betuwe; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in het Beleidskader Klimaatadaptatie 2022-2027; BESLUIT: 1. het ‘Beleidskader Klimaatadaptatie Neder-Betuwe 2022-2027’ vast te stellen; 2. in te stemmen met het opstellen van een subsidieregeling (€ 150.000,-- voor de jaren 2024 – 2026) voor particuliere eigenaren en hiervoor, onder voorbehoud van besluitvorming, het Groeifonds te benutten; 3. voor het Beleidskader en de daaruit voortvloeiende Uitvoeringsagenda € 252.500,-- aanvullende middelen beschikbaar te stellen ten laste van de stelpost Beleidsvoornemens; 3. deze middelen (€ 82.500 in 2023, € 60.000 in 2024, € 55.000 voor 2025 en € 55.000 voor 2026) door middel van een begrotingswijziging vrij te maken in de begroting van 2023 en de meerjarenraming 2024-2026.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 15 december 2022 de griffier, de voorzitter,

E. van der Neut

A.J. Kottelenberg