Raadsvoorstel 3120 - Verordening eenmalige teruggave precariogelden Neder-Betuwe 2023

Raadsvoorstel

Zaaknr.: Z/22/084804/RAAD/22/03120

Raadsvergadering d.d.

:

10 november 2022

Inlichtingen bij : Griffie

Agendapunt

:

19

Telefoonnr.

: 14 0488

Portefeuillehouder

:

Wethouder Klein

E-mailadres

: griffie@nederbetuwe.nl

Onderwerp: Verordening eenmalige teruggave precariogelden Neder-Betuwe 2023

Voorgesteld besluit U wordt voorgesteld: 1. De verordening eenmalige teruggave precariogelden Neder-Betuwe 2023 vast te stellen. 2. Een budget van € 2.000.000 beschikbaar te stellen voor het uitkeren van de eenmalige teruggave en waar nodig voor de uitvoeringskosten van de verordening. 3. Dat budget te onttrekken uit de bestemmingsreserve precariogelden en daarvoor de bijgevoegde begrotingswijziging vast te stellen.

Samenvatting voorstel: De raad wordt voorgesteld om de verordening eenmalige teruggave precariogelden Gemeente Neder-Betuwe 2023 vast te stellen. Met dit voorstel wordt deels uitvoering gegeven aan de motie om de precariogelden terug te geven aan alle inwoners.

Inleiding: Neder-Betuwe heeft tot 2021 de heffing van precariobelasting op kabels en leidingen toegepast. Daarna is deze heffing niet meer toegestaan. De ontvangen precariobelasting is één op één toegevoegd aan de bestemmingsreserve precariobelasting. In 2015 is middels een motie o.a. aangegeven dat de precariogelden ten goede moeten komen aan alle inwoners. In 2019 is met de motie in het achterhoofd gekeken naar de haalbaarheid van een aantal voorstellen om de precariogelden te besteden. Deze zijn toen middels een memo aan het Presidium voorgelegd. In periode erna zijn nog andere bestedingsdoelen onderzocht. Dit heeft toen echter nog niet geleid tot uitgave van deze bestemmingsreserve. De raad heeft bij de vaststelling van de Kadernota 2021 en de Begroting 2021 besloten een deel van de reserve in te zetten voor incidentele dekking van geraamde tekorten (voor 2020 en 2021). Bij de kadernota 2022 is er expliciet besloten om dat niet opnieuw te doen. Daarnaast is tijdens het proces voorafgaand aan de Kadernota 2022 de wens geuit om te onderzoeken of de precariogelden via een fonds te kunnen worden besteed. Op dit moment resteert er na vaststelling van de begroting 2023 nog afgerond € 3,7 miljoen in de bestemmingsreserve. Op 9 december 2021 heeft uw raad de motie ‘Budget onderzoek leefbaarheidsfonds en heffingsfonds’ unaniem aangenomen.

Daarmee is budget gekomen om te onderzoeken of de volgende opties haalbaar zijn om uit te

Pagina 1 van 6

*ZA940A29CA3*

voeren: eenmalige tegemoetkoming lokale lasten en instellen van een leefbaarheidsfonds. Met de vaststelling van het coalitieakkoord is daar nog een derde besteding bij gekomen, namelijk het onderwerp duurzaamheid. Duurzaamheid Er wordt in de begroting 2023 en meerjarenbegroting 2024-2026 een voorstel gedaan om een substantieel deel van de precariomiddelen – minimaal drie miljoen euro – te reserveren voor maatregelen om de energielasten van inwoners te verlagen. Hierbij kunt u denken aan maatregelen die inwoners praktisch helpen bij het verduurzamen van hun (huur)woning: isolatie, warmtepompen, zonnepanelen, enzovoort. Groeifonds In 2022 zijn we gestart met het onderzoeken wat er nodig is om een groeifonds in te stellen om initiatieven uit de samenleving mogelijk te maken. De raadscommissie Precario beraadt momenteel zich over het plan van aanpak hiervoor. In 2023 zal uw raad kunnen besluiten om middelen vanuit de reserve in te zetten voor het instellen van het groeifonds. Bij een positief besluit, zal er in 2023 gestart worden met de uitvoering. Dit raadsvoorstel gaat in op de eerste mogelijkheid van teruggaaf namelijk een eenmalige tegemoetkoming aan huishouden om hun lasten te verlichten. Beoogd effect: De precariogelden die in de bestemmingsreserve precariobelasting zitten ten goede te laten komen aan alle huishoudens.

Dit door hiervoor 2 miljoen euro beschikbaar te stellen om alle huishoudens een teruggave van de precariogelden van €200 te geven om hun lasten te verlichten. Argumenten: 1.1 Een eenmalige tegemoetkoming ten goede van huishoudens waarvan de energielasten door de heffing van precario verhoogd zijn geweest In het tweede kwartaal van dit jaar heeft het college onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om een eenmalige tegemoetkoming te leveren om de lasten te verlichten. Tijdens het onderzoek is ook een duidelijk beeld verkregen aan welke heffingen kortingen verleend zouden kunnen worden. Er is niet alleen gekeken naar of het haalbaar is, maar ook wat de meest efficiënte manier is om dit te realiseren. Met andere woorden wat kunnen we wel uitkeren met zo laag mogelijke uitvoeringskosten. Hierdoor zijn er ook bepaalde keuzes vooraf voorgelegd aan de raadscommissie precario. De resultaten van het onderzoek en nadere keuzes die gemaakt moesten worden, zijn besproken met de raadscommissie precario (7 juli en 29 augustus). In de raadscommissie precario van 29 augustus is voorgesteld om een eenmalige uitkering te geven van 200 euro per gebruiker/huishouden.

In de bijlage van dit voorstel zijn alle documenten en verslagen opgenomen 1.2 Geen keuze voor korting op heffing lokale lasten, maar gebruik maken van eigen gegevens In eerdere beraadslagingen van de raadscommissie is gekozen om de teruggave niet te verrekenen met de lokale lasten. Een verrekening via een aanslag van een derde partij als de BSR of de AVRI is niet mogelijk, omdat er geen wettelijke grond bestaat voor een dergelijke verrekening tussen twee overheden. Een verrekening met de belasting die wij zelf heffen (OZB) is wel mogelijk, maar dan bereik je alleen een deel van de huishoudens. Een andere opties die is onderzocht is om gebruik te maken van gegevens van andere partijen als een BSR, maar ook andere partijen hebben niet alle gegevens heeft van alle huishoudens en ook dan moet er aanvullend een aanvraag worden gedaan bij huishoudens om alle gegevens compleet te hebben. Ook zijn wij in dit scenario afhankelijk van een andere partij en zouden wij met hen afspraken moeten maken over de uitvoering. Het maken van deze afspraken kost tijd en geld, wat we kunnen verminderen door gebruik te maken van onze eigen gegevens. De processen van deze uitvoering worden zoveel mogelijk geautomatiseerd en gedigitaliseerd om zo efficiënt en zorgvuldig mogelijk de processen te laten verlopen. Pagina 2 van 6

1.3 Aanvullende uitvraag gegevens De gemeente beschikt niet over de betaalgegevens van alle huishoudens. We onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om de gegevens van andere partijen als een Thius te gebruiken. Maar het lukt waarschijnlijk niet om over de gegevens van alle huishoudens te beschikken. Deze huishoudens zal gevraagd worden deze gegevens te verstrekken. Dit betekent dat een groot deel van de huishoudens de teruggave rechtstreeks ontvangt en een klein deel van de huishoudens deze op aanvraag ontvangt. Met bovengenoemde uitwerking zijn alle risico’s zo goed mogelijk ondervangen, maar helaas is daarmee waarschijnlijk niet te voorkomen dat een aanvullende uitvraag van gegevens nodig is. 1.4 Rondom de teruggaaf zijn bepaalde uitgangspunten gebruikt welke opgenomen zijn in een verordening. De verordening is nodig omdat voor het uit betalen van de gelden geen grondslag is. Door het vaststellen van de verordening wordt vastgelegd wie welk bedrag ontvangt, wanneer er uitbetaald wordt en wanneer afgeweken kan worden. Op deze wijze kunnen we naar onze inwoners helder aangeven welke criteria er zijn om een teruggave te ontvangen. Het college zal ook nog een uitvoeringsregeling vast stellen zodat we op een zorgvuldige wijze besluiten nemen. 1.5 De bevoegdheid om verordeningen vast te stellen ligt bij de raad.

De raad heeft conform de Gemeentewet de bevoegdheid om verordeningen die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt vast te stellen. Om over te gaan tot uitkering is een verordening nodig die vastgesteld moet worden door de raad. 2.1 De raad heeft het budgetrecht en dient toestemming te geven voor de hoogte van het begrote bedrag. De raad heeft conform de Gemeentewet het budgetrecht en bepaalt welk bedrag besteed mag worden aan de eenmalige tegemoetkoming en daarbij behorende uitvoeringskosten. Na besluitvorming kan het college verder met de uitvoering. 3.1 De raad is bevoegd om onttrekkingen te doen aan bestemmingsreserves. De raad heeft conform het BBV de bevoegdheid om te besluiten waarvoor de bestemmingsreserve wordt ingezet en onttrekking te doen aan de reserves. Kanttekeningen: 1.1 Het geven van een teruggave kost de nodige voorbereiding en dus ook geld Om eventuele negatieve gevolgen zoveel mogelijk te ondervangen is aan de voorkant zorgvuldigheid van belang. Dit betekent dat het proces op een goede manier moet worden uitgewerkt, systemen moeten worden aangepast en er goede communicatie moet plaatsvinden. Deze voorbereidingen kosten capaciteit en geld. De capaciteit zal waar mogelijk ten laste komen van de reguliere inzet, maar waar dit meer nodig is wordt extra capaciteit ingezet. Deze extra capaciteit wordt dan ten laste gebracht van het uitvoeringsbudget.

1.2 Geen teruggave en mogelijke bezwaren We hebben zorgvuldig gekeken naar welke groep in aanmerking komt voor een eenmalige teruggave. In de verordening is er ruimte gecreëerd voor het college per geval te bekijken of een huishouden ook een teruggave zal ontvangen. Dit wordt meegenomen in de uitvoeringsregeling die nog wordt vastgesteld door het college. Ook bestaat de mogelijkheid om een aanvraag om de toekenning te doen, indien iemand meent ten onrechte geen teruggave te hebben gekregen. Aan de voorkant kan niet worden voorzien hoeveel bezwaren er zullen worden gemaakt. Mocht dit een enorme hoeveelheid gaan betreffen heeft dit gevolgen voor de ambtelijke inzet hiervoor. De hiervoor benodigde kosten zullen dan worden betaald uit het uitvoeringsbudget.

Pagina 3 van 6

1.3 Mogelijke gevolgen voor kwijtschelding en toeslagen De teruggave kan in enkele gevallen leiden tot negatieve gevolgen bij kwijtschelding en toeslagen. Denk hierbij aan de huur-, zorg, en kinderopvangtoeslag. Aangezien dit veelal regelingen zien die niet door de gemeente worden uitgevoerd hebben wij geen beeld om hoeveel en welke huishoudens dit gaat. In de communicatie naar de huishoudens toe wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor deze mogelijke negatieve gevolgen. 1.4 Ongelijkheid tussen huishoudens Doordat niet van alle huishoudens de rekeningnummers bekend zijn bij de gemeente zal een deel van de huishoudens zelf haar rekeningnummer moeten opgeven. Dit terwijl het andere deel van de huishoudens, waarvan het rekeningnummer wel bekend is het bedrag automatisch op hun rekening krijgen gestort. Dit brengt een ongelijkheid met zich mee en kan bij een mogelijke procedure tot negatieve juridische consequenties leiden. De kans dat dit gebeurt wordt geminimaliseerd doordat we zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande gegevens en wij alle huishoudens rechtstreeks aanschrijven en informeren en alle huishoudens de mogelijkheid krijgen hun rekeningnummers op te geven en vervolgens de teruggave kunnen ontvangen. Deze uitvraag wordt zoveel mogelijk geautomatiseerd en gedigitaliseerd.

Daarnaast is een teruggave een positieve actie vanuit de gemeente en is de kans groot dat dit vooral tot waardering en niet tot procedures zal leiden. Financiën: Het budget wordt onttrokken uit de bestemmingsreserve precariogelden. De raadscommissie precario heeft aangegeven een eenmalig bedrag van €200 per huishouden te willen geven. Het aantal huishoudens is ergens tussen de 9.000 - 10.000. Dit betekent dat er voorgesteld wordt een bedrag van 2 miljoen te onttrekken aan de reserve precario. Voor de volledigheid merken we op dat in de begroting 2023 die op 10 november jl. door uw raad is vastgesteld 3 miljoen euro is gereserveerd voor duurzaamheid. Hierdoor blijft er een bedrag van 1,7 miljoen in de bestemmingsreserve. Voor wat betreft de uitvoeringskosten zal eerst gebruik worden gemaakt van de eerder toegekende €50.000. Waar dit niet toereikend is kan eventueel gebruik worden gemaakt van bovengenoemde onttrekking. Communicatie: Kernboodschap is dat de raad heeft besloten om een deel van de precariogelden ad. 2 miljoen euro in te zetten voor het uitbetalen van een eenmalige teruggave aan alle huishoudens in onze gemeente. Er wordt een communicatieplan gemaakt om de communicatie rond de teruggave op een duidelijke en zorgvuldige manier te laten verlopen. Vervolgstappen: Na besluitvorming zal het college verdere uitvoering geven aan de verordening.

Het college zal daarvoor een uitvoeringsregeling opstellen. De verwachting is dat de eerste huishoudens in januari 2023 de teruggave zullen ontvangen. Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, de secretaris, de burgemeester, mr. G.S. Stam A.J. Kottelenberg Bijlagen: 1. Begrotingswijziging, nr. 8 van 2023. 2. Documenten en verslaglegging precariocommissie.

Pagina 4 van 6

Raadsbesluit

Zaaknr.: Z/22/084804/RAAD/22/03120

De raad van de gemeente Neder-Betuwe; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in art. 149 Gemeentewet; overwegende dat: - de raad op 9 december 2021 de motie “Budget onderzoek leefbaarheidsfonds en heffingskorting middels precariogelden” heeft aangenomen; - de raadscommissie Precario heeft geadviseerd tot een tegemoetkoming van € 200 per huishouden; - de raad heeft besloten een budget van € 2 miljoen beschikbaar te stellen; BESLUIT: vast te stellen de Verordening eenmalige teruggave precariogelden Gemeente Neder Betuwe 2023 Artikel 1 Tegemoetkoming a. Aan ieder huishouden dat op 1 december 2022 zijn woonadres heeft in de gemeente Neder-Betuwe wordt ambtshalve een eenmalige teruggave van de precariogelden van € 200,00 verstrekt onder de naam Eenmalige teruggave precario gelden. b. Voor de toepassing van het begrip woonadres wordt aangesloten bij de begripsbepaling van artikel 1.1 onder o, sub 1 van de Wet basisregistratie personen. c. Een huishouden wordt gevormd door alle personen die hetzelfde woonadres hebben, dit kunnen zowel één- als meerpersoonshuishoudens zijn. d. De Eenmalige teruggave precariogelden wordt niet toegekend aan huishoudens die zijn ingeschreven in de basisregistratie personen als ingezetene met alleen een briefadres. Artikel 2 Toekenning 1.

De toekenning van de Eenmalige teruggave precariogelden gebeurt op basis van de onderstaande voorkeursvolgorde: b. Degene van het huishouden die op 1 december 2022 als hoofdbewoner van een woonadres, zoals vermeld in artikel 1b, staan ingeschreven in de Basisregistratie Personen. 2. De Eenmalige teruggave precariogelden wordt ambtshalve toegekend op het rekeningnummer van degene bedoeld in lid 1 onder a of b, dat bekend is bij de gemeente. 3. De huishoudens waarvan geen rekeningnummer bekend is bij de gemeente, worden middels een brief uitgenodigd om hun gegevens te verstrekken om alsnog de Eenmalige teruggave precariogelden te kunnen ontvangen. Artikel 3 Hardheidsclausule Het college van burgemeester en wethouders kan in een individueel geval beoordelen of een huishouden in afwijking van de verordening alsnog in aanmerking komt voor de Eenmalige teruggave precariogelden. Artikel 4 Uitvoeringsregeling 1.Het college is bevoegd om binnen de kaders die de raad stelt, voor de uitvoering van deze verordening een uitvoeringsregeling vast te stellen.

2. Indien de raad in 2023 besluit om nogmaals budget beschikbaar te stellen en nogmaals een teruggave toe te kennen, dan is het college van burgemeester en wethouders bevoegd om hiertoe een uitvoeringsregeling vast te stellen, binnen de kaders die de raad voor de nieuwe teruggave stelt. Artikel 5 Inwerkingtreding en duur 1. Deze verordening treedt in werking op 1 januari 2023. 2. De verordening wordt ingetrokken met ingang van 1 januari 2024, met dien verstande dat deze van toepassing blijven op de tegemoetkomingen die onder deze verordening worden toegekend. Artikel 6 Citeertitel Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening eenmalige teruggave precariogelden Gemeente Neder Betuwe 2023.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 15 december 2022 de griffier, de voorzitter,

E. van der Neut

Pagina 6 van 6

A.J. Kottelenberg