Raadsvoorstel 3084 - Deelname Werkzaak aan Cirtex

Raadsvoorstel

Zaaknr.: Z/22/082892/RAAD/22/03084

Raadsvergadering d.d.

:

Agendapunt

:

Portefeuillehouder

:

7 juli 2022 Wethouder van Dijkhuizen

Inlichtingen bij : Griffie Telefoonnr.

: 14 0488

E-mailadres

: griffie@nederbetuwe.nl

Onderwerp: Deelname Werkzaak Rivierenland aan Cirtex

Voorgesteld besluit U wordt voorgesteld: 1.Kennis te nemen van het voornemen van de Dagelijks Besturen van GR-Avri en GR-Werkzaak Rivierenland om CIRTEX U.A. op te richten; 2. Het college expliciet opdracht te geven om het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland toestemming te geven tot oprichting van en deelneming in de coöperatie CIRTEX U.A.

Samenvatting voorstel: De Gemeenschappelijke Regelingen Avri en Werkzaak willen samen met kringloopbedrijf 2Switch een textielsorteercentrum oprichten. Op deze wijze willen zij bijdragen aan een circulaire economie en kansen bieden voor kwetsbare werkzoekenden in de regio. Daar waar het Algemeen Bestuur van Avri de bevoegdheid heeft om, na een zienswijzeprocedure, deel te nemen in een rechtspersoon, heeft het AB van Werkzaak deze bevoegdheid niet. Daarom wordt de raad gevraagd toestemming te geven tot oprichting van en deelneming in CIRTEX. Gezien het zeer geringe belang van gemeente Neder-Betuwe in Werkzaak’s deelname in CIRTEX, ziet de raad, ondanks alle onduidelijkheden, geen aanleiding het AB Werkzaak deze toestemming te onthouden.

Inleiding: De Algemeen Besturen (AB’s) van de publieke gemeenschappelijke regelingen (GR) van Avri en Werkzaak Rivierenland zijn voornemens om samen met het private kringloopbedrijf 2Switch een textielsorteercentrum op te richten, hierna genoemd CIRTEX. Zij zien dit als belangrijke eerste stap met enerzijds als doel tot een circulaire textielketen in de regio te komen. Anderzijds bij te dragen aan de ambitie om mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt aan het werk kunnen helpen. Het realiseren van CIRTEX zal plaats vinden in de vorm van een vier jarige pilot (2022 – 2025) met de intentie van een langdurig bestaan. De focus ligt in 2022 op het realiseren van een textielsorteercentrum. Daarna kan de vervolgstap (2023 – 2025) worden gemaakt naar een zo circulair mogelijk businessmodel waarbij opbrengsten uit verkoop van de circulaire producten in de businesscase kunnen worden ondergebracht. Omdat de Gemeenschappelijke regelingen van Avri en Werkzaak verschillen is de procedure om deel te nemen aan een rechtspersoon verschillend. Voor de gemeenschappelijke regeling Avri geldt dat deelname in een rechtspersoon een bevoegdheid van Avri. Daarom wordt uw raad conform artikel 31a van de WGR in raadsvoorstel Z/22/082402/RAAD/22/03064 in de gelegenheid gesteld om eventuele bedenkingen/zienswijzen naar voren te brengen ten aanzien van Avri.

Deelname in een rechtspersoon is volgens de GR geen bevoegdheid van Werkzaak, maar van de gemeenteraad. Daarom wordt in dit voorstel de raad gevraagd toestemming te geven.

Pagina 1 van 6

*ZA923874CC3*

Beoogd effect: Komen tot een democratisch gelegitimeerd besluit in de acht deelnemende gemeenten ten aanzien van oprichting van en deelname in CIRTEX U.A. door de GR Werkzaak. Argumenten: 1.1 CIRTEX staat voor verbinden van circulariteit en inclusie en biedt banenkansen aan de onderkant van de regionale arbeidsmarkt. De activiteiten binnen CIRTEX bestaan uit het opzetten van een textielsorteercentrum en demonstreren van innovatieve technologieën en processen gericht op het hergebruik van textiel. Het CIRTEX-initiatief leidt tot nieuwe werkgelegenheid voor kwetsbare groepen. Het gaat om 30 betaalde banen in de regio; mensen zijn in dienst bij CIRTEX of hebben hiermee een detacheringsovereenkomst en ontvangen dus salaris. Daarnaast gaat het om jaarlijks 60 ontwikkelbanen; deze mensen hebben een uitkering van Werkzaak Rivierenland en gaan werknemersvaardigheden ontwikkelen/re-integratieactiviteiten uitvoeren op de werklocatie van CIRTEX. De circulaire economie is volop in ontwikkeling en het sociaal ondernemerschap is bezig met een opmars. Het anticiperen op deze strategische thema’s wordt ook benoemd in het vastgestelde Meerjarenbeleidsplan van de GR-Werkzaak Rivierenland. Beide ontwikkelingen komen samen in CIRTEX en bieden volop baankansen voor de doelgroep die Werkzaak bedient.

Daarbij is het relevant op te merken dat de deelname van gemeente NederBetuwe aan de Gr beperkt is tot de Sociale Werkvoorziening en er waarschijnlijk geen inwoners uit NederBetuwe werkzaam zullen zijn bij CIRTEX. 1.2. De eerste vier CIRTEX-jaren kunnen gezien worden als een pilot De besturen van beide GR’en kiezen voor een opzet van een vierjarige pilot, gelijklopend met de bestuursperiode van de raden. Ontwikkelingen worden jaarlijks gevolgd en na vier jaar geëvalueerd. Doelstelling is om tot een duurzaam textielsorteercentrum in de regio te komen met de intentie om dit langdurig te continueren. Mocht onverhoopt blijken dat de pilot niet succesvol is, kan tot ontmanteling worden overgaan en de investeringen (gedeeltelijk) worden afgedekt door verkoop van de aangeschafte inrichting. Door de keuze voor een pilotperiode van vier jaar (2022 – 2025) bestaan er bovendien geen aanbestedingsrechtelijke, arbeidsrechtelijke en fiscale risico’s volgens de beide DB’s. 1.3 Het oprichten van Coöperatie CIRTEX U.A. is de meest passende juridische vorm, met nauwelijks financiële of juridische risico’s. Voor het textielsorteercentrum te organiseren is geadviseerd dit vanuit een gezamenlijk op te richten entiteit. Daarvoor is juridisch onderzoek uitgevoerd door Poelmann van den Broek advocaten.

Zij hebben vastgesteld dat het partijen juridisch toegestaan is om gezamenlijk deel te nemen in een entiteit. Daarnaast adviseren zij tot de oprichting van een coöperatie CIRTEX met uitgesloten aansprakelijkheid. Door de keuze voor een pilotperiode van 4 jaar (2022 – 2025) bestaan er geen aanbestedingsrechtelijke, arbeidsrechtelijke en fiscale risico’s omdat op termijn eventuele herstelmaatregelen getroffen kunnen worden. De voordelen van deze rechtsvorm zijn: • publiek/private samenwerking mogelijk; • heeft rechtspersoonlijkheid; • aansprakelijkheid is uitgesloten; • winstuitkering is mogelijk; • flexibele toe- en uitreding en huidige en toekomstige (keten)partners; • flexibele inrichting governance; • verantwoording door bestuur aan Raad van toezicht. In de toekomst kan, indien gewenst, de coöperatie eenvoudig worden overgenomen door een andere maatschappelijke of commerciële instelling. Het is in dit geval ook mogelijk het behoud van de huidige maatschappelijke doelstellingen als randvoorwaarde te hanteren.

Pagina 2 van 6

2.1.Voor de gemeenschappelijke regeling Werkzaak geldt dat het AB van Werkzaak geen bevoegdheid heeft om deel te kunnen nemen aan een rechtspersoon. Voor Werkzaak geldt dat in de gemeenschappelijke regeling aan Werkzaak geen bevoegdheid is gegeven aan het AB om deel te nemen aan een andere rechtspersoon, anders dan bij de GR Avri. Deze bevoegdheid om hierover te besluiten ligt bij daarom bij de acht gemeenteraden. Kanttekeningen: 1.1 Deelname aan CIRTEX is geen primaire taak van Werkzaak De primaire taak van Werkzaak is het uitvoeren van de Participatiewet voor zes gemeenten en Sociale Werkvoorziening voor zeven gemeenten (waaronder Neder-Betuwe). Vanuit onze gemeente zijn er momenteel 40 personen werkzaam in een SW-dienstverband bij Werkzaak. Het oprichten van een textielsorteercentrum is in beginsel geen (primaire) taak van de GR. Tegelijkertijd zien we dat juist voor de kwetsbare doelgroep op de regionale arbeidsmarkt het van belang is dat ze mee kunnen doen in de samenleving en dat de afstand tot de arbeidsmarkt kleiner wordt. Bij CIRTEX kunnen 90 mensen uit de doelgroep jaarlijks een plek vinden, van dagbesteding tot betaalde baan. Daarbij voldoet CIRTEX ook aan één van de 5 vastgestelde ambities uit het meerjarenbeleidsplan 2020-2023, het bijdragen aan inclusief werkgeverschap en een inclusieve regionale arbeidsmarkt.

Na de pilot van 4 jaar kan deze activiteit door een (sociale) ondernemer uitgevoerd worden. Voor inwoners uit Neder-Betuwe is het weliswaar niet van rechtstreeks belang dat CIRTEX wordt opgericht, maar er is eveneens geen aanleiding dit voor zes andere regiogemeenten te blokkeren. 1.2 Het vinden van voldoende geschikt personeel is één van de risico’s bij het oprichten van CIRTEX Zoals gezegd wordt er in de businesscase vanuit gegaan dat CIRTEX werkgelegenheid biedt voor 30 betaalde banen en jaarlijks 60 werkervaringsplaatsen. In de huidige krappe arbeidsmarkt is het kunnen aantrekken van de benodigde fte werkzoekenden niet vanzelfsprekend. 1.3 Onzekerheden Er zijn verschillende onzekerheden bij het oprichten van CIRTEX. Zoals de beschikbaarheid, kwaliteit en verkoopbaarheid van het ingezamelde textiel, en het benodigde aantal fte werkzoekenden en beschikbare competenties (de talenten die werkzaam zijn bij Werkzaak). Ook is er nog geen geschikte locatie in Rivierenland gevonden. Dit is, aangezien dit een geschikte en eenvoudig te bereiken werkplek voor de kwetsbare medewerkers vanuit Werkzaak moet zijn, wel van groot belang. De nu gepresenteerde businesscase is gebaseerd op aannames. Het kenmerk van aannames is dat de werkelijkheid altijd kan afwijken. Met de beste kennis en ervaringen tot nu toe zijn de aannames zo goed mogelijk onderbouwd.

Met de uitvoering in de vorm van een praktijktoets is de verwachting dat de risico’s beperkt kunnen blijven. Voor de duidelijkheid, deze praktijktoets is nodig om bij een positief besluit tot oprichting ook daadwerkelijk te kunnen starten, maar loopt geenszins vooruit op die besluitvorming. In afwachting van de zienswijze van de raden worden alleen voorbereidingen getroffen om ook praktisch goed voorbereid te zijn op de oprichting van CIRTEX 2.1 Oprichting en deelname aan CIRTEX vergt een wijziging in de GR Werkzaak De gebruikelijke route om deelname mogelijk te maken is, kort gezegd, het wijzigen van de GR, waarbij die bevoegdheid tot deelname in CIRTEX (alsnog) aan het Algemeen Bestuur wordt toegekend (art.31a lid 1 Wgr). De colleges besluiten over die wijziging van de GR, maar hebben daarvoor toestemming nodig van hun gemeenteraden (art. 1 Wgr). Die toestemming kan door een gemeenteraad enkel worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. Na wijziging van de GR kan het Algemeen Bestuur besluiten tot deelname, met inachtneming van de zienswijze van gemeenteraden. In dit voorstel wordt de GR (nog) niet gewijzigd. Dat neemt niet weg dat dezelfde bestuursorganen over deelname besluiten, als anders het geval was geweest, namelijk de gemeenteraden, colleges en het Algemeen Bestuur.

Het DB van Werkzaak betoogt dat er dus niet wordt getornd aan de democratische legitimatie van deelname van GR Werkzaak. Pagina 3 van 6

Het voorgaande neemt niet weg dat strikt genomen een stap wordt overgeslagen, namelijk de wijziging van de GR. Dat kan weliswaar als een (formeel) gebrek worden aangemerkt, maar door expliciete instemming van raden, colleges én het Algemeen Bestuur van de GR worden materieel geen belangen veronachtzaamd of geschonden. Indachtig de bekendmakingsverplichtingen van artikel 26 en 38 van de Wgr, verdient het aanbeveling om de besluiten tot deelname te publiceren in het Gemeenteblad van de deelnemende gemeenten en toe te zenden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland. Er wordt een GR wijziging voorbereid voor overdracht van de bevoegdheid deelname in een rechtspersoon. De gemeenteraden kunnen afzonderlijk een afweging maken en een besluit nemen. Het is aan te raden de bevoegdheidsregeling op dat moment alsnog in overeenstemming te brengen met de deelname van GR Werkzaak in CIRTEX. Daarmee kunnen ook de formele risico’s worden uitgesloten. 2.2. Onduidelijk is of oprichting door en deelname in Werkzaak aan de Coöperatie doorgang vindt en/of noodzakelijk is. Zoals gezegd is er geen bevoegdheid tot deelname in een rechtspersoon geregeld in de GR Werkzaak. Desondanks is het DB Werkzaak voornemens de coöperatie CIRTEX (mede) op te richten, nadat de acht raden toestemming is gevraagd. Het is op dit moment niet zeker dat alle acht raden deze toestemming willen verlenen.

Eveneens is niet duidelijk of het noodzakelijk is dat Werkzaak deelneemt in de coöperatie, of middels een andere samenwerkingsvorm ook personeel zou kunnen leveren aan CIRTEX. In de huidige businesscase is deelname van GR Werkzaak vanuit financieel oogpunt van belang, omdat er anders geen sluitende exploitatie is. Mogelijk zijn er alternatieven denkbaar voor het sluitend krijgen van de exploitatie. 2.3. Najaar 2022 volgt een zienswijze procedure voor begrotingswijziging CIRTEX Werkzaak voor raden Na de bestuurlijke besluitvorming over de deelname in de coöperatie zal in de 2e helft van 2022 een begrotingswijziging voor CIRTEX door het AB van Werkzaak opgesteld worden. Daarin wordt ook een toelichting opgenomen op de businesscase voor Werkzaak. De raad heeft dan nog een mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. Financiën: De financiering van het oprichten van een sorteercentrum wordt door Avri en Werkzaak gezamenlijk gedragen. Voor een sluitende exploitatie zal Werkzaak garant staan voor dekking van het exploitatietekort tot een maximum van €350.000, -. Een bedrag van €300.000, - uit voordeel BUIG- middelen en een bedrag van €50.000, - uit het innovatiebudget. Avri zal een lening verstrekken van €350.000, - voor de investering van de inrichting. (zie raadsvoorstel Z/22/082402/RAAD/22/03064) Definitieve besluiten hierover worden nog door de beide AB’s genomen.

Hierbij is relevant op te merken dat, gezien de financiering vanuit de BUIG-middelen, de bijdrage vanuit gemeente Neder-Betuwe aan het aandeel van Werkzaak in CIRTEX beperkt is tot 0,03% (naar verwachting € 105, -). Dit omdat onze gemeente de uitvoering van de Participatiewet en bijbehorende BUIG-middelen niet bij de GR Werkzaak heeft belegd. De voorliggende businesscase, waarin de eerste jaren een exploitatietekort is voorzien, kan nog gewijzigd worden n.a.v. de uit te voeren praktijktoets en door een subsidietoekenning vanuit de Provincie. Werkzaak is voornemens in het najaar van 2022 een begrotingswijzing aan de raden voor te leggen t.a.v CIRTEX. Communicatie: Kernboodschap is dat de gemeenteraad van Neder-Betuwe, gezien het zeer beperkte belang in CIRTEX, geen aanleiding ziet toestemming aan het AB Werkzaak tot oprichting en deelname aan CIRTEX U.A. te onthouden. Vervolgstappen: Januari 2022 – juli 2022: Praktijktoets 11 juli 2022:Besluitvorming AB Werkzaak Pagina 4 van 6

2e helft 2022: Begrotingswijziging en GR-wijziging Werkzaak, oprichting CIRTEX. Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, de secretaris, de burgemeester,

mr. G.S. Stam

A.J. Kottelenberg

Bijlagen: 1.Aanbiedingsbrief voorgenomen besluit oprichting van de coöperatie CIRTEX 2.CIRTEX bedrijfsplan 3.Memo Poelmann CIRTEX d.d.25-04-22

Pagina 5 van 6

Raadsbesluit

Zaaknr.: Z/22/082892/RAAD/22/03084

De raad van de gemeente Neder-Betuwe; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in: - artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen; - de gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland; - het Meerjarenbeleidsplan Werkzaak Rivierenland; BESLUIT: 1. kennis te nemen van het voornemen van de Dagelijks Besturen van GR-Avri en GR-Werkzaak Rivierenland om CIRTEX U.A. op te richten; 2. het college expliciet opdracht te geven om het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland toestemming te geven tot oprichting van en deelneming in de coöperatie CIRTEX U.A.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 7 juli 2022 de griffier, de voorzitter,

E. van der Neut

A.J. Kottelenberg